CHƯƠNG VIII SINH LÝ TIẾT NIỆU
IV. SINH LÝ THẢI NƯỚC TIỂU
Quan sát đô ̣ng tác đi tiểu của các loài đô ̣ng vâ ̣t khác nhau ta thấy khác nhau. Nhìn chung, thải nướ c tiểu là mô ̣t phản xa ̣ có sự chỉ đa ̣o của thần kinh trung ương. Gia súc khỏe ma ̣nh trước khi đi tiểu đều thay đổi tư thế , chuyển về các tư thế sau:
- Trâu, bò cái khi đi tiểu dạng hai chân sau, bụng thót lại đuôi cong lên, hạ thấp phần chân sau thải nước tiểu
- Trâu, bò đực thải nước tiểu liên tục . Vừ a đi vừa thải nước tiểu , vừa ăn vừa thải nước tiểu.
- Ngựa khi thải nước tiểu hai chân sau da ̣ng ra ha ̣ thấp phần thân sau nên cơ thể di ̣ch về phía sau
- Lợn cái đi tiểu giống trâu, bò cái
- Lợn đực đi tiểu thải nước tiểu từng đợt liên tu ̣c.
4.1.2. Thải nước tiểu
Nước tiểu liên tục đổ từ thận vào bàng quang. Cơ vòng ở cổ bàng quang luôn co thắt, không mở, giữ cho nước tiểu ngày càng nnhiều. Khi nước
tiểu đạt tới một lượng nhất định sẽ kích thích cơ vòng cổ bàng quang, làm cho con vật có phản xạ mót đi tiểu (trong phản xạ này có sự phân tích của vỏ
đại não). Các cơ vòng bàng quang co thắt từng đợt, cơ vòng mở ra và nước tiểu theo ống thoát tiểu ra ngoài.
- Lượng nước tiểu nhiều hay ít phụ thuộc vào nhiều yếu tố, như loài, cá thể, nhiệt độ môi trường.
Ví dụ:
+ Loài gia súc có tuyến mồ hôi kém phát triển nước tiểu nhiều + Gia súc uống nước nhiều lượng nước tiểu tăng
+ Lượng nước tiểu ban ngày nhiều hơn ban đêm + Lượng nước tiểu mùa hè ít hơn mùa đông.
4.2. Ý nghĩa của việc kiểm tra nước tiểu
- Để chẩn đoán bệnh, khi phát hiện có chất lạ trong nước tiểu (như: đái đường, nước tiểu có Protein, thuốc, ngộ độc, tiểu ra huyết sắc tố ).
- Để điều trị bệnh; Dùng những thuốc có đường thải trừ qua nước tiểu để điều trị bệnh thận, ống dẫn tiểu.
- Dưa vào màu sắc của nước tiểu giúp ta chẩn đoán bệnh:
+ Nước tiểu có màu đỏ, có cặn, là có hồng cầu trong nước tiểu do viêm cầu thận.
+ Nước tiểu có màu trắng sữa là có Albumin do thận
+ Nước tiểu có màu vàng khè là có nhiều sắc tố mật do viêm gan hoặc tắc ống dẫn mật
- Chẩn đoán có thai: thai bệnh lí: Vì trong nước tiểu tồn tại các Hormone thời kỳ mang thai HCG (Human Chorionic Golado Tropin) Nước tiểu có HCG + Kháng HCG + Hồng cầu ( Hồng cầu tự do không ngưng kết, ta kết luận có thai và ngược lại hồng cầu ngưng kết, ta kết luận không có thai.
Câu hỏi ôn tâ ̣p
1/ Phân tích thành phần của nước tiểu và tính chất lý húa của nước tiểu vật nuôi? Ý nghĩa thực tiễn của nó trong chăn nuôi thú y.
2/ Hãy so sá nh thành phần của nước tiểu với huyết tương? Nêu ý nghĩa của sự khác biệt thành phần giữa hai dịch thể đó?
3/ Mô tả quá trình lọc nước tiểu trong thận động vật? Lấy ví dụ minh hoạ.
4/ Trình bày các nhâ n tố ảnh hưởng đến quá trình lọc thải nước tiểu ở gia súc? Ý nghĩa của nó trong chăn nuôi?
5/ Quá trình bài tiết nước tiểu? Ý nghĩa của nó trong chăn nuôi?
6/ Mô tả quá trình kiểm tra nước tiểu và ý nghĩa của nó trong chăn nuôi?
7/ Mô tả quá trình thải nước tiểu? Phản xạ thải nước tiểu? Lấy ví dụ minh hoạ và ý nghĩa thực tiễn trong chăn nuôi.
8/ Chức năng lọc thải của thận có ý nghĩa sinh học với quá trình sống của cơ thể động vật?
9/ Trong thực tiễn chăn nuôi hiện nay việc kiểm tra nước tiểu được tiến hành vào thời điểm nào? Nội dung và phương pháp tiến hành?
10/ Xác định nhu cầu nước uống cho vật nuôi có ý nghĩa như thế nào đối với cơ chế lọc thải nước tiểu trong cơ thể vật nuôi?