Soạn bài trong lòng mẹ (1)

Đây là một câu chuyện đầy cảm động, làm rơi nước mắt của biết bao thế hệ bạn đọc mà thầy trò ta sẽ được tìm hiểu một phần qua đoạn trích có nhan đề: Trong lòng mẹ... KẾT QUẢ CẦN ĐẠT- Hi

Trang 1

MÔN NGỮ VĂN 8

CHÀO MỪNG HỌC SINH ĐẾN VỚI LỚP HỌC TRỰC TUYẾN

“CHỐNG COVID – 19”

Giáo viên: Diệp Xuân Huy Trường THCS Đại Phúc

Trang 2

Trong cuộc đời, ai cũng có những kỉ niệm riêng mà bản thân khó quên được Nếu nhà văn Thanh Tịnh không quên kỉ niệm buổi tựu trường đầu tiên trong đời thì đối với nhà văn Nguyên Hồng, ông không bao giờ quên được những chuỗi ngày tuổi thơ cay đắng, khốn khổ Những nỗi khổ ấy được ông viết lại trong

tiểu thuyết “Những ngày thơ ấu” Đây là một câu

chuyện đầy cảm động, làm rơi nước mắt của biết bao thế hệ bạn đọc mà thầy trò ta sẽ được tìm hiểu một phần qua đoạn trích có nhan đề: Trong lòng mẹ

Trang 4

KẾT QUẢ CẦN ĐẠT

- Hiểu được tình cảnh đáng thương và nỗi đau tinh thần của nhân vật chú bé Hồng, cảm nhận được tình yêu thương mãnh liệt của chú đối với mẹ.

- Bước đầu hiểu được văn hồi kí và đặc sắc của thể văn này qua ngòi bút Nguyên Hồng: thấm đượm chất trữ tình, lời văn chân thành, giàu sức truyền cảm.

- Nắm được bố cục văn bản, biết cách xây dựng bố cục văn bản mạch lạc, phù hợp.

- Hiểu được tình cảnh đáng thương và nỗi đau tinh thần của nhân vật chú bé Hồng, cảm nhận được tình yêu thương mãnh liệt của chú đối với mẹ.

- Bước đầu hiểu được văn hồi kí và đặc sắc của thể văn này qua ngòi bút Nguyên Hồng: thấm đượm chất trữ tình, lời văn chân thành, giàu sức truyền cảm.

- Nắm được bố cục văn bản, biết cách xây dựng bố cục văn bản mạch lạc, phù hợp.

Trang 6

I TÌM HIỂU CHUNG:

2 Tác phẩm:

Trang 7

Các tác phẩm tiêu biểu

Trang 8

2 Tác phẩm:

- Thể loại: Hồi kí.

- Xuất xứ: Văn bản Trong lòng mẹ trích

từ chương IV của tác phẩm “Những ngày thơ ấu”.

Trang 9

Một thể văn ghi chép, kể lại những sự việc

đã xảy ra trong quá khứ mà tác giả đồng thời

là người kể từng tham gia hoặc chứng kiến.

Hồi kí là gì?

Trang 10

2 Tác phẩm:

- Phương thức biểu đạt: Tự sự kết hợp với miêu tả và biểu cảm

- Ngôi kể: Ngôi thứ nhất.

Trang 11

TÓM TẮT TÁC PHẨM

“Những ngày thơ ấu”

(Phần chữ nhỏ dưới nhan đề văn bản)

Chú bé Hồng ra đời là kết quả của cuộc hôn nhân miễn cưỡng không tình yêu; chú lớn lên trong không khí giả dối, lạnh lẽo của một gia đình không hạnh phúc Người bố phẫn chí sống lặng lẽ u uất với bàn đèn thuốc phiện và trở thành truỵ lạc Người mẹ trẻ trung có trái tim khao khát yêu đương song đành chôn tuổi thanh xuân bên người chồng nghiện ngập Gia đình ngày càng sa sút rồi cuối cùng sụp đổ hẳn

Bố chết, người mẹ vì “cùng túng quá, phải bỏ con cái đi tha hương cầu thực” Đứa trẻ đã mồ côi cha lại xa mẹ, sống bơ

vơ giữa sự ghẻ lạnh cay nghiệt của họ hàng và trở nên đói rách, lêu lổng

Trang 12

TÓM TẮT ĐOẠN TRÍCH

Trong lòng mẹ

Gần đến ngày giỗ đầu bố bé Hồng, cậu rất thương và nhớ mẹ mình Một hôm, bà cô gọi Hồng đến và hỏi có muốn vào Thanh Hoá với mẹ không Nhận ra vẻ mặt rất kịch và tâm địa độc ác của bà cô, Hồng nén lại niềm thương nhớ mẹ

và trả lời không muốn vào Nhưng bà cô vẫn cố tình kể chuyện mẹ Hồng khốn khổ, đã có con với người khác làm cho Hồng đau đớn, thương mẹ và căm phẫn những cổ tục đã đầy đoạ mẹ mình Đến ngày giỗ đầu của bố, trên đường đi học về, Hồng thấy bóng người ngồi trên xe kéo giống mẹ Chú đã đuổi theo và khi nhận ra mẹ, Hồng đã oà khóc nức

nở Hồng cảm thấy sung sướng và hạnh phúc vô cùng khi được ở trong lòng mẹ Hồng thấy mẹ vẫn đẹp như ngày nào, chú đã quên hết mọi lời xúc xiểm của bà cô

Trang 13

Giải thích từ khó

- Rất kịch: Rất giống như đóng kịch, giả dối.

- Tha hương cầu thực: Đi xa quê kiếm ăn.

- Thành kiến: Cách nhìn nhận có phần thiên lệch từ

trước, khó thay đổi

- Cổ tục: Tục lệ xưa cũ.

- Ảo ảnh: Hình ảnh của cái không có thật nhưng giống

như thật Ở đây nói đến hiện tượng chỉ thấy trên sa mạc: người đi trên sa mạc thấy phía xa có hình ảnh cây cối soi bóng trên mặt nước, tưởng ở đó có hồ nước, thực ra đó là

ảo ảnh được tạo ra bởi lớp không khí nóng trên sa mạc

Trang 14

- Phần 1: Từ đầu người ta hỏi đến chứ?

=> Cuộc đối thoại giữa người cô và bé Hồng.

- Phần 2: Còn lại

=> Bé Hồng gặp lại mẹ.

Bố cục:

Trang 15

2 Tác phẩm:

- Phương thức biểu đạt: Tự sự kết hợp với miêu tả và biểu cảm

- Ngôi kể: Ngôi thứ nhất

- Bố cục: 2 phần

Trang 16

Từ bố cục trên, ta thấy văn bản này có 2 nội dung cần làm sáng tỏ:

+ Tâm địa của người cô;

+ Tình yêu thương mẹ của bé Hồng.

Vậy thầy và các con sẽ đi vào phần phân tích để làm sáng tỏ 2 nội dung cơ bản trên.

Trang 17

II PHÂN TÍCH:

1 Nội dung:

a Cảnh ngộ của bé Hồng:

- Cha mất;

- Mẹ phải đi tha hương cầu thực;

- Bé Hồng sống bơ vơ giữa sự ghẻ lạnh của họ hàng.

=> Tuổi thơ cô đơn, sống trong cảnh thiếu tình thương,

Trang 18

II PHÂN TÍCH:

1 Nội dung:

b Nhân vật người cô:

Trang 19

nợ nần cùng túngcủa mẹ

bé Hồng

Trang 20

+ Ngân dài hai chữ em bé thật

Gieo rắc vào đầu bé Hồng những hoài nghi để

bé Hồng ruồng rẫy và khinh miệt mẹ mình

Trang 21

II PHÂN TÍCH:

1 Nội dung:

b Nhân vật người cô:

- Tâm địa độc ác, giả dối, thâm hiểm.

=> Lạnh lùng, vô cảm trước sự đau đớn, xót xa, phẫn

uất của đứa cháu.

- NT: Khắc họa nhân vật qua cử chỉ, lời nói.

Qua đó, các con nhận xét như thế nào về nhân vật người cô, về nghệ thuật xây dựng nhân vật của nhà văn?

Trang 23

+ Ý nghĩ: Nhưng đời nào tình thương yêu và lòng kính mến

mẹ lại bị những rắp tâm tanh bẩn xâm phạm đến

+ Cười đáp lại: Không ! Cháu không muốn vào Cuối năm thế nào mợ cháu cũng về

Phản ứng thông minh xuất phát từ sự nhạy cảm và lòng tin yêu

mẹ, không muốn tình thương và lòng kính mến mẹ

bị những rắp tâm tanh bẩn xâm phạm đến

Trang 24

về mẹ.

Trang 25

Người cô Bé Hồng Nhận xét

- Mày dại

quá, cứ vào

đi, tao chạy

cho tiền tàu

+ Đau đớn, thương mẹ và căm tức những thành kiến tàn ác đã khiến

mẹ xa lìa hai anh em

+ Cười dài trong tiếng khóc

+ Cổ họng nghẹn ứ, khóc không ra tiếng

+ Giá những cổ tục đã đày đọa mẹ tôi là một vật như hòn đá hay cục thủy tinh, đầu mẩu gỗ, tôi quyết vồ ngay lấy mà cắn, mà nhai, mà nghiến cho kì nát vụn mới thôi

Nỗi đau đớn, phẫn uất, căm tức những cổ tục

phong kiến đã đày đọa mẹ

Trang 26

+ Căm tức những cổ tục phong kiến đã đày đọa mẹ.

=> Tình yêu thương mẹ mãnh liệt.

=> Nghệ thuật: So sánh, điệp từ, dùng các động từ mạnh

đặc tả tâm trạng đau đớn, phẫn uất của nhân vật. Qua đó, các con nhận xét như thế

nào về nhân vật bé Hồng, về nghệ thuật ?

Qua đó, các con nhận xét như thế nào về nhân vật bé Hồng, về nghệ thuật ?

Trang 28

Hình ảnh

so sánh độc đáo, diễn tả nỗi khao khát cháy bỏng được gặp mẹ

Trang 29

Thời điểm Bé Hồng Nhận xét

- Khi được

gặp mẹ:

- Thở hồng hộc, trán đẫm mồ hôi

- Khi trèo lên xe ríu cả chân lại

Tâm trạng hồi hộp, sung sướng, dỗi hờn mà hạnh phúc, tức

tưởi mà mãn nguyện khi được gặp mẹ

Trang 30

mẹ, để bàn tay người mẹ vuốt ve từ trán xuống cằm và gãi rôm ở sống lưng cho mới thấy người mẹ có một sự êm dịu vô cùng.

Cảm nhận bằng các giác quan, sử dụng

từ láy, hình ảnh gợi tả diễn tả những cảm giác mơn man, niềm

hạnh phúc, sung sướng đến cực điểm của nhân vật

Trang 31

+ Sung sướng vô bờ khi nằm trong lòng mẹ.

=> Cảm nhận bằng các giác quan, sử dụng từ láy, hình

ảnh gợi tả diễn tả những cảm giác mơn man, niềm hạnh phúc, sung sướng đến cực điểm của nhân vật => Tình mẫu tử thiêng liêng, bất diệt.

Trang 32

II PHÂN TÍCH:

2 Nghệ thuật:

- Mạch truyện, mạch cảm xúc tự nhiên chân thật.

- Kết hợp hài hòa giữa tự sự + miêu tả + biểu cảm tạo

nên những rung động trong lòng người đọc.

- Khắc họa hình tượng nhân vật sinh động, chân thực

Trang 33

III TỔNG KẾT:

Tình mẫu tử là mạch nguồn tình cảm không bao giờ

vơi trong tâm hồn con người.

Trang 34

Quan sát lại văn bản “Tôi đi học” và tìm bố cục 3 phần của văn bản?

- Phần 1: Từ đầu … tưng bừng rộn rã.

Những sự việc khiến nhân vật “tôi” hồi tưởng về ngày

đầu tiên đi học của mình

- Phần 2: Tiếp theo … đưa tôi về cảnh thật.

Những hồi tưởng và tâm trạng của “tôi” trong ngày đầu

Trang 35

Vậy bố cục của văn bản là gì?

văn để thể hiện chủ đề.

Văn bản thường có bố cục ba phần: + Mở bài.

+ Thân bài.

+ Kết bài.

Trang 36

Hãy cho biết nhiệm vụ cụ thể của từng phần? Mối quan hệ của bố cục ba phần trong một văn bản?

- Mở bài: Nêu ra chủ đề của văn bản.

- Thân bài: Thường có một số đoạn nhỏ trình

bày các khía cạnh của chủ đề

- Kết bài: Tổng kết chủ đề của văn bản.

=> Tất cả đều cùng làm sáng tỏ chủ đề của văn

bản

- Mở bài: Nêu ra chủ đề của văn bản.

- Thân bài: Thường có một số đoạn nhỏ trình

bày các khía cạnh của chủ đề

- Kết bài: Tổng kết chủ đề của văn bản.

=> Tất cả đều cùng làm sáng tỏ chủ đề của văn bản

Trang 37

Phần thân bài văn bản “Tôi đi học” kể về những sự việc nào? Các sự việc ấy được kể theo trình tự nào?

Kể về cảm xúc của nhân vật “tôi” trên đường

đến trường, khi tới trường, khi nghe gọi tên và xếp hàng vào lớp, khi vào lớp học

=> Kể theo trình tự thời gian của một buổi tựu

trường

Kể về cảm xúc của nhân vật “tôi” trên đường đến trường, khi tới trường, khi nghe gọi tên và xếp hàng vào lớp, khi vào lớp học

=> Kể theo trình tự thời gian của một buổi tựu

trường

Trang 38

Văn bản “Trong lòng mẹ”, diễn biến tâm trạng của bé Hồng được kể theo trình tự nào?

Trang 39

Nội dung phần thân bài có thể trình bày:

+ Theo trình tự thời gian và không gian.

+ Theo sự phát triển của sự việc (cảm xúc, tâm trạng).

+ Theo mạch suy luận.

Nội dung phần thân bài có thể trình bày:

+ Theo trình tự thời gian và không gian.

+ Theo sự phát triển của sự việc (cảm xúc, tâm trạng).

+ Theo mạch suy luận.

Trang 40

IV LUYỆN TẬP:

Viết đoạn văn nêu suy nghĩ của em về tình mẫu tử

được thể hiện trong văn bản “Trong lòng mẹ”.

Trang 41

HƯỚNG DẪN TỰ HỌC

1 Bài vừa học:

- Nắm lại nội dung, nghệ thuật và ý nghĩa của văn bản

- Hoàn thành phần luyện tập

- Hiểu bố cục ba phần và nhiệm vụ của từng phần trong

một văn bản.Trình tự trình bày trong phần thân bài

2 Chuẩn bị bài mới:

- Văn bản “Tức nước vỡ bờ”:

Đọc và trả lời các câu hỏi trong phần đọc – hiểu của

văn bản

- Trường từ vựng, Xây dựng đoạn văn trong văn bản:

Đọc ngữ liệu và trả lời các câu hỏi Đọc kỹ phần ghi

nhớ

Tiêu đề	Trong Lòng Mẹ
Tác giả	Nguyên Hồng
Người hướng dẫn	Diệp Xuân Huy
Trường học	Trường THCS Đại Phúc
Chuyên ngành	Ngữ Văn
Thể loại	Tiểu Thuyết
Năm xuất bản	1982
Thành phố	Nam Định

Định dạng
Số trang	42
Dung lượng	6,17 MB