SKKN 18-19 mới nhất

Trang bị các kỹ năng sống cho học sinh tiểu học giúp trẻ rèn luyện kỹ năng tư duy, cách ứng xử trong đời sống, kỹ năng xử lý tình huống để trẻ có thể tự phát triển về nhận thức cũng như

MỤC LỤC

Nội dung Trang

1.1 Sự cần thiết hình thành giải pháp 2

1.1.1 Nhu cầu cần phải có của giải pháp 2

1.1.3 Các căn cứ đề xuất giải pháp 3

1.2 Đối tượng và phạm vi áp dụng 6

Chương 2: QUÁ TRÌNH HÌNH THÀNH VÀ NỘI

DUNG GIẢI PHÁP

6

2.1 Qúa trình hình thành giải pháp 6

a.Nhận thức sâu sắc về việc dạy trẻ kỹ năng sống 7

b Xác định những kỹ năng sống cơ bản cần dạy trẻ

c Cụ thể hóa nội dung của những kỹ năng cơ bản

d Xác định nhiệm vụ cơ bản và phân công trách

nhiệm trong việc dạy học sinh kỹ năng sống

11

e Tuyên truyền các bậc cha mẹ thực hiện dạy các

f Tạo môi trường giúp giáo viên thực hiện nhiệm

Chương 4: KẾT LUẬN VÀ ĐỀ XUẤT KIẾN NGHỊ 16

Chương 1

CƠ SỞ ĐỀ XUẤT GIẢI PHÁP 1.1 Sự cần thiết hình thành giải pháp:

1.1.1 Nhu cầu phải có của giải pháp:

Trẻ em là tương lai của xã hội, do đó cần phải tạo điều kiện để trẻ phát triển toàn diện Trang bị các kỹ năng sống cho học sinh tiểu học giúp trẻ rèn luyện kỹ năng tư duy, cách ứng xử trong đời sống, kỹ năng xử lý tình huống để trẻ có thể tự phát triển về nhận thức cũng như nhân cách bản thân sau này

Trẻ em như một từ giấy trắng Những gì được vẽ lên tờ giấy trắng đó sẽ tồn tại với trẻ đến suốt đời Chúng ta vẽ thái độ, trẻ sẽ có thái độ Chúng ta vẽ nhân cách, trẻ sẽ hình thành nhân cách Tiểu học là khoảng thời gian tốt nhất để vẽ nên con người của trẻ, bởi đó là lứa tuổi trẻ mê khám phá và dễ tiếp thu nhất trong đời

Rèn luyện kỹ năng sống ở bậc Tiểu học không chỉ giúp trẻ hình thành nên những hành vi tích cực và khả năng thích nghi với mọi hoàn cảnh sống, tạo nên bản lĩnh của người thành công sau này, mà còn giúp trẻ cảm thấy tự tin hơn để khám phá và tận hưởng cuộc sống một cách trọn vẹn

Trong thực tế hiện nay việc rèn kỹ năng sống của các em ở trường tiểu học còn thấp và nhiều hạn chế Việc rèn kỹ năng sống cho học sinh chưa có nét chuyển biến, nguyên nhân chính là do trong tư tưởng giáo viên, phụ huynh chỉ chú trọng đến việc dạy kiến thức, giáo viên luôn chú trọng đến việc đọc tốt, làm tính tốt mà chưa quan tâm nhiều đến việc giáo dục kỹ năng sống cho học sinh

Ở bậc tiểu học các môn học nhằm cung cấp cho học sinh những tri thức sơ đẳng về các chuẩn mực hành vi, để từ đó giúp học sinh hình thành kỹ năng sống, biết phân biệt đúng sai Làm theo cái đúng, ủng hộ cái đúng, đấu tranh với những biểu hiện sai trái, nhắc nhở các em hành động theo chuẩn mực đạo đức và

thói quen tốt Chính vì vậy tôi quyết định chọn đề tài “Một số biện pháp rèn kỹ năng sống cho học sinh lớp 3” Vì rèn kỹ năng sống ở bậc tiểu học, đặc biệt

học sinh lớp 3 là nhiệm vụ quan trọng mà người làm công tác giáo dục cần quan tâm

1.1.2 Mục tiêu của giải pháp

Tôi viết sáng kiến kinh nghiệm này với mục tiêu:

- Giúp các em tự chủ, tự tin trong cuộc sống, tự nhận thức bản thân, phát huy thế mạnh cá nhân

- Giúp các em rèn luỵên những phẩm chất đạo đức tốt như khiêm tốn, thật thà, giản dị, trung thực , biết ứng xử đúng mực, linh hoạt trong những tình huống khó khăn của cuộc sống

- Giúp các em ý thức và có năng lực thực hiện bổn phận cũng như bảo vệ quyền trẻ em, bảo vệ mình trước những vấn đề của xã hội có nguy cơ ảnh hưởng đến cuộc sống an toàn, lành mạnh của các em, phòng ngừa những hành vi có hại cho sự phát triển cuả bản thân

Để đạt được mục tiêu đó, tôi đã chọn đề tài: “Một số biện pháp rèn kỹ năng

sống cho học sinh lớp 3 .”

1.1.3 Các căn cứ đề xuất giải pháp:

a Cơ sở lý luận:

Kĩ năng sống thúc đẩy phát triển cá nhân và xã hội, có thể nói kĩ năng sống chính là nhịp cầu giúp con người biến kiến thức thành thái độ, hành vi và thói quen tích cực, lành mạnh.

Giáo dục kĩ năng sống là yêu cầu cấp thiết đối với thế hệ trẻ.

Giáo dục kĩ năng sống nhằm thực hiện yêu cầu đổi mới giáo dục phổ thông Hiện nay, việc đưa giáo dục kĩ năng sống vào nhà trường đã được thực hiện ở hầu hết các nước trên Thế giới Theo tài liệu của UNICEF, hiện nay có 153 nước đã đưa giáo dục kĩ năng sống vào nhà trường, hơn 140 nước đã thực hiện giáo dục kĩ năng sống cho học sinh với các phương thức khác nhau Xu hướng hội nhập và phát triển không cho phép giáo dục nước ta giậm chân với những cách thức cũ, lạc hậu và trì trệ.

Môn Tiếng Việt ở tiểu học có nhiệm vụ hình thành và phát triển ở học sinh kĩ năng sử dụng tiếng Việt (nghe, nói, đọc, viết) để học tập và giao tiếp trong môi trường hoạt động của lứa tuổi.

Kĩ năng đặc thù, thể hiện ưu thế của tiếng Việt là kĩ năng giao tiếp, sau đó là kĩ năng nhận thức, bao gồm nhận thức thế giới xung quanh, tự nhận thức và ra quyết

định, Kĩ năng sống có thể hình thành tự nhiên, học được từ những trải nghiệm của cuộc sống và do giáo dục mà có Không phải đợi đến lúc được học kĩ năng sống một con người mới có những kĩ năng sống đầu tiên Chính cuộc đời, những trải nghiệm, vấp ngã, thành công và thất bại giúp con người có được bài học quý giá về kĩ năng sống Tuy nhiên, nếu được dạy dỗ từ sớm, con người sẽ rút ngắn thời gian học hỏi qua trải nghiệm, sẽ thành công hơn.

Kĩ năng sống cần cho suốt cả cuộc đời và luôn luôn được bổ sung, nâng cao để phù hợp với sự thay đổi của cuộc sống biến động Người trưởng thành cũng vẫn cần học kĩ năng sống.

Ở học sinh bậc tiểu học, để giúp các em có tinh thần tự học, sáng tạo và biết vận dụng linh hoạt những điều đã học vào thực tiễn, trong quá trình dạy người giáo viên phải luôn tìm tòi, sáng tạo ra những phương pháp hay Chẳng hạn như phương pháp

“học mà chơi, chơi mà học” Giúp các em vui chơi giải trí nhằm thay đổi trạng thái

của các em sau những giờ học căng thẳng và để bắt đầu một tiết học mới tốt hơn.

Thường xuyên đặt câu hỏi cho các em, tạo điều kiện để các em tham gia hoạt động nhóm, giải quyết cấn đề nào đó cụ thể, Trên cơ sở nền tảng là kiến thức cơ bản

đã được học.

Ngày nay, rèn luyện kĩ năng sống cho thế hệ trẻ mà tiêu biểu là các em học sinh

là trách nhiệm chung của gia đình, nhà trường và xã hội Trong đó, người giáo viên giữ vai trò quyết định Đây cũng là một trong những nội dung của phong trào thi đua

“Xây dựng trường học thân thiện – học sinh tích cực” mà Bộ Giáo dục đã đề ra.

b Cơ sở thực tiễn:

Giáo dục kĩ năng sống là thực hiện quan điểm hướng vào người học, một mặt đáp ứng những thách thức của cuộc sống và nâng cao chất lượng cuộc sống của mỗi cá nhân Là những trải nghiệm có hiệu quả nhất, giúp giải quyết hoặc đáp ứng các nhu cầu cụ thể, trong suốt quá trình tồn tại và phát triển của con người Bao gồm cả hành vi vận động của cơ thể và tư duy cuả con người, hình thành một cách tự nhiên, thông qua giáo dục hoặc rèn luyện của các em.

Hiện nay, đa số học sinh sống trong hai môi trường có hoàn cảnh khác nhau: Một là cá em được sự quan tâm chăm sóc quá sức chu đáo của phụ huynh và sống trong gia đình ít con, hoàn cảnh kinh tế ổn định Hai là những em sống trong gia đình

lo toan cuộc sống mưu sinh, phụ huynh bỏ mặc con cái.

Mặc dù các em đã được học môn kĩ năng sống Tuy nhiên, do nội dung, phương pháp, số tiết học 1 tiết/ tuần còn ít, nên hiệu quả chưa cao

Qua thực tế giảng dạy ở lớp 3, trường Tiểu học Chí Linh, bản thân tôi nhận thấy kỹ năng sống của học sinh chưa cao Đa số học sinh có hành vi, thói quen,

kĩ năng chưa tốt Một số ít em có nhận xét, đánh giá về sự việc nhưng chưa có thái độ và cách ứng xử, cách xưng hô chuẩn mực Học sinh thể hiện kỹ năng còn đại khái, chưa mạnh dạn thể hiện kỹ năng của bản thân Các em còn ngại nói, ngại viết, ngại nêu lên ý kiến cá nhân của mình, khả năng tự học, tự tìm tòi còn hạn chế

Hiện tượng trẻ em bối rối khi phải xử lí những tình huống của cuộc sống thực, thiếu tự tin trong giao tiếp, thiếu bản lĩnh vượt qua khó khăn, thiếu sáng kiến và dễ nản chí ngày càng nhiều Nguyên nhân do đâu? Phải khẳng định rằng, trước hết do giáo dục Nhiều vấn đề của xã hội hiện đại tác động đến trẻ chưa được cập nhật, bổ sung vào chương trình giáo dục nhà trường Việc định hướng sai các giá trị là nguyên nhân gây ra những hiện tượng đáng tiếc trong ứng xử của trẻ Phương pháp giáo dục nhồi nhét, lí thuyết suông, không tạo được cho trẻ khả năng tư duy, óc phân tích, suy xét, phán đoán, không tạo cơ hội cho trẻ trải nghiệm những vấn đề thực trong cuộc sống hiện tại…Qua vài năm thực tế giảng dạy ở trường, bản thân nhận thấy kĩ năng sống học sinh chưa tốt là do những nguyên nhân sau:

- Giáo viên và người lớn chưa thật gần gũi, thân thiện với học sinh

- Việc rèn kỹ năng sống qua việc tích hợp vào các môn học còn hạn chế

- Rèn kỹ năng sống qua các tiết sinh hoạt lớp, hoạt động giáo dục, vui chơi còn chưa sâu sát

- Giáo viên khuyến khích động viên khen thưởng học sinh còn ít

- Công tác tuyên truyền các bậc cha mẹ thực hiện dạy các em các kĩ năng sống cơ bản chưa nhiều

- Chính việc thiếu hụt nghiêm trọng các kỹ năng sống do sự hạn chế của giáo dục gia đình và nhà trường, sự phức tạp của xã hội hiện đại là nguyên nhân

trực tiếp khiến học sinh gặp khó khăn trong xử với tình huống thực của cuộc sống

1.1.4 Phương pháp thực hiện:

- PP lí luận, thực tiễn.

- PP điều tra, thống kê.

- PP phân tích, tổng hợp.

- PP đàm thoại, gợi mở.

- PP đọc tài liệu, sách báo, tạp chí …

có liên quan

- PP thực nghiệm, kiểm chứng.

- PP thực hành.

- PP hoạt động nhóm

- PP đánh giá (theo TT 30 và TT 22)

- PP tổng kết kinh nghiệm …

1.2 Đối tượng và phạm vi áp dụng

a Đối tượng:

- Đối tượng chung: Toàn thể học sinh khối lớp 3 của trường tiểu học Chí Linh.

- Đối tượng cụ thể: 39 HS lớp 3/8, năm học 2017 – 2018 và 45 học sinh lớp 3/6 năm học 2018 -2019.

b Phạm vi áp dụng:

- Đề tài nghiên cứu về: “ Một số biện pháp rèn kỹ năng sống cho học sinh lớp 3 .” Nhằm mang lại hiệu quả cao trong công tác chủ nhiệm ở lớp 3.

Chương 2 QUÁ TRÌNH HÌNH THÀNH VÀ NỘI DUNG GIẢI PHÁP 2.1 Quá trình hình thành giải pháp:

Là giáo viên chủ nhiệm lớp tôi nhận thức được việc giáo dục kỹ năng sống cho học sinh là vấn đề cấp bách Vì vậy, việc giáo dục kỹ năng sống cho học sinh diễn ra một cách thường xuyên và nghiêm túc

Năm học 2017 – 2018, tội được nhà trường phân công làm công tác giảng dạy lớp 3/8 với sĩ số là 39 em Năm học 2018 -2019, tôi tiếp tục làm công tác giảng dạy lớp 3/6 với sĩ số là 45 em Trong lớp có một vài em có biểu hiện của học sinh thiếu các kỹ năng sống cho nên ngay từ đầu năm học tôi đã xây dựng kế hoạch, các biện pháp giáo dục các em

Rút ra kinh nghệm từ những năm học trước để có biện pháp giáo dục Phối hợp với Ban lãnh đạo, Tổng phụ trách Đội và phụ huynh học sinh

Tìm hiểu những cơ cở lí luận, cơ sở thực tiễn, những thận lợi và khó khăn của việc rèn kỹ năng sống cho học sinh

Tìm hiểu thực trạng và nguyên nhân dẫn đến học sinh thiếu kỹ năng sống Đưa ra một số biện pháp rèn kỹ năng sống cho học sinh thông qua các môn học và hoạt động ngoài giờ lên lớp

2.2 Nội dung của giải pháp:

a Nhận thức sâu sắc về việc dạy trẻ kỹ năng sống

Thực tế trẻ sẽ học tốt nhất khi có được cách tiếp cận một cách cân bằng, biết cách phát triển các kỹ năng nhận thức, cảm xúc và xã hội Vì thế, khi trẻ tiếp thu được những kỹ năng giao tiếp xã hội và các hành vi ứng xử cơ bản trong nhóm bạn, thì trẻ sẽ nhanh chóng sẵn sàng và có khả năng tập trung vào việc học văn hoá một cách tốt nhất Do đó, được trang bị kiến thức về kỹ năng sống là điều rất cần thiết đối với các giáo viên để giáo viên trực tiếp truyền tải đến học sinh nhằm giúp các em có những hành động tích cực thay vì giải quyết vấn đề trong cuộc sống hằng ngày

b Xác định những kỹ năng sống cơ bản cần dạy trẻ ở lớp 3

Đối với tâm sinh lý trẻ em bậc tiểu học thì có nhiều kỹ năng quan trọng

mà trẻ cần phải biết trước khi tập trung vào học văn hoá đặc biệt là trẻ em độ tuổi lớp 3 Thực tế kết quả của nhiều nghiên cứu đều cho thấy các kỹ năng quan trọng nhất trẻ phải học chính là những kỹ năng sống như: sự hợp tác, tự kiểm soát, tính tự tin, tự lập, tò mò, khả năng thấu hiểu và giao tiếp Việc xác định được các kỹ năng cơ bản phù hợp với lứa tuổi sẽ giúp giáo viên lựa chọn đúng những nội dung trọng tâm để dạy trẻ

c Cụ thể hóa nội dung của những kỹ năng cơ bản mà giáo viên cần dạy trẻ:

Kỹ năng tự tin : Một trong những kỹ năng đầu tiên mà giáo viên cần chú tâm là phát triển sự tự tin, lòng tự trọng của trẻ Nghĩa là giúp trẻ cảm nhận được mình là ai, cả về cá nhân cũng như trong mối quan hệ với những người khác Kỹ năng sống này giúp trẻ luôn cảm thấy tự tin trong mọi tình huống ở mọi nơi

Các em biết tự tin vào bản thân, hài lòng với bản thân; tin rằng mình có thể trở thành một người có ích và tích cực, có niềm tin về tương lai, cảm thấy có nghị lực để hoàn thành các nhiệm vụ Các em thể hiện sự tự tin giúp các em giao tiếp hiệu quả hơn, mạnh dạn bày tỏ suy nghĩ và ý kiến của mình, quyết đoán trong việc ra quyết định và giải quyết vấn đề, thể hiện sự kiên định, đồng thời cũng giúp các em có suy nghĩ tích cực và lạc quan trong cuộc sống, là yếu tố cần thiết trong giao tiếp

Hợp tác là cùng chung sức làm việc, giúp đỡ, hỗ trợ lẫn nhau trong học tập, trong công việc, một lĩnh vực nào đó vì mục đích chung, các em biết chia sẻ trách nhiệm, biết cam kết và cùng làm việc có hiệu quả với những thành viên trong lớp, trong giờ học nhóm, hoặc những nơi khác Sự hợp tác trong học tập hay trong công việc các em điều biết giúp đỡ cho nhau hỗ trợ cho nhau, bổ sung cho nhau, tạo nên sức mạnh trí tuệ, tinh thần và thể chất, vượt qua khó khăn, đem lại chất lượng và hiệu quả cao hơn trong học tập, trong công việc chung

- Biết giao tiếp hiệu quả, tôn trọng, đoàn kết và cảm thông, chia sẻ với các bạn

- Biết bày tỏ ý kiến, tham gia xây dựng kế hoạch hoạt động của bản thân Đồng thời biết lắng nghe, tôn trọng, xem xét các ý kiến, quan điểm của mọi người

- Nỗ lực phát huy năng lực, sở trường của bản thân để hoàn thành tốt nhiệm vụ đã được phân công Đồng thời biết hỗ trợ, giúp đỡ mọi người khác trong quá trình hoạt động

- Biết cùng chia sẻ đồng cam cộng khổ vượt qua những khó khăn, vướng mắc để hoàn thành mục đích, mục tiêu hoạt động chung

- Có trách nhiệm về những thành công hay thất bại, về những sản phẩm

do mình tạo ra

Bằng các trò chơi, câu chuyện, bài hát giáo viên giúp trẻ học cách cùng làm việc với bạn, đây là một công việc không nhỏ đối với các em học sinh lứa tuổi này Khả năng hợp tác sẽ giúp các em biết cảm thông và cùng làm việc với các bạn

Kỹ năng thích tò mò, ham học hỏi, khả năng thấu hiểu: Đây là một trong những kỹ năng quan trọng nhất cần có ở các em vào giai đoạn này là sự khát khao được học Giáo viên sử dụng nhiều tư liệu và ý tưởng khác nhau để khơi gợi tính tò mò tự nhiên của các em Nhiều nghiên cứu cho thấy rằng, các câu chuyện hoặc các hoạt động và tư liệu mang tính chất khác lạ thường khơi gợi trí não nhiều hơn là những thứ có thể đoán trước được

Kỹ năng giao tiếp là khả năng có thể bày tỏ ý kiến của bản thân theo hình thức nói, viết hoặc sử dụng ngôn ngữ có thể một cách phù hợp với hoàn cảnh và văn hóa, đồng thời biết lắng nghe, tôn trọng ý kiến người khác ngay cả khi bất đồng quan điểm Bày tỏ ý kiến bao gồm bày tỏ về suy nghĩ, ý tưởng, nhu cầu, mong muốn và cảm xúc, đồng thời giáo dục cho các em biết đánh giá tình huống giao tiếp và điều chỉnh cách giao tiếp một cách phù hợp, hiệu quả; cởi mở bày tỏ suy nghĩ, cảm xúc nhưng không làm hại hay gây tổn thương cho người khác, giúp các em có mối quan hệ tích cực với người khác, bao gồm biết gìn giữ mối quan hệ tích cực với các thành viên trong trong lớp ,khác lớp nơi sinh sống

là nguồn hỗ trợ quan trọng cho các em; đồng thời biết cách xây dựng mối quan

hệ với bạn là yếu tố rất quan trọng đối với niềm vui trong cuộc sống

Giáo viên cần dạy trẻ biết thể hiện bản thân và diễn đạt ý tưởng của mình cho người khác hiểu, trẻ cần cảm nhận được vị trí, kiến thức của mình trong thế

Học sinh trao đổi cặp đôi

giới xung quanh nó Đây là một kỹ năng cơ bản và khá quan trọng đối với trẻ.

Nó có vị trí chính yếu khi so với tất cả các kỹ năng khác như đọc, viết, làm toán

và nghiên cứu khoa học Nếu các em cảm thấy thoải mái khi nói về một ý tưởng hay chính kiến nào đó, các em sẽ trở nên dễ dàng học và sẽ sẵn sàng tiếp nhận những suy nghĩ mới Đây chính là yếu tố cần thiết để giúp học sinh sẳn sàng học mọi thứ

Ở nhà trường giáo viên dạy học sinh nghi thức văn hóa trong ăn uống Kỹ năng lao động tự phục vụ, rèn tính tự lập như: Biết tự rửa tay sạch sẽ trước khi

ăn, chỉ ăn uống tại bàn ăn, biết cách sử dụng những đồ dùng, vật dụng trong ăn uống một cách phù hợp, ăn uống gọn gàng, không rơi vãi, nhai nhỏ nhẹ không gây tiếng ồn, ngậm miệng khi nhai thức ăn, biết mời trước khi ăn, cảm ơn sau khi ăn, biết tự dọn, cất đúng chỗ bát, chén, thìa Biết phụ dọn dẹp khi ăn xong, ngồi ngay ngắn, ăn hết không để thức ăn thừa Không làm ảnh hưởng đến người xung quanh Vì đặc thù của trường Chí Linh, nên giáo viên cần hướng dẫn các

em kỹ năng xếp bàn ghế, quét lớp, trải chiếu, xếp gối để chuẩn bị chỗ ngủ trưa Khi thức dậy, các em tự biết xếp lại bàn ghế trong lớp học, tự chải tóc, chỉnh trang lại trang phục trước khi bước vào giờ học Tuy những việc làm này

Học sinh chia sẻ kết quả với bạn trong nhóm