ĐƠN THỨC ĐỒNG DẠNG
B. Hoạt động hình thành (phút)
Mục tiêu:Hình thành định nghĩa đơn thức đồng dạng, nhận biết được các đơn thức đồng dạng, cho được ví dụ các đơn thức đồng dạng.
Phương pháp:Đặt vấn đề- giải quyết vấn đề, vấn đáp, tự kiểm tra, đánh giá.
Hình thức tổ chức: HĐcá nhân, HĐ nhóm.
Sản phẩm: Hoàn thành các yêu cầu của giáo viên.
* Hoạt động tiếp cận:
Nhiệm vụ 1: Thực hiện ?1
- Tổ chức trò chơi:
+ Treo bảng phụ . Chia lớp thành 4 nhóm (mỗi nhóm 1 tổ). Yêu cầu mỗi nhóm chọn ra 6 HS, lần lượt lên bảng viết 6 đơn thức theo yêu cầu của ?1. Nhóm nào viết xong nhanh nhất và đúng nhất thì nhóm đó thắng.
+ Yêu cầu các nhóm nhận xét chéo nhau theo vòng tròn, bắt
Nhiệm vụ 1:
- Mỗi nhóm chọn ra 6 HS, thực hiện yêu cầu cảu GV.
- Các HS còn lại trong nhóm theo dõi việc thực hiện của nhóm mình và góp ý chỉnh sửa nếu sai sót.
- Các nhóm thực hiện theo yêu cầu của GV.
1.Đơn thức đồng dạng:
Thực hiện ?1
Cho đơn thức 3x yz2 .
a) Hãy viết ba đơn thức có phần biến giống phần biến của đơn thức đã cho.
b) Hãy viết ba đơn thức có phần biến khác với phần biến của đơn thức đã cho.
đầu từ nhóm 1 nhận xét nhóm 2, kết thúc ở nhóm 4 nhận xét nhóm 1.
+ Nhận xét, chính xác hóa câu trả lời.
Cho mỗi thành viên của nhóm chiến thắng 1 điểm cộng.
+ Đặt vấn đề: Ba đơn thức viết đúng theo yêu cầu của câu a là các ví dụ về đơn thức đồng dạng, còn các đơn thức viết đúng theo yêu cầu câu b là các ví dụ về đơn thức không đồng dạng.
* Hoạt động hình thành
- GV hoạt động cùng cả lớp:
+ Hỏi: Vậy các em hiểu thế nào là hai đơn thức đồng dạng?
Gọi 1 HS trả lời.
+ Nhận xét, chính xác hóa câu trả lời:
Hai đơn thức đồng dạng là hai đơn thức có hệ số khác 0 và có cùng phần biến.
+ Hai số khác 0, ví dụ số 2 và số 3. Có phải hai đơn thức đồng dạng hay không?
+ Gọi 2 HS trả lời câu hỏi.
+ Nhận xét, chính xác hóa câu trả lời: 2
- Lắng nghe, ghi nhớ lỗi sai, rút kinh nghiệm.
- Lắng nghe.
+ Suy nghĩ, trả lời câu hỏi.
+ Lắng nghe, theo dõi sgk, ghi nhớ.
+ Suy nghĩ, trao đổi theo cặp, + Trả lời câu hỏi.
+ Lắng nghe, ghi nhớ.
Nhiệm vụ 2:
- Suy nghĩ, trao đổi theo cặp.
+ HS được gọi tên
* Định nghĩa:
Hai đơn thức đồng dạng là hai đơn thức có hệ số khác 0 và có cùng phần biến.
* Chú ý: Các số khác 0 được coi là những đơn thức đồng dạng.
và 3 là 2 đơn thức có phần biến với số mũ bằng 0. Chẳng hạn:
0 0
2 2 ;3 3= x = x . Vậy 2 và 3 là hai đơn thức đồng dạng.
- Rút ra chú ý: Các số khác 0 được coi là những đơn thức đồng dạng.
* Hoạt động củng cố:
Nhiệm vụ 2:
GV hoạt động cùng cả lớp.
- Hỏi: Để biết hai đơn thức có đồng dạng hay không, ta nhận biết qua điều gì?
+ Gọi 1 HS trả lời.
+ Nhận xét, chính xác hóa câu trả lời:
Ta nhận biết hai đơn thức đồng dạng qua phần biến giống nhau.
- Hai đơn thức 2x y3 2 và 3x y x2 2 ; 2xy2 và 5y x2 có đồng dạng không?
+ Gọi 1 HS trả lời.
+ Nhận xét, chính xác hóa câu trả lời:
( )
2 2 2 2 3 2
3x y x=3 x x y =3x y Ta nhận thấy: Sau khi làm gọn đơn thức
2 2
3x y x thì đơn thức thu được là 3x y3 2 đồng dạng với đơn thức 2x y3 2.
Ta nhận thấy: chỉ cần
trả lời câu hỏi.
+ Lắng nghe, ghi nhớ.
- Suy nghĩ, trao đổi theo cặp.
- HS được gọi tên trả lời câu hỏi.
- Lắng nghe, ghi nhớ.
Nhiệm vụ 2:
- Cá nhân mỗi HS suy nghĩ, trao đổi, phản biện kết quả theo cặp.
- Đứng tại chỗ trả lời.
- Lắng nghe, ghi nhớ.
?2 Ai đúng? Khi thảo luận nhóm, bạn Sơn nói: “0,9xy2 và
0,9x y2 là hai đơn thức đồng dạng”. Bạn Phúc nói: “Hai đơn thức trên không đồng dạng”. Ý kiến của em?
sắp xếp lại 5y x2 =5xy2 thì nhận được đơn thức 5xy2đồng dạng với đơn thức2xy2. Nhiệm vụ 2: Thực hiện ?2
- GV treo bảng phụ 2.
Yêu cầu HS hoạt động theo cặp.
+ Gọi 2 HS đứng tại chỗ trả lời câu hỏi.
+ Nhận xét, chính xác hóa câu trả lời:
0,9xy2 và 0,9x y2 có chung phần hệ số nhưng khác nhau phần biến
(xy2 và x y2 ) nên chúng không đồng dạng.
- Nhấn mạnh: Để nhận biết các đơn thức đồng dạng, ta phải chú ý xem phần biến có giống nhau hay không, chứ ta không quan trọng hệ số có giống nhau hay không, đôi lúc ta phải làm đưa các đơn thức chưa thu gọn về đơn thức thu gọn, chú ý sắp xếp các biến theo thứ tự bảng chữ cái x y z, , ...
Nhiệm vụ 4: Cho ví dụ 3 đơn thức đồng dạng.
Yêu cầu HS hoạt động cá nhân, HS đã được chỉ định, kiểm
- Lắng nghe, ghi nhớ.
- Cho ví dụ 3 đơn thức đồng dạng.
- HS được chỉ định thực hiện yêu cầu của GV.
tra việc thực hiện hoạt động của HS trong tổ mình và báo cáo với GV.
Hoạt động 2: (phút)
Mục tiêu:Hiểu quy tắc và thực hiện cộng trừ được các đơn thức đồng dạng.
Phương pháp:Đặt vấn đề- giải quyết vấn đề, hoạt động nhóm, tự kiểm tra, đánh giá. Vấn đáp.
Hình thức tổ chức:HĐ cá nhân, nhóm, cả lớp.
Sản phẩm:Cộng trừ các đơn thức đồng dạng.
* Hoạt động tiếp cận:
- Dẫn dắt: Hai đơn thức đồng dạng ngoài có phép tính nhân, chúng còn có phép tính cộng trừ.
Nhiệm vụ 1:
- Cho hai biểu thức số: A=3.5 .43 5;B=7.5 .43 5. Tính A B. .
Giáo viên hoạt động cùng cả lớp:
+ Tính chất nào được áp dụng để tính bài toán này?
+ Gọi 1 HS lên bảng làm bài.
+Gọi 1 HS nhận xét.
+ Nhận xét, chính xác hóa câu trả lời.
( )
3 5 3 5
3 5
3.5 4 7.5 .4 3 7 .5 4 A B+ = +
= +
* Hoạt động hình thành:
Nhiệm vụ 2: Thực hiện ví dụ 1: Cộng hai đơn thức 3x y3 5và
7x y3 5
- Lắng nghe.
Nhiệm vụ 1:
+ Tính chất phân phối giữa phép nhân đối với phép cộng.
+ HS lên bảng làm bài.
+ Nhận xét.
+ Lắng nghe, sửa sai vào vở.
Nhiệm vụ 2:
- Lắng nghe
2. Cộng, trừ các đơn thức đồng dạng:
Cho hai biểu thức số:
3 5
3.5 .4
A= ;B=7.5 .43 5. Tính A B. .
( )
3 5 3 5
3 5
3.5 4 7.5 .4 3 7 .5 4 A B+ = +
= +
Ví dụ 1:
Cộng hai đơn thức 3x y3 5và 7x y3 5
- Nếu thay 2 cơ số 5 và 4 thành các biến
x và y thì bài toán trên trở thành cộng hai đơn thức 3x y3 5và
7x y3 5 Vậy để cộng hai đơn thức. Ta thực hiện giống như ví dụ trên.
+ Gọi 1 HS lên bảng trình bày bài giải.
+ Gọi 1 HS nhận xét.
+ Nhận xét, chính xác hóa câu trả lời.
( )
3 5 3 5
3 5 3 5
3 7
3 7 10
A B x y x y x y x y
+ = +
= + =
Kết luận: Ta nói đơn thức10x y3 5là tổng của hai đơn thức
Phép trừ hai đơn thức đồng dạng được thực hiện tương tư như phép cộng
- Yêu cầu HS hoạt động cá nhân, làm ví dụ 2 vào vở:
Trừ hai đơn thức10x y3 và4x y3 .
- Gọi 1 HS lên bảng làm bài.
- Gọi 1 HS nhận xét.
- Nhận xét, chính xác hóa câu trả lời.
( )
3 3 3
3
10 4 10 4
6
x y x y x y
x y
− = −
=
- HS lên bảng làm bài.
- Nhận xét.
- Lắng nghe, sửa sai vào vở.
- Lắng nghe, ghi nhớ.
- Lắng nghe.
- Mỗi cá nhân HS làm bài vảo vở.
- Lên bảng làm bài.
- Nhận xét.
- Lắng nghe, sửa sai vào vở.
Nhiệm vụ 3:
Cộng trừ các hệ số với nhau và giữ nguyên phần biến.
( )
3 5 3 5
3 5 3 5
3 7
3 7 10
A B x y x y x y x y
+ = +
= + =
Ví dụ 2 vào vở:
Trừ hai đơn thức10x y3 và4x y3 .
Nhiệm vụ 3:
Yêu cầu HS hoạt động cá nhân, trao đổi, phản biện theo cặp đôi câu hỏi: Để cộng trừ các đơn thức đồng dạng ta thực hiện bằng cách nào?
- Nhận xét, rút ra quy tắc cộng trừ các đơn thức đồng dạng:
Để cộng (hay trừ) các đơn thức đồng dạng, ta cộng (hay trừ) các hệ số với nhau và giữ nguyên phần biến.
* Hoạt động củng cố:
Nhiệm vụ 4:
- GV treo bảng phụ 2.
Yêu cầu HS hoạt động cá nhân, thực hiện ?3vào vở.
- Yêu cầu 4 HS (đã được chỉ định) việc thực hiện của các thành viên tổ mình và báo cáo với GV.
- Chính xác hóa câu trả lời.
Nhiệm vụ 5: Tổ chức trò chơi thi viết nhanh:
- Phổ biến luật chơi:
Mỗi tổ trưởng viết một đơn thức bậc 5 có hai biến. Mỗi thành viên trong tổ viết một đơn thức đồng dạng với đơn thức mà tổ trưởng
- Lắng nghe, ghi chép.
Nhiệm vụ 4:
- Mỗi cá nhân HS làm ?3vào vở.
- HS được chỉ định thực hiện yêu cầu của GV.
Nhiệm vụ 5:
- Tổ trưởng lên bảng viết đơn thức đúng yêu cầu của GV.
- Mỗi cá nhân HS viết một đơn thức đồng dạng với đơn thức của tổ trưởng rồi chuyển lên cho tổ trưởng.
- Tổ trưởng tính tổng của tất cả các đơn thức của tổ mình và lên bảng ghi kết quả.
- Theo dõi bài, nhận xét chéo tổ.
- Sửa sai, rút kinh nghiệm.
( )
3 3 3
3
10 4 10 4
6
x y x y x y
x y
− = −
=
* Quy tắc cộng, trừ:
Để cộng (hay trừ) các đơn thức đồng dạng, ta cộng (hay trừ) các hệ số với nhau và giữ nguyên phần biến.
?3 Hãy tìm tổng của ba đơn thức; xy3;5xy3; 7− xy3.
( )
( )
3 3 3
3 3
5 7
1 5 7
xy xy xy
xy xy
+ + −
= + + −
= −
của mình vừa viết rồi chuyển cho tổ
trưởng. Tổ trưởng tính tổng của tất cả các đơn thức của tổ mình và lên bảng ghi kết quả. Tổ nào viết đúng và nhanh nhất thì tổ đó giành chiến thắng.
- Yêu cầu HS các tổ nhận xét chéo nhóm theo vòng tròn bắt đầu từ tổ 1.
- Nhận xét, chính xác hóa. Cho mỗi thành viên của tổ chiến thắng 1 điểm cộng.