thay vi 2 nhu thong thirong, do la mang Thai Binh Duong, Au-A va An-Uc, noi giao thoa cua nhieu dac digm dia chat, kien tao, va dieu nay da lam cho bien Dong va nhtrng vung da:t dai xung
Trang 1• -fAP • CHI -.
)
ISSN 1859 -0152
Trang 2T~P CHi
ISSN 1859·0152
S61 (90) 2012
TOng billn t~p:
Nguyen f) j nh Thu~n
Ph6 TOng billn t~p :
Nguyen V an T i en
HOi t1llng billn t~p :
PGS , TS NgO El~c Chung
TS Phan Thanh Hai
PGS, TS Tran Ngoc Nam
ThS Nguyen HO'uThOng
CN Tran Elq.iV i nh
Tr", sit :
S626 dllong Ha NO i T P Hue
ElT/FAX: 054 3837900
Email : tc nghiencuuphattrien@gmail com
www.vjol info.vn
Gia ' y phep xua ' t ban :
S6691/GP-BVHTI ,
ngay 28 thang 12 narn 2001
do Bo Van h6a-ThOng tin cap.
In tal :
COng ty CO phan In va Dlch VI J TIH
Phat hanh:
- Qua bllU d i ~n , ma 56 phat hanh ; C937
- Cac nha sach:
Nha sach Tap ch i xua va Nay,
56 181 Ele TMm ,
Qu~n 1, TP He Ch i Minh
Nha sach Ha NOi,
56245 Nguyen Thi M i nh Khai ,
Qu~n 1 , TP He Chf M i nh
- SaKhoa hoc va COng n gh~ TIH ,
so 26 dllong Ha NO i, TP Hue.
Tal khoan s«1:
4 000211 100014
Tal Ch i nhanh Ngan hang
NOng nghi~p va Phat tMn NOng thOn
Thua Thien Hue
Gia: 20.000 t1llng
MlJC LlJC
[@J VAN HOA - L1CH SU
* Trdn 'I'rong Duong, Dinh BQ Linh -Loan su quan: tu sa lieu tci sa thuc 3
* Nguy~n Thanh TUng Giac mo Khuong Vi~t nhin tu giac dQ lich sa-van h6a 22
* Nguy~n Duy Chfnh Le Duy Ky ( 1766-1793): dang thirong hay dang trach?
* Nguy~n Due Hiep Vai net v~ cac nha nhiep anh tu cudi the' k 19 de'n d<1uthe'
[@J BIEN, DAO ~T NAM
* Le Due An, Trdn Due Thanh Vi the
* Bui Gia Khanh V~ su suy giam sue manh thuy quan trieu INguy~n va he qua cua n6 trong cuoc doi d§.uvoi phuong Tay, 86'
* H6 Bach 'I'hao Tu mot cuoc hanh quan pho] hop duci thai nha Thanh, tha so sanh kha nang hang hai giira hai nuoc
[@J KHOA HQC vA DOl SONG
* Vo Quang Ye'n LQ'ihai cua ruou vang 101
[@J DAT NlJoc -NIlAN V!T
* Nguy~n Van Dang V~ hoat dong cua nha Bong phirong h9C Tran Kinh Hoa
(1917-1995)tren dB:tVi~t Nam 107
A"
[@J TRAO DOl
* Nguy~n DAe Xuan CUQc khang chien chong Phap cua Truong Dinh khong nam ngoai chu trirong cua vua TVDire 119
Trang 3Ta p ch i Ng hie n C Ul lva Ph at t rie n , s6 1 (90) 2012 75
I Gioi thieu chung
, J! ,
d~o
3 , 5 DI~n tich
(tri~u km")
De;» sau
trung binh (m)
Tainguyen
S6micc
bao quanh
Quymo
glao thong
Muc de;»
tranh chap
On doi
2 , 3
1 640
Hai san , Hal san , Ha l san , Ha i sa n, dau kh f dau kh f oau kh f d u kh f
L i en quae Lien quae Lien quae Lien quae gia,
gia , lien gia , l en l en gia
luc d , a il , le d , a h , le d , a
Hai san , dau khf
2
(2 chau) Quae g i a , lien quae
g i a
Hal san , dau khf
2
(1 chau) Quae gia ,
l en quae gia Vua pha i
• Vi n D , a Iy , Vi~n KH&CN Vi~t Nam
•• Vi n Ta l nquyen va M6 i truonq bien , Vi~n KH&CN Vi$t Nam
Trang 476 Tap chi Nghien cuu va Phat tri~n, so1 (90).2012
Neu khong kg cac bign he, nhu bign Philippines (5, 7 trieu km") va bign
A Rap (4,8 trieu km"), thi bign Dong la bign 1lI1akin co dien tich Ian nhat,
va qua bang 1 co thg tha:y vai tro dac biet cua bign Dong so voi cac bign quan trong nhat cua the' gioi, nhu Dia Trung Hai va Caribs
II Vi the'bi~n Dong trcn binh d6 chau A va the' gioi
1 Vi thi tT!nhien.
<!a:t (thay vi 2 nhu thong thirong), do la mang Thai Binh Duong, Au-A va An-Uc, noi giao thoa cua nhieu dac digm dia chat, kien tao, va dieu nay da lam cho bien Dong va nhtrng vung da:t dai xung quanh cua no co nhtrng dac digm khac biet,
HOO
Bien Dong Ngu6n: www.agu.edu vn
Trang 5TC;lPchi Nghien ciru va PM t tri~n, 56 1 (90) 2012 77
V~ mat son van, lanh th6 d6 la noi g~p ga cua hai dai tao nui Ion la 'I'ay Thai Binh Duong voi phuong cac day mii DB-TN va Alpi voi phuong TB-DN Bign Dong la noi c6 nhirng dong song Ian d6 vao, song Me Kong dirng hang thu 9 va song Hong thu 14 cua the' gioi; c6 nhirng vung them luc
dia thuoc 10~i rong Ian nhat the' gici nhu them luc dia vinh Bc1cBt), Dong
Nam Bt) - vinh Thai Lan va them luc dia Sunda Cac vung quan dao san ho
va cac ran san ho vong CJ trung tam bign Dong cung c6 quy mo hang d~u cua the' gioi
V~ mat sinh khoang, bien Dong va cac lanh th6 bao quanh la d~u giao n6i cua 2 dai sinh khoang n6i tieng la dai Thai Binh Duong va dai Dia Trung Hai, ma h~ qua la noi day tap trung mot s6 dang khoang san di~n hinh cho ca hai dai d6, la thiec, d5ng, cram, niken, than da, chi-kern, sc1t, nhom, dau khL
Tuy nhien ranh gici cua cac mang thach quydn cling la noi ye'u nhfft cua vo Trai dfft, va d6 chinh la 2 vanh dai dt)ng dfft va mii Ilia Ian cua the' gici, da gay t6n thfft khong nho cho dan cu s6ng quanh cac vanh dai nay, la thach thirc lrin cua vi the' tv nhien cua khu vue
+ Bign Dong va lanh th6 xung quanh nam CJ dai nt)i chi tuyen nhiet dai va xich dao, nhan diroc mot nguon nang hrong Ian cua Mat troi, trung binh 140 kcal/cmvnam, la ngudn tao ra mot sinh kh6i rfft Ian so voi cac vung bign, dao va ven bo on dci va can cue C6 thg so bt) chi a ra 2 mien khi hau la mien Bc1Cva mien N am bign Dong ma ranh gici VaGkhoang vf dt) 14-15°B Mi~n khi hau Bc1cbign Dong trong d6 c6 quan dao Hoang Sa mang tinh nhiet ddi dai duong, khong c6 mua dong lanh, crm ap quanh nam, con mien khi hau N am bign Dong dac trung cho che' dt) khi hau nhiet dai xich dao dai dirong, vdi nhiet dt) luon cao va bien thien theo mua khong Ian Bign Dong la noi hmh thanh hoac tran VaGcua nhieu con bao nhiet dci Thai Binh Duong, hang nam gay nhieu higm hoa lcn
+ Vao mua gi6 Dong Bc1ckh6i mroc tu Thai Binh Duong qua eo bign Dai Loan va Basi xam nhap VaGbign Dong va Ian truyen xu6ng de'n vung ven bo Nam Trung Bt) Viet N am, dong thai CJ trung tam bign Dong hinh thanh mot xoay thuan Trong mua chuydn tie'p xuan he, gi6 Dong Bc1cye'u
di va gi6 Tay Nam phat trign, tren bign hinh thanh 2 xoay thuan CJ bac va nam bign Dong Vao thai ky mua he, nhat la vao cac thang 6 den 8, si6 Tay
Nam da tao dong nude manh tu bign Java chay theo duang bo bien Vi~t Nam theo hirong TN-DB, cu6i cung thoat ra eo bign Dai Loan va Basi, d5ng thai tao ra mot xoay nphich quy mo 16'nCJ nam bign Dong, v6'i mot nhanh chuyan v~ phia dong de thoat ra bign Sulu [1] Hcan liru nude bign chi phdi che' dt) nhiet va mot phan che' dt) muci cua lap nude heat dt)nj cua bign, cung quyet dinh su phan b6 tai nguyen hai san tren cac vung bien Dia hmh bo, day bign va che' dt) gi6 da hinh thanh cac vung mroc tr5i quy mo lon gan lien vdi cac ngu trirong quan trong CJ ngoai khoi Binh Thuan (Viet N am), tay bac Luzon (Philippines) va cira song Chau Giang (Trung Qu6c)
+ Che'dt) thuy trieu bign Dong do dia hinh phirc tap cua day va ba bign nen rfft da dang, voi thanh phan s6ng nhat trieu chiern uu the' v~ bien dt)
Trang 678 Tap chi Nghien ciru v a Phat trien, s6 1 (90).2012
va nang hrong: nhat trieu d~u va nhat tridu khong d~u chiem hau he't khong gian cua bi~n, trong khi ban nhat tri~u va ban nhat tri~u khong d~u chiem mQt phan khiem t6n vci bien dQ nho Yen bo Viet N am che' dQ thuy trieu cling r~t da dang va dac sac, tir nhat trieu d~u (Hon D~u), ban nhat trieu d~u (Thuan An) deri nhat trieu khong d~u (Quy Nhon), r6i tiep deri ban nhat trieu khong d~u (Viing Tau), va lai nhat trieu khong d~u(j Rach Gia BQ cao mire nude trieu c6 2 cue dai (j Hon Dau va VGng Tau va 2 cue ti~u (j Thuan
An va Rach Gia
Nhu v~y do vi trf dia Iy va cau true khong gian, bi~n Bong va cac vung
da't Ian can c6 diroc di~u kien tv nhien da dang, tai nguyen sinh v~t va phi sinh v~t phong phu, nhirng cling g~p khong it kh6 khan do nhieu loai thien tai gay ra
2 Vi th€ dia-hinh t€
Tai nguyen bi~n Bong dircc danh gia chu yeu la hai san, dau khi, giao thong van tai va du lich, tuy nhien cac con so'chinh thirc v~ cac tiem nang nay con chua ducc nghien CUu dfry duo
Trung Qu6c du doan tai nguyen hai san va dau khi cua bi~n Bong c6 gia tri len de'n hang nghin ty USD H9 cung danh gia tiem nang dau khi bi~n Bong den 213 ty thung, rieng 'I'nrong Sa den 105 ty thung (17,7 ty tan) [3] V~ hai san theo danh gia cua Viet Nam, trft hrong ca toan vung bi~n Vi~t Nam la 3.072 ngan tan, va kha nang khai thac la 1.426 ngan ta'n [1]
V~ dfru khi, cac nh6m b~ tren them luc dia cua Viet N am da dircc so' bQ danh gia, vdi trtr hrong va ti~m nang du bao khoang 3,5-4,4 ty tan dau quy d6i; rieng nh6m b~ 'I'nrong Sa viec di~u tra, tham do con han che, ti~m nang du bao khoang 3.330-6.680 trieu t~n dau quy d6i [1] Phia bac, dong va nam
bi~n Bong nhieu b~ dau khi dang ducc tham do va khai thac thuoc cac mrcc Trung Qu6c, Philippines, Indonesia, Malaysia, Brunei, Thai Lan
Nam 2009, Vi~t Nam khai thac tu bi~n Bong 16,3 trieu ta'n dau va 8,0 ty m"khi; khai thac 1.568,8 ngan ta'n ca bi~n; 413,1 ngan ta'n tom nuoi;
718 ngan tan muoi: hrong hang h6a qua cac cang bi~n khoang 52 trieu ta'n Muc dQ khai thac tai nguyen bi~n cua Vi~t Nam con thap so vdi khu vue, hang nam dat gia tri khong nhieu so vdi GDP toan quoc (nam 2009 xua't khau 6,194 ty USD dau tho va 4,251 ty USD hang thuy san) [2] Trong khi d6, cac nuoc trong khu vue da c6 nhieu truyen thong khai thac bi~n, nhat
la v~ hai san va dau khi
Nam 2010 san luong dau khi ngoai khoi cua Trung Qu6c !frn dfru tien vuct moc 50 trieu tan/nam Hien tai cac khu khai thac (j ngoai khoi Palawan chiem 50% to an bQ so' dfru tieu thu tai Philippines [3] Nhu v~y c6 th~ thay
la hang nam bi~n Bong cung cap cho cac mrcc trong khu vue mot khdi hrong tai nguyen vo cung Ion, gia tri c6 th~ len den hang tram ty USD B~c biet
du lich bi~n-dao cua cac mroc cling da ra't phat tri~n, hang nam d6n hang chuc trieu khach quoc te', cung vdi d6 la ngudn thu nhap ra't Ian v~ dich vu
Trang 7Tap chi Nghien ciru va Phat tri~n, 56 1 (90).2012 79
cang bign quoc te', nhu Singapore, H6ng Kong Ngtroi ta u6'c tinh la c6 de'n
500 trieu nguoi song phu thuoc vao bign Dong
tht giui
Bign Dong hien tai va tuong lai c6 y nghla song con d6i vdi cu dan cac quoc gia trong khu vue; va khong nhirng the', bign Dong con quan trong cho
ca nhieu nucc khac ntra, trong d6 c6 Nhat Ban, Han Qu6c, My Nguoi ta da n6i nhieu v~ con dirong' hang hai huyet mach qua bign Dong, trong d6 nhan manh den sir kien hang nam tren mot mra trong tai tau hang h6a cua the' gi6'i qua vung bien nay Dircng'qua bign Dong cung cap hen 80% dau tho cho Nhat Ban, Han Qu6c, Dai Loan; va nhin chung cung ung khoang 2/3 nang IUQ'ngcho Han Qu6c, 60% cho Nhat Ban va Dai Loan Ngoai ra d6i vrii Nhat Ban 45% khfii IUQ'nghang h6a xuat kh§:u la qua bign Dong; trong khi d6i vci Trung Qu6c qua bign Don~ c6 29/39 tuyen ducng hang hai, 60% hang h6a xuat nhap khau, va 70% dau mo nhap khau [3]
Nhin chung lien quan de'n bign Dong c6 tdi 5/10 tuyen hang hai 16'n nhat cua the' gioi, gAn voi ta't ca cac vung bign tren the' gidi, hang ngay c6
de'n 250-300 tau qua lai, va hang nam hen mot mra so' tau chd dau sieu cap cua the' gi6'i qua vung bien nay; nhu v~y c6 thg n6i ding bign Dong la mot trong cac trung tam quan trong nhat cua the' gici v~ mat giao thong van tai bign v~ gAnvdi, nen kinh t( khong nhirng cua cac nucc Dong N am A, ma ca Dong A, Nam A, chau Au, Uc va chau My [3]
Phai n6i ding giao thirong nhon nhip hien nay tren bign Dong la c6 nguon g6c sau xa tu trong qua khir, khi tai noi day da",tll'ng t6n tai mot con dU<rngto' lua va g6m su tren bign, q6i Dia Trung Hai, An DQ Duong voi Thai Binh Duong Nhi~u thuong nhan A Rap da goi bign Dong la bign Champa,
va a Vi~t N am cac thuong cang 16'n HQi An, Van D6n da mot thoi thinh vuong [4]
2.3.nu« Dong vUicac n~n kinh tt reit chenh lech bao quanh
Ne'u xet vi tri dia ly cua bign Dong tren binh dien Dong va Nam A v~ mat kinh te'ta se thay mot quang canh nhu sau:
+ True tie'p bao quanh bign Dong la nhirng quoc gia c6 nen kinh te' nang dong, t6c dQ phat trign cao, nhirng c6 t6ng san pham trong mroc (GDP) ra't khac nhau, n6i len dQ chenh l~ch ra't 16'nv~ ti~m lire kinh te', tap trung chu ye'ua phia bAc va sau d6 la phi a nam bign Dong Trung Qu6c aphia bac vdi GDP 5.434 ty USD, dUng thu 3 the' gi6'i (nam 2009) cung voi Dai Loan (333 ty USD, thu 26) va H6ng Kong (206 ty USD, thir 40); d6i dien a phia nam la cac mrcc Indonesia (468 ty USD, thir 19), Malaysia (212 ty USD, thu 39), Singapore (176 ty USD, thir 44), va Brunei (14 ty USD, thir 105); c6 3 nuoc a phi a tay la Thai Lan (268 ty USD, thir 35), Viet Nam (89 ty USD, thu 60), va Campuchia (11 ty USD, thu 119); a phi a dong chi c6 duy nhat Philippines (156 ty USD, thtr 47) (theo Wikipedia) Nhu v~y neu la'y t6ng san pham trong nude cua Philippines la mot don vi, thi cac mroc va vung lanh th6 aphia bdc bign Dong c6 tiern hrc kinh te'l6'n de'n 38,3 don vi, trong
Trang 880 T C; lPchi Nghien cuu v a PMt tri ~ n, 56 1 ( 90).2012
khi phia nam dat 5,6 don vi, va cac qu6c gia phia tay chi dat 2,3 don vi; dieu
do co nghia cac mroc va vung lanh the>phia bac ti~m lire kinh te'Ian gB:p6,8
Mn phi a nam va gB:p16,2 Mn phia tay,
+ Ngoai ra ne'u xet mot ban kinh 3.000km quanh bi~n Bong ta cung thay cac qu6c gia phi a bac (Nhat Ban, Han Quffc) co ti~m hrc kinh te' hon hlln cac qu6c gia a phia nam (Uc) va phia tay (An BQ), Mn hrot Ian gB:p7,6 Ian va 4,8 Mn
+ Su phan b6 ti~m 1vc kinh te' cua cac qu6c gia khong can d6i quanh bi~n
Bong mang y nghia dia-kinh te',rB:t co th~ cung co anh huang de'n each trng xli d6i voi cac vB:nd~ thuoc pham tru dia-chinh tri bi~n Bong, trong do co vB:n d~ quan 1y va sli dung cac nguon tai nguyen thien nhien cua bi~n nay B6ng thai, nhu trong phan hang hai da neu atren, cac qu6c gia phia b~c bi~n Bong mot mat co uu the' tuyet d6i v~ kinh te' so voi cac qu6c gia khac, nhirng mat khac lai phu thuoc qua chat che vao tuyen hang hai huyet mach qua bi~n nay d~ phat tri~n, va di~u do cung co th~ dat ra nhieu tien d~ khac nhau, nhu viec hop tac bao v~ tai nguyen, moi tnrong, an ninh vung bi~n va cung nhau phat tri~n; hoac each Ung xli theo 1Q'iich qu6c gia don phuong
3 Vi tht dia-cbinb tri
3.1 Nai giao thoa cua nhi~u n~n van h6a
+ Bi~n Bong va cac lanh the>bao quanh (co th~ goi gQP Ia khu vue bi~n Bo:qg) chinh 1a noi g~p go cua hai nen van hoa Ian cua chau A la Trung Qu6c
va An BQ tir hang ngan nam nay, va ca van hoa 'I'ay Au, tu the' ky 16-17, vci sV co mat cua h~u he't cac ton giao chinh tren the' gioi Tren phan bo Iuc dia phat tri~n chu ye'u la dao Phat, con tren phan bo quandao la dao H6i va cac dao khac, ma nguon g6c xuB:tphat tir Nam A va Tay A Ngoai ra c5>nco Cong giao phat tri~n amot sO'nude Nhin chung, van d~ ton giao va sac tQc chua phai la van d~ nong cua khu vue nay, mac du cung da co cac xung dQt Nhu v~y khu vue bi~n Bong la mot khong gian co nen van hoa rB:t da dang,
co su phan hoa theo lanh the>luc dia va bien Anh huang v~n hoa Trung Hoa chu ye'ua mot phan ban dao Bong Duong, con van hoa An BQ co pham vi anh huang rQng rai hon, ca tren luc dia va h~u he't tren cac quan dao Va tB:t
ca cac anh huang do da diroc tie'p thu, chon 19Cva ph at tri~n theo dac di~m c,ua m6i dan toe, m6i vung lanh the>,d~ cu6i cun~ tao nen mQt Bong Nam
A vdi mQt nen van hoa ban dia da dang va d~c sac Su da dang v~ van hoa cua khu vue da va se khong th~ la,tra ngai cho viec hop tac phat tri~n, ma Hiep hQi cac qu6c gia Bong Nam A (ASEAN) la mot minh chirng
+ Thue ra trong qua khu tu thai ky ti~n sli, viec giao luu va giao thoa van hoa cung da tirng xay ra a khu vue bi~n Bong, nhu cac nen van hoa H~ Long, Sa Huynh, Bong San, va nhu GS Tr~n Qu6c VUQ'ngda khang dinh, vao cu6i thai ky Da moi-dau Kim khi, tai khu vue Bong Nam BQ Vi~t Nam
- mot trung tam luyen kim (dong' va sat) d:1 co m6i quan h~ giao luu kinh
te'-xa hoi voi ca Non Nok Tha, Ban' Chang (Thai Lan), voi Pa1awan, Bali , cung nhu voi Ryukyu (Luu Cau Qu6c) ma Okinawa la hon dao chinh vdi cang thi Naha [4] Giao luu van hoa a khu vue bi~n Bong co Ie con xa xira hon,
Trang 9Tap chi Nghien ctru va Phat trien, 56 1 (90).2012 81
khi ma muc mroc bign thap hon hien nay tren tram met vao thaj ky bang
ha llin cudi cung,
hinh thirc phu thuoc nao do Va mot digm chung cua t8:t ca cac dan tQc khu vue bign Bong la bang hinh thirc va mqc dQ khac nhau da Ian hrot tr<1thanh
diroc long yeu mroc cua nhan dan cac quoc gia dimg len giai phong d8:t mrcc
phan Ian xuat phat tu quyeri IQ'icua ho, da co anh hinrng r8:t Ian d~n tien trinh phat trign tiep theo cua lich sa can dai khu vue nay, dg tao nen mot
+ Chinh do su hinh thanh sau Th~ chien II mot khong gian thcng nhat khep kin rong Ian tu Au sang A cua mot hinh thai che' dQ xa hQi moi-che dQ
dQ xa hQi cfi, diroc goi voi cac ten khac nhau (phe B~ quoc, Thuc dan mdi,
do, la noi co vi th~ dia-ehinh trj quan trong nhat cho ca hai phe Va chinh Trieu Tien va Viet Nam da tr<1thanh cac digm nong 8:y
khac nhau V~y yeu to' nao da tao nen tinh th~ do cua khu vue bien Dong?
Dong va Tay, giua BAc va Nam, giira Bign va Luc dia, quan h~ giua truyen thong va phi truyen thong, quan h~ giua cac h~ tu tU<1ng, cac hoc thuyst moi va cu N oi tom lai, do nam <1mot khcng gian la "nga tu" cua th~ gici, nen khu vue bign Dong du muon hay khong, du tu nguyen hay bi ep buoc,
toan th& gici !
Trang 1082 Tap chi Nghien ciru va Phat trien , 56 1 (90).2012
Va sau chien tranh lanh, mot hinh' the' dia-chinh tr] mci da hmh thanh akhu vue nay, md ra mot tirong quan moi va mot b6i canh moi, cling
ma ra mot co'hQi mdi cho phat trign, nhirng cling d<iythach thirc
+ Vi the' dja-quan su cua bien Bong trudc he't diroc xac dinh bai chinh
vi tri "trung tam" va vi tri "giao digm" cua n6 Bien Bong la trung tam cua mot khong gian van h6a, xa hQi va kinh te' vao loai Ian nhat cua the' gioi, c6 thg so sanh voi Dia Trung Hai va vuot xa bign Caribs, la trung tam v~ mat hinh hoc trong pham vi ban kinh 2.000-4.000km g6m cac nen van h6a lau db'i va c6 sue song ben vung, cac nen kinh te' moi n6i manh me nhat cua the' gioi, d6ng thai d6 cling la cac the' lire c6 ti~m lire Ian v~ quan su, Bign Bong con diroc nhac de'n nhu la mot giao digm cua cac luong truyen ba hi
tl1ang, tin ngircng, cua cac cuoc di dan ma mang khong gian song, cua cac cuoc banh truong va chinh phuc
+ T<im quan trong cua vi the dia-quan sV cua bign Bong con duoc quyet
dinh bai su t6n tai cua mot tuyen duong hang hai huyet mach da neu atren, dong thai cling con diroc quyet dinh bci sV c6 mat cua tren 500 cang bign phan b6 d~u khap ven bo cua ca 10 nude va vung lanh th6 xung quanh, tao dieu kien tiep can d~ dang cho moi heat dQng quan su tren bien,
+ Va dieu c6t 16i la a bign Bong ngoai h~ thong cac dao ven bo bao quanh, con c6 mat 2 quan dao rong Ian a trung tam, phan b6 d~u a ca 2 phan B~c va Nam cua n6; va chinh cac quan dao nay c6y nghla dia-quan su
va cung quan trong d6i vrii ca khu vue, C6 thg truce day, vao thai dai chi c6 cac tau chien chay bang buom hoac hoi mroc, ngiroi ta chua hAn quan tam den cac quan dao nay nhu la cac vi tri quan su, nhung trong The' chien II ngiroi Nhat da chiem cac quan dao nay va Slt dung mot so' dao dg lam cac can cu tau ngam
Tu d6, ngiroi ta da n6i deri ai lam chu cac quan dao nay ngiroi d6 c6
thg kigm soat va khong che' duoc toan bQ hoat dong tren bien cua cac quoc gia bao quanh va ta't nhien la kiem scat true tiep diroc ta't ca cac hoat dong giao thong van tai bign cua the' gioi qua lai tren bien nay, cling nhu cac hoat dong'bay tren khong phan B6 la chua kg den viec kiem soat va khong che' duoc nguon tai nguyen khdng 16 hai san va dau khi cua bign Bong
Bi~u d6 cdt nghta vi sao hien nay c6 nhieu mnrc chiern d6ng trai phep tren hai quan dao nay, ma Viet Nam c6 d<iydu bang chirng khong thg chdi cai v~ chu quyen cua minh d6i voi hai quan dao d6 tu lau doi Ngirci My
quan tam deri bien Bong c6 Ie tnroc he't la va'n d~ tv do hang hai, bai vi IQ'i ich cua nude My phu thuoc ra't nhieu vao hoat dong xua't nhap khau, ma mot phan quan trong di qua vung bien nay, va d6ng thai ta't nhien la ca
ban than vi the' dia-chinh tri, dia-quan su va cung quan trong cua n6 Ne'u c6 mot the' luc muon dQc chiem bign Bong, thi khong chi vi nhung IQ'iich kinh te to Ian v~ dau khi va pang hai, ma con ca tham vong khcng che' v~ quan su khu vue Bong Nam A