Thiết kế bài giảng sử dụng nhạc cụ vào chương Âm Học môn Vật Lí 7. Chia sẻ kiến thức âm nhạc, nhạc cụ, giúp giáo viên giảng dạy hiệu quả. II. Chủ đầu tư tạo ra sáng kiến: Không có. III. Lĩnh vực áp dụng sáng kiến: Trong Ngành Giáo dục. 1. Thiết kế bài giảng tiết 11 Bài 10: Nguồn âm; bài giảng theo chủ đề. 2. Bổ sung kiến thức cơ bản về âm nhạc, nhạc cụ đàn Guitar và sáo trúc. 3. Tài liệu chuyên môn tham khảo cho giáo viên (GV), phụ huynh (PH) và HS trong quá trình “DẠY HỌC” chương II. Âm học, môn vật lí 7 bậc THCS. IV. Ngày sáng kiến được áp dụng lần đầu hoặc áp dụng thử Năm học 2018 2019 và các năm học kế tiếp. V. Thực trạng trước khi áp dụng sáng kiến 1. Thực trạng trước khi áp dụng sáng kiến Q ua thời gian công tác 15 năm tại trường THPT Nà Bao. Trong quá trình công tác được giao lưu chuyên môn cùng đồng nghiệp tại một số trường THCS, PT DTBT THCS thuộc phòng Giáo dục và Đào tạo Nguyên Bình quản lí. Đặc biệt với những giáo viên giảng dạy bộ môn vật lí 7. Dựa trên phiếu thăm dò, phiếu hỏi và chia sẻ kiến thức chuyên môn khi tôi có đề cập đến chương II. Chương Âm Học thuộc vật lí lớp 7. Thấy rằng những đồng nghiệp tôi cũng mong muốn có một SKKN viết về kiến thức nhạc cụ để bổ trợ cho giáo viên vật lí, áp dụng giảng dạy một số bài trong chương học này tạo ra tiết học sinh động, hiệu quả hoặc có thể khơi dậy năng khiếu âm nhạc từ các em HS thông qua hai nhạc cụ đó là: Sáo trúc (sáo ngang 6 lỗ) và cây đàn guitar (Tây ban cầm 6 dây) quen thuộc và dễ mua.
Trang 1Đề mục Trang
(37 trang)
IV Ngày sáng kiến được áp dụng lần đầu hoặc áp dụng thử 2
VI Đánh giá lợi ích thu được hoặc dự kiến có thể thu được do áp
VII Đánh giá lợi ích thu được hoặc dự kiến có thể thu được do áp
dụng sáng kiến kinh nghiệm của tổ chức, cá nhân đã tham gia áp
dụng sáng kiến lần đầu, kể cả áp dụng thử (nếu có). 34
VIII
Danh sách những người đã tham gia áp dụng thử hoặc áp dụng
Phụ lục kèm theo:
1 01 - Chứng nhận sáng kiến của đơn vị
2 01 - Biên bản bàn giao tài liệu
3 01 - Đĩa CD ghi âm thanh hoặc video kèm theo Sáng kiến
Trang 2vị: Trường THPT Nà Bao
CỘNG HÒA XÃ HỘI CHỦ NGHĨA VIỆT NAM
Độc lập – Tự do – Hạnh phúc ĐƠN YÊU CẦU CÔNG NHẬN SÁNG KIẾN
Kính gửi: Hội đồng sáng kiến tỉnh Cao Bằng.
Tôi (chúng tôi) ghi tên dưới đây:
Số
TT Họ và tên Ngày tháng năm sinh Nơi công tác Chức danh
Trình độ chuyên môn
Tỷ lệ (%) đóng góp vào việc tạo ra sáng kiến (ghi rõ đối với từng đồng tác giả, nếu có)
01 Chu Tuấn Khang 04/ 02/ 1982 Trường THPT
I Là tác giả đề nghị xét công nhận sáng kiến: Thiết kế bài giảng sử dụng
nhạc cụ vào chương Âm Học môn Vật Lí 7 Chia sẻ kiến thức âm nhạc, nhạc cụ,giúp giáo viên giảng dạy hiệu quả
II Chủ đầu tư tạo ra sáng kiến: Không có.
III Lĩnh vực áp dụng sáng kiến: Trong Ngành Giáo dục.
1 Thiết kế bài giảng tiết 11 - Bài 10: Nguồn âm; bài giảng theo chủ đề.
2 Bổ sung kiến thức cơ bản về âm nhạc, nhạc cụ đàn Guitar và sáo trúc.
3 Tài liệu chuyên môn tham khảo cho giáo viên (GV), phụ huynh (PH) và
HS trong quá trình “DẠY - HỌC” chương II Âm học, môn vật lí 7 bậc THCS
IV Ngày sáng kiến được áp dụng lần đầu hoặc áp dụng thử
Năm học 2018 - 2019 và các năm học kế tiếp
V Thực trạng trước khi áp dụng sáng kiến
1 Thực trạng trước khi áp dụng sáng kiến
ua thời gian công tác 15 năm tại trường THPT Nà Bao Trong quá trìnhcông tác được giao lưu chuyên môn cùng đồng nghiệp tại một số trườngTHCS, PT DTBT THCS thuộc phòng Giáo dục và Đào tạo Nguyên Bìnhquản lí Đặc biệt với những giáo viên giảng dạy bộ môn vật lí 7 Dựa trên phiếuthăm dò, phiếu hỏi và chia sẻ kiến thức chuyên môn khi tôi có đề cập đếnchương II Chương Âm Học thuộc vật lí lớp 7 Thấy rằng những đồng nghiệp tôicũng mong muốn có một SKKN viết về kiến thức nhạc cụ để bổ trợ cho giáoviên vật lí, áp dụng giảng dạy một số bài trong chương học này tạo ra tiết họcsinh động, hiệu quả hoặc có thể khơi dậy năng khiếu âm nhạc từ các em HSthông qua hai nhạc cụ đó là: Sáo trúc (sáo ngang 6 lỗ) và cây đàn guitar (Tâyban cầm 6 dây) quen thuộc và dễ mua
Q
1 Trường nằm trên địa bàn: Xóm Nà Bao; xã Lang Môn, huyện Nguyên Bình, tỉnh Cao Bằng
Trang 3vị: Trường THPT Nà BaoNói về SKKN này, tôi đã có dự định ấp ủ khá lâu và định viết thành SKKN,nhưng do muốn viết SKKN về chủ đề bài tập vật lí trước Được đồng nghiệpquan tâm và cộng với nhiệt huyết của cá nhân Tôi quyết định và mạnh dạn tạo
ra sự khác biệt cũng như phá cách về SKKN năm học 2018 - 2019 Thực ratrong quá trình dạy học những năm học trước tôi đã áp dụng, tuy nhiên chưađược viết thành SKKN gửi Hội đồng chấm SKKN ngành Giáo dục và Đào tạotỉnh Cao Bằng Trong đơn vị trường THPT Nà Bao và đơn vị bạn thuộc cấp họcTHCS do phòng Giáo dục và Đào tạo Nguyên Bình quản lí, chưa có đồngnghiệp nào viết về SKKN chủ đề này Tôi, tin tưởng và mong rằng SKKN: Thiết
kế bài giảng sử dụng nhạc cụ vào chương Âm Học môn vật lí 7 Chia sẻ kiếnthức âm nhạc, nhạc cụ, giúp giáo viên giảng dạy hiệu quả; sẽ được Ban giámkhảo ủng hộ, động viên và khích lệ cũng như đánh giá cao Như vậy sẽ tạo rađộng lực và niềm tin cho cá nhân tôi, tiếp tục mạnh dạn viết những SKKN trongnhững năm học sau
1.1 Giải pháp đã sử dụng
1.1.1 Khi chưa áp dụng sáng kiến
Về phía giáo viên
- GV có kiến thức về nhạc cụ: Đàn guitar và cây sáo trúc
- GV biết nhạc lý cơ bản về âm nhạc
- Chưa tự tin để nói theo ngôn ngữ âm nhạc nên chưa khơi dậy được sựphát triển đối với những em có đam mê nhạc cụ đàn guitar hoặc sáo trúc
- Nếu có học sinh nào hỏi GV về kiến thức cơ bản và đơn giản nhất vềnhạc cụ: Đàn guitar và sáo trúc ngang 6 lỗ thì GV không trao đổi được với các
em học sinh
Về phía học sinh
- Các em không được học một tiết học sinh động ở bài nguồn âm
- Các em chưa được biết về kiến thức cơ bản của nhạc cụ: Đàn guitar vàsáo trúc ngang 6 lỗ
- Không được thưởng thức trực tiếp tiếng đàn hoặc tiếng sáo từ phía GV
1.1.2 Khi áp dụng sáng kiến
Về phía giáo viên
- GV được trang bị và có kiến thức cơ bản về âm nhạc và nhạc cụ: Đànguitar và sáo trúc ngang 6 lỗ
- GV có thời gian nghiên cứu thêm về nhạc lý; nhạc cụ cơ bản để lồng ghépvào bài dạy
- Vận dụng được vào nội dung bài học vật lí tại chương Âm học
- Đảm bảo tiết dạy học sinh động và hiệu quả hơn
- Có thể hướng dẫn, định hướng hoặc trả lời câu hỏi về âm nhạc và nhạc cụkhi những em HS hỏi
Về phía học sinh
- Được học tiết học sinh động và hấp dẫn
Trang 4vị: Trường THPT Nà Bao
- Được hiểu biết về kiến thức âm nhạc và nhạc cụ khi GV2 chia sẻ thêm chocác em Được định hướng và phát triển nếu các em HS có đam mê khi có năngkhiếu tiềm ẩn
2 Tính mới, tính sáng tạo, hiệu quả
2.1 Tính mới
- Sáng kiến kinh nghiệm hoàn toàn mới
- Sáng kiến kinh nghiệm lần đầu tiên được áp dụng tại đơn vị
2.2 Tính sáng tạo
- Về cách trình bày nội dung, hình thức SKKN
- Sử dụng phần mềm vẽ hình Auto CAD 2009 để vẽ một số hình 2D (vẽ
cây sáo trúc; vẽ các hợp âm của đàn guitar) trong SKKN.
- Có đưa ra một số câu hỏi về nhạc cụ giúp giáo viên và học sinh hiểu sâuhơn nội dung bài học và những tình huống thực tế
2.3 Tính hiệu quả
- Sáng kiến kinh nghiệm có hiệu quả cao
- Sáng kiến kinh nghiệm có thể chia sẻ và nhân rộng cho đồng nghiệp trongtỉnh và ngoài tỉnh đối với GV dạy vật lí bậc THCS để áp dụng
Kết quả chất lượng học tập bộ môn vật lí 7 học kì I
Trải nghiệm đàn Guitar Trải nghiệm Sáo trúc
Thầy Hiệu trưởng - Giáo dục hướng nghiệp môn Nghệ thuật trong chương trình học bậc THPT sắp tới
Kết quả khảo sát học sinh và giáo viên về SKKN của tác giả
2 Thầy: Chu Tuấn Khang - Chia sẻ tài liệu và dạy đàn Guitar, sáo trúc (cơ bản); nếu HS có nhu cầu Khi cần hãy liên hệ theo số điện thoại: 0868.04.02.82
3 Chúng em tập làm nghệ sĩ chơi đàn guitar và sáo trúc
Trang 5vị: Trường THPT Nà Bao
- Học sinh lớp 7, trường THPT Nà Bao
Tổng số phiếu khảo sát: 31 (Học sinh).
Câu 1 Em có thấy nội dung sáng kiến kinh
nghiệm này có hữu ích không?
Câu 2 Kiến thức sáng kiến kinh nghiệm giáo viên truyền đạt đến các em có bổ ích không?
7(22,58%)31
22(70,96%)31
3(9,67%)31
5(16,12%)31
23(74,19%)31
Câu 3 Tiết dạy bài “Nguồn âm” các em có
thấy hay không?
Câu 4 Phần mở rộng về kiến thức âm nhạc có giúp cho em có thêm niềm đam mê về âm nhạc và nhạc cụ không?
6 (19,35%) 31
25 (80,64%) 31
1 (3,22%) 31
4 (12,90%) 31
12 (38,70%) 31
14 (45,16%) 31
Câu 5 Mức độ quan tâm của em về sáng kiến
kinh nghiệm này như thế nào?
12(38,70%)31
18(58,06%)31
Ý kiến khác: Không có.
- Giáo viên bộ môn dạy Vật Lí bậc THCS
+ Đ/c: Lục Thị Phương - Trường THCS Hòa Chung
+ Đ/c: Trương Ngọc Huấn - Trường THCS Triệu Nguyên
+ Đ/c: Dương Việt Bắc - Trường THCS Thể Dục
+ Đ/c: Đàm Văn Hướng - Trường THPT Nà Bao
+ Đ/c: Diêu Hương Thảo - Trường THCS Triệu Nguyên
Tổng số phiếu khảo sát: 05 (Giáo viên).
Câu 1 Thầy (Cô) giáo cho biết sáng kiến kinh nghiệm này có hữu ích không?
Câu 2 Sáng kiến kinh nghiệm có giúp ích và bổ trợ kiến thức cho bài giảng hay hơn không?
Không Có Hữu ích Rất hữuích Không Có Ý nghĩa Rất ý
5(100%)5
Trang 6vị: Trường THPT Nà Bao
Câu 3 Mức độ quan tâm của Thầy (Cô) giáo về sáng kiến kinh nghiệm này ra sao?
Câu 4 Phần mở rộng về kiến thức âm nhạc, nhạc cụ có ý nghĩa đối với Thầy (Cô) không?
Không quan tâm Ít quantâm Quan tâm Rất quantâm Không Có Ý nghĩa
Rất ý nghĩa
5 (100%) 5
Ý kiến khác: Không có.
ua kết quả khảo sát đối với các Thầy (Cô) giáo và các em HS trườngTHPT Nà Bao Đều nhận thấy kết quả rất tốt, đa số Thầy (Cô) giáo;các em học sinh nhận thấy SKKN rất có ý nghĩa và được sự quan tâmnhiều Đó cũng là niềm động viên cho Tác giả cố gắng nỗ lực hơn nữa trongcông tác viết SKKN
Q
2.3.1 Cơ sở lí thuyết
NGUỒN ÂM
Kiến thức cơ bản
- Vật phát ra âm gọi là nguồn âm
- Sự rung động (chuyển động) qua lại vị trí cân bằng của dây cao su, thành
cốc, mặt trống, dây đàn guitar, … gọi là dao động
- Các vật phát ra âm đều dao động
ĐỘ CAO CỦA ÂM
Kiến thức cơ bản
- Một vật có thể dao động nhanh hay chậm Số dao động trong 1 giây đượcgọi là tần số
- Đơn vị tần số là héc (kí hiệu: Hz) Héc là tần số của một vật thực hiện 1
dao động trong 1 giây
- Khi tần số dao động càng lớn thì âm phát ra càng cao (càng bổng).
- Khi tần số dao động càng nhỏ thì âm phát ra càng thấp (càng trầm).
ĐỘ TO CỦA ÂM
Kiến thức cơ bản
- Độ lệch lớn nhất của một vật dao động so với vị trí cân bằng của nó đượcgọi là biên độ dao động
- Biên độ dao động của nguồn âm càng lớn thì âm phát ra càng to
- Độ to của âm được đo bằng đơn vị đêxiben (kí hiệu: dB).
Trang 7vị: Trường THPT Nà Bao
2.3.2 Thiết kế bài giảng
* Phương án 1: Tiết dạy học đơn
- Nêu được đặc điểm chung của các nguồn âm
- Nhận biết được một số nguồn âm thường gặp trong đời sống
2 Định hướng phát triển năng lực
Năng lực tự học, năng lực hợp tác, năng lực giao tiếp, năng lực quan sát, nănglực phát hiện và giải quyết vấn đề, năng lực vận dụng kiến thức vào cuộc sống Phát hiện năng khiếu về âm nhạc cho những em học sinh có năng khiếu và đam
mê, cần tìm hiểu về nhạc cụ: Đàn guitar và sáo trúc ngang (6 lỗ hoặc 10 lỗ)
3 Phương pháp kỹ thuật dạy học
- Phương pháp “Tia chớp”
- Phương pháp “Nêu ý kiến ghi lên bảng”
- Phương pháp “Hỏi - Đáp”
- Phương pháp: “Thảo luận nhóm”
II Chuẩn bị của giáo viên và học sinh
1 Chuẩn bị của giáo viên: Đồ thí nghiệm; nhạc cụ: Guitar và sáo trúc ngang (6lỗ)
2 Chuẩn bị của học sinh: 1 sợi dây cao su mảnh, 1 tờ giấy, 1 mẩu lá chuối
III Chuỗi các hoạt động học
A Hoạt động khởi động
1 Ổn định tổ chức lớp học (2’)
2 Kiểm tra bài cũ
3 Đặt vấn đề bài học mới (7’)
- Giáo viên đưa 2 nhạc cụ là đàn guitar và cây sáo trúc cho học sinh quan sát
- Giáo viên gẩy dây đàn hoặc thổi nốt nhạc của cây sáo
- Mức độ nâng cao: Giáo viên4 đệm hát một bài hát hoặc thổi một bài hát quacây sáo trúc
4 Tác giả: Đệm đàn và hát ca khúc Mẹ hiền yêu dấu và thổi sáo ca khúc Nhật ký của Mẹ.
Trang 8Hoạt động 2: Đặc điểm chung
của nguồn âm
I - Nhận biết nguồn âm
C 1 : Từ lắng nghe âm thanh xung
quanh HS �Vật phát ra âm gọi lànguồn âm
C 2 : Một số nguồn âm như đàn guitar,
C 3 : Khi dùng tay gẩy dây số 4 (dây
Rê (D)) của đàn guitar và thấy dây
đàn guitar rung động (chuyển động)
qua vị trí cân bằng, nhìn thấy bằngmắt và nghe được âm thanh của dây
số 4
2 Gõ thành cốc thủy tinh
C 4 : Cốc thủy tinh phát ra âm Thành
cốc thủy tinh có rung động Ta có thểnhận biết sự rung động của thành cốcbằng cách: Treo con lắc bấc sát thànhcốc Khi gõ thìa vào thành cốc, thànhcốc rung làm cho con lắc bấc daođộng
Khái niệm: Dao động
3 Gõ âm thoa
C 5 : Âm thoa có dao động Có thể
kiểm tra dao động của âm thoa bằngcách:
- Đặt con lắc sát một nhánh của âmthoa khi âm thoa phát ra âm
- Dùng tay giữ chặt hai nhánh của âmthoa thì không nghe âm phát ra nữa
- Dùng một tờ giấy đặt nổi trên mặtmột chậu nước Khi âm thoa phát âm,
ta chạm một nhánh của âm thoa vào
5 Gẩy dây đàn guitar, cụ thể là dây số 4 (Dây Rê (D)) Từ đó học sinh nhận thấy dây đàn rung động và phát ra âm thanh cụ thể là nốt nhạc Rê.
Trang 9- C 8 và C 9 giao về nhà, giờ học sau báo cáo trong 10 phút đầu giờ.
- Khơi dậy lòng đam mê nhạc cụ guitar và sáo trúc của học sinh Về nhà hãy tìmhiểu và trao đổi với giáo viên7 và nhạc cụ này
- GV giao một số câu hỏi mở rộng có liên quan đến nhạc cụ để HS trả lời (trang17)
IV Rút kinh nghiệm của giáo viên
Nà Bao, ngày tháng năm
Phê duyệt của Ban giám hiệu
6 Tùy kích thước và cấu trúc lỗ bấm của cây sáo tạo ra tone sáo khác nhau.
7 Giáo viên có thể sử dụng phần kiến thức bổ trợ về nhạc cụ guitar và sáo trúc để chia sẻ với học sinh.
Trang 10vị: Trường THPT Nà Bao
(02 tiết)Ngày soạn:
_/ _/ _
7 _/ _/ _
I Mục tiêu
1 Kiến thức, kỹ năng và thái độ
a) Kiến thức
- Nêu được đặc điểm chung của các nguồn âm
- Nhận biết được một số nguồn âm thường gặp trong đời sống
- Nhận biết được âm cao (bổng) có tần số lớn, âm thấp (trầm) có tần số nhỏ Nêu
2 Định hướng phát triển năng lực
Năng lực tự học, năng lực hợp tác, năng lực giao tiếp, năng lực quan sát, nănglực phát hiện và giải quyết vấn đề, năng lực vận dụng kiến thức vào cuộc sống Phát hiện năng khiếu về âm nhạc cho những em học sinh có năng khiếu và đam
mê, cần tìm hiểu về nhạc cụ: Đàn guitar và sáo trúc ngang (6 lỗ hoặc 10 lỗ)
3 Phương pháp kỹ thuật dạy học
- Phương pháp “Tia chớp”
- Phương pháp “Nêu ý kiến ghi lên bảng”
- Phương pháp “Hỏi - Đáp”
- Phương pháp: “Thảo luận nhóm”
II Chuẩn bị của giáo viên và học sinh
1 Chuẩn bị của giáo viên: Nhạc cụ: Guitar và sáo trúc ngang (6 lỗ)
2 Chuẩn bị của học sinh: Sáo trúc ngang (6 lỗ)
III Chuỗi các hoạt động học
A Hoạt động khởi động
1 Ổn định tổ chức lớp học (1’)
2 Kiểm tra bài cũ
3 Đặt vấn đề bài học mới (10’)
Trang 11vị: Trường THPT Nà Bao
- Mức độ cơ bản: Quan sát nhạc cụ đàn guitar và cây sáo trúc và dự đoán xemđây có phải là những nguồn âm không? Nghe tiếng đàn và tiếng sáo, âm thanhcủa nó có khác nhau không lúc nào nghe âm trầm và lúc nào nghe âm bổng?
- Mức độ nâng cao: Giáo viên8 đệm hát một bài hát hoặc thổi một bài hát quacây sáo trúc
- Qua đây giáo viên giới thiệu đến nội dung chính kiến thức của chủ đề học là:Nguồn âm; độ cao của âm và độ to của âm
viên đánh rải hợp âm trên đàn
Guitar, thổi tiếng sáo
- HS nghiên cứu và trả lời câu hỏi
C1 và C2
- GV nói thêm: Nguồn âm khác
còn có đàn bầu; đàn piano; kèn
Trumpet; Harmonica …
Hoạt động 2: Đặc điểm chung
của nguồn âm
- GV sử dụng nhạc cụ guitar, cụ
thể là dây đàn9
- GV hướng dẫn HS
Tiết 1 NGUỒN ÂM
I - Nhận biết nguồn âm
C 1 : Em nghe thấy âm thanh tiếng đàn
và âm thanh tiếng sáo
C 2 : Đàn guitar và cây sáo của Thầy là
C 3 : Khi dùng tay gẩy dây số 4 (dây
Rê (D)) của đàn guitar và thấy dây
đàn guitar rung động (chuyển động)
qua vị trí cân bằng, nhìn thấy bằngmắt và nghe được âm thanh của dây
C 4 : Dây đàn guitar có rung động.
Khái niệm: Dao động
8 Tác giả: Đệm đàn và hát ca khúc: Ngày đầu tiên đi học và thổi sáo ca khúc: Gặp Mẹ trong mơ.
9 Gẩy dây đàn guitar, cụ thể là dây số 4 (Dây Rê (D)) Từ đó học sinh nhận thấy dây đàn rung động và phát ra âm thanh cụ thể là nốt nhạc Rê.
Trang 12vị: Trường THPT Nà Bao6’
Kết luận: Khi phát ra âm, các vật đều
- HS: Quan sát và trả lời câu hỏi
của giáo viên
Hoạt động 2: Mối liên hệ giữa
độ cao của âm với tần số
C 1 : Gẩy mạnh dây đàn dao động
nhanh, gẩy nhẹ dây đàn dao độngchậm
Trang 13trả lời câu hỏi C6.
Hoạt động 3: Biên độ dao động;
mối liên hệ giữa biên độ dao
động và độ to, nhỏ của âm phát
- HS: Trả lời câu hỏi
Hoạt động 4: Tìm hiểu độ to của
một số âm
- GV: Có thể chứng minh cho HS
thấy tiếng đàn to và tiếng đàn nhỏ
thì (Hz) đo trên phần mềm lên dây
III 1 - Vận dụng
C 5 : Giao về nhà.
C 6: Khi vặn cho dây đàn căng ít (dây
chùng) thì âm phát ra thấp (trầm), tần
số nhỏ Khi vặn cho dây đàn căng
nhiều thì âm phát ra cao (bổng), tần
biên độ dao động.
Thí nghiệm 2 Đưa quả bóng bàn treobởi một sợi dây, đưa lại gần dây Mi(E) dây số 6 quan sát xem khi gẩy nhẹ
và gẩy mạnh quả bóng nẩy bật ra nhưthế nào
II 2 - Độ to của một số âm
Độ to của âm được đo bằng đơn vị
đêxiben (kí hiệu là: dB)
Trang 14C 4 : Khi gẩy mạnh một dây đàn, tiếng
đàn sẽ to Vì khi gẩy mạnh, dây đànlệch nhiều, tức là biên độ dao độngcủa dây đàn càng lớn, nên âm phát rato
C 6 : Biên độ dao động của màng loa
lớn khi máy thu thanh phát ra to Biên
độ dao động của màng loa nhỏ khimáy thu thanh phát ra âm nhỏ
Trải nghiệm quan sát, tìm hiểu nguồn âm là: Đàn guitar và sáo trúc
IV Rút kinh nghiệm của giáo viên
Nà Bao, ngày tháng năm
Phê duyệt của Ban giám hiệu
Bế Thị Lan
PHÓ HIỆU TRƯỞNG
Bài 11
Tiết 12 - Bài 11 ĐỘ CAO CỦA ÂM Hướng dẫn giáo viên, sử dụng đàn guitar đối với câu hỏi C 6 phần III - Vận dụng
Trang 15vị: Trường THPT Nà Bao
C 6
Hãy tìm hiểu xem khi vặn cho dây đàn căng nhiều, căng ít thì âm phát ra
sẽ cao, thấp như thế nào? Và tần số lớn, nhỏ ra sao
Tính từ dây dưới đến dây phía trên cuối cùng được gọi tên như sau:
- Dây thứ 1: Dây Mí (E)
- Dây thứ 2: Dây Si (B)
- Dây thứ 3: Dây Son (G)
- Dây thứ 4: Dây Rê (D)
- Dây thứ 5: Dây La (A)
- Dây thứ 6: Dây Mì (E)
GV nên sử dụng dây thứ 4 (Dây Rê (D)) là thích hợp nhất
+ Vặn dây đàn theo lắp đúng, theo chiều kim đồng hồ, khi đó dây đàn sẽcăng Khi gẩy âm thanh dây đàn phát ra sẽ cao Tần số dao động của dây D làlớn
+ Vặn dây đàn theo lắp đúng, ngược chiều kim đồng hồ so với vị trí chuẩncủa dây đàn đo bằng thiết bị đúng tone D Khi đó dây đàn sẽ trùng xuống Khigẩy âm thanh dây đàn phát ra sẽ thấp Tần số dao động của dây D là nhỏ
Cách chứng minh tần số dao động13 ở 2 trường hợp trên như sau:
11 Âm thanh: Đô 1
12 Âm thanh: Đô 3
13 Không khí trong ống sáo trúc dao động
Trang 16vị: Trường THPT Nà Bao
- Dùng tua giấy cắt nhỏ đặt gần ống sáo trúc
- Khi thổi âm thanh Đô 1 Tua giấy rung nhẹ (1)
- Khi thổi âm thanh Đô 3 Tua giấy rung mạnh hơn (2)
+ Chứng tỏ: Tần số dao động (2) > (1)
Bài 12
Tiết 13 - Bài 12 ĐỘ TO CỦA ÂM Hướng dẫn giáo viên, sử dụng đàn guitar đối với câu hỏi C 4 , C 5 phần III - Vận dụng
C 4
Khi gẩy mạnh một dây đàn, tiếng đàn sẽ to hay nhỏ? Tại sao?
- GV sử dụng một trong 6 dây đàn khi ở tone chuẩn đều được
- GV gẩy mạnh dây số 5; dây La (A) tiếng đàn sẽ to Vì khi gẩy mạnh, dâyđàn lệch nhiều, tức là biên độ dao động của dây đàn (dây A) càng lớn, nên âmthanh qua lỗ cộng hưởng của thùng đàn phát ra to
- Giáo viên giải thích theo hình vẽ
14 SGK là hình 12.3
Trang 17vị: Trường THPT Nà BaoQuan sát trên hình vẽ ta thấy khoảng cách biên độ từ điểm M vuông gócvới trung điểm của dây đàn khi ở vị trí cân bằng là: Khoảng cách MH > MH’.
- Giáo viên sử dụng trên 1 dây đàn của đàn guitar
GV gẩy mạnh dây Rê (D) và gẩy nhẹ dây Rê (D), bằng mắt thường HSquan sát thì thấy khoảng cách dao động của dây đàn (D) so với vị trí cân bằng.Khoảng cách gẩy mạnh biên độ là lớn hơn
MỘT SỐ CÂU HỎI MỞ RỘNG LIÊN QUAN ĐẾN NHẠC CỤ
Câu 1 Bạn Hải gẩy vào dây đàn guitar, đàn phát ra âm thanh của nốt nhạc.
Hải cho biết ta nghe được âm thanh phát ra từ dây đàn, không đồng ý kiến bạn
An khẳng định âm thanh phát ra từ thùng đàn vì nếu không có thùng đàn thìkhông thể nghe được âm thanh phát ra Em nhận xét gì về hai ý kiến trên?
Câu 2 Khi gẩy vào hai dây đàn guitar khác nhau, ta thấy dây thứ nhất phát
ra âm thấp, dây thứ hai phát ra âm cao hơn Em hãy chỉ ra dây đàn nào dao độngnhanh hơn khi phát ra âm? Tại sao?
Hướng dẫn
Dây thứ hai của đàn dao động nhanh hơn vì: Dây đàn thứ hai phát ra âmcao hơn, do tần số dao động của dây đàn thứ hai lớn hơn
Do đó, dây đàn thứ hai của đàn guiar dao động nhanh hơn
Câu 3 Vì sao trên cây đàn guitar và một số loại đàn khác, khi bấm phím ở
những vị trí khác nhau, ta có thể nghe được những âm trầm hoặc những âm bổngkhác nhau?
Hướng dẫn
Người ta chứng minh được rằng, tần số âm thanh do dây đàn phát ra tỉ lệ
nghịch với chiều dài của dây (đoạn giữa đầu cố định và vị trí tay bấm): Chiều
dài của dây càng ngắn thì âm phát ra có tần số càng cao tức là âm càng bổng
Câu 4. Bạn Trang học sinh lớp 7 - Trường THPT Nà Bao cho rằng khi gẩydây số 4 (Dây D) đàn guitar, dây đàn dao động và phát ra âm thanh Âm thanh
do dây đàn phát ra sẽ trầm hơn nếu người ta làm cho dây đàn càng căng Theo
em, ý kiến của Trang như vậy có đúng không? Tại sao?
15 Thùng đàn là hộp cộng hưởng âm
Trang 18vị: Trường THPT Nà Bao
Hướng dẫn
- Ý kiến như bạn Trang nói là không đúng
- Vì: Người ta chứng minh được rằng, tần số âm thanh do dây đàn phát ra
tỉ lệ nghịch với sức căng của dây: Dây càng căng thì tần số càng lớn do đó âm
Hướng dẫn
- Ta biết mỗi dây đàn đều đặc trưng cho từng nốt nhạc, trước khi chơi đànguitar Thầy Khang kiểm tra xem các dây và có sự điều chỉnh độ căng hay trùngcho hợp lí là vì để khi gẩy vào các dây đó thì âm thanh phát ra chuẩn hơn, đúngtone guitar, nghe hay hơn
- Thiết bị16 chỉnh dây đàn guitar:
+ Máy lên dây đàn guitar Tuner Yamaha YT100
+ Máy lên dây JT60
- Phần mềm lên dây đàn guitar tải miễn phí trên Google Play về điện thoạinhư: Guitar Tuna; Pro Guitar Tuner; Guitar Tunio; Guitar Tuka; …
16 Máy lên dây đàn hoặc phần mềm lên dây đàn guitar dùng trên điện thoại
