Tài liệu ôn tập ngữ văn ôn thi vào 10, tài liệu trọng tâm, tài liệu quan trọng ôn thi vào 10, Tài liệu ôn tập ngữ văn ôn thi vào 10, tài liệu trọng tâm, tài liệu quan trọng ôn thi vào 10, tài liệu ôn tập ngữ văn 9, ghi chép đầy đủ văn bản Hoàng Lê Nhất Thống Chí , môn ngữ văn 9,
Trang 1Hoàng Lê Nhất Thống Chí
A Tìm hiểu chung:
- Tác giả: Ngô Gia Văn Phái-1 nhóm tác giả thuộc dòng họ Ngô Thì, trong đó có 2 tác giả
chính là Ngô Thì Chí ( làm quan dưới triều Lê) và Ngô Thì Du (làm quan dưới triều Nguyễn)
- Tác phẩm:
a Hcst: Viết trong khoảng thời gian dài ở nhiều thời điểm khác nhau, trong giai đoạn lịch sử đầy biến động của xã hội phong kiến Việt Nam cuối thế kỉ 18 đầu thế kỉ 19
b Xuất xứ: Hồi thứ 14 trong tổng số 17 hồi của “Hoàng Lê nhất thống chí”
c Thể loại: Tiểu thuyết lịch sử được viết bằng chữ Hán theo lối chương hồi
d Ý nghĩa nhan đề: Ghi chép về sự thống nhất của vương triều nhà Lê vào thời điểm
Tây Sơn diệt Trịnh, trả lại Bắc Hà cho vua Lê
e Nội dung:
- Luận điểm 1: Ca ngợi hình tượng người anh hùng Quang Trung (Nguyễn Huệ)
- Luận điểm 2: Sự thảm bại của quân tướng nhà Thanh và vua tôi Lê Chiêu Thống
B Tìm hiểu chi tiết:
I Hình ảnh người anh hùng Quang Trung (Nguyễn Huệ)
1.Hành động mạnh mẽ, quyết đoán
- Trong toàn bộ đoạn trích, hình ảnh vua Quang Trung hiện lên mạnh mẽ, quyết đoán, xông xáo, nhanh gọn, có chủ đích
- Nghe tin giặc đánh chiếm thành Thăng Long, mất cả 1 vùng đất đai rộng lớn nhưng ông
không hề nao núng “định thân chinh cầm quân đi ngay”
- Chỉ trong khoảng 1 tháng, ông làm được rất nhiều việc lớn:
+ Tế cáo trời đất
+ Lên ngôi hoàng đế
+ Đốc suất đại binh ra Bắc
+ Tuyển mộ quân lính, mở cuộc duyệt binh lớn ở Nghệ An, truyền lời dụ đến quân lính + Mở tiệc khao quân ở Tam Điệp, sau đó chia 5 đạo quân lên đường tiến quân ra Bắc
2 Là người có trí tuệ sáng suốt, nhạy bén
a Trong việc lên ngôi:
- Ngay khi mấy chục vạn quân Thanh do Tôn Sĩ Nghị cầm đầu hùng hổ kéo vào nước ta, thế giặc mạnh, tình hình nước ta ngàn cân treo sợi tóc, Nguyễn Huệ quyết định lên ngôi
để chính hiệu danh vị, lấy niên hiệu là Quang Trung
- Việc lên ngôi hoàng đế đã được tính kĩ với mục đích thống nhất nội bộ, hội tụ anh tài, yên lòng kẻ phản trắc, được nhân dân đồng tình ủng hộ
b Trong việc nhận định tình hình ta-địch:
- Khi giặc Thanh ồ ạt tiến vào nước ta, thế giặc mạnh, quân ta còn non yếu, đặc biệt 1 số
kẻ ăn ở 2 lòng nên vua Quang Trung đã có lời dụ tướng sĩ trước lúc lên đường ở Nghệ An: + Khẳng định chủ quyền lãnh thổ: “Trong khoảng vũ trụ đất nào sao ấy đều đã được
phân chia rõ ràng, người phương Bắc, phương Nam chia nhau mà cai trị”
Trang 2+ Vạch trần dã tâm xâm lược của giặc: “ Người phương Bắc không phải nòi giống nước
ta, bụng dạ ắt khác”
+ Tố cáo tội ác của giặc để dấy lên lòng căm thù giặc: “ Từ đời nhà Hán đến nay, chúng
đã mấy phen cướp bóc nước ta, giết hại nhân dân, vơ vét của cải, người mình không ai chịu nổi, ai cũng muốn đuổi chúng đi”
+ Khích lệ ý chí lập công danh: Đưa ra những tấm gương xả thân vì nước đời nào cũng
có: “Đời Hán có Trưng Nữ Vương, đời Tống có Đinh Tiên Hoàng, Lê Đại Hành, đời Nguyên
có Trần Hưng Đạo, đời Minh có Lê Thái Tổ ”
+ Quang Trung dự kiến việc vua Lê Chiêu Thống về nước sẽ khiến cho 1 số kẻ phù Lê thay
lòng đổi dạ nên ông đã có những lời dụ vừa chí tình, vừa nghiêm khắc “Các ngươi đều là những kẻ có lương tri, lương năng, hãy nên cùng ta đồng tâm hiệp lực, để dựng nên công lớn Chớ có quen theo thói cũ, ăn ở hai lòng, nếu như việc phát giác ra, sẽ bị giết chết ngay tức khắc, không tha một ai, chớ bảo là ta không nói trước!”
c Trong việc xét đoán bề tôi:
- Ông hiểu rõ sở trường, sở đoản của từng tướng
- Khi giặc Thanh kéo vào nước ta, Sở và Lân rút quân về Tam Điệp vì Thăng Long 4 phía trơ trọi, rút về Tam Điệp để dựa sông dựa núi Nhưng Quang Trung không những không trách phạt mà ông lại còn ngợi khen Bởi ông biết rằng chủ mưu chính là Ngô Thì Nhậm, hơn nữa ông hiểu việc rút quân của Sở và Lân từ Thăng Long về Tam Điệp là đúng, vừa bảo toàn lực lượng, vừa gây cho địch sự chủ quan Điều đó cho thấy ông đã đi ngược lại với binh pháp xưa: Quân thua tại tướng, quân thua chém tướng Ông sử dụng Ngô Thì Nhậm như 1 bậc quân sư đa mưu túc trí, ông cũng nghĩ đến việc dùng lời lẽ khéo léo của Nhậm để dẹp việc binh đao
3 Có tầm nhìn xa trông rộng
- Vừa khởi binh đánh giặc, chưa giành được tấc đất nào, vua Quang Trung khẳng định
chắc như đinh đóng cột: chỉ mươi ngày đã có thể đánh đuổi được người Thanh
- Nhưng ông nghĩ chúng là nước lớn gấp mười nước mình, sau khi thua một trận sẽ lấy làm thẹn, mang tiếng một nước lớn lại thua một nước nhỏ nên chắc chắn chúng sẽ quay lại báo thù Ông lo cho dân, thương dân vì việc binh đao mà để dân rơi vào cực khổ, đói nghèo Ngồi trên lưng ngựa, vua Quang Trung nói với Nhậm về quyết sách ngoại giao trong 10 năm tới Nhưng chờ chúng báo thù phải mười năm nữa, lúc ấy nước giàu quân mạnh thì ta có sợ gì chúng
4 Tài thao lược
a Cuộc hành binh thần tốc:
- 25 tháng Chạp bắt đầu xuất quân từ Phú Xuân (Huế)
- 29 tháng Chạp đến Nghệ An
- 30 tháng Chạp đến Tam Điệp – Ninh Bình (cách Phú Xuân khoảng 500km)
- Đêm 30 tháng Chạp tiến quân ra Thăng Long Từ Tam Điệp ra Thăng Long khoảng
150km, hoạch định kế hoạch mồng 7 tháng Giêng ăn Tết ở Thăng Long, nhưng thực tế là
mồng 5 tháng Giêng (sớm hơn 2 ngày)
Quãng đường từ Huế ra Thăng Long khoảng 650 km, vua Quang Trung hành quân trong
10 ngày, vừa đi vừa tuyển quân, đánh giặc, dụ binh, đội quân đi bộ đi liên tục mà quần áo, đội ngũ lúc nào cũng chỉnh tề, ngay ngắn
Trang 3b Mưu trí đánh giặc:
- Hơn 1 vạn quân mới tuyển đặt ở vị trí trung tâm, còn quân tinh nhuệ bao bọc 4 phía tiền, hậu, tả, hữu
+ Ở làng Hà Hồi, nghĩa quân Tây Sơn vây kín làng, bắc loa truyền gọi, tiếng quân lính
luân phiên nhau dạ ran để hưởng ứng, nghe như có hơn vài vạn người Trong đồn lúc ấy mới biết, ai nấy đều rụng rời sợ hãi, liền xin ra hàng, lương thực khí giới đều bị quân Nam lấy hết
+ Vua Quang Trung truyền lấy 6 chục tấm ván, cứ ghép liền 3 tấm làm 1 bức., bên ngoài
lấy rơm dấp nước phủ kín, kén lính cứ 10 người khênh 1 bức, 20 người cầm binh khí theo
sau, nhất tề xông tới
+ Mờ sáng ngày mồng 5 tiến sát đồn Ngọc Hồi, quân Thanh dùng ống phun khói lửa ra, khói toả mù trời, trong chốc lát trời trở gió Nam, quân Thanh tự làm hại mình
Mưu lược tài tình: lấy yếu thắng mạnh, lấy ít địch nhiều, biết chớp thời cơ, thiên biến vạn hoá, phản công bất ngờ khiến giặc không kịp trở tay Có thể thấy mỗi trận Quang Trung đều có phương lược tiến đánh khác nhau, trận nào cũng rất đẹp, rất hay và mang lại chiến thắng vẻ vang cho nghĩa quân Tây Sơn
5 Một vị vua oai phong lẫm liệt trong trận chiến
- Vua Quang Trung không phải 1 vị tổng chỉ huy trên danh nghĩa mà ông tham gia chiến dịch trực tiếp: từ việc hoạch định phương lược tiến đánh đến tổ chức quân sĩ, tuyển
quân ông đều tự mình chỉ huy Ông cưỡi voi đi đốc thúc, tham gia trận mạc, bày mưu tính
kế
- Đội quân của vua Quang Trung không phải tất cả đều là lính thiện chiến, quân tinh nhuệ
mà vẫn hành binh thần tốc, liên tục, chỉnh tề, đánh những trận thật đẹp khiến kẻ thù
khiếp vía
- Vua Quang Trung chỉ huy đánh sạch giặc trên đường để giặc không có cơ hội về cấp báo, tạo thế cho ta phản công bất ngờ
- Trong trận đánh đồn Ngọc Hồi, vua Quang Trung hiện lên thật đẹp trong không gian
khói toả mù trời, cách gang tấc không thấy gì, nổi bật lên là hình ảnh vua Quang Trung khoác áo bào màu đỏ đã sạm đen khói súng
Quân Thanh không chống nổi, bỏ chạy tán loạn, giày xéo lên nhau mà chết, tên Thái thú là Sầm Nghi Đống thắt cổ tự vẫn Quân Tây Sơn thừa thế chém giết lung tung, thây nằm đầy đồng, máu chảy thành suối Quân Thanh đại bại
=>Vua Quang Trung trở thành linh hồn của các chiến công vĩ đại Hình tượng người
anh hùng Quang Trung (Nguyễn Huệ) trong đoạn trích “Hoàng Lê nhất thống chí- hồi thứ XIV” là hình tượng người anh hùng đẹp nhất trong lịch sự văn học cổ điển Việt
Nam Vua Quang Trung được khắc họa đậm nét với tính cách mạnh mẽ, hành động quyết đoán, trí tuệ sáng suốt, tầm nhìn xa trông rộng, tài dụng binh như thần và oai phong lẫm liệt trong chiến trận
II Sự thảm bại của quân tướng nhà Thanh và bè lũ vua tôi bán nước:
a.Sự thảm bại của quân tướng nhà Thanh:
hề lo chi đến việc bất trắc:
+ Sầm Nghi Đống: thắt cổ tự tử
Trang 4+ Tôn Sĩ Nghị: sợ mất mật, ngựa không kịp đóng yên, người không kịp mặc áo giáp, dẫn
lính kị mã chuồn trước qua cầu phao
- Quân: Quân doanh nghe tin đều hoảng hồn, tan tác bỏ chạy, tranh nhau qua cầu sang
sông, xô đẩy nhau rơi xuống mà chết rất nhiều Quân tranh nhau qua cầu, cầu phao đứt, quân lính đều rơi xuống, nước sông Nhị Hà vì thế mà tắc nghẽn không chảy thành dòng được
b Số phận thảm bại của bè lũ vua tôi bán nước:
- Vua Lê nghe tin có việc biến, vội vã cùng bọn Lê Quýnh, Trịnh Hiến đưa thái hậu ra ngoài
- Thấy cầu phao đứt, thuyền bè cũng không còn, cả bọn vội cướp lấy chiếc thuyền đánh
cá rồi chèo sang bờ bắc
- Quân Thanh chạy về nước, đi liên tục đêm ngày không dám nghỉ ngơi
- Khi gặp người thổ hào, vua Lê Chiêu Thống đã cầu cạnh van xin người thổ hào chỉ cho
con đường trốn, không còn tư cách của 1 bậc quân vương
- Khi đuổi kịp Tôn Sĩ Nghị chỉ còn biết nhìn nhau than thở, oán giận chảy nước mắt
- Cuối cùng vua Lê Chiêu Thống gửi xương tàn nơi đất khách