Bài giảng Tư tưởng Hồ Chí Minh: Bài 7 văn hóa Nguyễn Thị Hồng

Bài 7 Tư tưởng Hồ Chí Minh về văn hóa thuộc bài giảng Tư tưởng Hồ Chí Minh nhằm giúp học viên nắm khái niệm, tính chất, chức năng của văn hóa, thấy được sự cống hiến to lớn của tư tưởng Hồ Chí Minh trong việc xây dựng nền văn hóa mới ở nước ta.

HO CHI MINH DEP NHAT TEN NGƯỜI

TU TUGNG HO CHI MINH VE VAN HOA

TRUONG CHINH TRI TON DUC THANG

Bài 7

TU TUONG HO CHI MINH VE VAN HOA

Người soạn: Nguyên Thị Hồng

Nam - 2013

A Mục đích, yêu câu

- Năm khải niệm, tính chât, chức năng của VH

- Thay được sự công hiến to lớn của tư tưởng HCM trong

việc xây dựng nên VH mới ở nước ta

- Đảng ta vận dung tu tuong nay vao su nghiép xây

dựng, củng cô nên VH mới tiên tiên, đậm đà bản SAC dân tộc ở nước ta hiện nay Đây là điêu hết sức cân

thiết và đúng dan.

B.Kết câu nội dung, phan chia thời gian và trọng tâm cua bal

I Hỗ Chí Minh- nhà văn hóa lớn

1 Khai niém van hoa

2 Công hiện của nhà văn hóa HCM

H.Tư tưởng HCM về văn hóa

I Văn hóa vừa là động lực, vừa là mục tiêu Của cach mạng

2 Giữ gìn cốt cách VH dân tộc, tiếp thu tỉnh Hoa VH nhân loại

3 Mặt trận VH và chiên sĩ VH

4 VH do ND, vị NDdưới sự lãnh dao cua Dang

5 Xây dựng nên VH mới VN

II Xây dựng nên VH mới VN tiên tiễn, đậm đà Bản sắc dân tộc theo tư tưởng HCM

I Thực trạng và những van dé dat ra voi VHVN trong xu

thế hội nhập

2 Xây dựng và phát triển nên VHVN tiên tiên đậm đà

bản sắc dân tộc dưới ánh sáng tư tưởng HCM

*Dat van dé

- Không phải chỉ trong thời kì vừa kháng chiên vừa kiến quốc mà hiện nay tư tưởng HCM coi VH cũng là một mặt trận và những người làm công tác VH là chiến sĩ trên mặt tran ay van git nguyên tính thời sự nóng hỗi

- Mặc dù không có tiếng súng song hiện nay mặt trận VH

cũng không phải là một mặt hô yên tĩnh Hang ngay hang

gid CNDQ va cac thé luc phản cách mạng vẫn thông qua nhiêu con đường trong đó có VH tiên công làm suy yêu

hòng xoá bỏ chủ nghĩa XH.

Hiện nay không it người van con hoang mang dao dong

hoài nghi về xu hướng tất yêu đi lên CNXH con đường

cách mạng của dân tộc mà đảng và Bác Hồ đã lựa chon

- Chính vì thế nắm vững tư tưởng HCM về văn hoá trong

siai đoạn hiện nay là để chống lại nguy cơ "DBHB" chống

phá sự phá hoại của kẻ thù trên lãnh vực VH là một vân

đề cân thiết

TƯ TƯỞNG HCM VÈ VĂN HÓA

L HCM nhà văn hóa lớn

1 Khái niệm VH

a Khái niệm VH của tố chức giáo dục, khoa học và VHLHQ ( Unesco)

Văn hoá là tổng thể sông động các hoạt động sáng tạo về

gia tri vat chat va tinh than khăc hoạ bản sắc tạo nên đặc

trưng riêng của cộng đồng trong quá khứ và trong hiện

tại của môi dân tộc

Unesco đã chỉ ra cho chúng ta thây, Văn hóa là bao gôm

cả giá trị vật chât và giá trị tĩnh thân do con người sáng

tạo ra

b Khái niệm VH của HCM

"Vì lẽ sinh tôn cũng như mục đích của cuộc sông loài

người mới sáng tạo và phát minh ra ngôn ngữ, chữ viết, đạo đức, pháp luật, KH, tôn giáo, văn học, nghệ thuật,

những công cụ cho sinh hoạt hăng ngày về mặc, ăn, ở và các phương thức sử dụng Toàn bộ những sáng tạo và

phát minh đó tức là văn hoá VH là sự tông hợp của mọi phương thức sinh hoạt cùng với biểu hiện của nó mà loài

người đã sản sinh ra nhăm thích ứng những nhu câu đời

sông và đòi hỏi của sự sinh tôn”

2 Công hiên của nhà VH HCM

Theo nghị quyết của Đại hội đông Unesco, Họp ngày 20

tháng 10 đến ngày 20 tháng 11 nam 1987 đã tôn vinh

HCM là anh hùng giải phóng dân tộc Việt Nam, Nhà văn

hóa lớn

iq ig Nghị quyết cho thấy sự

Ey Say | thong nhat, hoa quyén gitra

văn hóa với cách mạng,

cách mạng với văn hóa trong con người của chủ tịch

HCM

' xã

, i |

HCM, đề lại dâu ân trong quả trình phát triên của nhân

loại, vì đã góp phân vào việc thực hiện các mục tiêu nhân

văn của loài n9ưƯỜi

Đông thời, trên cơ sở nhận thức, sức mạnh của văn hóa,

HCM đã sớm đưa văn hóa vào chiên lược phát triên của

dat nước Đó là các kê sách vê chông giặc dôt, xây dựng

đời sông mới, nên đạo đức mới

H Tư tưởng HCM về văn hóa

1 Văn hóa vừa là động lực,vừa là mục tiêu của cách

mạng

a Văn hóa là động lực của cách mạng:

Một là: Bồi dưỡng tư tưởng đúng đắn và tình cảm cao đẹp cho con người đê nâng cao đời sông tỉnh thân cho nhân

dán

- Tư tưởng và tình cảm là 2 vân đê chủ yếu nhất của đời

sông tĩnh thân của con người Nhưng, tư tưởng cũng có tư tưởng đúng đăn và tỉnh cảm cao đẹp và ngược lại

Theo HCM, VH có chức năng là phải bôi dưỡng tư tưởng

đúng đắn và tình cảm cao đẹp cho nhân dân, loại bỏ

những sai lâm và thấp hèn có thể có trong tư tưởng, tình cảm của mỗi người

Nhưng, bôi dưỡng phải được tiên hành thường xuyên, vì

tư tưởng, tỉnh cảm con người luôn chuyên biên, biên đôi theo hoạt động thực tiên XH của con người

Bôi dưỡng, phải chú ý đên những tư tưởng và tình cảm

lon, chi phôi đời sông tỉnh thân của con người và đân tộc

Vì thế, phải làm cho tư tưởng, tình cảm lớn thâm sâu vào tâm lý quốc dân, vì tư tưởng, tình cảm khi đã đi sâu vào tam ly quốc dân sẽ biên thành sức mạnh vật chất, tạo động lực cho cách mạng

Chủ tịch HCM từng nói: “ Phải làm thé nao cho VH vào

sâu trong tâm lý của quốc dân, nghĩa là VH phải sửa đổi được tham nhũng, được lười biếng, phù hoa, xa xỉ Đồng thời WH phải làm thể nào cho quốc dân có tỉnh thần vì

nước quên mình, vì lợi ích chung mà quên di loi ich riéng

Hoặc : “ đổi với xã hội, VH phải làm thé nao cho mỗi

người dân VN từ già đến trẻ, cả đàn ông và đàn bà ai

cũng hiểu nhiệm vụ của mình và biết hạnh phúc của riêng mình nên được hưởng S6 phan dan ta la 6 trong tay ta,

VH phải soi đường cho quốc dan di”

Hai la: Ndng cao dan tri cho nhan dan:

- Dan trí là sự hiêu biêt của người dân, trên tat ca cac mat

của đời sông XH Như chính trị, kinh tê, văn hoá, chuyên môn, KH, KT thực tiên

Nhưng con đường đề nâng cao dân trí là phải thông qua

con đường văn hóa, trước hết là văn hóa giáo duc.Ngay sau khi giành được độc lập, HCM đã xác định một trong

những nhiệm vụ cấp bách lúc này là xóa nạn mù chữ,

chông giặc dốt, nâng cao dân trí

Vì thê, dù kháng chiên bùng nồ, khó khăn rât nhiêu

Nhưng, hưởng ứng lời kêu gọi của HCT “ Diét gidc doi,

diệt giặc dốt, diệt giặc ngoại xám ” Cán bộ bình dán học

vụ đã cô găng khắc phục khó khăn, anh dũng chiến đấu chồng giặc dốt `

Chủ tịch Hồ Chí Minh

tham gia vào chương trình bình dân học vu, xoá mù chữ cho nhân dan

Wì theo Người ˆ một dán tộc đốt là môt dân tộc yếu r và

“ Dốt thì dại, dại thì hèn Vì không chịu dại, Không chịu

hèn, cho nên thanh toán nạn mù chữ là một trong những

việc cấp bách và quan trọng của nhân dân các nước dân

chu moi”

Ba là: Đồi dưỡng những phẩm chất cao đẹp, lôi sống lành mạnh cho nhán dáu

Văn hóa góp phân bôi dưỡng phâm chat dao đức đề sửa

đồi thói hư tật xâu như tham nhũng, lười biêng hướng

con người đến cái chân - thiện - mỹ Văn hóa góp phân

chông ølặc nội xâm

Văn hóa có vai trò bôi dưỡng phâm chất chính trị, phẩm

chât chuyên môn tạo động lực thúc đây sự nghiệp cách

Van hoa la chat keo lién két va diéu tiêt các mỗi quan hệ

lam cho con nguoi gan bo va xich lai gan nhau hon

b Van Hoa la muc tiéu cua cach mang

Theo chủ tịch HCM, Triết lý phát triển xã hội VN của

HCM là độc lập dân tộc, dân chủ, CNXH

= là xây dựng một XH phát triển hài hòa, bên vững cả đời sông vật chất và tinh thân, trong đó chú trọng một XH công băng, dân chủ, văn minh, đây tình thương và lòng

nhân ả1 với những gia tri cao dep.

Triết lý phát triển HCM lây chât lượng làm cơ bản và lâu

đài, vì hạnh phúc con người

Tóm lại: Mục tiêu cuôi cùng của VH là vì con người Do

đó, con người là động lực, là mục tiêu của VH Nêu

không quan tâm đên con người là đi ngược lại mục tiêu

của VH, tức không coi trọng con người, không quan tâm

đên sự phát triên và hoàn thiện con người

=

2 Giữ øìn cốt cách VH dân tộc, tiếp thu tỉnh hoa VH

nhấn loại

a Giit gìn cốt cách VH dân tộc

- Cốt cách VH dân tộc là bản sắc của dân tộc bao gồm

những giá trị VH bên vững của cộng đông các dân tộc

VN, được vun đắp qua hàng ngàn năm lich sử, như lòng

yêu nước, ý chí tự cường, tự tôn dân tộc; tĩnh thân đoàn

kết, ý thức cộng đông, lòng nhân ái, khoan dung, tôn trọng

nghĩa tình, cân cù sáng tạo trong lao động

Cốt cách VH dân tộc đóng vai trò to lớn trong sự nghiệp dựng nước và ø1ữ nước tạo nên sức mạnh chiên thang

mọi kẻ thủ hung bạo, cũng như chồng thiên tai

b Tiếp thu tỉnh hoa VH nhân loại

Tiếp thu một cách toàn diện cả Đông, Tây, kim cô Toàn điện còn thê hiện ở chồ tiêp thu nhiêu mặt, học thuật tư tưởng như không giáo, phật giáo

Tiếp thu nhiêu mặt, nhiêu lĩnh vực như tôn Ø1áO, các học

thuyêt, triệt học

Chủ tịch HCM đã khăng định :

“ VH dân tộc: “ Đôi với VH dân tộc khác cân phải nghiên cưu toàn diện, chỉ có trong những trưởng hợp đÓ MỚI có thé tiếp thu chính xác hơn cho VH của chính mình”

3 Vé mat tran VH va chiến sĩ VH

a Mat tran VH

Mặt trận VH là cuộc đâu tranh cách mạng trên lĩnh vực

VH, tư tưởng

Mục đích của mặt trận VH phải gan voi khang chiên, phục

vụ kháng chiên, phục vụ chính trị, dé giải phóng dân tộc,

giải phóng XH và giải phóng con người

Mat tran VH là một bộ phận của cach mang, co vai tro

ngang hàng với các mặt trận khác như chính trị, quân sự,

ngoại ø1ao Nó có mặt trong mọi công tác cách mạng theo

tinh than “ Văn hóa hóa kháng chiến”

Nhưng hoạt động cách mạng trên lĩnh vực VH, nó có tính

chất khác với các mặt trận khác là lâu dài, gian khổ, phức

tạp

Cả trong đâu tranh giành chính quyên cũng như xây dựng chính quyên Trong đâu tranh giành chính quyên là phải đối mặt với kẻ thù, trong xây dựng là phải đâu tranh

chông lại thói hư tật xâu, nghèo nàn, lạc hau

Nội dung đâu tranh trên lĩnh vực VH rất phong phú và đa

dạng Nhưng cốt lõi là khăng định, nhân mạnh hệ tư tưởng

mới bao gom cả về chính trị, triết học, đạo đức và nghệ

thuật

Vì vậy xây dựng nên VH mới là dựa trên hệ tư tưởng của

CNMLN Làm cho thê giới quan MLN chiếm vai trò chủ

đạo trong đời sông tinh thân của XH Quan điểm này được

thể hiện trong hàng loạt các bài viết của Người trong suốt cuộc đời hoạt động của mình

b Chiên sĩ VH

Chiến sĩ VH là người hoạt động trên mặt trận tư tưởng — VH

Những người hoạt động trên lĩnh vực VH có vai trò rât

quan trọng và rât nặng nê nhưng cũng rất vẻ vang

Chủ tịch HCM nói:

“ cũng như các chiến sĩ khác, chiên sĩ nghệ thuật có nhiệm

vụ nhất định, tức là phụng sự kháng chiên, phụng sự Tổ

quốc, phụng sự nhân dân

Người cũng yêu câu đôi với cán bộ hoạt động trong lĩnh

vực VH phải có lập trường chính trỊ, tư tưởng vững vàng, đồng thời phải dứng trên lập trừng quan điểm của

CNMLN Day là một loại vũ khí vô cùng sắc bén không

øì lây chuyền nồi.

Các chiên sĩ trên mặt trận VH phải biết dùng Ngòi bút của

mình làm vũ khí chiến đâu Đây là một loại vũ khí vô

củng sắc bén trên mặt trận tư tưởng VH

Người nói:

“ Nøgòi bút của các bạn cũng là những vũ khí sắc bén trong

sự nghiệp phò chính trừ tà, mà anh em VH và trí thức phải

làm cũng như là những chiến SĨ anh dung trong cuộc

kháng chiên dé tranh lại quyên thông nhất và độc lập cho

Tổ quoc

Ngày nay các nhà báo đã dùng ngòi bút của mình chông

tham ô, tham nhũng Người chiên sĩ trên mặt trận VH,

phải găn bó với quân chúng nhân dân

HCM yêu câu người chiên sĩ phải “ thật hòa mình với

quân chúng” và không được quên răng “ chỉ có nhân dân

mới nuôi dưỡng cho sáng tác của các nhà VH băng những

nguôn nhựa sông

=

Đòi hỏi người chiến sĩ VH phải có trí tuệ, bản lĩnh, đạo

đức cách mạng, chuyên môn sâu đê tham gia tích cực vào

cuodc dau tranh cach mang chong moi ke thu Chong lại

cái ác, cái xâu bênh vực cái tốt

Người thường nhắc nhở: “ Đề là trọn nhiệm vụ, chiên sĩ

nghệ thuật cân có lập trường vững, tư tưởng đúng”

4 VH do nhân dân, vì nhân dân dưới sự lãnh dao cua Dang

Nhân dân là chủ thể của VH Họ là những người sáng tạo

ra VH;

Văn hóa phục vụ nhân dân, nhân dân cũng là người kiêm nghiệm, đánh giá, phản biện các sản phâm văn hóa một

cách trung thực, khách quan

Mọi hoạt động của văn hóa, xây dựng văn hóa của nhân

dân phải đặt dưới sự lãnh đạo của Đảng

5 Xây dựng nên VH mới VN

- Trước cách mạng tháng Š, HCM chủ trương xây dựng

nên VH dân tộc với 5 điểm lớn

Trong kháng chiên chông TDP xâm lược HCM chủ trương

xây dựng VHV có tính dân tộc, KH, đại chúng

Trong cách mạng XHCN, có nội dung nên VH XHCN và

tính dân tộc

HII Xây dựng nên VH mới VN tiên tiễn ,, đậm da oo sắc

dan toc theo tu twong HCM

1 Thực trạng và những vẫn đề đặt ra với VH VN trong

xu thê hội nhập

2 Xay dựng va phat triển nên VHVN tiên tiền dam da

bản sắc dân tộc dưới ánh sáng tư trởng HCM

CHU TICH HO CHI MINH SONG MAI TRONG SU

NGHIEP CUA CHUNG TA

CAM ON CAC DONG CHI DA CHU Y LANG

NGHE!