Vũ Ngọc Pha
Trong bối cảnh hệ thống xã hội chủ nghĩa lâm vào khủng hoảng sâu sắc, chế độ xã hội chủ nghĩa ở Liên Xô và các nước Đông Âu sụp đổ, các thế lực thù địch đứng đầu của Mỹ công khai tuyên bố chuyển hướng chiến lược “kiểm chế” sang chiến lược “mở rộng”, thực hiện chiến lược
“điễn biến hoà bình” đối với nước ta. Thực chất của diễn biến hoà bình là chống chủ nghĩa xã hội, chống độc lập dân tộc, từng bước làm biến dạng, chuyển hoá và khi có điêu kiện sẽ lật đổ chế độ xã hội chủ nghĩa ở nước ta. Thực hiện chiến lược diễn biến hoà bình, các thế lực thù địch hoạt động trên nhiều lĩnh vực, trong đó chúng tập trung mũi nhọn tấn công về tư tưởng văn hoá, nhằm đánh vào chủ nghĩa Mác-Lênin và tư tưởng Hồ Chí Minh, phủ nhận lịch sử và thành quả cách mạng, bôi nhọ chủ nghĩa xã hội, làm mất uy tín và tìm cách xoá bỏ vai trò lãnh đạo của Đảng Cộng sản Việt Nam. Do vậy diễn biến hoà bình và đấu tranh chống diễn biến hoà bình là cuộc đấu tranh giai cấp và đấu tranh dân tộc trong giai đoạn hiện nay. Cuộc đấu tranh này rất quyết liệt, căng thẳng và lâu đài, phải phát huy sức mạnh tổng hợp của cả hệ thống chính trị. Cần thực hiện đồng bộ một loạt giải pháp chiến lược về nhiều lĩnh vực trong đó có vấn đề xây dựng Đảng và bảo vệ Đảng, củng cố trận địa tư tưởng văn
hoá...
Nghị quyết 09 của Bộ Chính trị “về một số định hướng lớn tỏng công tác tư tưởng hiện nay” đã chỉ rõ: chủ nghĩa Mác-Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh là nền tảng tư tưởng và kim chỉ nam cho hành động của Đảng và của cách mạng Việt Nam. Đấu tranh để bảo vệ và phát triển chủ nghĩa Mác-Lênin và tư tưởng Hồ Chí Minh đang là nhiệm vụ quan trọng hàng đầu của công tác tư tưởng và lý luận của toàn Đảng, toàn đân ta. Bảo vệ chủ nghĩa Mác-Lênin là bảo vệ những nguyên tác lý luận và phương pháp
không những đúng với trước kia và bây giờ mà còn có giá trị bền vững, trước hết là chủ nghĩa duy vật biện chứng và chủ nghĩa duy vật lịch sử, học thuyết về giá trị thặng dư, học thuyết về sứ mệnh lịch sử của giai cấp công nhân. Vì vậy khi giảng dạy phạm trù sứ mệnh lịch sử của g1al cấp công nhân cần tập trung làm rõ trong điều kiện hiện nay với sự phát triển của khoa học kỹ thuật và công nghệ, giai cấp công nhân chẳng những không mất đi mà còn phát triển cả về số lượng và đặc biệt là phát triển về chất lượng, trở thành giai cấp công nhân hiện đại; Nó vẫn là lực lượng sản xuất và xã hội tiên tiến nhất, cách mạng nhất, không một lực lượng xã hội nào có thé thay thé được. Làm rõ quy luật hình thành Đảng cộng sản, vai trò và vị trí của Đảng trong việc thực hiện sứ mệnh lịch sử của giai cap công nhân...
Trước hết cần thống nhất về khái niệm giai cấp công nhân. Trong lý luận của chủ nghĩa Mác-Lênin đã dùng các khái niệm giai cấp vô sản, giai cấp vô sản đại công nghiệp, giai cấp công nhân hiện đại v.v... Về cơ bản đó là những từ đồng nghĩa, đều chỉ giai cấp những người lao động sản xuất vật chất trong guồng máy đại công nghiệp. Sự khác nhau giữa chúng chỉ là sự khác nhau về sắc thái do muốn nhấn mạnh một đặc trưng nhất định của giai cấp công nhân. Trong điều kiện hiện nay khái niệm lai cấp công nhân hiện đại là bao quát hơn cả để nói về sứ mệnh lịch sử của giai cấp công nhân. Giai cấp công nhân hiện đại là giai cấp những người lao động sản xuất vật chất gắn với các quy trình công nghiệp hiện đại, là giai cấp hình thành và phát triển cùng với cách mạng công nghiệp khoa học và công nghệ, là lực lượng sản xuất cơ bản và tiên tiến nhất của xã hội, là giai cấp có hệ tư tưởng tiên tiến... Trong nhiều đặc trưng của giai cấp công nhân hiện đại có hai đặc trưng cơ bản nhất là giai cấp những người lao động sản xuất ra của cải vật chất và sản xuất của họ luôn gắn liền với công cụ, máy móc khoa học và quy trình công nghệ
tiên tiến — khi văn hoá, khoa học và công nghệ càng phát triển thì lao
động cơ bắp của công nhân giảm dần; lao động trí tuệ ngày càng tăng lên song không bao giờ trí tuệ có thể thay thế cho sản xuất vật chất. Sản xuất vật chất và sản xuất tinh thần là hai lĩnh vực cơ bản của xã hội, có quan hệ mật thiết tác động qua lại nhưng không thể thay thế cho nhau, hoặc
không thể chỉ có một. Cho nên dù là trong nền văn minh tin học thì vai trò của giai cấp công nhân hiện đại với tư cách là những người sản xuất vật chất trong guồng máy đại công nghiệp, tự động hoá chẳng những không giảm đi mà lại tăng lên.
Các thế lực thù địch thực hiện diễn biến hoà bình đang tuyên truyền quan điểm cho rằng trong văn minh hậu công nghiệp, văn minh tin học thì tầng lớp trí thức, trí tuệ sẽ thay thế vai trò và sứ mệnh lịch sử cla giai cấp công nhân. Do đó cần phân tích quan hệ giữa giai cấp công nhân hiện đại và tầng lớp trí thức. Đứng trên quan điểm duy vật lịch sử thì sản xuất vật chất bao giờ cũng có vai trò quyết định đối với sản xuất tinh thần và với sự tồn tại và phát triển của xã hội. Trong xã hội hiện đại giai cấp công nhân hiện đại vẫn là lực lượng sản xuất cơ bản nhất. Sản xuất tỉnh thần, lao động của trí thức ngày càng có vai trò quan trọng, hàm lượng trí tuệ ngày càng tăng trong các sản phẩm vật chất... Song sản xuất vật chất, trí tuệ chỉ có thể được vật hoá, xã hội hoá nhờ sản xuất vật chất. Sản xuất tinh thần càng cao, càng xâm nhập vào sản xuất vật chất, phục vụ cho sản xuất vật chất và con người ngày càng tốt hơn, hoàn toàn không phải sản xuất tỉnh thần thay thế sản xuất vật chất, trí tuệ làm cho sản xuất vật chất bị “tiêu biến” trong sản xuất tính thần. Trong thời đại cách mạng khoa học và công nghệ đã đưa đến một thực tế là một bộ phận của giai cấp công nhân hiện đại và tầng lớp trí thức có quan hệ ngày càng chặt chế, chuyển hoá qua lại. Đó là một xu hướng khách quan phản ánh sự phát triển về vật chất với trình độ tay nghề và lao động trí tuệ ngày càng cao và một bộ phận trí thức đã chuyển hóa trực tiếp tham gia và lấy sản xuất vật chất làm chính. Do đó cũng không thể nói rằng giai cấp công nhân hiện đại đã “hoà nhập” vào tầng lớp trí thức, đã biến mất, chỉ còn những người quản lý và bị quản lý. Ở các nức xã hội chủ nghĩa, trong Đảng và các cơ quan nhà nước, các đoàn thể nhân dân, những người đang Ở các cấp lãnh đạo và quản lý đêu là trí thức. Điều đó cũng không phải là trí thức giữ vai trò lãnh đạo. Những người lãnh đạo quản lý xét về phương diện lao động, họ là lao động trí óc, phức tạp, nên cá nhân học là người trí thức. Nhưng nếu chỉ là trí thức thì bản thân họ không có cơ sở xã hội
một giai cấp nhất định, tức là trí thức của một giai cấp. Họ lãnh đạo, quản lý theo hệ tư tưởng của chủ nghĩa Mác-Lênin, đường lối chính trị của Đảng cộng sản và quản lý bằng pháp luật do nhà nước xã hội chủ nghĩa thể chế hoá đường lối chính trị của Đảng và nguyện vọng của nhân dân. Như vậy về thực chất và trên thực tế vẫn là Đảng của giai cấp công nhân lãnh đạo và nhà nước xã hội chủ nghĩa quản lý xã hội, không phải trí thức với tư cách đại diện tư tưởng chính trị của riêng tầng lớp trí thức lãnh đạo và quản lý xã hội. Trí thức xã hội chủ nghĩa là những người giác ngộ sứ mệnh lịch sử của giai cấp công nhân, từ bỏ lập trường chính trị của giai cấp và tầng lớp xuất thân để tình nguyện gia nhập giai cấp công nhân, giúp họ hình thành hệ tư tưởng Mác-Lênin và gop phần cùng giai cấp công nhân thực hiện sứ mệnh lịch sử của họ.
Như vậy, vai trò lãnh đạo xã hội để xây dựng thành công chủ nghĩa xã hội và chủ nghĩa cộng sản trong thời đại ngày nay vẫn thuộc về giai cấp công nhân hiện đại, thông qua đội tiền phong, bộ tham mưu chiến đấu, lãnh tụ chính trị là Đảng cộng sản ra đời là kết quả của sự kết hợp lý luận khoa học cách mạng với phong trào đấu tranh tự phát của giai cấp công nhân, đồng thời Đảng lại là tác nhân của sự kết hợp đó.
Phong trào đấu tranh tự phát của công nhân mang tính cách mạng đòi hỏi phải có lý luận khoa học và cách mạng soi đường. Những tư tưởng khoa học cách mạng phát triển nhờ kế thừa truyền thống lịch sử và bổ sung bằng chính kinh nghiệm đấu tranh lâu dài của giai cấp công nhân, được tầng lớp trí thức cách mạng trung thành với lợi ích của giai cấp công nhân tổng kết lại thành hệ thống khoa học, hoàn chỉnh. Với tư cách là lý luận khoa học và cách mạng, tự nó lại có nhu cầu xâm nhập vào phong trào công nhân và hiện thực hoá qua hoạt động của giai Cấp công nhân. Kết quả của hai xu hướng đó là làm xuất hiện trong cơ cấu nội tại của giai cấp công nhân một bộ phận có trình độ học vấn đó là những công nhân trí thức. Điều đó làm tăng trình độ chất lượng của giai cấp công nhân, giúp nó tiếp thu các thành tựu của khoa học kỹ thuật hiện đại, tổng kết kinh nghiệm đấu tranh để phát triển lý luận của giai cấp mình. Chỉ có thông qua chính đảng của mình, giai cấp công nhân mới
sản chỉ có xuất hiện với tư cách là đảng của giai cấp công nhân mới là điều kiện tiên quyết để giai cấp công nhân hoàn thành sứ mệnh của mình.
Đảng là đội tiên phong của giai cấp công nhân vì được vũ trang bằng lý luận khoa học và cách mạng, đảng là người tiêu biểu cho trí tuệ của giai cấp và dân tộc, không ngừng phấn đấu vươn tới những thành tựu khoa
học, công nghệ của thời đại. Đảng luôn thu hút vào hàng ngũ mình
những đại biểu xuất sắc nhất của trí tuệ dân tộc... Đẳng là một bộ phận của giai cấp, gắn bó hữu cơ với giai cấp và qua đó gắn bó mật thiết với quần chúng lao động, gắn bó với dân tộc. Để tăng cường sự thống nhất đó, Đảng phải thường xuyên rèn luyện lập trường giai cấp, lấy tư tưởng của giai cấp làm lý tưởng của mình.
_ Ở nước ta biện nay, các thế lực thù địch và phản bội trong chiến lược diễn biến hoà bình muốn chúng ta xa rời và từ bỏ chủ nghĩa Mác- Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh với tư cách nền tưởng tư tưởng và kim chỉ nam cho hành động của Đảng và của cách mạng Việt Nam, thực chất là muốn chúng ta thay đổi hệ tư tưởng, chấp nhận một loại học thuyết tư tưởng khác thuộc về hệ tư tưởng tư sản. Song luận điệu ấy không thể thực
hiện được ở nước ta. Từ kinh nghiệm của cách mạng Việt Nam và cách mạng thế giới, Bác Hồ đã đi đến kết luận muốn làm cách mạng thì “trước hết phải có Đảng cách mạng”, “Đảng muốn vững thì phải có chủ nghĩa làm cốt”, “Đảng mà không có chủ nghĩa cũng như người không có trí khôn, tàu không có bàn chỉ nam”, “bây giờ học thuyết nhiều, chủ nghĩa nhiều, nhưng chủ nghĩa chân chính nhất, cách mệnh nhất là chủ nghĩa
Lênin”.
Đảng cộng sản từ trong cội nguồn, bản chất lấy chủ nghĩa Mác- Lênin — hệ tư tưởng của giai cấp công nhân làm nền tầng tư tưởng. Ở nước ta chủ nghĩa Mác-Lênin và tư tưởng Hồ Chí Minh đa và sẽ mãi mãi là nền tảng tư tưởng và kim chỉ nam cho hành động của Đảng và của cách mạng Việt Nam.
Chủ nghĩa Mác-Lênin là học thuyết mang tính cách mạng triệt để
nhất, tính khoa học sâu sắc nhất, tính nhân văn cao cả nhất, học thuyết
nhân, nhân dân lao động và toàn thể xã hội khỏi tình trạng bị bóc lột và nô dịch, khỏi nghèo nàn lạc hậu và tha hoá về mọi mặt, để có cuộc sống
ấm no, tự đo, hạnh phúc.
Tư tưởng Hồ Chí Minh là một hệ thống những luận điểm về cách mạng Việt Nam nhằm giải phóng dân tộc, giải phóng con người giải phóng xã hội — Người chỉ có một ham muốn, ham muốn tột bậc là làm sao cho nước ta được hoàn toàn độc lập, dân ta được hoàn toàn tự do, đồng bào ai cũng có cơm ăn, áo mặc, ai cũng được học hành. Cách mạng Việt Nam phải trải qua cách mạng dân tộc dân chủ nhân dân tiến lên cách mạng xã hội chủ nghĩa, độc lập dân tộc luôn gắn liền với chủ nghĩa xã hội. Luận điểm sáng tạo về xây dựng Đảng, xây dựng các lực lượng cách mạng, nhà nước kiểu mới của dan, do dân và vì dân. Những luận điểm về phương pháp cách mạng, nghệ thuật chỉ đạo chiến lược, sách lược trên cơ sở kiên định mục tiêu; những luận điểm về đạo đức cách mạng, chủ nghĩa nhân văn v.v... Tư tưởng Hồ Chí Minh có cùng bản chất và dựa trên nền tảng chủ nghĩa Mác- Lênin. Đó là tính cách mạng triệt để, tính khoa học sâu sắc và tính nhân văn cao cả. Chủ nghĩa Mác-Lênin và
tư tưởng Hồ Chí Minh đã được quán triệt trong cương lĩnh và đường lối của Đảng, trong hành động cách mạng của các tầng lớp nhân dân, là nguyên nhân đưa đến những thắng lợi vĩ đại của dân tộc ta trong thế kỷ XX này. Trong sự nghiệp đổi mới hiện nay, chủ nghĩa Mác-Lênin và tư
tưởng Hồ Chí Minh càng toả sáng dẫn dắt dân tộc ta trên con đường đi lên của nhân loại trong cuộc đấu tranh cho những mục tiêu của thời đại là hoà bình, độc lập dân tộc, dân chủ và tiến bộ xã hội.
Trong bối cảnh hiện nay, cuộc đấu tranh thực hiện sứ mệnh lịch sử của giai cấp công nhân đòi hỏi bản thân giai cấp công nhân và Đảng của nó phải có sự trưởng thành vượt bậc về trí tuệ, chính trị và tổ chức. Đảng cộng sản phải đủ sức lãnh đạo giai cấp, dân tộc mình vượt qua những thử thách lớn của thời đại là sự phát triển. Ở nước ta là vượt qua nghèo nàn
lạc hậu, bảo vệ vững chắc độc lập dân tộc, thực hiện mục tiêu dân giàu, nước mạnh, xã hội công bằng và văn minh.
Cùng với cuộc đấu tranh thì hợp tác đang trở thành một động lực rất quan trọng. Đấu tranh và hợp tác vì sự phát triển chủ nghĩa xã hội đang là mục tiêu, phương thức hành động chủ yếu của giai cấp công nhân và các nước xã hội chủ nghĩa. Giai cấp công nhân thực hiện sứ mệnh và mục tiêu đấu tranh của mình trong điều kiện hiện nay phải rất linh hoạt, mềm dẻo, đa dạng về hình thức và bước đi. Phải có cách nhìn mới về phương pháp cách mạng, về quan hệ giữa cải cách tiến hoá và cách mạng, giữa bao lực và hoà bình theo quan điểm phát triển, cụ thể, sáng tạo.