Tuyn tp k thut tennis

Tuy nhiên điểm khác biệt chính yếu là các cơ mạnh có vai trò chủ động để tạo lực, trong khi các nhóm cơ yếu lại có vai trò bị động, giúp chống lại lực quán tính khi cánh tay trên đã bắt

Tuyển Tập Kỹ Thuật Tennis

Bạn chơi đã lâu mà trình độ vẫn không thấy tiến bộ?

Bạn từng lùng sục các tài liệu kỹ thuật tennis mà vẫn chưa hài lòng với những giải thích hay hướng dẫn về kỹ thuật chơi tennis?

Giờ đây bạn có thể không cần tìm kiếm chi nữa cho mệt

Tài liệu này sẽ đúc kết tất cả những yếu tố giúp bạn:

- Hiểu rõ các yếu tố tạo nên một cú đánh tốt

- Biết được những "miếng tập" để nhanh chóng nâng cao kết quả thi đấu

Tất cả được trình bày với hình vẽ minh họa, ngắn gọn, súc tích và kết quả khác biệt thấy rõ trên sân tập

Dẫn Nhập

Bài viết này dựa trên các giả định sau đây về hai từ “kỹ thuật” tennis

Một là, các cao thủ quần vợt có cú đánh uy lực hơn ta, chỉ vì họ sở hữu được một số yếu tố kỹ thuật nào đó Kỹ thuật điều khiển bóng chính

là yếu tố nền tảng để người này đánh hay hơn, hay mau tiến bộ hơn người khác

Một khi các yếu tố này được khám phá, nó chỉ trở thành qui tắc cho mọi người nếu bất kỳ ai thực hiện được nó sẽ đạt được kết quả cú đánh tương tự (có thể đo đạc được bằng máy móc để kiểm chứng)

Hai là, kết quả của các cú đánh là của một chuỗi các động tác kỹ thuật

kế tiếp nhau Chỉ cần thực hiện không đúng một động tác trong chuỗi này có thể biến cú đánh của bạn từ tốt trở thành bình thường!

Ba là, có thể có nhiều hơn một kỹ thuật để thực hiện một cú đánh Bạn

có thể suy nghĩ để chọn lựa đâu là kỹ thuật tốt hơn vì nó phù hợp với bạn

Chỉ khi đó, các kỹ thuật này mới thực sự trở thành vũ khí, giúp người chơi ít hơn vẫn có thể giữ nguyên đẳng cấp, hoặc nhanh chóng nâng cao trình độ chơi của mình so với các đối thủ khác

Về bố cục, bạn có thể bỏ qua tất cả các phần mà bạn tự tin là mình đã nắm vững, tuy tôi vẫn khuyên bạn nên đọc một lượt từ trên xuống Và

như đã nói, mặc dù được giảng giải thành từng phần riêng biệt, trên thực tế áp dụng là một chuỗi các yếu tố được xâu kết lẫn nhau để tạo được kết quả cú đánh tốt.

Phần Một Các yếu tố cơ bản

Thực chất môn quần vợt chỉ là đánh vào trái bóng sau cho bóng bay qua sân bên kia, với tốc độ và quĩ đạo mong muốn để rơi vào điểm (hay khu vực) mà ta mong đợi

Trước khi nghiên cứu đo đạc các cú đánh của các tay cao thủ, ta cần thiết lập một số điều kiện:

- Chấp nhận sai số do qui cách vợt, cấu trúc dây căng vợt, độ căng dây, loại bóng, cấu trúc mặt sân, hướng gió, và của máy bắn bóng trong thử nghiệm

- Xác định các yếu tố cần đo đạc cho yêu cầu kỹ thuật của mỗi cú đánh Do điều kiện tài chính và thiết bị eo hẹp, tôi sẽ bỏ qua một số các yếu tố ví dụ như lực đạp vào đất của chân, tốc độ đạp, … cho đến khi có thiết bị phù hợp và khả năng tài chính cho phép

Kết quả khảo sát các cú đánh của 100 cao thủ mà tôi có dịp sưu tập cho thấy các yếu tố sau xứng đáng được đưa vào kỹ thuật tennis:

Nguyên tắc một: Chuẩn bị ở xa và đánh dài theo hướng bóng đi.

Mặc dầu nguyên tắc này áp dụng cho mọi cú đánh, tôi tạm dùng cú thuận tay để mô tả ý niệm này

Hình sau đây tóm lược cú đánh của các tay vợt mới tập chơi

Còn đây là của các tay vợt có trình độ trung bình

[IMG]

Hoặc một dạng khác

Việc cầm vợt đúng kiểu và quĩ đạo đánh như sau sẽ cho ra các cú đánh mạnh nhất:

Nhận xét và Phân tích:

- Lỗi hay gặp ở các tay vợt mới tập chơi là họ có biên độ đánh quá ngắn như hình vẽ trên Lý do là họ sợ đánh hụt bóng, hoặc cơ thể họ không thể thực hiện được các yếu tố mở vợt ra xa bóng hết mức, và tiến vào bóng đủ sâu để đánh dài theo bóng (Trong phần kế tiếp khi phân tích kỹ thuật đánh thuận tay, tôi sẽ đi sâu vào phân tích điểm tiếp xúc bóng trong quĩ đạo này)

- Dần dà khi trình độ được nâng cao hơn, các tay vợt trung bình sẽ có quĩ đạo đánh dài hơn, nhưng đa số họ đều không ý thức được việc cần thiết phải hoàn chỉnh yếu tố này Đó là lý do chính khiến họ dừng lại ở một trong hai kiểu đánh như hình vẽ trên Mặt khác, đa số thay vì đánh đúng từ A sang B, họ lại đánh từ sau A và kéo dài ra sau B một đoạn Ý tôi muốn đề cập đến khái niệm quảng đường có ích của quĩ đạo Việc đánh dài nhưng không đúng đoạn có ích cũng không đem lại tác dụng!

- Cú đánh mạnh có quĩ đạo đo được là khoảng 2 mét, gấp 8-9 lần so với quĩ đạo của các tay vợt mới tập Độ dốc của quĩ đạo có thay đổi một chút tùy theo độ xoáy của bóng mà họ tạo ra Phần cuối của đoạn này có hình kết thúc "sấm sét" của một cú thuận tay chuẩn

Lưu ý:

Xuyên suốt trong tuyển tập này, bạn cần lưu ý: Một số yếu tố kỹ thuật

là đúng cho các tay cao thủ như yếu tố trên chẳng hạn, lại không giúp ích nhiều cho các tay vợt mới tập chơi Lý do là nếu bạn yêu cầu dân mới tập mở vợt xa và “đánh theo banh” dài như trên, họ không thể có phản xạ và lực để tạo nên quĩ đạo và vận tốc mong muốn được

Quĩ đạo đánh và lực đánh có mối quan hệ hai chiều Nếu như đánh không đúng quĩ đạo, bạn có muốn đánh mạnh cũng không được!

Ngược lại, khi bạn đã đánh mạnh được, bạn cũng khó lòng đánh sai quĩ đạo mà tôi đã mô phỏng ở trên Để làm rỏ hơn, bạn hình dung một đường cong đánh có thể cong ít hay cong nhiều như hai hình vẽ sau đây:

Thực tế là muốn đánh mạnh, bạn buộc phải đánh như hình dưới Điều này cũng giống như khi bạn lái xe, bạn không thể lái nhanh trong một đoạn cua quá hẹp và quá gắt được!

Mặt khác, cơ thể bạn với các múi cơ và gân nối với nhau cũng không cho phép bạn đánh thẳng băng như kẻ chỉ được Nó chỉ có thể thực hiện động tác với tốc độ cao khi đưa vợt đi từ cao xuống thấp, đi

ngang khoảng 20 cm rồi lên cao lại mà thôi! Bạn cần đưa vợt đi trên quĩ đạo đó, sao cho cái đoạn đi có ích càng ít cong càng tốt! Bằng cách nào? Chỉ có cách là đừng mở vợt khi chuẩn bị cao quá nơi mà ta định đánh, cũng đừng kết thúc cao quá nơi ta đánh Đây là lỗi phổ biến nhất của các tay vợt trung bình (xem hình trên)

Hình vẽ trên mới chỉ nêu lên ý niệm về quĩ đạo theo mặt phẳng dọc (vuông góc với mặt đất) của một cú đánh hay Thật ra có đến hai mặt phẳng mà ta cần xem xét cho cú đánh này Nếu nhìn từ đỉnh đầu

xuống, ta sẽ thấy có một mặt phẳng nằm ngang (tức nhìn từ đỉnh đầu xuống), các qui tắc về đường cong này cũng đúng! Một cú đánh mạnh với quĩ đạo cong gắt từ trái sang phải là điều bạn không thể thực hiện được vì đoạn cong này quá gắt!

Hình sau đây mô tả kết thúc của một cú đánh hoàn hảo Dĩ nhiên là không phải lúc nào bạn cũng có thể và luôn nên làm được maximum như vậy, nhưng đây là ý niệm căn bản phải có nếu muốn sau này tiến

xa, cộng với các nguyên tắc về cách tạo lực khi đánh mà tôi sẽ lần lượt phân tích sau đây

[/IMG]

Nguyên tắc 2 Hiểu rõ nguồn gốc sinh ra lực.

Khi phân tích một cú đánh, yếu tố đầu tiên mà ta cần quan tâm rỏ ràng chính là lực (chính xác hơn là nguồn lực) tác động vào bóng Tôi thật sự lúng túng khi sử dụng từ lực (force) – rất dễ gây hiểu lầm - và nguồn lực (power) ở đây Chính xác thì cái mà tôi muốn đề cập đến lúc này là power, hiểu như lượng năng lượng mà ta đem đến cho

bóng, nhưng khi viết, tôi đành dùng lẫn lộn hai từ Force và Power này chung một từ là lực cho đến khi có bạn nào giỏi tiếng Việt hiệu chỉnh lại giúp tôi!

Đây chính là yếu tố chính là thay đổi rỏ rệt kết quả đánh bóng đi Vấn

đề nghiên cứu đặt ra ở đây là nguồn lực huy động của mỗi một bộ phận của cơ thể ta xảy ra như thế nào

Những ai bắt đầu chơi tennis đương nhiên khó lòng tạo ra nguồn lực nào khi đánh bóng Họ chỉ cố gắng trả bóng lại an toàn và hài lòng với

cú đánh đó

Vấn đề chỉ bắt đầu phát sinh khi trình độ nâng lên một tí, khi bạn bắt đầu có ý thức muốn tăng tốc cho bóng khi đánh đi Tôi nhận thấy có đến 99,9999% người chơi tăng lực theo bản năng chỉ bảo, mà ít khi chịu suy nghĩ và phân tích thấu đáo, hoặc họ cho rằng chỉ cần đơn giản tăng tốc cho động tác đánh là quá đủ cho yêu cầu về lực đánh bóng Suy nghĩ này thực sự sai lầm bởi lẻ lực tự nhiên tạo ra bởi một tay vợt mới chơi thực sự rất yếu ớt Sở dĩ như vậy là vì ai mà hiểu biết quờ quạng về nguồn gốc tạo ra lực, sẽ càng trở nên mơ hồ hơn khi nói tới phương pháp để tối ưu hóa việc tạo ra lực đánh bóng

Vậy lực ở đâu mà ra?

Nguồn gốc của lực – đương nhiên là các múi cơ (xem hình) Và

phương pháp để tạo ra lực chính là co rút các múi cơ lại!

Chuyện không đơn giản chỉ có vậy Phân tích sâu hơn cho thấy còn nhiều điều phải bàn ở đây Khi ta nói đến co cơ – điều này cần xảy ra mạnh nhất ở giai đoạn chuẩn bị cho cú đánh - nghĩa là bạn phải có đủ

dự trử năng lượng trước khi có cú đánh tốt Ví dụ như ở động tác chạy

bộ, nếu bạn muốn xuất phát tốt, cơ thể bạn buộc phải co cơ hợp lý trước đó, nếu không các bước chạy ngay sau đó sẽ vô cùng yếu ớt vì lấy đâu ra năng lượng để đẩy cơ thể đi ???

Sở dĩ tôi muốn nhấn mạnh điều này vì có một số tài liệu viết cần thả lỏng người khi đánh Điều này chỉ đúng khi và chỉ khi bạn đã co cơ hết mức trước đó, vì nguồn lực tạo ra chính là do việc co cơ và dãn cơ xảy

ra liên hoàn!

Để bạn dễ hình dung, tôi lấy ví dụ chiếc xe gắn máy hay xe hơi Trước khi muốn nó lao đi nhanh chóng, động cơ cần nạp nguyên liệu (giống giai đoạn ta co cơ vậy), do đó bạn hãy từ bỏ suy nghĩ không cần “nạp năng lượng” trước khi đánh bóng (mà đa số đều gặp), mà chỉ lo thả lỏng người lúc đánh

Như vậy, một tay vợt nhỏ con hoàn toàn có thể tạo ra cú đánh mạnh hơn hẳn của lực sĩ như Lý Đức hay Phạm Văn Mách (giả sử họ không tập chơi tennis) Và nếu chịu khó tập luyện một chút, đa số chúng ta hoàn toàn có thể tung ra những cú đánh sấm sét như các tay vợt top

200 ATP!

Ngoài việc co cơ để nạp năng lượng, ta lại cần di động (bao gồm cả di chuyển bằng chân và thân hình, động tác đánh) sao cho toàn bộ cử động của ta được thực hiện với vận tốc cao Đạt được điều này, cú đánh sẽ đạt uy lực tối đa với khả năng vật lý của cơ thể bạn! Phần dưới của mục này tôi sẽ lý giải thêm về động năng tạo ra khi đánh bóng để giải thích điều này.

Có một điểm nhỏ nhưng quan trọng tôi muốn nói tới ở đây Khi áp dụng nguyên lý trên cho lực đánh của bạn, cần phải lưu ý tới tốc độ của phản xạ cơ thể Bạn cần nâng cao khả năng co cơ, cũng như nâng cao khả năng loại bỏ các yếu tố làm trì trệ sự co cơ này!

Nguyên lý 3 Nhận diện các nhóm cơ mạnh và yếu trên cơ thể

Chúng ta đều biết, theo định luật 3 Newton, khi chân ta đạp vào đất một lực (nhờ sự co cơ và dãn cơ), mặt đất sẽ tác động lại lên cơ thể ta một lực bằng với lực trên Điều này cho thấy vai trò của cơ chân co duỗi khi tạo lực ban đầu Lực này được truyền qua cơ thể ta, vốn là một bộ xương - với các liên kết gân và cơ - để cuối cùng đi đến vợt và bóng

Rõ ràng, nếu chỉ dừng lại ở khái niệm nguồn gốc của lực là co và dãn

cơ là chưa đủ Ta cần nhận thấy rằng, cấu trúc cơ thể phân bố các cơ mạnh yếu không đều nhau, và các nhóm cơ này cũng không phải tham gia bằng nhau trong lúc đánh bóng Mỗi khi động tác của chúng

ta đi đến một vùng giới hạn nào đó của cơ thể, thì nhóm lực mạnh ban đầu lại trở nên yếu đi, và sẽ có một nhóm cơ tiếp quản nguồn lực mạnh này (nếu ta biết cách sử dụng)

Vậy ta bắt đầu tìm hiểu các cơ có sức mạnh nhất để tối ưu hóa việc sử dụng chúng khi đánh (tức khi ta chuyển động)

Nếu để cử động cánh tay, các cơ sau đây là mạnh nhất xếp theo thứ tự: cơ vai, cơ liên sườn, và cơ bắp tay trên (chứ không phải là cơ cẳng tay từ cùi chỏ đến bàn tay) Cơ cẳng tay rất yếu và đóng góp rất ít trong chuyển động lăng tay, và cổ tay cũng tương tự: nó yếu và

không đóng góp nhiều trong việc di chuyển cánh tay đánh bóng Do

đó, ta cần tập trung vận sức ở các nhóm cơ mạnh để tạo ra tốc độ nhanh của cánh tay khi đánh bóng

Tuy vậy, đối với cổ tay, ta cũng phải căng nó ra để chịu lại lực bóng Bạn thử hình dung nếu chỉ cột cán vợt vào tay áo một cách lỏng lẻo,

nó sẽ không thể chịu nổi cú va đập từ vợt vào bóng khi đánh Thí nghiệm đo được, lực đánh vào bóng tương đương khoảng 30Kg cho

một cú đánh của một tay vợt khá Một cổ tay mềm mại khi tiếp xúc bóng rỏ ràng sẽ làm hao hụt mất đáng kể một lượng sức mạnh truyền

từ tay sang vợt

Tóm lại, khi đánh ta cần căng hầu như mọi loại cơ có tham gia vào tạo

ra chuyển động Tuy nhiên điểm khác biệt chính yếu là các cơ mạnh

có vai trò chủ động để tạo lực, trong khi các nhóm cơ yếu lại có vai trò

bị động, giúp chống lại lực quán tính (khi cánh tay trên đã bắt đầu lao

đi, vợt theo quán tính không thể lao theo cùng một lúc được), chống lại lực va đập (lúc vợt đập vào bóng), hoặc chịu lại trọng lượng cơ thể (cơ mu bàn chân) Nói khác đi các nhóm cơ yếu chịu trách nhiệm làm cho lực sinh ra do các cơ mạnh không bị mất đi khi truyền từ bộ phận này sang bộ phận khác, kể cả việc không làm vợt bị bật lại khi chạm vào bóng

Bạn cũng cần nhận diện các hướng chuyển động nào cho phép các cơ mạnh có thể tạo ra lực tối đa về hướng đánh bóng Ví dụ động tác xoay trên mặt phẳng ngang (song song mặt đất) không đem lại hiệu quả nhiều bằng xoay dọc (vuông góc với mặt đất) Bạn cũng phải để ý đến quảng đường cho phép di động của bộ xương chúng ta Nếu để nó

di chuyển đúng, ta sẽ có đoạn đường di chuyển có ích dài hơn Đoạn đường càng dài, theo vật lý ta sẽ có vận tốc ở đoạn cuối của nó mạnh hơn (cho đến khi cơ thể ta bắt đầu bị vướng, sẽ làm chậm lại động tác – tức là đoạn đường vô ích mà tôi đã đề cập ở trên)

Trên đây tôi đã phân tích về động tác tay Bạn có thể tự suy luận về các cơ huy động trong chuyển động chân Bạn sẽ thấy cơ bắp chân, rồi bắp vế có vai trò chủ yếu Cơ háng hầu như không được sử dụng nhiều, trong khi cơ mu bàn chân lại rất yếu (tương tự như cơ cổ tay)

Nguyên lý 4: Sự kết nối của các bộ phận rời rạc trên cơ thể.

Như đã phân tích, lực đạp vào mặt đất được truyền đi từ chân, qua eo, lưng, vai, cánh tay rồi cổ tay, đến vợt và vào bóng Cơ thể chúng ta vốn dĩ không phải là một khối cứng ngắc kết nối lại với nhau, do đó nếu không hiểu rõ cơ chế vận hành của bộ truyền động này, đa số lực tạo ra sẽ mất đi trong quá trình truyền lực này Hậu quả là cú đánh của ta rất yếu dù tốn sức huy động khá nhiều Ngược lại, nếu huy động đúng một phần nhỏ nhưng lực mất đi ít, ta vẫn có thể có những

cú đánh mạnh tuy đang ở tình thế cứu bóng!

Như vậy, yêu cầu cho mỗi nhóm cơ và vị trí tương đối giữa các bộ phận cơ thể khi đánh bóng nên như sau:

Cổ tay và cẳng tay trước: với nhiệm vụ là chịu toàn bộ lực va đập của (vợt + bóng) vào cơ thể Cổ tay khi tiếp xúc bóng buộc phải ở vị trí khóa chắc so với cánh tay Như vậy, ở cú thuận tay, cổ tay phải được

mở ra một góc khoảng 110 độ so với cánh tay, trong khi ở cú rơ-ve một tay, cổ tay cần thẳng hàng với cánh tay Đó là các vị trí cho phép

cổ tay vững chắc nhất

Cơ mu bàn chân và cổ chân: Nhiệm vụ là chỏi lại với mặt đất, tạo đà tiến tới cho cơ thể Từ vị trí đứng thẳng, nhiệm vụ của co cơ này là nhấc gót chân lên khỏi mặt đất, và chịu lại toàn bộ cơ thể, kể cả khi

đó cơ thể đang ở trạng thái mất cân bằng (thực ra là đang cân bằng động)

Cẳng tay với cánh tay trên: xét trên mặt phẳng thẳng đứng, 2 bộ phận này có thể được giữ ở gần nhau băng cách co tay cũng chẳng ảnh hưởng gì đến lực đánh Tuy nhiên, nếu so với mặt phẳng ngang (nhìn từ trên đầu xuống), cánh tay duỗi thẳng sẽ tạo ra được vận tốc dài lớn hơn ở vợt, so với cùng vận tốc quay của thân hình so với chân Phân tích hình ảnh cho thấy Agassi thường hay đánh với cánh tay hơi gập, trong khi Federer đánh với cánh tay duỗi thẳng và biên độ đánh rộng hơn Ở đây có cái giá phải trả của nó Đánh với cánh tay gập giúp bạn đánh bóng gần người, trong khi đánh với cánh tay thẳng buộc phải đánh bóng xa người Tùy vào tình huống bóng đến mà có lúc kiểu đánh này lợi hơn kiểu đánh kia Ví dụ khi né trái đánh phải, rõ ràng đánh kiểu tay thẳng yêu cầu bạn phải di chuyển nhanh hơn đánh kiểu cánh tay gập Thế nhưng khi đánh bóng với ở thuận tay chẳng hạn, tay vợt quen với lối đánh tay thẳng sẽ có lợi khi với tới bóng, và uy lực cũng mạnh hơn nhờ vận tốc dài ở đỉnh vợt lớn hơn so với cùng tốc độ quay của thân người khi vào bóng

Thân người so với chân: rỏ ràng việc vặn cơ eo, cơ hông, (nói chung là các cơ ở phần dưới của lưng), có vai trò nạp năng lượng vô cùng to lớn, lớn hơn nhiều so với cơ tay, và chịu trách nhiệm chính trong việc truyền tải lực đi từ đất lên đến tay đánh bóng

Cánh tay với vai: Một khi thân người đã xoay để truyền lực từ chân lên (thậm chí khi không kịp đạp chân vào đất), cơ vai cần được huy động

để giữ cho cánh tay không được lỏng lẻo so với thân người, nếu

không, toàn bộ lực huy động được sẽ mất đi đáng kể

Tóm lại, toàn bộ cơ thể ta có thể chia thành từng khối, cái này chồng lên cái kia một cách liên hoàn Bạn cần có ý niệm rõ ràng về sự kết nối này trong toàn bộ chuỗi chuyển động và truyền động, sao cho lực tạo ra được truyền từ mặt đất lên đến cánh tay và đầu vợt có độ tiêu

hao ít nhất, và huy động sai trong chuỗi truyền lực này sẽ làm tiêu hao một lượng lớn nguồn lực đã tạo ra trước đó!

Nguyên lý 5 Xoay thân người và cách đạp chân vào đất đúng.

Lực đánh của tay không phải là lực duy nhất để đánh bóng Việc xoay thân người có thể nâng cao lực đánh của tay lên đến 5 lần, đo được khi dùng lực kế

Điều này dẫn đến vấn đề cần nghiên cứu: làm sao để xoay người?

Đã nói đến xoay, tất nhiên phải có một phần nào đó của cơ thể phải đứng yên để các bộ phận khác xoay dựa trên nó Phần đó là gì? Chính

là chân, nơi tiếp xúc với mặt đất Chính đây là nơi để trái đất tác động lên cơ thể bạn Hình chụp chậm cho thấy hai chân có nhiệm vụ đẩy cho cơ thể xoay, và một phần của chân hoàn toàn bất động để cơ thể xoay trên đó

Cụ thể hơn, có hai cách để tạo ra chuyển động xoay thân Bạn có thể dùng cả 2 chân, hoặc chỉ cần một chân cũng được Mỗi cách có ưu khuyết điểm riêng

Bánh xe nào muốn quay cũng có trục quay đứng yên Khi xoay thân, chính chân sau làm nhiệm vụ trục quay này Khi bạn xoay thân bằng hai chân, thì mỗi chân phụ trách nữa phần việc, nhưng chân sau bao giờ cũng là chân khởi đầu cho động tác xoay này

Tới đây thì chúng ta lại cần phải phân tích: để tốc độ xoay được tối ưu, đâu là các vị trí phải có giữa bàn chân, bắp chân dưới, bắp đùi, và lưng? Đó chính là nội dung của phần sắp tới

Như trên đã phân tích, lực đánh bóng sẽ mạnh nhất khi ta tạo ra được quĩ đạo đánh bóng nằm trong mặt phẳng trùng với hướng bóng đi Giả

sử lấy mặt phẳng lưới làm gốc, và ta muốn đánh một cú thuận tay từ bên phải, đi chéo sân để qua bên kia và cách đường biên dọc khoảng

50 cm (cho an toàn) thì:

- Khi kết thúc động tác, thân người sẽ phải hơi đỗ ra phía trước, và vai phải sẽ đưa ra trước vai trái như hình chụp sau đây Để giữ thăng bằng, chân sau buộc phải nhón nhẹ gót lên khỏi mặt đất (một số cao thủ còn đá chân sau lên, thậm chí nhảy lên khỏi mặt đất)

- Như vậy, muốn có lực đánh tối ưu, người đánh cần lấy đà bằng cách:

o Thân người cần quay tối thiểu là song song với hướng đánh, thậm chí là quay được xa hơn thế một tí.

o Hai chân phải hỗ trợ tối đa cho tư thế đó của thân Chân sau lúc đầu

sẽ là chân trụ, và trong quá trình đánh sẽ chuyển dần vai trò đó cho chân trước!

o Chính vì vậy, bàn chân trước phải đặt như thế nào, sao cho nó hỗ trợ tối đa việc chuyển giao chân trụ này, kể cả bắp vế và bắp chân phải được huy động để xoay được thân người Nghiên cứu cho thấy, tư thế tốt nhất là bàn chân trước tạo thành một góc rất nhọn so với

hướng mà ta định dánh bóng đi, vì khi đó việc chuyển lực vào cú đánh

là tối ưu Khi đó cơ đùi dưới sẽ giúp xoay đoạn từ cổ chân lên đầu gối một góc khoảng 10 độ, còn cơ bắp đùi trên sẽ được huy động để xoay thêm thân người 20 độ nữa Để động tác xoay được thoải mái, gót bàn chân buộc phải nhấc lên khỏi mặt đất

o Khi bắt đầu lấy đà, trọng tâm được đặt ở chân sau, do đó chân trước

sẽ duỗi thẳng, và đầu gối sẽ gấp lại để cơ thể dễ dàng chuyển trọng tâm về trước sau đó

o Chân sau có nhiệm vụ là tạo ra lực đẩy ban đầu để vừa xoay được thân trên, vừa đưa thân người chuyển động tịnh tiến ra trước Muốn vậy, bàn chân sau có hai tư thế để thực hiện:

▪▪Tư thế tối ưu: Nếu nhìn từ trên đầu xuống (xem hình), bàn chân sau song song với bàn chân trước, hoặc xoay ngang hơn bàn chân trước

để tạo lực đạp tới Góc tạo ra giữa hai đường: từ cổ chân lên đầu gối,

và từ đầu gối lên háng sẽ khoảng 20-40 độ Góc tạo ra giữa bắp đùi

và thân người sẽ là 50 đến 65 độ, tùy độ dẻo của mỗi người

▪▪Tư thế kém tối ưu một chút: bắp đùi trên và bàn chân sau gần như

song song (nhìn từ trên đỉnh đầu xuống), và bắp đùi tạo với thân hình một góc gần 90 độ.

- Để tạo được động tác đẩy, gót bàn chân sau phải được nhấc lên, và góc tạo thành giữa bàn chân và đoạn ống quyển đo được là 50 độ (xem hình)

- Lưu ý, để tạo được động tác đẩy về trước Đoạn ống quyển phải được chuẩn bị ở tư thế nghiêng hướng về trước, và GIỮ NGUYÊN tư thế này, chỉ có bắp vế là được đưa về trước để nối với nó thành một đường thẳng sau khi đạp chân vào đất Nếu không, động tác đạp của bạn chỉ làm được một chuyện duy nhất là cơ thể đứng lên mà thôi, không phát huy được hết năng lượng mà đôi chân lấy được từ mặt đất để đây thân trên đi tới Cú đánh khi đó sẽ không thể đi sâu đến cuối sân vì thiếu lực đẩy tới! (xem hình minh họa)

- Hình sau đây minh họa chuỗi động tác cho cú thuận tay và cú giao bóng Bạn sẽ thấy tổng quảng đường tạo ra do động tác đạp chân, xoay chân sau (+chân trước) và xoay thân sẽ tạo ra một quảng đường

di chuyển lớn đáng kinh ngạc! Một chi tiết nhỏ nhưng rất quan trọng là gót chân luôn phải nhấc lên khỏi mặt đất, nếu không nó sẽ không tạo

ra được động tác xoay thân, cũng như để tránh gây chấn thương do thân trên (vốn rất nặng) xoay và vặn nó theo!

Tuy vậy bàn chân không nên rời mặt đất, vì khi đó nó không còn điểm tựa để hỗ trợ cho động tác xoay.

- Một khi thân trên xoay hết cở, nó sẽ “vặn” đầu gối và mắt cá chân đến mức có thể gây chấn thương nếu việc này lập đi lập lại nhiều lần Bạn cần thử nghiệm để tìm ra tư thế kết thúc cho động tác xoay người

mà không làm đầu gối và mắt cá chân khó chịu Tương tự như vậy cho bàn chân trước Nếu bạn đặt bàn chân trước song song với lưới, sẽ rất

dễ bị chấn thương Bàn chân trước cũng cần được nhón lên, và xoay theo để hổ trợ cho động tác xoay của thân.

- Trong một số cú – đặc biệt là cú giao bóng – việc xoay thân này cung cấp đến 80% năng lượng cho cú đánh Tuy vậy trong cú rơ ve một tay, thì nó lại đóng góp ít hơn (sẽ có phần phân tích kỹ hơn về yếu tố này)

- Lỗi thường thấy ở các tay vợt có trình độ trung bình là: 1) không gấp

đủ chân ở sau để lấy đà 2) không xoay thân trên đủ so với chân 3) Không biết cách sắp xếp để sử dụng hết năng lượng tạo ra do bộ động tác này (có thể là một cú đúng, còn ba cú thì không có sử dụng được hoặc có rất ít)

- Như vậy, có 3 cách để tạo ra động tác xoay thân: một chân, hai

chân, và một cách biến tấu nữa là bạn có thể nhảy lên không rồi xoay

cả người trên không (như các cận động viên nhào lộn vậy) Hàng

ngày, bạn có thể thấy các tay vợt top 10 ATP sử dụng các kiểu xoay thân này khi đánh, đặc biệt là thuận tay, giao bóng, cắt, vô lê

Nguyên lý 6 Xoay trong mặt phẳng dọc và mặt phẳng ngang.

Để tạo hiệu quả đường dài khi đánh bóng, ta cần sử dụng động tác xoay vai trong mặt phẳng ngang Thân người và vai là hai bộ phận tưởng chừng như một mà lại là hai Rất nhiều bạn xoay vai mà không xoay phần thân dưới (nối với háng), và ngược lại, xoay thân dưới mà không xoay vai theo

Mặt khác, động tác lăng tay về thực chất chỉ là động tác xoay tay trên trục gốc là vai, nhưng theo mặt phẳng thẳng đứng

Hình vẽ sau đây cho thấy quĩ đạo tạo ra khi kết hợp các bộ phận này với nhau Kết quả là một lực đánh rất mạnh được tạo ra, và kéo theo

là sự mất thăng bằng của cơ thể khi ta kết thúc nó Đó chính là nội dung mà ta sẽ bàn tới trong phần kế tiếp

Nguyên lý 7 Giữ thăng bằng khi đánh một cú sấm sét.

Có hai cách để giữ thăng bằng

Một là bạn giữ cho cơ thể đứng thẳng trên chân trước, với gót chân sau nhấc nhẹ khỏi mặt đất

Cách thứ hai là lướt cả người, gồm cả hai chân theo bóng Cách thứ

hai sẽ tạo ra uy lực rất lớn, nhưng khuyết điểm của nó là bạn phải di chuyển vào trong sân quá sâu Các tay vợt gioa bóng lên lưới luôn sử dụng kiểu lấy thăng bằng này (xem clip).

Nguyên lý 8 Bạn chỉ có thể đánh mạnh khi có một thể trạng tối thiểu

Như đã phân tích, một cú đánh mạnh đòi hỏi huy động các cơ của gần như toàn bộ cơ thể, từ chân lên đến tay thành một chuỗi liên tục và liền lạc Nếu không tập thể dục để duy trì các cơ này ở mức đủ sức, bạn sẽ không thể có cú đánh như ý được Đối với các bạn nghĩ lâu không chơi, thực tế là chỉ cần 2 tuần vận động, tuần 3-4 lần, mỗi lần một tiếng (nhảy, nhảy chéo chân, chạy nước rút, đứng lên ngồi xuống với lưng dựa vào tường, xoay hông với dây thun,…) là có thể đủ thể trạng để hồi phục đẳng cấp trước đó

Trên đây tôi đã phân tích những điểm hết sức căn bản cho các cú đánh Nếu cần phải nói thêm trước khi đi vào kỹ thuật đánh cho từng

cú (trên cơ sở vận dụng các nguyên lý này), có lẻ cần phải nói thêm ngắn gọn về năng lượng tạo ra khi đánh bóng

Ta đều biết năng lượng tạo ra bằng trọng lượng x vận tốc bình

phương Như vậy khi đánh vào bóng, trọng lượng khi đánh bao gồm vợt, và cả trọng lượng cơ thể Vận tốc của cơ thể khi di chuyển vào bóng có thể đạt được khoảng 30 km/h khi sử dụng các kỹ thuật trên Vợt tuy chỉ nặng khoảng 300 gr nhưng cộng với trọng lượng cơ thể khoảng 60 kg (tức 60,000 gram, gấp 200 lần trọng lượng bóng) Bạn

dễ dàng tính ra năng lượng bạn có thể đưa vào bóng, và tốc độ của bóng mà bạn có thể tạo ra được khi rời vợt Tôi nhường phần tính toán đơn giản này cho bạn, để bạn có thể kiểm chứng câu nói: đa số chúng

ta có thể tung ra các cú đánh sấm sét lên đến trên 200 km/ giờ nếu chịu phân tích kỹ!

Phần kế tiếp có lẽ là phần các bạn mong chờ nhất Phân tích kỹ thuật đánh từng cú: thuận tay, trái tay (1 tay, trái 2 tay, giao bóng, vô lê, đánh cứu bóng ở hai đầu sân, líp thuận tay, cắt xoáy, lốp, smash, bỏ nhỏ trước khi đi đến phần ba cũng quan trọng không kém Các bài tập cho từng cú quả và bài tập chiến lược thi đấu đơn, đôi

Kỹ thuật đánh cú thuận tay

Nếu tôi hướng dẫn tennis cho một ai đó từ đầu, có lẽ tôi sẽ bắt đầu bằng cú giao bóng Có 2 lý do:

Thứ nhất là vì nó là cú khó tập nhất Khi họ tập được các cú khác kha khá thì cú giao bóng của họ cũng đủ mạnh để có thể ra sân thi đấu, tránh tình trạng như đa số các tay vợt trung bình hiện nay, đánh các

cú đều được, nhưng giao bóng quá yếu! Nếu có một cú giao bóng chuẩn, bạn đã có thể bước vào hàng ngũ các tay vợt tring bình khá (trong giới nghiệp dư)

Thứ hai là vì nếu luyện được cú giao bóng, thì mọi cú quả còn lại rất

dễ luyện và mau tiến bộ Giao bóng đòi hỏi mắt nhìn bóng chuẩn xác nhiều hơn bất kỳ cú nào khác, và ngay từ đầu, não bạn đã được làm quen với khái niệm đánh mạnh, và sau này mọi cú khác của bạn đều mạnh tương tự, chứ không thể đánh phều phều như đa số hiện nay

Tuy vậy, để viết một tài liệu, thì có lẻ cái dễ hiểu và cải tiến ngay được kết quả lại là cú thuận tay Thôi thì tôi đành chọn viết về đánh cú thuận tay trước vậy

Khi nói về bất cứ một cú nào đó trong tennis, theo tôi cần phải nêu rõ

ba chuyện:

1) vị trí banh mà anh muốn đánh là cao hay thấp,

2) đánh với ép phê (xoáy) như thế nào,

3) cách cầm vợt ra sao

Đây là điều mà theo tôi các tài liệu viết không rõ nên dễ gây tẩu hỏa nhập ma, hoặc giả họ không nhấn mạnh điều này, khiến bạn chủ quan

mà bỏ qua một cách tai hại (làm cho trình độ cứ dậm chân tại chỗ)

Mặc dầu đa số các nguyên lý nêu ra ở trên và ở đây đều đúng cho từng trường hợp trên Tôi lưu ý trước là sau đây tôi ghi lại những

nguyên tắc để đánh một cú thuận tay cho 1) trái banh có độ cao trung bình (khoảng ngang eo), 2) xoáy ít và 3) kiểu cầm vợt đóng (mặt vợt hơi nghiêng so với mặt đất khi đánh) Đôi lúc nếu vì lý do tiện thể nói luôn, thì tôi sẽ ghi rõ để tránh nhầm lẫn

Tôi cũng lưu ý là những kỹ thuật tôi nêu ra ở đây là nhằm có một cú đánh hoàn hảo Thực tế là ta không cần phải đánh cú nào cũng như vậy vì nhiều lý do Trong một trận đánh, rất nhiều cú đánh ta chỉ khẽ đạp chân vào đất, đưa thân người tiến lên trước chỉ một chút, … Lý do

là vì mỗi cú đánh mạnh hoàn hảo như vậy luôn kèm theo cái giá phải trả là rủi ro cao: chỉ cần làm sai một tí nào đó, cái mạnh của các động tác còn lại sẽ phóng đại cái sai của bạn lên nhiều lần, hậu quả là bạn

sẽ … đánh hư nhiều hơn trước!

Có ba ý nữa tôi muốn chia sẻ với các bạn:

Một là các cú đánh này đã được nghiên cứu khá công phu Từ việc phân tích kỹ lưỡng các yếu tố từ các tay vợt top ATP, đem ra đánh rất chậm để nhận xét có cái gì hay, cái gì dỡ (nhờ suy luận từ các môn khoa học khác), rồi thựcc hiện thử để xem các động tác đó khi đi từ rất chậm sang nhanh thì nó có vướng víu gì không (rất nhiều động tác khi làm chậm ta làm được, nhưng khi nhanh thì không đã được tôi lược

bỏ ở đây) Chỉ cần làm chậm theo những gì tôi ghi lại ở đây, và tăng dần tốc độ thực hiện, bạn sẽ thấy kết quả cú đánh khác xa trước

Hai là bạn nên tham khảo lại những gì tôi viết ra ở đây, dù đã đọc nó nhiều lần Cứ mỗi lần thấy trình độ mình dừng lại, cú đánh của mình không cải tiến hơn được, hãy vào đây đọc lại Sở dĩ như vậy vì sau khi "ngâm cứu" ở đây, bạn sẽ thấy khi ra sân đánh với tốc độ cao, những gì bạn đọc được ở đây hầu như tan biến rất nhanh trong khi đánh Từ chuyên môn gọi cái này là cảm giác bóng Cái cảm giác này

có cái tai hại là lâu ngày, bạn quên mất một vài yếu tố nào đó, và vô tình hài lòng với kết quả hiện đang đạt được cho đến khi bạn gặp một đối thủ có khả năng tạo đường bóng khó chịu với cảm giác hiện có của bạn Chính lúc đó bạn cần tham khảo lại tài liệu này, và bạn sẽ thấy rõ mình đã quên làm một phần nhỏ trong các hướng dẫn ở đây, hoặc quá máy móc mà không biến đổi chút đỉnh các yếu tố ở đây để phù hợp với loại bóng đó do đối thủ đánh sang!

Ba là đánh cú nào cũng vậy, có hai yếu tố phải cân nhắc Đánh có độ kiểm soát cao, hay đánh có độ mạnh cao Khi đánh với có độ kiểm soát (control) cao (bóng đi đúng như quĩ đạo ta dự kiến), ta thường phải hy sinh bớt sức mạnh (power) và ngược lại, đánh với sức mạnh cao, ta chấp nhận quĩ đạo (hay điểm rơi) không cần đi chính xác như

ta mong muốn Lẽ dĩ nhiên ai cũng mong muốn có cú đánh vừa mạnh nhất, vừa control nhất nhưng theo tôi thì nên ưu tiên chọn control nhiều hơn power, và chỉ đánh mạnh khi điểm số đang áp đảo đối thủ hoặc thỉnh thoảng cần mạo hiểm để thủ thắng

Dài dòng như vậy đủ rồi Giờ ta vào phần chính.

Thuận tay là cú đánh tốt nhất để bạn áp dụng mọi yếu tố tôi đã trình bày ở các nguyên tắc cơ bản trên đây Đọc xong phần đó, tôi tin rằng các bạn đã có thể hình dung rất rõ kỹ thuật chuẩn để đánh một cú đánh thuận tay tốt là như thế nào rồi Mặc dầu vậy, có một số chi tiết cần phải mô tả chi tiết hơn, vì nó cần được điều chỉnh cho từng cú đánh

Trước hết xét trường hợp bóng bay đến phía bạn với lực trung bình (không phải rơi gần như dựng đứng trước bạn) Cái bạn cần làm là:

Bảo đảm khi bóng vừa rời khỏi vợt bên kia, trể nhất là khi bóng chuẩn

bị chạm đất, người bạn đã di chuyển sau cho nếu bóng tiếp tục quĩ đạo của nó, bóng sẽ vào trong khu vực đánh bóng của bạn, và lưng bạn đã tối thiểu là thẳng góc với lưới

Tôi đề nghị bạn cần xoay người thật nhanh, và xoay đến mức nghe cơ

eo / hông / vai bị cứng lại vì đã hết mức xoay của nó nếu có thể được! Lúc này hai chân bạn cần vừa chạy chổ, vừa phải hỗ trợ tối đa cho động tác chuẩn bị đánh bao gồm:

- Vặn thân người tối đa (thậm chí đưa lưng cho đối thủ xem)

- Để hỗ trợ cho động tác vặn, hai tay cần co vào gần người khi bắt đầu vặn

- Khi gần kết thúc động tác vặn, tay cầm vợt cố gắng kéo vợt ra phía sau càng nhiều càng tốt

- Cổ tay cố gắng đưa đầu vợt ra sau người (sau lưng) càng nhiều càng tốt

- Tay còn lại đưa ngang song song với mặt đất, hỗ tợ động tác vặn người, và cũng để “canh” điểm đánh bóng Bóng cần được đánh ở trước người, hay còn gọi là đánh sớm để toàn bộ lực tạo ra được

chuyển vào bóng

- Vị trí của đùi và chân

Tuân thủ nguyên tắc chuẩn bị càng xa điểm đánh càng tốt, bạn cần đưa trọng tâm thân về chân sau, và lùi thân người rụt về sau một chút khi chuẩn bị đánh bóng

- Tư thế của chân phải (với người thuận tay phải) rất quan trọng Nó chỉ gấp mà không căng cứng, nếu không nó sẽ cản trở động tác quay thân, và đẩy thân tiến lên phía trước

Ta tạm chia phần chân thành hai phần: bắp chân (bắp đùi dưới), và bắp vế (bắp đùi trên) Bắp đùi dưới gấp lại tạo thành một góc khoảng

100 – 110 độ so với bắp vế, và 140/150 độ so với thân người trên Mục đích là sau khi đạp chân vào đất, tư thế này phải làm cho thân trên xoay nhanh và mạnh về vị trí song song với lưới (thậm chí trớn quay còn kéo cơ thể xoay cả sang bên kia), thân người đi tới trước và

ĐI DỐC LÊN Tôi nhấn mạnh đạp cho thân người đi lên (để hỗ trợ cho động tác đánh vào hơi ở dưới xích đạo trái bóng một tí)

Nếu lấy hướng bóng đang bay tới bạn làm chuẩn, và giả sử bạn muốn đánh trả lại đúng phương đó chứ không sửa hướng khác, hãy đứng với

bộ chân sau cho cả hai mũi bàn chân tạo thành một góc nhọn với hướng bóng bay, để mọi lực tạo ra đều “tống” vào bóng!

Động tác quay thân của bạn cũng không phải cứ quay tròn như bông

vụ Hãy quay sao cho lực quay (vật lý gọi là moment quay) quay vào điểm đánh bóng

Tư thế cánh tay

Từ tư thế ban đầu, vợt đang ở trước thân bạn, cách tay sẽ thực hiện 2 chuyển động: chuyển động xoay quanh trục cánh tay trên, và chuyển đọng tịnh tiến để lùi vợt ra sau (xem hình)

Nếu nhìn từ trên cao xuống, vị trí của cánh tay so với vai như sau:Hoặc nó như là đường nối dài của vai:

Thậm chí nếu cơ thể bạn đủ dẻo, hãy "bẻ" nó ra thêm một tí như sau:

Phương án đánh với cánh tay gập lại như sau cũng được ghi nhận (tuy

có làm giảm quảng đường di chuyển của tay sau này một ít):

Tôi ghi nhận được có hai phương án cho chuyển động của cánh tay trước và cánh tay trên: Một là cánh tay trước "vặn" (pronation) với cánh tay trên, để tạo lực đánh úp dần khi chuyển động tịnh tiến sau này ra trước, hoặc cánh tay trước gần như không "vặn" Điều này tùy thuộc vào ý đồ đánh bóng của từng người

Các yếu tố khác cần để ý:

- Sau khi đưa được các bộ phận của cơ thể về các vị trí trên, các cơ cần được huy động đúng mức Bạn không cần gồng cứng để lấy sức, nhưng cũng không để nó thả lỏng Biên giới giữa các bắp cơ được huy động sẳn sàng xung kích, và các cơ được thả lỏng để sau đó chẳng tạo được năng lượng gì là rất gần nhau

- Vai trò của cặp mắt rất quan trọng Khi bóng bay sang chéo sân chẳng hạn, nếu bạn lo vặn ngừoi mà không giữ cho đường thẳng nối cặp mắt luôn gần như thẳng góc hướng bóng bay, bạn sẽ rất dễ bị mắt đánh lữa về vị trí bóng Hậu quả là bạn sẽ đánh trúng cạp vợt! Do

đó, ngừoi cứ vặn, tay cứ kéo ra sau nhưng cặp mắt (tôi lập lại là cả cặp) và từ cổ trở lên phải luôn ở vị trí để quan sát bóng tốt nhất!

Hình sau đây cho thấy lý do tại sao phải điều chỉnh cổ và cặp mắt để nhìn bóng đúng kỹ thuật:

Đường vạch ngang tượng trưng cho đôi mắt Bạn sẽ thấy nếu cổ không xoay để giữ tầm nhìn đúng, bạn sẽ nhìn lệch và hậu quả là đánh bóng không chuẩn Đây là điểm ít người để ý!

Hình sau đây của Hingis cho bạn thấy cách cô ta giữ được cái đầu và cặp mắt trong khi vẫn đang vặn người:

- Nếu lấy đường nối hai vai là một đường thẳng, và đường ngang hông

là đường thẳng thứ hai, bạn sẽ thấy hai đường này không song song với nhau vì cơ thể ta lúc đó đang "vặn" để nạp năng lượng (xem hình Hingis ở trên) Khi xoay người lại để đánh bóng, hai đường này sẽ từ

từ song song với nhau, và khi đến đó, cơ thể cần "chốt" lại, để cho cánh tay lao nhanh về phía trước Nó hoạt động giống như bạn thắng gấp cái xe hơi, thì nguyên cái xe mới bị văng lên mạnh mẽ vậy

Phân tích kỹ hơn thì như thế này Đa số các tay vợt mới chơi chỉ sử dụng lực lăng của cánh tay để đánh bóng Nó rất yếu Khá hơn một chút, các bạn xoay được vai Tuy có mạnh hơn nhưng vẫn chưa phát huy hết sức mạnh mà cơ thể có thể tạo ra Lúc này bạn chỉ mới huy động được nữa phần trên của cơ thể mà thôi Bạn nào có thể huy động được toàn bộ pặt phẳng tạo ra từ hai vai, xuống đến hai chân, bằng cách "vặn" phần trên của cơ thể so với phần hông, còn phần hông tiếp

tục "vặn" so với hai chân, khi đó bạn sẽ tạo thành một lò xo kép dự trữ năng lượng Khi được phóng thích, năng lượng này lớn hơn gấp 5 lần, nếu kết hợp với bước chạy để tạo đà tịnh tiến cho cơ thể Tôi sẽ dành một phần nói riêng về các bước chạy trước khi đánh ngay sau khi kết thúc phần nói về cú thuận tay, bởi lẻ nếu không có bước chạy hợp

lý, mọi điều trình bày ở trên khó mà thực hiện được trong thực tế, vì chả bao giờ bóng đến đúng cự ly mà ta mong đợi, trừ phi bạn tập với máy bắn bóng và trời không có gió!

- Hai chân đứng song song, ngoài việc hỗ trợ cơ thể không bị nghiêng ngữa, giữ thăng bằng khi đánh, thì khoảng không gian tạo ra giữa nó

và hướng bóng tới chính là khu vực mà ta sẽ chạm bóng Chỉ ở trong khu vực đó, lực phát huy mới mạnh nhất Lý do? trong phần trên tôi

đã nói qua về mặt phẳng lực Mặt phẳng này chính là nơi mà lực huy động tạo được năng lượng cho cú va đập với bóng mạnh nhất Ngoài khu vực đó, cơ thể ta lại ở trạng thái "vặn" ngược chiều ban đầu, và

vô tình kéo theo chuyện "hãm" mọi năng lượng tạo ra do quá trình tích lũy - xả trước đó!

Phần chuẩn bị như vậy là ổn Tuy vậy rất ít người làm đúng, lý do là như đã nói, bộ chân di chuyển không hợp lý (bạn đừng lo, sẽ có phần phân tích kỹ hơn cách di chuyển để đánh bóng) Giờ ta sang phần chính yếu: chuyển động để đánh bóng

Với độ cao của bóng đến là trung bình, ta cần đánh một đường bóng sao cho bóng rời vợt phải đi cao hơn lưới Thà chấp nhận ra ngoài chứ không chấp nhận bóng dính lưới!

Muốn vậy ta phải tập đánh bóng có đủ độ cao khác nhau: sát lưới, cao trên lưới khoảng một thân vợt, cao trên lưới qua tầm với của tay vợt đứng lưới với điểm xuất phát ở các vị trí khác nhau trên sân Chuyện này về lý thuyết không có nhiều, chỉ là độ dốc mà ta sẽ đánh của cái đường cong như chiêc thuyền nan tôi đã vẽ ở trên mà thôi Chỉ lưu ý rằng rất nhiều người lo đánh vào bóng cho mạnh theo đường nằm ngang, hậu quả là bóng vô lứoi hoặc bay ra ngoài sân! hãy nhớ đánh dài như hình chiếc thuyền, điểm bắt đầu không quá cao hơn so với điểm sẽ tiếp xúc bóng, điểm kết thúc cũng vậy, tuy có thể cao hơn nếu bạn định đánh với độ dốc cao hơn, y như con thuyền lúc lướt sóng

đi rất "ngọt" Một số thầy dạy banh yêu cầu học viên đánh trên đầu vợt, mà không nói rõ đó là điểm này, báo hại một số học viên cứ ráng đánh gần sát cạnh trên hình cong của vợt! Đsung là tam sao thất bổn!

- Chú ý lấy dây căng lưới ở giữa sân làm cột mốc, cho dù bạn đang đứng ở đâu trong sân, mọi cú đánh đều cố gắng kết thúc với hướng vợt (và mặt vợt lúc đánh) hướng về đó, bạn sẽ thấy bóng ít khi ra ngoài biên của sân một cách đáng kinh ngạc!

- Nếu đánh đúng, bóng phải đi với tốc độ đủ nhanh, tối thiểu cũng phải 70 km/h Tùy theo chất lượng cú đánh của đối thủ, bóng có thể bay đến bạn với tốc độ trung bình khoảng 30 km/h Nếu bạn đánh vợt lại cũng cở tốc độ đó, thì theo vật lý, tốc độ mà bóng chịu khi va đạp với vợt lên tới 60 km/h, cộng với vận tốc tịnh tiến của cơ thể khoảng 15km/h, bạn sẽ có

Động năng truyền cho bóng là M x V

M = Trọng lượng cơ thể bạn + (Vợt + Lưới = không đáng kể)

V = Tốc dộ tuyệt đối = 75 km/h

Động năng này sẽ bị mất đi do bóng bị biến dạng khi va đập, do đó sẽ

bị mất đi ước khoảng X% (tôi chưa đo được thông số này vì chưa có thiết bị phù hợp)

Các bạn giỏi vật lý có thể tính năng lượng lúc va đập theo cách khác, với kết quả tương đương theo công thức:

Năng lượng (power) = Trọng lượng M x 1/2 x Vận tốc bình phương

Bạn sẽ thấy với một ngừoi nhỏ con, nặng 50 Kg nhưng nếu lực co cơ

và duỗi cơ có thể đưa cơ thể đạt vận tốc lúc va đập với bóng cao hơn người nặng 75 Kg (gấp rưỡi anh ta), sẽ tạo ra một năng lượng lớn hơn nhiêu như thế nào Nên nhớ là cơ thể càng to con, lực quán tính sẽ

càng lớn, do đó cùng đạp chân vào đất một lực như nhau, anh nào to con sẽ có vận tốc đạt được chậm hơn Thực tế là người càng to con, vận tốc đạt được trong vài phần trăm giây ngắn ngủi không thể bằng anh nhỏ con được!

Sau đây là các yếu tố (hay tiêu chuẩn kiểm tra kỹ thuật) - chính trong lúc này:

- Lăng vợt từ sau ra trước bằng cách xoay người (nhớ là xoay từ chân lên tới trên vai) Vai và cánh tay đi liền với nhau thành một khối Lực tạo ra chuyển động quay này - như bạn đã biết - là do chân sau đạp vào đất và duỗi ra Lúc này cùi chỏ nên tiến đến gần người, để tốc

độ "bung" được tối đa trong khi bóng đang lao tới, và đầu vợt phải giữ cao hơn điểm định đánh

- Khi thân người quay được chừng 20 độ, cánh tay bắt đầu thực hiện động tác xoay (pronation) ngược với hướng đã nạp ban đầu để "bung" năng lượng đã dự trữ trước đó

- Khi thân người đã quay được khoảng 100 độ, tức gần song song với lưới, thân hình trên bắt đầu thực hiện chuyển động tịnh tiến để đưa thân ngừoi chồm về trước

- Cùi chỏ luôn giữ sát thân người từ lúc vợt còn ở đằng sau, và khi cùi chỏ đi ngang thân trước thì cánh tay trước mới bắt đầu được huy động

để lăng tới trước Lý do là khi làm như vậy, bạn đã tiết kiệm được một phần năng lượng không cần thiết để mang cả cánh tay trước và vợt đi cùng Thí nghiệm cho thấy khi mang cả cánh tay đi như vậy, tốc độ đạt được khi xoay thân người giảm đi chỉ còn bằng một nữa!

Hình sau đây mô tả quá trình trên bằng các vạch qui ước Các đường gãy tượng trưng cho các bộ phận của tay, điểm nhọn tuợgn trưng cho cùi chỏ (hy vọng nó không khó hiểu với bạn):

(Lưu ý cùi chỏ cần được đánh ra trước thân người, để đoạn đường đánh của vợt tăng thêm được một khoảng 15 cm, và bảo đảm lực của

cơ thể trợ giúp cho việc "tống" vào bóng!

- Trọng tâm cơ thể (luôn ở gần rún), cần được giữ thấp hơn điểm đánh bóng Nhiều bạn chân không chịu rùn, cứ đứng xổm lúc đánh! Bóng sẽ rút vào lưới, hoặc cơ thể sẽ bị "bật" lại khi chạm bóng mà bạn không nhận ra được Nên nhớ bạn chạm vào bóng với năng lượng bao nhiêu,

nó cũng trả lại bạn năng lượng bấy nhiêu!

- Hít thở: Lúc chuẩn bị, hít hơi vào Đánh ra: thở đi theo Chỉ như vậy máu mới có đủ õy cho cơ hoạt động Bạn nào tập chạy bộ hay tập thở

sẽ có khả năng hít một hơi chậm, mà vẫn đủ sức cho 3-4 cú đánh liên tiếp mà không cần thở tiếp Nhờ vậy tim đập chậm hơn, và lâu mệt hơn!

- Tôi sẽ dành một phần để nói về điểm rơi phong độ, chuyên dành cho các vận động viên chuyên nghiệp nếu các bạn yêu cầu Điều này giúp

lý giải vì sao có những hôm ta đánh "xuất thần", và có những hôm chẳng ra làm sao dù mới hôm qua, ta đánh như "lên đồng"

- Điều tối quan trọng nữa là vị trí chạm bóng Đa số các huấn luyện viên đều nói đánh bóng trước người Thế nhưng thế nào là trước người?Hình sau đây giúp làm sáng tỏ điều nay Nếu nhìn ở một phương nào

đó (xem hình), bạn sẽ thấy đúng là bóng ở trước ngừoi Thực tế là, mặt phẳng phát huy lực nằm ở phần giao nhau của hai mũi chân và hướng bay của bóng Bạn cần chạm trễ nhất là ở đường chấm phía sau, và chạm sớm nhất là ở đoạn chấm phía trước như trong hình

Mặt khác, tùy theo bạn chọn lối đánh có vòng cung đánh bóng của bạn

là xa ngừoi hay gần người, điểm chạm bóng sẽ thay đổi như hình dưới đây

Điểm chạm banh theo hình vòng cung ở ngoài tương ứng với đường cắt do chân sau giao với hướng bóng bay, và điểm chạm banh theo hình vòng cung ở trong tương ứng với đường cắt do chân trước giao với hướng bóng bay Mỗi phương án đó xét về lực đều có ưu khuyết điểm riêng nhưng tôi không muốn nêu ra ở đây vì nó sẽ làm bạn nhức đầu Điều quan trọng là khi đánh với vòng cung ngoài, bạn có thể dùng nó để lái trái bóng đi theo chử I dễ hơn, còn đánh theo đường vòng cung nhỏ chuyên dùng khi đánh chéo sân Nguyên lý này đúng cho cả cú đánh vo lê mà ta sẽ nói đến sau.

+ Vợt lúc chạm bóng phải thẳng góc với sân, dù trước đó nó có thể hơi

úp xuống sân Điều này chỉ thay đổi khi bạn đọc xong phần phân tích

về cú đánh líp, với những nguyên lý khác hẳn Cũng lưu ý là tùy theo

bóng cao hay thấp, mà cáhc xoay tay khi đưa vợt ra sau, và cách cầm vợt cũng như quĩ đạo của hình con thuyền có thay đổi ở đây, ta sẽ bàn sau.

+ Vợt khi chưa chạm bóng phải ở độ cao cao hơn bóng (để dễ bù trừ cho độ nẩy của bóng mà ta ít khi dự đoán được chính xác), rồi đi

xuống dưới bóng, rồi đi lên lại ngang tầm với bóng để tiếp xúc bóng, rồi tiếp tục đi lên cao đến mức mặt vợt cao thường tới ngang mắt bạn (để bảo đảm bóng luôn bay cao qua lưới) nhưng với độ cong càng ít càng tốt (như đã phân tích ở trên) Bạn sẽ thấy một số tay vợt Pro hay rút vợt ra sau vẽ thành hình một cái thòng lọng rất cao ở trên qua đầu Lý do là họ cần tập đánh như vậy để khi đánh trên sân đất nện, bóng thường nảy cao nên dần dà nó thành thói quen, và rất nhiều tay vợt thi đấu trong các giải ATP cũng không hiểu và không cảm thấy cần thiết phải biết những lý giải trên đây, họ chỉ thấy và làm theo

vô ý thức, chỉ đơn giản cảm nhận nó dễ đánh hơn mà thôi (tuy hơi thừa nếu chỉ đánh trên sân cứng như ở VN)!

+ Trong suốt quá trình thực hiện động tác, không được sượng Sượng

sẽ làm mất mọi năng lượng (thể hiện qua tốc độ) bạn đã dày

công "nạp" trước đó Điều này như anh chàng William trên FYB có nói:

từ lúc bắt đầu vung vợt ra sau, vợt không được dừng lại mà không giải thích rõ tại sao! Hãy hỏi thẳng anh ta có hiểu rõ vì sao như vậy không Tôi không rõ!

+ Khi đánh, hãy đánh xuyên qua bóng (xem hình) Nghìa là vợt phải

đi cùng với bóng một đoạn Đây chính là yếu tố đánh "dính banh" mà bác tuan2009 đã nói tới Điều này chỉ đạt được khi bạn đã làm đúng động tác chuẩn bị!

Trong hình sau đây, đường thẳng mỏng tôi vẽ tượng trưng cho úc bắt đầu chạm bóng Bạn thấy rõ vợt chuyển động tịnh tiến đi xuyên qua bóng Tôi không hểu vì sao mấy ngày nay cứ load ảnh lên upanh.com thì nó báo lỗi liên tục! Có lẽ phải đợi một thời gian xem sao???

Hình sau đây mô tả lại (nhìn từ trên đầu xuống), toàn bộ quảng đường

mà vợt vẽ ra trên không, và các động tác tham gia vào quá trình tạo

ra đó để bạn chiêm nghiệm lần cuối:

Ghi chú: Có hai vạch nằm ngang trên hình Một vạch tượng trưng cho