B MON VAN HOA VI t NAM HA n i 2014

TÓM TẮT NỘI DUNG MÔN HỌC Đại cương văn hoá Việt Nam là môn học nhằm cung cấp cho sinhviên những kiến thức cơ bản về văn hoá học nói chung và văn hoáViệt Nam nói riêng.. Môn học gồm 3 nhó

Trang 1

TRƯỜNG ĐẠI HỌC LUẬT HÀ NỘI

KHOA LÍ LUẬN CHÍNH TRỊ

BỘ MÔN VĂN HOÁ VIỆT NAM

HÀ NỘI - 2014

Trang 2

BẢNG TỪ VIẾT TẮT

GVC Giảng viên chínhKTĐG Kiểm tra đánh giá

Trang 3

TRƯỜNG ĐẠI HỌC LUẬT HÀ NỘI KHOA LÍ LUẬN CHÍNH TRỊ

bỘ MÔN VĂN HOÁ VIỆT NAM

Hệ đào tạo: Cử nhân luật (chính quy)

Tên môn học: Đại cương văn hoá Việt Nam

Số tín chỉ: 02

Loại môn học: Tự chọn

1 THÔNG TIN VỀ GIẢNG VIÊN

1.1 TS Đào Ngọc Tuấn - GVC, Trưởng Bộ môn

2 MÔN HỌC TIÊN QUYẾT

- Những nguyên lí cơ bản của chủ nghĩa Mác-Lênin

- Lịch sử văn minh thế giới

- Xã hội học

- Tâm lí học

3 TÓM TẮT NỘI DUNG MÔN HỌC

Đại cương văn hoá Việt Nam là môn học nhằm cung cấp cho sinhviên những kiến thức cơ bản về văn hoá học nói chung và văn hoáViệt Nam nói riêng

Môn học gồm 3 nhóm vấn đề chính: 1) Các kiến thức về văn hoá học,đối tượng, phương pháp nghiên cứu, các công cụ định vị văn hoá v.v 2) Vận dụng những kiến thức cơ bản của văn hoá học để khắc hoạdiện mạo của Văn hoá Việt Nam với những nét bản sắc 3) Tiến trìnhhình thành và phát triển của văn hoá Việt Nam và sự đối mặt của vănhoá Việt Nam trước bối cảnh toàn cầu hoá Cụ thể là:

Trang 4

- Văn hoá học là gì? Đối tượng, phương pháp nghiên cứu của vănhoá học, đối tượng, phạm vi nghiên cứu, phương pháp nghiên cứucủa văn hoá Việt Nam?

- Các công cụ định vị văn hoá, định vị và kết cấu của văn hoá Việt Nam?

- Các yếu tố cấu thành bản sắc văn hoá Việt Nam (tôn giáo, tínngưỡng, triết lí, giao tiếp ngôn từ, nghệ thuật, lễ hội, văn hoánhân cách của người Việt, văn hoá làng xã, văn hoá đô thị, vănhoá nhà nước - dân tộc v.v )

- Tiến trình hình thành và phát triển của văn hoá Việt Nam qua quátrình tương tác của văn hoá VN với văn hoá khu vực và quốc tế

- Văn hoá Việt Nam trong bối cảnh toàn cầu hoá, những thời cơ vàthách thức của văn hoá Việt Nam trong việc tiếp thu tinh hoa vănhoá nhân loại và giữ gìn, làm giàu bản sắc văn hoá dân tộc.Môn học được thiết kế dành cho đối tượng là các sinh viên trongchương trình đào tạo cử nhân luật

4 NỘI DUNG CHI TIẾT CỦA MÔN HỌC

Vấn đề 1 Văn hoá học và đại cương văn hoá Việt Nam

1.1 Văn hoá học là gì?

1.2 Đối tượng nghiên cứu của văn hoá học - Các định nghĩa về văn hoá.1.3 So sánh khái niệm văn hoá với các khái niệm tương đồng(bản sắc, văn minh, văn hiến, văn vật v.v )

1.4 Các phương pháp nghiên cứu của văn hoá học (các phươngpháp chung và các phương pháp chuyên ngành)

1.5 Phạm vi, đối tượng và các phương pháp nghiên cứu của vănhoá Việt Nam

1.6 Ý nghĩa của việc nghiên cứu văn hoá học và văn hoá ViệtNam

Vấn đề 2 Các công cụ định vị văn hoá - định vị và kết cấu của văn hoá Việt Nam

2.1 Các công cụ định vị văn hoá (địa - văn hoá, nhân học - văn hoá, tôn giáo, giao lưu - tiếp biến văn hoá, toạ độ văn hoá)

2.2 Định vị văn hoá Việt Nam và các đặc điểm của văn hoá Việt Nam

Trang 5

2.3 Kết cấu văn hoá Việt Nam.

Vấn đề 3 Các yếu tố văn hoá cấu thành bản sắc văn hoá Việt Nam

3.1 Tôn giáo của người Việt

3.2 Tín ngưỡng của người Việt

3.3 Triết lí của người Việt

3.4 Văn hoá giao tiếp và nghệ thuật sử dụng ngôn từ

3.5 Nghệ thuật thanh sắc, hình khối

3.6 Lễ hội của người Việt

3.7 Văn hoá nhân cách của người Việt

3.8 Văn hoá làng xã của người Việt

3.9 Văn hoá đô thị của người Việt

3.10 Văn hoá quốc gia - dân tộc

Vấn đề 4 Tiến trình hình thành và phát triển văn hoá Việt Nam qua sự tương tác với văn hoá khu vực và thế giới

4.1 Tương tác với văn hoá Ấn Độ

4.2 Tương tác với văn hoá Trung Quốc

4.3 Tương tác với văn hoá Phương Tây

4.4 Tính dung chấp của văn hoá Việt Nam

Vấn đề 5 Văn hoá Việt Nam trong bối cảnh toàn cầu hoá

5.1 Khái niệm toàn cầu hoá

5.2 Tác động của toàn cầu hoá đối với văn hoá

5.3 Phản ứng của các nước trước toàn cầu hoá

5.4 Việt Nam làm gì để giữ gìn và làm giàu bản sắc văn hoá trongbối cảnh toàn cầu hoá

5 MỤC TIÊU CHUNG CỦA MÔN HỌC

- Hiểu được các công cụ định vị văn hoá và vận dụng các công cụ đó

Trang 6

trong việc định vị văn hoá Việt Nam.

- Hiểu được các yếu tố cấu thành bản sắc văn hoá Việt Nam, phânbiệt được văn hoá Việt Nam với văn hoá của các nước khác trongkhu vực và thế giới

- Hiểu được lịch sử hình thành và phát triển của văn hoá Việt Nam,qua đó thấy được những mặt mạnh và những mặt hạn chế của nềnvăn hoá đó trong bối cảnh toàn cầu hoá hiện nay

- Hiểu được tầm quan trọng của việc tiếp thu tinh hoa văn hoá nhânloại và giữ gìn, làm giàu bản sắc văn hoá dân tộc trong bối cảnhtoàn cầu hoá

- Hiểu được trong quá trình phát triển hiện nay, Việt Nam cần phải cótriết lí phát triển riêng của mình mà nền tảng của nó là sức mạnhcủa văn hoá dân tộc

- Hiểu và vận dụng được văn hoá Việt Nam trong nghiên cứu hệthống pháp luật Việt Nam

5.2 Về kĩ năng

- Hình thành và phát triển năng lực thu thập thông tin về văn hoá củacác nước trên thế giới, kĩ năng tổng hợp, hệ thống hoá thông tin vănhoá nước ngoài

- Phân tích, bình luận, đánh giá các nền văn hoá của các nước trongkhu vực và thế giới

- Hình thành và phát triển kĩ năng so sánh, đối chiếu văn hoá trongnước với văn hoá nước ngoài để ứng dụng vào thực tiễn Biết tiếpthu những tinh hoa văn hoá của nhân loại và đấu tranh loại trừnhững yếu tố không phù hợp với bản sắc của văn hoá dân tộc

- Hình thành kĩ năng giao tiếp, ứng xử và định hướng, truyền bá lốisống văn hoá mới…

5.3 Về thái độ

- Tích cực nâng cao trình độ nhận thức, củng cố lòng tự hào dân tộc,

tự hào về nền văn hoá giàu truyền thống, giàu bản sắc của ngườiViệt Nam

- Phát huy sức mạnh của nền văn hoá đó trong bối cảnh hội nhập và

Trang 7

hợp tác quốc tế hiện nay.

- Khách quan hơn trong việc đánh giá văn hoá Việt Nam, thấy đượcnhững mặt mạnh cần phải phát huy và những mặt hạn chế cần phảikhắc phục

- Xây dựng lối sống có văn hoá trên cơ sở tiếp thu tinh hoa văn hoánhân loại và giữ gìn, làm giàu bản sắc văn hoá dân tộc trong mọihoạt động của sinh viên

6 MỤC TIÊU NHẬN THỨC CHI TIẾT

1A1 Nêu được

khái niệm văn hoá

học là gì? Các định

nghĩa về văn hoá

Định nghĩa văn

hoá của UNESCO

1A2 Nêu được 3

đặc trưng của văn

phạm vi, đối tượng

của đại cương văn

hoá Việt Nam

nghiên cứu của đại

cương văn hoá

Việt Nam

1B1 Phân tích

được khái niệmvăn hoá học, tạisao khi định nghĩa

về văn hoá lại córất nhiều cách tiếpcận khác nhau vềnó

1B2 Phân tích

được ưu điểm vàhạn chế của cácloại định nghĩa vềvăn hoá

1B3 Phân tích

được cơ sở, nộidung trong việchình thành địnhnghĩa văn hoá củaUNESCO

học v.v

1C2 Lí giải

được tại sao đạicương văn hoáViệt Nam lại tậptrung vào bảnsắc văn hoá dântộc Việt Nam

1C3 Đánh giá

được sự gia tăngcủa văn hoátrong bối cảnhtoàn cầu hoáhiện nay

Trang 8

1A6 Nêu được 3 ý

nghĩa của việc nghiên

cứu văn hoá học và

đại cương văn hoá

Việt Nam

phương pháp logic

và phương pháplịch sử trong nghiêncứu đại cương vănhoá Việt Nam

công cụ giao lưu

-tiếp biến văn hoá

2B2 Phân tích và

giải thích đượcnhững đặc điểmcủa văn hoá ViệtNam từ việc sửdụng 5 công cụ

định vị trên?

2B3 Phân tích

được vai trò củacông cụ giao lưu -tiếp biến văn hoátrong nghiên cứuvăn hoá Việt Nam

2B4 Phân tích

được các yếu tốcấu thành văn hoáViệt Nam

2C1 Đánh giá

được vai trò củagiao lưu - tiếpbiến văn hoátrong bối cảnhtoàn cầu hoá hiệnnay (đặc biệt làgiao lưu quamạng internet và

hệ thống truyềnthông đa phươngtiện)

2C2 Lí giải được

nguyên nhân tạonên sự thống nhấttrong đa dạng củavăn hoá Việt Nam

2C3 Đánh giá

được mối quan

hệ biện chứng giữacác yếu tố cấuthành của vănhoá Việt Nam

Lí giải được tínhnổi trội của yếu

tố đơn nhất - yếu

tố bản sắc văn

Trang 9

hoá Việt Nam.

3A1 Nêu được khái

niệm tôn giáo và 3

tôn giáo bản sắc

của người Việt

khái niệm tín

ngưỡng và 4 tín

ngưỡng bản sắc

3A3 Nêu được nội

dung cơ bản của

triết lí âm dương,

khối) của người Việt

khái niệm, kết cấu,

ý nghĩa cơ bản của

3B1 Phân tích

được vai trò củaNho giáo, Phậtgiáo, Đạo giáotrong việc hìnhthành văn hoá ViệtNam

3B2 Phân tích

được vị trí vai tròcủa tín ngưỡng thờMẫu và tínngưỡng thờ cúng

tổ tiên trong vănhoá Việt Nam

3B4 Phân tích

được các ảnhhưởng của triết lí

âm dương trong đờisống người Việt

3B5 Phân tích

được các đặctrưng cơ bản tronggiao tiếp và nghệ

3C1 Đánh giá

được vị trí, vai tròcủa tôn giáo, tínngưỡng truyềnthống trong đờisống của ngườiViệt hiện nay

3C2 Bình luận

được về ảnhhưởng của triết lí

âm dương trongđời sống củangười Việt hiệnnay

3C3 Đánh giá

được mặt tích cực

và hạn chế về vănhoá giao tiếp củangười Việt trongbối cảnh toàn cầuhoá hiện nay

3C4 Đánh giá

được những ưuđiểm và hạn chế

về tính cách củangười Việt trongbối cảnh toàn cầuhoá hiện nay

3C5 Đánh giá

Trang 10

cơ bản trong lối

sống của người Việt

khái niệm văn hoá

nhà nước - dân tộc,

quan niệm về đất

nước của người Việt

yếu tố cấu thành

chủ nghĩa yêu nước

3A7 Phân tích

được các cơ sởhình thành nhữngphẩm chất nổi trộitrong tính cáchngười Việt

3B10 Phân tích

được sự khác nhautrong quan niệm

về “đất nước” củangười Việt Nam

và người TrungQuốc

được những mặttích cực và hạnchế của đô thị ViệtNam hiện nay Để

đô thị trở thànhđầu tầu dẫn dắt sựphát triển kinh tế

và văn hoá củađất nước chúng taphải tập trung vàonhững vấn đề cơbản nào?

3C6 Nêu được

quan điểm cánhân về vấn đềsau: “Chủ nghĩayêu nước là mộttrong những đặcthù văn hoá nổitrội nhất trong bảnsắc văn hoá củangười Việt”

Trang 11

của văn hoá Ấn Độ

với văn hoá Việt

Nam

đặc trưng của Phật

giáo Việt Nam

quá trình tương tác

của văn hoá Trung

Hoa với văn hoá

Việt Nam

4A4 Nêu được các

đặc trưng của Nho

giáo Việt Nam

4A5 Nêu được các

của văn hoá

Phương Tây đối

với văn hoá Việt

đã thu nhận đượctrong quá trìnhtương tác với vănhoá Ấn Độ

4B2 Phân tích

được những kếtquả mà người Việt

đã thu nhận đượctrong quá trìnhtương tác với vănhoá Trung Hoa

4B3 Phân tích

được những kếtquả mà người Việt

đã thu nhận đượctrong quá trìnhtương tác với vănhoá phương Tây

4B4 Phân tích

nguyên nhân hìnhthành tính “dungchấp” của văn hoáViệt Nam và biểuhiện của tính

“dung chấp” đótrong văn hoá ViệtNam

4C1 Đánh giá

được những tácđộng của vănhoá PhươngĐông và văn hoáPhương Tâytrong việc hìnhthành tính “hỗndung” văn hoácủa người Việt

4C2 Đánh giá

được vai trò củavăn hoá “hỗndung” trong bốicảnh toàn cầuhoá hiện nay

Trang 12

toàn cầu hoá.

những tác động

khác nhau của

toàn cầu hoá đối

với văn hoá

các phương án phản

ứng khác nhau của

các nước trước

toàn cầu hoá

5A4 Nêu được sự

5B2 Phân tích

được tác động củatoàn cầu hoá đốivới văn hoá nhànước - dân tộc

5C1 Phân tích

và đánh giáđược quan điểmsau: “Văn hoáViệt Nam tiêntiến đậm đà bảnsắc dân tộc”

5C2 Nêu được

quan điểm cánhân về tác độngcủa văn hoáInternet đối vớithanh niên nóichung và sinhviên nói riêng

Trang 13

B TÀI LIỆU THAM KHẢO BẮT BUỘC

1 A Araduchin, Văn hoá học - những bài giảng, Nxb Văn hoá

thông tin, Hà Nội, 2004

2 Đào Duy Anh, Việt Nam văn hoá sử cương, Nxb Văn hoá thông

6 Vũ Ngọc Khánh, Hành trình vào thế giới Folklore Việt Nam,

Nxb Thanh niên, Hà Nội, 2004

7 Sơn Nam, Lịch sử khẩn hoang Miền Nam, Nxb Trẻ TP Hồ Chí

Trang 14

10 Trần Ngọc Thêm, Tìm về bản sắc văn hoá Việt Nam, Nxb TP Hồ

18 Trần Quốc Vượng, Văn hoá Việt Nam tìm tòi và suy ngẫm, Nxb.

Văn hoá dân tộc, Hà Nội, 2000

Trang 15

- Giới thiệu và phân biệt một

số khái niệm, thuật ngữ vănhoá

- Giới thiệu các tài liệu liên quan đến môn học

- Sơ lược lịch sử của khoahọc văn hoá

- Các định nghĩa về văn hoá

- Các phương pháp nghiêncứu của văn hoá học

- Phạm vi, đối tượng và cácphương pháp nghiên cứu củađại cương văn hoá Việt Nam

- Ý nghĩa của môn học

- Giới thiệu các công cụ định

vị văn hoá

- Địa - văn hoá

- Nhân học - văn hoá

* KTĐG: Nhận các loại BT.

* Đọc:

- Đề cương mônhọc

- Đại cương về vănhoá Việt Nam,Phạm Thái Việt -Đào Ngọc Tuấn,Nxb Văn hoáthông tin, Hà Nội,

2004, tr 5 - 28; tr

29 - 43

- Cơ sở văn hoáViệt Nam, TrầnNgọc Thêm, Nxb.Giáo dục, Hà Nội,

2001, tr 11 - 18;

tr 20 - 48

Trang 16

- Thảo luận vấn đề theo nhóm:

+ Phân biệt các khái niệm "văn hoá" và "văn hoá học"

+ Nêu những cách tiếp cận chuyên ngành đối với văn hoá

+ Vì sao vai trò của văn hoá lại tăng lên trong điều kiện toàn cầu hoá?

+ So sánh các phương pháp nghiên cứu văn hoá

Tư vấn - Nội dung: Giải đáp, tư vấn về nội dung và phương

pháp học tập; chỉ dẫn khai thác các nguồn tài liệu…

- Thời gian: Từ 8h00 đến 11h00 thứ hai hàng tuần.

- Địa điểm: VP Khoa lí luận chính trị (Tầng 3 nhà K5)

- Toạ độ văn hoá

- Định vị văn hoá ViệtNam

- Kết cấu văn hoá Việt Nam

- Đời sống tín ngưỡng

* Đọc:

- Đại cương về văn hoáViệt Nam, Phạm TháiViệt - Đào Ngọc Tuấn,Nxb Văn hoá thông tin,

Hà Nội, 2004, tr 29 43; tr 45 - 63

Cơ sở văn hoá ViệtNam, Trần Ngọc Thêm,Nxb Giáo dục, Hà Nội,

2001, tr 20 48; tr 52

Trang 17

Đời sống tôn giáo.

+ Hệ thống hoá các công cụ định vị văn hoá

+ Đánh giá các dòng giao lưu tiếp biến văn hoá.Seminar

- Văn hoá đô thị

Văn hoá nhà nước dân tộc

-* KTĐG: Nộp BT cá nhân.

* Đọc:

- Đại cương về văn hoáViệt Nam, Phạm Thái Việt

- Đào Ngọc Tuấn, Nxb.Văn hoá thông tin, HàNội, 2004, tr 62 - 72; tr

73 - 100

- Cơ sở văn hoá ViệtNam, Trần Ngọc Thêm,Nxb Giáo dục, Hà Nội,

2001, tr 72 79; tr 155 185; tr 186 - 226

-LVN 2 giờ Các nhóm thực hiện BT nhóm được giao

Trang 18

+ Phân tích, bình luận kết cấu và sự biến đổi vềhình thức trong nghệ thuật giao tiếp của ViệtNam

+ Phân tích, bình luận kết cấu và sự biến đổi vềhình thức trong lễ hội Việt Nam

+ Phân tích, bình luận kết cấu và sự biến đổi về hình thức trong làng xã Việt Nam

+ Phân tích, bình luận kết cấu và sự biến đổi về hình thức trong văn hoá đô thị Việt Nam

Yêu cầu sinh viên chuẩn bị

Lí thuyết 2

giờ

TC

- Tương tácvới văn hoá

Ấn Độ

- Tương tácvới văn hoáTrung Quốc

* KTĐG:

Nộp BT nhóm.

* Đọc:

- Đại cương về văn hoá Việt Nam,Phạm Thái Việt - Đào Ngọc Tuấn,Nxb Văn hoá thông tin, Hà Nội,

2004, tr 47 - 53; tr 101 - 105; tr

105 - 106

- Cơ sở văn hoá Việt Nam, TrầnNgọc Thêm, Nxb Giáo dục, HàNội, 2001, tr 227 - 254; tr 255 -283

Định dạng
Số trang	22
Dung lượng	244 KB