BÀI 2. SỬA CHỮA VÀ BẢO DƢỠNG HỆ THỐNG TREO ĐỘC LẬP
3. CẤU TẠO VÀ NGUYÊN LÝ HOẠT ĐỘNG
4.2. Ô tô vận hành không ổn định
. Khi ôtô vận hành, khung vỏ xe rung không ổn định..tốc độ càng lớn sự rung không ổn định càng tăng
b) Nguyên nhân
- Thanh ổn định hoặc lò xo gãy đứt
5. QUY TRÌNH THÁO, LẮP, KIỂM TRA, BẢO DƢỠNG VÀ SỬA CHỮA 5.1. Quy trình tháo
a. Chuẩn bị dụng cụ và nơi làm việc - Bộ dụng cụ tay nghề tháo lắp - Kích nâng, giá kê chèn lốp xe.
- Giá ép lò xo
b. Làm sạch bên ngoài cụm hệ cơ cấu treo và cầu xe
- Dùng bơm nước áp suất cao và phun nước rửa sạch các cặn bẩn bên ngoài gầm ôtô.
- Dùng bơm hơi và thổi khí nén làm sạch cặn bẩn và nớc bám bên ngoài cụm cơ cấu treo
STT Nội dung các bước Hình vẽ minh hoạ
1
Trước tiên phải kích dầm dọc tại vị trí dưới khung xe tháo bánh xe ra
2
Tháo dời các kẹp và ống dẫn dầu ra khỏi giảm sóc
3
Nới lỏng bulông nối bộ giảm sóc với dầm cầm và khung xe
4
Nới các đai ốc bắt lắp giảm chấn với bánh xe, rồi nhấc giảm sóc ra khỏi thân xe.
5
Tháo thanh ổn định và thanh giằng khỏi đòn dưới.
6
Tháo thanh ổn định và thanh giằng khỏi giá bắt thanh giằng.
7
Dùng dụng cụ chuyên dùng để tháo cam quay khỏi khớp cầu ở đầu cuối trụ đứng
Tháo bu lông bắt trụ đứng với cam quay
cam quay để tách cam quay với trụ đứng
8
Tháo trục đòn dưới ra khỏi xà ngang, tháo đòn dưới ra khỏi thân xe
9
Tháo các thanh giằng và cụm giảm xóc ra khỏi xe
10
Kẹp giảm chấn lên ê tô và tháo lò xo bằng thiết bị chuyên dùng.
5.2- Quy trình lắp
Làm ngược lại quy trình tháo, chú ý các dấu lắp ghép.
5.3- Kiểm tra, bảo dƣỡng và sửa chữa hệ thống treo độc lập.
5.3.1- Kiểm tra chi tiết.
* Kiểm tra lại góc đặt bánh xe:
+ Kiểm tra và điều chỉnh độ chụm
Công việc kiểm tra và điều chỉnh độ chụm thực hiện sau khi đã sửa chữa cơ cấu hình thang lái, chốt chuyển hướng, chỉnh moay-ơ.
Trước khi kiểm tra, điều chỉnh cần kiểm tra bánh xe có dơ hay không, kiểm tra áp suất không khí trong lốp xe. Nếu đúng yêu cầu kĩ thuật mới tiến hành công việc trên.
+ Kiểm tra điều chỉnh Theo hai cách sau:
* Cách 1
- Để ô tô ở trên đường phẳng, hai bánh xe ở vị trí chạy thẳng
- Đặt thước tì vào 2 má lốp sao cho các đầu dây xích chớm chạm nền.
- Đọc kích thước và đánh dấu vào vị trí vừa đo của hai má lốp.
- Tiếp tục tiến hành: Dịch ô tô về phía trước sao cho hai bánh trước quay 1800 ( tay lái giữ ở vị trí xe chạy thẳng )
- Đặt thước vào hai vị trí đã đánh dấu và đọc kích thước.
- Lấy hiệu hai kích thước vừa đo được là độ chụm bánh xe.
Tuỳ theo loại xe mà có yêu cầu về độ chụm khác nhau. Độ chụm quy định thông thường từ 2mm 6mm.
Trên xe con độ chụm thông thường có giá trị 2mm 3mm đối với xe có cầu trước bị động dẫn hướng và đối với xe có cầu trước chủ động dẫn hướng là – 3mm –2mm.
Khi điều chỉnh cho phép sai lệch ±1mm.
Độ chụm của một số xe hiện nay là:
Loại xe
Độ chụm (mm )
Dung sai cho phép (mm)
Opel 1200 +2.0 ±1.0
Ford escort +3.5 ±3.5
BMW +1.5 +1.0 ; - 0.5
Toyota
Hiace +1.5 ±2.0
Nisan urval +1.0 ±1.0
Pêugot +2.5 ±2.0
Cách 2
- Để ô tô đứng trên đường phẳng, hai bánh xe ở vị trí chạy thẳng.
- Kích bánh xe lên.
- Đo khoảng cách từ nền đến hai má lốp của hai bánh xe dẫn hướng sao cho khoảng cách bằng nhau.
- Đánh dấu phấn vào hai vị trí vừa đo.
- Quay hai bánh dẫn hướng 1800, đo khoảng cách giữa hai bánh xe dẫn hướng ở vị trí vừa đánh dấu và đọc kích thước.
- Hiệu hai kích thước vừa đo được là độ chụm của bánh xe dẫn hướng.
+ Điều chỉnh độ chụm
Độ chụm của bánh xe dẫn hướng phải nằm trong phạm vi cho phép.
Nếu độ chụm không nằm trong phạm vi cho phép ta phải tiến hành điều chỉnh Tuỳ từng loại xe mà trình tự điều chỉnh có sự khác nhau.
Độ chụm của bánh xe dẫn hướng
* Đối với các loại xe có hệ thống treo phụ thuộc thì trình tự điều chỉnh như sau:
- Để bánh xe trên nền phẳng, giữ bánh xe dẫn hướng ở vị trí chạy thẳng - Kích bánh xe lên.
- Nới êcu hai đầu thanh kéo ngang, rồi xoay thanh kéo ngang để điều chỉnh sau đó hãm êcu lại.
- Kiểm tra lại độ chụm đến khi nào được mới thôi.
Điều chỉnh độ chụm cho hệ thống phụ thuộc
* Đối với các xe có hệ thống treo độc lập thì quy trình điều chỉnh như sau:
Điều chỉnh phải tiến hành khi ôtô tải đầy.
Để ô tô ở vị trí chạy thẳng trên nền phẳng.
- Kích bánh lên nới lỏng đai ốc siết các bulông của thanh ngang của cơ cấu hình thang lái.
- Dùng clê ống để xoay thanh ngang hình thang lái cho đến khi đảm bảo độ chụm quy định các bánh.
- Vặn chặt các đai ốc của các bulông lại.
- Nếu đưa ôtô vào sưả chữa hoặc sau khi đã tháo các đòn dẫn động lái thì điều chỉnh độ chụm các bánh xe dẫn hướng có thể tiến hành bằng cách sau.
- Lúc đó đặt ôtô ở vị trí ứng với chuyển động thật thẳng của ôtô.
- Nhờ đòn kéo bên trái của dẫn động lái, đặt bánh xe dẫn hướng bên trái ở
bên trái chạm được vào sợi dây căng từ bánh sau ra bánh trước trên độ cao của tâm bánh xe.
- Tiếp đó điều chỉnh độ chụm bằng cách thay đổi chiều dài của đòn kéo bên phải.
Chú ý: Do góc đặt các bánh xe dẫn hướng có liên quan với nhau. Bởi vậy khi điều chỉnh độ chụm phải chắc chắn rằng độ doãng đã chuẩn.
- Rôtuyn của đòn dẫn động bị mòn sẽ làm thay đổi độ chụm bánh xe dẫn hướng nên phải kiểm tra và điều chỉnh định kỳ các rôtuyn này.
+ Những hư hỏng thường gặp
- Góc caster quá nhỏ dẫn đến vô lăng bị rung khi xe chuyển động - Góc đặt bánh xe dẫn hướng sai dẫn đến xe lạng sang phải hoặc sang trái khi xe chuyển động
- Độ chụm của bánh xe không đúng gây ra hiện tượng mòn lốp không đều
- Góc doãng quá lớn hoặc quá nhỏ làm cho lốp bị mài mòn nhanh khi xe chạy nhanh
- Độ chụm đặt không đúng sẽ gây ra hiện tượng trượt ngang khi xe chạy
+ Điều chỉnh riêng góc doãng
Góc doãng của bánh xe là góc tạo bởi đường tâm của bánh xe và đường thẳng vuông góc với mặt đường.
Góc doãng dương khi bánh xe nghiêng ra ngoài và âm khi bánh xe nghiêng vào trong.
*Điều chỉnh: Điều chỉnh góc doãng của bánh xe:
* Điều chỉnh:
- Kích hai bánh xe trước lên.
- Nới lỏng đai ốc và xoay cam lệch tâm.
- Đai ốc này hãm trục xoay của tay đòn dưới.
- Là góc nghiêng trong mặt phẳng dọc tạo bởi đường tâm trụ đứng và phương thẳng.
Điều chỉnh góc caster bằng cách thay đổi chiều dài thanh giữ:
1-Tay đòn trên 2,3-Bu lông
4-Vị trí chỉnh góc caster 5-Thanh giằng
6-Ôc chỉnh 7-Tay đòn dưới
Góc caster được điều chỉnh bằng cách thay đổi khoảng cách giữa các đòn treo dưới và thanh giằng,sử dụng đai ốc và vòng đệm của thanh giằng. Cách điều chỉnh này ap dụng cho các kiểu hệ thống treo hình thang kiểu trạc kép,trong đó thanh giằng có thể o phía trước hoặc phía sau đòn dưới
+ Điều chỉnh đồng thời góc doãng và góc nghiêng dọc trụ đứng.
- Góc nghiêng dọc của trụ đứng và góc doãng trên xe Chrysler được điều chỉnh bằng cam lệch tâm
- Hai bạc gối trục tại hai đầu trong của tay đòn trên được bắt vào giá đỡ nhờ hai bulông cam. Khi ta xoay hai cam chỉnh 1 đi cùng một góc độ và cùng một hướng thì góc doãng sẽ thay đổi.
- Còn chỉ xoay một cam chỉnh hoặc xoay hai cam chỉnh theo hai chiều khác nhau thì góc nghiêng dọc trụ đứng sẽ thay đổi.
Điều chỉnh góc doãng và góc nghiêng dọc trụ đúng bàng cam lệch tâm
* Ngoài hai loại điều chỉnh như trên còn có loại điều chỉnh bằng đệm (shim) thêm vào hoặc bớt ra :
Điều chỉnh góc caster bàng cach thêm hoặc bớt shim - Các chêm đệm này được bố trí nơi trục bản lề của tay đòn trên.
- Chúng có thể được lắp đặt phía trong hoặc phía ngoài giá đỡ của khung xe.
+ Nếu các đệm nằm phía trong giá đỡ, khi ta thêm đệm thì tay đòn trên sẽ được kéo vào, nên làm giảm góc doãng dương
+ Ngược lại nếu đệm và trục xoay bản lề của tay đòn trên bố trí ngoài giá đỡ khi ta thêm đệm sẽ làm dịch chuyển tay đòn ra ngoài nên làm tăng góc doãng dương.
+ Còn nếu ta thêm đệm ở đầu này và bớt đệm ở đầu kia thì sẽ làm tăng hoặc giảm góc nghiêng dọc của trụ đứng.
Chú ý:
ở các xe dùng hệ thống treo độc lập trụ macpherson thì không có sự điều chỉnh góc camber và caster, thường đó là các loại xe hơi đời gần đây và hiện đại.
Bảng dưới là góc camber và caster của một số loại xe.
Loại xe Góc camber Góc caster
OPEL 1200 +15’ + 40
FORD ESCORT + 55’ +10 20’
BMW 1502 + 30’ +40 30’
FORD TANUS
1.6
- 45’ + 10 45’
TOYOTA HIACE 2WD
- 15’ +10 40’
TOYOTA HIACE
4WD
+ 0.5’ +20 40’
- Kiểm tra tình trạng của các khớp cầu có bị mòn hay tróc rỗ không.
- Kiểm tra các thanh giằng, thanh ổn định có bị biến dạng, nứt gẫy.
- Kiểm tra tính đàn hồi của lò xo, tình trạng của giảm chấn.
- Kiểm tra tình trạng của lốp xe.
5.3.2- Bảo dƣỡng và sửa chữa.
- Kiểm tra lại góc đặt bánh xe trên thiết bị chuyên dùng và điều chỉnh lại góc đặt bánh xe cho phù hợp.
- Bổ xung thêm mỡ vào các khớp cầu của hệ thống treo.
- Kiểm tra lại áp suất hơi trong lốp, bổ xung thêm nếu cần.
- Nếu các thanh giằng, đòn treo kiểm tra thấy phát sinh vết nứt cần phải thay mới.
5.3.3 Ƣu nhƣợc điểm của hệ thống treo độc lập + Ƣu điểm:
- Khối lượng không được treo nhỏ nên xe chạy êm hơn
- Các lò xo không liên quan đén việc định vị bánh xe,vì thế có thể sử dụng các lo xo mền
- Vì không có trục nối giữa các bánh xe bên phải và bên trái nên sàn xe và động cơ có thể hạ thấp xuống.Điều này có nghĩa là trọng tâm của xe sẽ hạ thấp hơn.
+ Nhƣợc điểm:
- Cấu tạo khá phức tạp
- Tháo lắp bảo dưỡng sửa chữa khó