Công nghệ ướp xác rất phức tạp, nói chung đéu phải trài qua máy chục ngày xử lí công phu, chỉ có như vậy mới có thể được "bất diệt". Trong quá trình ướp xác phức tạp này, chúng ta cũng có thể tháy được sự coi trọng của người Ai Cập cổ đại đói với tín ngưỡng tử vong.
Chọc nát phán não đ ể nó chảy ra qua lỗ m ũỉ. Rạch bụng, lấy các cơ quan nội tạng nh ư gan, ruột, dạ dày, p h ổ i,... rổỉ lằm khô, sau đó bảo quản riêng rẽ.
3. Quân vài
Phét nhựa cây và hương liệu lên th ỉ thể, lấy vải xô nhói vào bụng và hộp sọ. Sau đó lán lượt quán từng lớp vải lên thi thể. Khỉ quấn cán lưu ý đé bùa hộ m ệnh vào đủng vị trí tương ứng.
Rửa sạch rói iau khô thi thể, sau đó láy vải nhôỉ tạm vào trong bụng. Tiếp theo vùi thỉ thé trong natron khô khoảng 40 ngày.
4. Hoàn thành
Lấy một tấm vảỉ to bọc lấy xác ướp, sau đó lấy dây quấn lại. Đ én lúc nầy coi như công đoạn ướp xác đã hoàn thành.
? V c"'ầ t * - H u f A r ^ ỉ V o ? ị ĩ ■ X ^ Ỷ t o í í Ý j ỵ f
NƠI ở VĨNH HẰNG ĐƯỢC XÂY BỞI NHỮNG TẢNG ĐÁ KHỔNG Lố KIM T ự THÁP
K im t ự th á p là m ộ t tro n g b ả y k ỳ q u a n c ù a t h é g iớ i, là n é t đ ặ c trư n g c ủ a n é n v ă n m in h A i C ậ p c ố đ ạ i. Ai C ậ p có rất n h iề u K im t ự th á p , tẫ t c ả đ é u là n ơ i ở v ĩn h h ằ n g đ ư ợ c c á c P h a ra o n c h u ẩ n b | c h o m in h sa u k h i c h é t, v ì h ọ lu ô n m o n g m u ó n m ìn h đ ư ợ c b á t tử ờ k iế p sa u .
Sau khi thi hài được x ử lí thành xác ướp thì phải chọn một nơi an toàn để giữ cho thể xác không bị hư hỏng, và đợi đến ngày hói sinh. Người Ai Cập cổ đại nhìn nhận cái chết một cách thẩn thánh mà nghiêm túc, để có được cuộc sống tốt đẹp ở kiếp sau, họ thường tốn rất nhiéu công sức để xây dựng lặng mộ cho mình, trong đó nổi bật nhất chính là Kim tự tháp.
Đối với người Ai Cập cổ đại thì quy cách của mộ táng sau khi chết cũng phản ánh địa vị xã hội của họ khi còn sổng, Kim tự th á p c ó q u y mô hoành tráng đã đáp ứng được yêu cấu phô trương quyến thế của các Pharaon. Phong tục xây dựng Kim tự tháp bát đầu từ thời kỳ Cổ vương quốc, kéo dài đén thời kỳTrung vương quốc, trong đó thời kỳ c ổ vương quốc đất nước rất hùng mạnh, đó cũng là thời kỳ hưng thịnh nhất cùa công cuộc xây dựng Kim tự tháp, do vậy thời kỳ cổ vương quốc cũng được coi là thời đại Kim tự tháp.
k i m t ự t hAp t h ờ ik ỳ đ ẫ u
Toà Kim tự tháp đẩu tiên trong lịch sử của Ai Cập là toà tháp của Pharaon Zoser của vương triều thứ 3. Tương truyền rằng ông từng nằm mơ thấy minh đang đi trên thang trời, sau khi tinh dậy ông liền yêu cầu tể tướng Im hotep cho xây dựng "lăng mộ kéo dài tới tận
tr ờ i" , đ ó c h í n h là K im t ự t h á p b ậ c t h a n g s a u n à y . S a u k h i c h ế t P h a r a o n c ũ n g đ ư ợ c c h ô n ở
đây, ông mong rằng thông qua "thang trời" này để được lên thiên đường, và được bẵt tử mãi mãi.
Kim tự tháp bậc thang có tất cả 6 bậc, tổng chiểu cao là 58,6m . Lúc bấy giờ Kim tự tháp được coi là trung tâm và còn cho xây dựng một loạt công trình kiến trúc bổ trợ, bao gồm tường bao xung quanh, quảng trường, điện thờ, 2 mái hình chử nhật và 1 dãy nhà bảo tàng, bên trong lăng mộ còn khắc cảnh nghi thức đánh chiếm lãnh thổ của Zoser và cảnh ông dự lẻ hội The Sed Festival (lễ mừng 30 năm trị vì của Pharaon).
Đến thời vương triều thứ tư, Kim tự tháp góc nhọn đinh nhọn đã thay thế cho Kim tự tháp bậc thang, và nó cũng đánh dấu cho sự hình thành quan niệm thán hoá vé vua.
Pharaon Sneferu cùa vương triều thứ tư đã cho xây dựng hai toà Kim tự tháp ở Dashur, tức Kim tự tháp cong và Kim tự tháp đỏ. Kim tự tháp cong là còng trình kiến trúc suýt bị thất bại, khi vừa bát đẩu thợ xây đã xây nghiêng 54 độ, mãi đến khi xây đẽn một độ cao nhất định họ mới phát hiện ra rằng, nếu xây tiếp với góc độ này thì thân tháp có thể sẽ bị đổ vì không thể chịu được trọng tải của đá. Thể là thợ xây đành phải rút từ 54 độ xuóng còn 43 độ tại một nửa ở trên, vì vậy mới tạo nên một toà Kim tự tháp cong độc nhất vô nhị này.
Qua đây chúng ta cũng dẻ dàng nhận thấy trinh độ phát triển tương đối vế lực học của Ai Cập cổ đại.
Kim tự tháp đò là toà Kim tự tháp thực sự đáu tiên, nó được xây nghiêng 43 độ, cao 104m. Nó có một cửa vào, có thể thông tới 3 hẩm mộ chính ở phán trên của Kim tự tháp.
Toà Kim tự tháp này cũng có công trình kiến trúc bổ trợ, tuy nhiên nó không còn nằm ở
KIM T ự THÁP THỜI KỲ ĐẦU
Từ khi Imhotep xây dựng toà Kim tự tháp đáu tiên, hình thức kiên trúc này đã thịnh hành ở Ai Cập hơn 1000 năm. Hình thức của Kim tự tháp thời kỳ đáu tương đói đa dạng, xung quanh còn có rát nhiéu công trình kiến trúc bỏ’ trợ.
BỨC TRANH PHỤC NGUYÊN KHU QUẪN THẾ KIỄN TRÚC KIM Tự THÁP BẬC THANG
Kim tự tháp bậc thang cao khoáng 60m , dầi khoảng 143m, rộng khoảng 125m, chia làm 6 bậc, xung quanh có xây đén thờ, nhà k h o ,...
Người thiit kẻ Kim tự tháp bậc thang: Imhotep Imhotep lầ tể tướng kiêm ngự y của Zoser, được người đời sau tón là thán y chữa bệnh cho nhản gian, ngoài ra ông còn lầ một kiến trúc sư kiệt xuất. "An đi, uống đi, vui đi, dâu sao thì sớm muộn chủng ta cũng chết", đó chính là câu cách ngôn m ang đậm tính triốt lí do Ông để lại.
KIM TỰ THÀP CỦA SNEFERU
Pharaon Sneíeru đã cho xây dựng hai toà Kim tự tháp, toà thứ nhát là Kim tự tháp cong độc đáo, toà thứ hai là Kim tự tháp đỏ, đây chính là toà Kim tự tháp đáu tiên theo đúng nghĩa của nó.
Kim tự tháp cong
Kim tự tháp cong lầ công trình kiến trúc lãng mõ đáu tién của Sneíeru, ban đáu xảy nghiêng 54 độ, sau đó lại sửa thành 43 độ. Bên trong Kim tự tháp có hai lòi đi, lán lượt dẳn đẽn 2 hám mộ không được thiết ké lién nhau.
Kim tự tháp đỏ là lãng mộ thực sự của Sneíeru, cao 104m, là toà Kim tự tháp khổng ló th ứ ba cùa Ai Cập. Vi nó được xây bầng đá vôi đỏ nên được đặt tên như vậy.
ỉ k (Da t ĩ í VI ^ t ỉ V <ca i ; ĩ ^ ỉ o í ị Ý í V ị
KIM TựTHÂPGIZA
Con trai của Sneíeru là Khufu chính là chủ nhãn của toà Kim tự tháp này, ỏng cùng với con trai là Khaíra và cháu trai là Menkaure đã xây dựng khu quán thể kiến trúc hoành tráng nhất từ xưa tới nay tại Giza - ba toà Kim tự tháp khổng ló. Trong ba toà Kim tự tháp này thi toà Kim tự tháp của Khufu cao nhất, đạt 146,5m (hiện đã bị xói mòn vì sức gió nên chì còn 138m), tính đến trước thời điểm toà tháp Eiffel của Pháp hoàn thành, nó luôn được coi là công trình kiến trúc nhân tạo cao nhất trên thế giới, cái tên "Kim tự tháp khổng 16”
này chính là chí Kim tự tháp cùa Khufu. Theo tài liệu ghi chép cùa Herodotus, họ đã tốn mất 10 năm để xây dựng hầm mộ và đường vận chuyến đá, sau đó mất 20 năm xây 230 vạn tảng đá thành Kim tự tháp. Toà Kim tự tháp này được xây dựng vào thể kỷ 27 TCN, lúc bấy giờ trình độ kỹ thuật cùa Ai Cập rất thô sơ, thợ xây không có dụng cụ bằng sát, họ không biết gi vé dụng cụ kiểu ròng rọc, thậm chí rất ít khi họ sử dụng bánh xe, tuy nhiên trong 30 năm họ đã tạo nên được kỳ tích như vậy, thảo nào mà có người nghi ngờ rằng Kim tự tháp là do người ngoài hành tinh tạo nên.
Kim tự tháp của Khaíra chỉ thấp hơn toà Kim tự tháp khổng ló 3m, nhưng do địa thế của nó tương đối cao nên nhìn có vẻ lại cao hơn. Phía trước Kim tự tháp của Khaíra còn có một bức tượng Nhân sư được chạm trồ từ một tảng đá khổng ló, đứng canh giử nơi an nghỉ của Pharaon. Kim tự tháp của Menkaura có quy mô nhỏ hơn rất nhiều, cht cao 66m, kết cấu bên trong lại rắc rói, điều này cho thấy thời bấy giờ đất nước đang suy yếu. Bên cạnh Kim tự tháp của Menkaura còn có ba toà Kim tự tháp nhò, nghe nói đó là nơi an táng hoàng hậu.
KẾT THÚC THỜI ĐẠI KIM T ự THÁP
Sau thời kỳ vương triều thứ 5, công cuộc xây dựng Kim tự tháp trên đà xuống dốc, trong thời kỳ chuyển tiếp đáu tiên từng gián đoạn một lẩn, sau thời Trung vương quóc lại thóng nhát lại tiẽp tục phát triển. Tuy nhiên hình dạng và cấu tạo cùa nó đã thay đổi rát nhiéu, nó được xây kết hợp với điện thờ, ngoài ra còn thiết kế rất nhiéu cạm bẫy, nhưng quy mô nhỏ hơn rát nhiéu.
Vả lại do Kim tự tháp quá lộ liễu nên tất cả các toà Kim tự tháp đều từng bị cướp đoạt, xác ướp của Pharaon cũng không còn, thế là "bất tử" trở thành lời nói suông. Qua bài học này các Pharaon thời Tân vương quốc đã chuyển sang dùng huyệt đá bí mật làm lăng mộ, Kim tự tháp chính thức rời khòi võ đài lịch sử của Ai Cập. Tuy nhiên người Nubyans ở rniển nam Ai Cập lại ké thừa hình thức kién trúc này, mấy chục toà Kim tự tháp thon nhọn trong vùng Sudan hiện nay chinh là kiệt tác của họ.
BÊN TRONG KIM Tự THÁP
Bên trong Kim tự tháp chinh là hám mộ của Pharaon và hoàng hậu, trong đó cấu tạo bên trong cúa Kim tự tháp khổng lố mang tính tiêu biểu nhất. Lối vào của Kim tự tháp khổng lố nầm ở phía bác, tuy nhiên trán hành lang ở lõi vào lại bị nứt, do vậy thợ xây lại đục một đường đi mới. Con này thông tới 2 hẩm mộ có phong cách khác biệt, ở cuói hành lang có một lối đi nhò nói liển với hám mộ của hoàng hậu, còn một con đường khác thì chạy từ cuối hành lang lên trên, chạy qua "hành lang tranh tráng lệ" dài 47m và dân tới hẩm mộ cùa Pharaon nằm ở đáu cùa con đường này. Thời bẫy giờ chắc chán bên trong ngôi hám mộ này chất đáy những đó tuỳ táng có giá trị, tuy nhiên hiện nay ngoài cỗ quan tài bềng
đ á t h ì k h ô n g c ò n g ì c ả .
Điểu đáng lưu ý là, trong hám mộ của Pharaon còn có 2 lò thoát khí, lán lượt thiết kế
f y < Q í j ị * í C ổ t í Ỹ .1 ỉCữ ì % : ị :4 ị Sự HƯNG THỊNH VÀ SUY VI CỦA CÕNG cuộc XÂY DựNG KIM TựĩHÁP
"Con người sợ thời gian, thời gian sợ Kim tự tháp". Khufu, con trai của Sneíeru đã cho xây dựng toà Kim tự tháp lớn nhất trên thễ giới, chính ông cũng đâ mở ra thời kỳ hưng thịnh của công cuộc xây dựng Kim tự tháp. Tuy Pharaon không được bất tử, nhưng Kim tự tháp lại hướng tới được sự vĩnh hằng.
Ị QUÀN THẾ KIM Tự THẤP GIZA
Qua bức tranh nhìn từ trên xuống này chúng ta có thé lờ m ờ nhìn tháy các công trình kiến trúc bổ trợ xung quanh Kim tự tháp. Phía trước Kim tự tháp và bức tượng Nhân sư đéu có đén thờ riêng. Ngoài ra, ở hai bên bờ sống Nile đéu có đén thờ.
Nhìn từ trên cao xuống quán thé Kim tự tháp, ba toà Kim tự tháp chạy dài theo hướng đông bác - tây nam , bức tượng Nhan sư đạt ớ phía đông Kim tự th áp của Khaíra.
Kim tự tháp củi Meriaun
Oường trước mộ
ttênthờ
Kim tự tháp hoàng háu /
_ , H
j Ị Đển thở Menkaura dưới thémỉộpg
sự SUY VI CÙA KIM Tự THÁP / Trong bức tranh nhìn từ xa tới gán lán lượt lầ Kim tự tháp của Menkaura, Khafra và Khufu.
Lang mặ (ủa Mentuhotep
Đáy lầ m ột trong những đó hình mô phỏng, Kim tự th áp được đặt trên ngôi đén 2 táng, quy mô cũng nhỏ hơn rát nhiéu (cũng có ý kién ch o ràng công trình kién trúc trên ngôi đén có hình vuông hoầc hình bán cáu). Kiều lăng mộ này th ịnh hành ở thời kỳ Trung vương quóc.
Kim tự tháp của người Nubya được bát đáu xây dựng vào thế kỷ 8 TCN, tương tự củng lằ lảng mộ của quốc vương, tu y nhiên quy mô Kim tự tháp của họ nhỏ hơn và rát dốc, nhửng toà cao nhát cũng chi có máy chục mét.
3 toà tháp ở Giza cũng khớp với 3 ngôi sao của chòm Lạp Hộ (Orion), có thế là bao hàm một tín ngưỡng mà không còn ai biết đến. Thực ra bên trong hám mộ của một số Kim tự tháp thưởng khắc bia và bức phù điêu, những th ứ này đéu được trích từ kinh văn bất tử cùa Pharaon, đuợc gọi là "bia Kim tự tháp", đó cũng là một phân cùa câu thán chú trong 'Tử thư".
Xung quanh Kim tự tháp của thời kỳ hưng thịnh thường có rất nhiéu công trình kiến trúc bổ trợ, công trinh kiến trúc bổ trợ trên m ặt đất bao góm tường bao, đén thờ (gồm đén Thượng cạnh Kim tự tháp và đển Hạ ở bèn bờ sông Nile), miếu, hành lan g ,... Còn công trình kiến trúc bổ trợ dưới lòng đất bao góm lăng mộ cùa các thành viên trong hoàng tộc và quan lại, thời bấy giờ chỉ có Pharaon nửa người nửa thán mới có đặc quyén bất tử, còn quý tộc quan lại thường được chôn à bên cạnh lăng mộ của Pharaon, mục đích là mong được cùng Pharaon có yếu tố thân thánh chia sẻ sự bát tử.
Năm 1954 đâ khai quật được chiếc thuyền mặt trời khổng ló ở gần toà Kim tự tháp khổng lỗ, có thể là năm đó được dùng đê’ chở linh cữu của Khuíru, sau được coi là đỗ tuỳ táng và được chôn ở bẽn cạnh Kim tự tháp. Vi người Ai Cập cổ đại tin rằng, linh hốn của Pharaon sẽ đáp chiéc thuyén mặt trời này để vượt qua sông ở cõi âm , chiến tháng ác quỳ dưới sự trợ giúp của rất nhiéu tuỳ tùng để đến với Osiris, được Osiris tiếp đón và ban cho được bất tử. Từ đó vé sau chiếc thuyển m ặt trời này sẽ chở Pharaon bay lượn trên báu trời.
THÁM HIỂM BÊN TRONG KIM TựTHÁP
Bẽn trong Kim tự tháp chính là nơi an nghỉ của Pharaon và Hoàng hậu, được thiết kế phức tạp mà bí hiểm, thậm chi có nơi còn thiết kế cả cạm bây, mục đích chính là đề giữ cho thi hài của Pharaon không bị phá huỷ. Rõ ràng là mục đích của họ không đạt được, hiện nay háu như hám mộ của tất cả các toà Kim tự tháp đéu từng bị cướp sạch, nên bẽn trong chẳng còn gì.
f THUYỀN MẶT TRỜI I
Chiếc thuyén mặt trời này được khai quật vào nảm 1954 tại hố chôn thuyén gán Kim tự tháp của Khufu, con thuyén dài 45m , đã được chôn hơn 4500 năm. Mục đích coi thuyén lầ đố tuỳ táng có lẽ lằ mong Pharaon có thể đáp thuyén mật trời để đi lại trên báu trời.
hám mộ của hoàng hậu, kết quả phát hiện phía cuối lối đi này là một cánh cửa đá, điéu này khién cho người ta có lất nhiéu phỏng đoá.1 vé những điéu bí mật ở phía sau cánh cửa đá nầy.
ĩ V ớ Q s * ị 'ô / ~ > ỉ /'í ớ' ? V ớ Q 3 ỉ ớ ớ ’- / f