Đứng trước yêu cầu của thực tiễn đòi hỏi nguồn nhân lực phục vụ sự nghiệp phát triển kinh tế - xã hội; thực hiện Nghị quyết Đại hội Đảng bộ tỉnh Ninh Bình khoá XIX, nhiệm kỳ 2005 - 2010 về việc xây dựng một trường đại học tại thành phố Ninh Bình; được sự quan tâm của Chính phủ, các Bộ, ngành Trung ương và sự nỗ lực của các cấp, các ngành trong tỉnh, Trường Đại học Hoa Lư được thành lập năm 2007 theo Quyết định số 407/QĐ-TTg ngày 09/4/2007 của Thủ tướng Chính phủ trên cơ sở nâng cấp trường cao đẳng sư phạm Ninh Bình. Trường trực thuộc UBND tỉnh Ninh Bình, chịu sự quản lý nhà nước của Bộ GDĐT. Ngày nay, Trường đào tạo đa ngành, có sứ mạng thực hiện hoạt động giáo dục và đào tạo; hoạt động khoa học - công nghệ và đổi mới sáng tạo phục vụ sự nghiệp phát triển kinh tế - xã hội của tỉnh Ninh Bình và đất nước.
Sau khi được thành lập, UBND tỉnh Ninh Bình đã ban hành Quyết định số 2354/QĐ-UBND ngày 05/10/2007 quy định về chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn, trách nhiệm, cơ cấu tổ chức và biên chế Trường Đại học Hoa Lư, được sửa đổi bổ sung bởi Quyết định số 47/QĐ-UBND ngày 15/01/2009, trong đó xác định cơ cấu tổ chức của Nhà trường gồm: Hội đồng trường, Hiệu trưởng và các Phó Hiệu trưởng, Hội đồng khoa học và Đào tạo, 06 phòng chức năng, 07 khoa, 02 bộ môn, 02 trung tâm và 01 ban. Đến năm 2012, trên cơ sở Quy chế tổ chức và hoạt động của Nhà trường (ban hành kèm theo Quyết định số 1076/2008/QĐ-UBND ngày 02/6/2008 của UBND tỉnh), Nhà trường đã ban hành Quy định chức năng, nhiệm vụ của các đơn vị trực thuộc (theo Quyết định số 17/QĐ-ĐHHL ngày 03/01/2012 của Hiệu trưởng Trường Đại học Hoa Lư). Theo đó công tác pháp chế lần đầu được đề cập và nhiệm vụ này được giao cho Phòng Tổ chức - Tổng hợp. Tuy nhiên, tại thời điểm này, khi Nghị định 55/2011/NĐ-CP mới đầu có hiệu lực thực hiện, nhiệm vụ công tác pháp chế ở các đơn vị sự nghiệp công lập cũng như tại các CSGD đại học chưa được hướng dẫn đầy đủ, rõ ràng, công tác pháp chế của Nhà trường cũng chưa được thể hiện rõ nét, chủ yếu xoay quanh nhiệm vụ tham mưu giúp Lãnh đạo Trường xây dựng các văn bản nội bộ.
Năm 2014, thực hiện hướng dẫn của Bộ GDĐT tại công văn số 3878, Nhà trường đã tuyển dụng 01 viên chức chuyên ngành Luật về giảng dạy đồng thời kiêm nhiệm tại Phòng Tổ chức - Tổng hợp, trực tiếp phụ trách mảng công tác pháp chế, đảm bảo đúng điều kiện về người làm công tác pháp chế theo yêu cầu, hướng tới kiện
28
toàn, nâng cao chất lượng công tác pháp chế tại Nhà trường.
Giai đoạn 2020 - 2025, nhằm hiện thực hóa các quy định của pháp luật mới ban hành như Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Giáo dục đại học năm 2018, Nghị định số 99/2019/NĐ-CP, Nghị định số 120/2020/NĐ-CP, Nhà trường đã kiện toàn, sắp xếp lại các đơn vị thuộc và trực thuộc, từ đó điều chỉnh, bổ sung chức năng, nhiệm vụ của các đơn vị phù hợp với tình hình mới. Trong quá trình kiện toàn, Nhà trường đã đổi tên Phòng Tổ chức - Tổng hợp thành phòng Tổ chức - Thanh tra. Công tác pháp chế tiếp tục được quy định là một trong những nhiệm vụ của phòng với các mảng công việc cụ thể: xây dựng kế hoạch về công tác pháp chế hằng năm theo hướng dẫn của Bộ GDĐT; xây dựng hoặc thẩm định các quy chế, quy định, quy trình của Trường; thẩm định về nội dung, tính pháp lý của các văn bản của các đơn vị trong Trường soạn thảo trước khi trình Hiệu trưởng hoặc các Phó Hiệu trưởng được Hiệu trưởng ủy quyền, phân cấp ký ban hành; nghiên cứu, đóng góp ý kiến cho dự thảo các văn bản theo yêu cầu của các cấp, ngành; phối hợp với các đơn vị có liên quan, xây dựng và triển khai kế hoạch PBGDPL trong Trường; định kỳ hoặc đột xuất thực hiện chế độ báo cáo về công tác pháp chế theo quy định. Việc đổi tên đơn vị cùng với giao nhiệm vụ pháp chế cho bộ phận phụ trách công tác thanh tra được xác định trên cơ sở quy mô hoạt động của Nhà trường và tham khảo từ mô hình tổ chức của các trường đại học có quy mô tương tự.19
Cơ cấu nhân sự của Phòng Tổ chức - Thanh tra ngày một được kiện toàn, bổ sung:
Năm
Cơ cấu nhân sự Phòng Tổ chức – Thanh tra
Ghi chú Tổng
số nhân
sự Phòng
Nhân sự phụ trách công tác pháp chế
Số lượng
Trình độ
Chuyên ngành
Luật
Chức danh nghề nghiệp
Số năm công tác Thạc
sĩ
Đại học
Giảng viên
Chuyên viên
Trên 10 năm
Dưới 10 năm
2020 07 02 02 0 01 02 0 01 01
2021 07 02 02 0 01 02 0 01 01
2022 08 02 02 0 01 02 0 01 01
2023 09 03 02 01 02 02 01 01 02
2024 09 03 02 01 02 02 01 01 02
2025 09 03 02 01 02 02 01 01 02
Bảng 2.1: Đặc điểm tình hình nhân sự phụ trách công tác pháp chế Từ năm 2023 đến nay, Phòng Tổ chức - Thanh tra gồm 09 viên chức, trưởng phòng chịu trách nhiệm chính, chỉ đạo nhiệm vụ chung và phân công 02 viên chức
19 Theo Báo cáo của Bộ GDĐT năm 2024, có 26 cơ sở GDĐH trực thuộc Bộ đã thành lập Phòng/Ban/bộ phận/
Tổ Thanh tra – Pháp chế; 158 CSGD đại học có phòng pháp chế (ghép cùng Thanh tra).
29
chuyên ngành Luật trực tiếp phụ trách mảng công tác pháp chế, như vậy, đối với mảng công tác pháp chế có 02 viên chức là giảng viên kiêm nhiệm (bao gồm trưởng phòng) và 01 viên chức chuyên trách được tuyển dụng vào năm 2023. Đội ngũ này có tuổi đời còn tương đối trẻ, số năm công tác, kinh nghiệm chủ yếu dưới 10 năm, đặc biệt cả 02 viên chức chuyên ngành Luật phụ trách trực tiếp đều có năm công tác dưới 10 năm.
Hàng năm, viên chức pháp chế của Nhà trường tham gia đầy đủ các lớp tập huấn nghiệp vụ pháp chế do Bộ GDĐT tổ chức, cụ thể qua bảng sau:
Năm Nội dung Thành phần
Lãnh đạo VC phụ trách
2020
Hội nghị tập huấn công tác pháp chế và báo cáo viên pháp luật ngành giáo dục khu vực phía Bắc năm 2020 do Bộ GDĐT tổ chức tại Hà Nội
01 02
2022
Hội nghị tập huấn công tác pháp chế ngành giáo dục năm 2022 do Bộ GDĐT tổ chức tại Hà Nội
01 02
2023
Hội nghị Tập huấn công tác pháp chế ngành giáo dục năm 2023 do Bộ GDĐT tổ chức tại thành phố Nha Trang, tỉnh Khánh Hòa
01 02
2024
Hội nghị Tập huấn công tác pháp chế và báo cáo viên pháp luật ngành giáo dục năm 2024 do Bộ GDĐT tổ chức tại tỉnh Bình Định
01 02
2025
Hội nghị Tập huấn công tác pháp chế và báo cáo viên pháp luật ngành giáo dục năm 2024 do Bộ GDĐT tổ chức tại Hà Nội
01 01
Bảng 2.2. Thống kê các lớp tập huấn công tác pháp chế đã tham gia giai đoạn 2020 - 2025
Phòng Tổ chức - Thanh tra được đặt dưới sự chỉ đạo trực tiếp của Hiệu trưởng.
Với sự kiện toàn nâng lên về số lượng đội ngũ, công tác pháp chế được Lãnh đạo Nhà trường quan tâm, chỉ đạo sát sao, hoạt động thực chất và hiệu quả với nhiều mảng công việc quan trọng, nòng cốt như tham mưu, tư vấn tổ chức hoạt động, rà soát, xây dựng văn bản nội bộ, kiểm tra, giám sát thi hành pháp luật, nội quy, quy định… Có thể nói, bộ phận pháp chế nói riêng và Phòng Tổ chức - Thanh tra nói chung đã trở thành đơn vị tham mưu quan trọng giúp việc cho Hiệu trưởng, góp phần giúp Nhà trường định hướng, phát triển.
2.1.2. Việc triển khai công tác pháp chế
Các nội dung nhiệm vụ của công tác này bước đầu đã được phản ánh trong
30
Quy chế tổ chức và hoạt động của Nhà trường ban hành năm 2022 thông qua các quy định như tại Điều 89 về Theo dõi, đánh giá kết quả thực hiện chương trình, kế hoạch công tác, trong đó tại khoản 3 Điều này có giao Phòng Tổ chức - Thanh tra thực hiện nhiệm vụ giúp Lãnh đạo Trường theo dõi, đôn đốc việc thực hiện chương trình, kế hoạch công tác của Trường; hay trong quy định về Chế độ soạn thảo và ký văn bản, tại khoản 4 Điều 89 có nêu: “Bộ phận pháp chế thuộc phòng Tổ chức - Thanh tra có trách nhiệm kiểm tra tính chính xác về nội dung, thể thức và kỹ thuật trình bày tất cả các văn bản gửi ra ngoài trường trước khi trình Hiệu trưởng ký”.
Hoạt động pháp chế là hoạt động chuyên môn được Nhà trường thực hiện hàng năm. Nhằm thực hiện có hiệu quả công tác pháp chế, Hiệu trưởng Trường Đại học Hoa Lư đã chỉ đạo bộ phận pháp chế, Phòng Tổ chức - Thanh tra xây dựng kế hoạch pháp chế từng năm học theo đúng hướng dẫn nhiệm vụ pháp chế hàng năm của Bộ GDĐT và bám sát các chiến lược, kế hoạch hành động, chương trình công tác trọng tâm năm học của Nhà trường. Từ năm 2020 đến nay, Nhà trường đã ban hành các kế hoạch:
TT Tên văn bản Số kí hiệu
1 Kế hoạch công tác pháp chế năm học 2020 – 2021
số 119/KH-ĐHHL ngày 28/9/2020 2 Kế hoạch công tác pháp chế
năm học 2021 – 2022
số 143/KH-ĐHHL ngày 08/9/2021 3 Kế hoạch công tác pháp chế
năm học 2022 – 2023
số 164/KH-ĐHHL ngày 12/10/2022 4 Kế hoạch công tác pháp chế
năm học 2023 – 2024
số 223/KH-ĐHHL ngày 29/9/2023 5 Kế hoạch công tác pháp chế
năm học 2024 – 2025
số 243/KH-ĐHHL ngày 26/9/2024 6 Kế hoạch công tác pháp chế
năm học 2025 – 2026
số 29/KH-ĐHHL ngày 20/8/2025 Bảng 2.3. Thống kê các Kế hoạch công tác pháp chế giai đoạn 2020 - 2025 Trong các kế hoạch đề ra mục đích, yêu cầu của công tác pháp chế phù hợp với từng năm học, từng thời kỳ. Chẳng hạn như năm học 2021 – 2022, khi Nhà trường thực hiện Đề án của tỉnh về sắp xếp, kiện toàn bộ máy đơn vị sự nghiệp công lập và Quyết định số 27/2021/QĐ-UBND ngày 16/7/2021 của UBND tỉnh Ninh Bình ban hành quy định chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn và cơ cấu tổ chức của Trường Đại học Hoa Lư, đòi hỏi tại thời điểm này Nhà trường phải rà soát, soạn thảo nhằm sửa đổi, bổ sung, xây dựng một loạt các văn bản quản lý, điều hành, tổ chức hoạt động mới, vì vậy kế hoạch công tác pháp chế năm học đã đặt ra mục đích rõ ràng về “nâng cao chất lượng trong xây dựng hệ thống văn bản quy định về tổ chức và hoạt động trong Trường; tổ
31
chức rà soát kĩ lưỡng việc sửa đổi, bổ sung, xây dựng văn bản nội bộ trước khi ban hành”. Và, để triển khai thực hiện kế hoạch pháp chế, Hiệu trưởng giao nhiệm vụ, vai trò cụ thể cho các đơn vi, trong đó bộ phận pháp chế, phòng Tổ chức - Thanh tra, là bộ phận giữ vai trò chủ đạo của công tác pháp chế, bộ phận này được Hiệu trưởng giao nhiệm vụ chủ trì tổ chức thực hiện kế hoạch pháp chế, tập trung vào các hoạt động: (1) Nâng cao năng lực đội ngũ làm công tác pháp chế; (2) Rà soát, sửa đổi, bổ sung, ban hành mới các quy định, quy chế nội bộ; (3) Tham mưu, tư vấn những vấn đề pháp lý liên quan đến tổ chức, quản lý và hoạt động của Trường; (4) Giám sát, kiểm tra việc triển khai thực hiện các văn bản QPPL, quy chế của Bộ GDĐT, các bộ, ngành, và các quy định của Trường; (5) Tham gia góp ý các dự thảo văn bản QPPL do các cơ quan quản lý nhà nước gửi lấy ý kiến. (6) Tuyên truyền, PBGDPL, nội quy và quy chế cho cán bộ, giảng viên, nhân viên và người học; (7) Theo dõi tình hình thi hành pháp luật và quản lý công tác theo dõi thi hành pháp luật về xử lý vi phạm hành chính.
Bên cạnh các hoạt động của Bộ phận pháp chế, để hoàn thành các nhiệm vụ của công tác pháp chế, cần thiết phải có sự phối hợp thực hiện của các đơn vị dựa trên chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn được phân công. Trong các Kế hoạch công tác pháp chế hàng năm luôn đặt ra yêu cầu đảm bảo sự phối hợp chặt chẽ giữa các đơn vị trong Trường và với các cơ quan, đơn vị có liên quan để thực hiện tốt nhiệm vụ của công tác pháp chế năm học. Căn cứ chức năng, nhiệm vụ các đơn vị thuộc, trực thuộc, Hiệu trưởng chỉ đạo các tổ chức đoàn thể (Công đoàn, Đoàn Thanh niên và Hội Sinh viên), các đơn vị trong trường như Phòng Đào tạo - Khoa học, Phòng Chính trị và Công tác HSSV, Phòng Hành chính - Quản trị, Bộ môn Lý luận chính trị… phối hợp chặt chẽ với bộ phận pháp chế để triển khai thực hiện các nội dung Kế hoạch pháp chế đảm bảo sự phù hợp với từng nội dung, từng đối tượng khác nhau và có liên quan. Ví dụ, trên cơ sở nhiệm vụ được nêu trong kế hoạch công tác pháp chế, các đơn vị xây dựng các kế hoạch thực hiện từng nhiệm vụ riêng như kế hoạch tuyên truyền, phổ biến pháp luật, kế hoạch rà soát văn bản nội bộ…, hay, do Nhà trường có nhiều nhóm đối tượng khác nhau như viên chức, người lao động, HSSV, nên công tác tuyên truyền, phổ biến được thực hiện dựa trên sự phối hợp giữa bộ phận pháp chế với nhiều đơn vị khác như Phòng Chính trị và Công tác HSSV, Đoàn thanh niên, Hội sinh viên, Bộ môn Lý luận chính trị và các khoa, bộ môn khác để có những hình thức phổ biến phù hợp với từng nhóm đối tượng.
Nhà trường đã bố trí cơ sở vật chất, trang thiết bị, kinh phí đảm bảo thực hiện các nhiệm vụ công tác pháp chế như bố trí phòng làm việc, hệ thống máy tính, mạng internet, phân định quyền hạn trên hệ thống quản lý văn bản điều hành cho bộ phận pháp chế, đảm bảo nguồn kinh phí chi cho hoạt động xây dựng văn bản
32
nội bộ bao gồm kinh phí cho hoạt động soạn thảo, xây dựng văn bản và kinh phí cho hoạt động thẩm định văn bản, kinh phí cho các hoạt động tuyên truyển, PBGDPL, hỗ trợ chế độ công tác phí cho viên chức tham dự các lớp tập huấn công tác pháp chế do các Bộ, ngành tổ chức. Đặc biệt, sau khi có quy định về mức hỗ trợ đối với người làm công tác pháp chế tại Nghị định số 56/2024/NĐ-CP, Hiệu trưởng Nhà trường đã ban hành Quyết định số 773/QĐ-ĐHHL ngày 05/12/2024 về việc hỗ trợ viên chức làm công tác pháp chế của Trường với mức hỗ trợ là 40.000 đồng/ngày làm việc, nội dung này tiếp tục được bổ sung vào bản Quy chế chi tiêu nội bộ mới của Nhà trường ban hành năm 2025.
Nhờ việc coi trọng vai trò của công tác pháp chế và triển khai công tác pháp chế một cách nghiêm túc, đúng hướng dẫn của lãnh đạo nhà trường nên nhận thức về pháp luật của đội ngũ viên chức và người học ngày càng được nâng cao, việc tuân thủ pháp luật của các đối tượng này được thực hiện tốt, không xảy ra tình trạng khiếu nại, tố cáo phức tạp trong những năm vừa qua, đảm bảo Nhà trường hoạt động tuân theo pháp luật, tuân thủ nguyên tắc pháp chế.