CHƯƠNG III: CHƯƠNG III: QUÁ TRÌNH SINH SẢN Ở SINH VẬT
3.2. SU PHAT TRIEN O DONG VAT
Sự phát triển cá thể mới, được bắt đầu từ sự hình thành trứng và tính trùng ở thế hệ bố mẹ. Trong quá trình phát sinh giao tử này, sự phân bào giảm nhiễm đã làm cho bộ nhiễm sắc thể trong giao tử giảm đi một nửa. Vì vậy các gen được td hop lai trong ca thể mới và điều khiển sự phát triển sẽ được chọn một cách ngẫu nhiên, Giai đoạn thứ hai là sự thụ tỉnh và tiếp theo là sự phát triển phôi
phat. | |
3.2.1. Sự hình thành giao tử ở động vật a. Quá trình hình thành giao tử đực
Giao tử đực - tỉnh trùng, được tạo ra trong dịch hoàn và được hình thành từ
những tế bào tỉnh nguyên thuỷ. Mỗi tỉnh bào nguyên thuỷ sinh ra một dòng tỉnh bào của nó. Các dòng tỉnh cùng song song n tại trên thành eng tn tinh theo cach
thức sau: _ Tig ane
Tinh bao nguyén thuy wag —_> ish 4 PE tién tinh tring
->tinhtrựng ẹAA, — m@mgHấp GA
Một tỉnh bào nguyên thuỷ khác ở cạch đó cũng bắt đầu phân bào và cũng
tạo ra một dòng tỉnh. Dòng tỉnh thứ hai này đây dần những tỉnh bào của dòng tỉnh thứ nhất về phía lòng ống sinh tỉnh. Cứ như vậy đến dòng thứ ba thứ tư...
hình thành nên một làn sóng tỉnh, |
b. Sw hinh thanh giao tir cai (trirng)
Giao tử cái được hình thành từ buồng trứng và bắt đầu từ nang bào nguyên
thuỷ ( sinh ra từ mô mầm). Từ mỗi nang bào nguyên thuỷ tạo ra được 1 trứng và 3 cầu cực đơn bội.
Trong đa số trường hợp nếu hoa không được thụ phần thì sẽ bị rụng toàn
hoa. Còn nếu được thụ phấn thụ tỉnh thì cánh hoa nhị khô và rụng chỉ còn bầu phát triển. |
Ở một số loài, các bộ phận của hoa tồn tại và phát triển cùng bầu thành quả.
Sự chín của quả bắt đầu từ lúc hạt ngừng sinh trưởng và đạt kích thước cực
đại. Ở qủa thịt, sựu chín kéo theo hàng loạt biến đổi sinh hoá gắn liền với sự
biến đổi màu sắc, độ mềm, mùi vị, độ ngọt...
3.2. SU PHAT TRIEN O DONG VAT
Sự phát triển cá thể mới, được bắt đầu từ sự hình thành trứng và tỉnh trùng
ở thế hệ bố mẹ. Trong quá trình phát sinh giao tử này, sự phân bào giảm nhiễm đã làm cho bộ nhiễm sắc thể trong giao tử giảm đi một nửa. Vì vậy các gen được tô hợp lại trong cá thể mới và điều khiển sự phát triển sẽ được chọn một cách
ngẫu nhiên, Giai đoạn thứ hai là sự thụ tỉnh và tiếp theo là sự phát triển phôi
phai.
3.2.1. Sự hình thành giao tử ở động vật a. Quá trình hình thành giao tử đực
Giao tử đực - tính trùng, được tạo ra trong dịch hoàn và được hình thành từ những tế bào tỉnh nguyên thuỷ. Mỗi tỉnh bào nguyên thuỷ sinh ra một dòng tỉnh bào của nó. Các dòng tỉnh cùng song song tổn tại trên thành ông tinh theo cach thức sau: Tinh bao nguyộn thuy ơ.- tye vd eer Te ie Cytl —— Hig hoo > cya ft tiộn tinh tring
> tinhtring SPX sept = ime
Một tỉnh bảo nguyên thuỷ khác ở cạch đó cũng bắt đâu phân bào và cũng tạo ra một dòng tỉnh. Dòng tính thứ hai này đây dân những tỉnh bào của dòng tỉnh thứ nhất về phía lòng ống sinh tỉnh. Cứ như vậy đến dòng thứ ba thứ tư...
hình thành nên một làn song tinh.
b. Sự hình thành giao tử cái (trứng)
Giao tử cái được hình thành từ buồng trứng và bắt đầu từ nang bào nguyên
thuỷ ( sinh ra từ mô mầm). Từ mỗi nang bào nguyên thuỷ tạo ra được 1 trứng và 3 câu cực đơn bội.
Nang bào nguyên thuỷ noãn nguyên bào > noan bao I © noãn bào II
—> trứng.
3.2.2. Sự phát triển phôi của động vật
Sau thụ tỉnh và tạo thành hợp tử. Sự phần cắt, sự tăng trưởng và biệt hoá té bảo sẽ dẫn đến tạo thành một hệ thông phức tạp hoàn chỉnh là cơ thể động vật.
Trong mỗi cá thể mới đã tái bản lại các chỉ tiết cầu tạo của cơ thể trưởng thành.
Qúa trình phân cắt trứng, tạo thành phôi nang và phôi vị hoá ở hầu hết động
vật đa bào về nét chung diễn ra như nhau. VỀ sau sự phát triển có thể diễn ra hoàn toàn khác nhau, song lại khá giống nhau ở các dạng có hàng thân thuộc.
Những giai đoạn cơ bản của phát trién phôi diễn ra như sau:
- Giai đoạn 1: (Kỳ thụ tinh): Sự gặp gỡ của các giao tử, sau đó là sự xâm
nhập của tinh trùng vào trứng. Tiếp đến là hoạt hoá trứng đã thụ tỉnh và nó bắt đầu phát triển thành phôi.
- Giai đoạn 2: ( Kỳ trứng phân chia):
Hợp tử phân bào nguyên nhiễm rất nhanh và được gọi là sự phân cắt trứng.
Kết quả của sự phần cắt tạo nên một khối tế bào hình cầu rỗng gọi là được phôi nang. Trong đó xoang phôi nang được bao bởi một lớp tế bào gọi là phôi bì.
Trong thời gian phân cắt kích thước phôi không tăng lên và các tế bào được tạo thành càng trở nên bé đi sau mỗi lần phân chia.
- Giai đoạn 3: ( Kỳ hình thành phôi nguyên tràng):
Là sự phôi v1 hoá, dẫn đến sự hình thành từ phôi bì một lớp thành phôi bì
nhiều lớp tế bào gọi là các lá phôi: lá phôi ngoài, lá phôi giữa và lá phôi trong.
Từ ba lá phôi này sẽ tạo nên các mô và các cơ quan. Từ lá phôi ngoài tạo nên biểu bì da và hệ thần kinh. Từ lá phôi giữa tạo nên cơ, hệ mạch, xương, sụn, thành lót xoang cơ thể, cơ quan niệu, sinh dục. Từ lá phôi trong tạo nên Ống tiêu hoá và các tuyến tiêu hoá.
- Giai đoạn 4 ( Kỳ phát sinh khí quan):
Là sự phát sinh cơ quan. Trong đó từ ba lá phôi phân tách thành các khối tế bào tương ứng để xây dựng nên các cơ quan và các bộ phận khác nhau của cơ thê.
44
Nang bào nguyên thuỷ noãn nguyên bào > non bao I noãn bảo II trứng.
3.2.2. Sự phát triển phôi của động vật.
Sau thụ tỉnh và tạo thành hợp tử. Sự phân cắt, sự tăng trưởng và biệt hoá tế
bào sẽ dẫn đến tạo thành một hệ thông phức tạp hoàn chỉnh là cơ thé dong vat.
Trong mỗi cá thê mới đã tái bản lại các chỉ tiết cầu tạo của cơ thể trưởng thành.
Qúa trình phân cắt trứng, tạo thành phôi nang và phôi vị hoá ở hâu hết động vật đa bào về nét chung diễn ra như nhau. Về sau sự phát triển có thể diễn ra hoàn toàn khác nhau, song lại khá giống nhau ở các dạng có hàng thân thuộc.
Những giai đoạn cơ bản của phát triển phôi diễn ra như sau:
- Giai đoạn 1: (Ky thu tinh): Sự gặp gỡ của các giao tử, sau đó là sự xâm
nhập của tỉnh trùng vào trứng. Tiếp đến là hoạt hoá trứng đã thụ tỉnh và nó bắt đầu phát triển thành phôi.
- Giai đoạn 2: ( Kỳ trứng phan chia):
Hợp tử phân bào nguyên nhiễm rất nhanh và được gọi là sự phân cắt trứng.
Kết quả của sự phân cắt tạo nên một khối tế bào hình cầu rỗng gọi là được phôi nang. Trong đó xoang phôi nang được bao bởi một lớp tế bào gọi là phôi bì.
Trong thời gian phân cắt kích thước phôi không tăng lên và các tế bào được tạo thành càng trở nên bé đi sau mỗi lần phân chia.
- Giai đoạn 3: ( Kỳ hình thành phôi nguyên tràng):
Là sự phôi vị hoá, dẫn đến sự hình thành từ phôi bì một lớp thành phôi bì
nhiều lớp tế bào gọi là các lá phôi: lá phôi ngoài, lá phôi giữa và lá phôi trong.
Từ ba lá phôi này sẽ tạo nên các mô và các cơ quan. Từ lá phôi ngoài tạo nên biểu bì da và hệ thần kinh. Từ lá phôi giữa tạo nên cơ, hệ mạch, xương, sụn, thành lót xoang cơ thể, cơ quan niệu, sinh dục. Từ lá phôi trong tạo nên ống tiêu hoá và các tuyến tiêu hoá.
_=. Giai đoạn 4 ( Kỳ phát sinh khí quan):
Là sự phát sinh cơ quan. Trong đó từ ba lá phôi phân tách thành các khối tế bào tương ứng để xây dựng nên các cơ quan và các bộ phận khác nhau của cơ thê.
44
Mỗi cơ quan được hình thành ở dạng mầm phôi. Là nhóm tế bào biệt hoá.
Khác hẳn các tế bào còn lại của phôi. Mầm của các cơ quan được xuất hiện. Là
kết quả của sự di chuyển hình thái. Các khối tế bào riêng biệt có thể biết rõ nhân
tố nào hướng các tế bào di chuyền theo những đường nhất định đến những vùng
nhất định.
3.2.3. Sinh trưởng, phát triển của cơ thể
Đối với một số động vật, con non được sinh ra đã rất giống cá thể trưởng thành tuy kích thước bé hơn. Một số khác con non lại còn chưa có một số cơ quan so với dạng trưởng thành. Nghĩa là chúng khác dạng trưởng thành không chỉ về kích thước mà còn cả về hình dạng. Có khi con non lại có những bộ phận mà cơ thể trưởng thành không có, nhưng chúng lại cân thiết cho con non để sống trong những điều kiện nào đó. Dạng con non như vậy gọi là âu trùng và chúng
có đời sống hoàn toàn khác dạng trưởng thành.
Cơ thể trẻ cũng như cơ thể trưởng thành, theo thời gian sẽ tiếp tục biến đổi
đề tiên vào giai đoạn già.
Mỗi cơ quan được hình thành ở dạng mầm phôi. Là nhóm tế bào biệt hoá.
Khác hắn các tế bao còn lại của phôi. Mầm của các cơ quan được xuất hiện. Là
kết quả của sự di chuyển hình thái. Các khối tế bào riêng biệt có thé biết rõ nhân
tố nào hướng các tế bào di chuyên theo những đường nhất định đến những vùng
nhất định.
3.2.3. Sinh trưởng, phát triển của cơ thể
Đối với một số động vật, con non được sinh ra đã rất giống cá thể trưởng thành tuy kích thước bé hơn. Một số khác con non lại còn chưa có một số Cơ quan so với dạng trưởng thành. Nghĩa là chúng khác dạng trưởng thành không
chỉ về kích thước mà còn cả về hình dạng. Có khi con non lại có những bộ phận
mà cơ thê trưởng thành không có, nhưng chúng lại cần thiết cho con non để sống
| trong những điều kiện nào đó. Dang con non như vậy gọi là ấu trùng và chúng có đời sống hoàn toàn khác dạng trưởng thành.
Cơ thể trẻ cũng như cơ thể trưởng thành, theo thời gian sẽ tiếp tục biến đổi đê tiên vào giai đoạn già.