Trong điều trị THA bệnh nhân cần hiểu rõ được bệnh và chế độ điều trị, từ đó bản thân BN mới biết cách phòng bệnh tích cực và thực hiện TTĐT được tốt hơn, góp phần nâng cao hiệu quả trong điều trị
Nghiên cứu của chúng tôi được thực hiện trên những BN đa phần họ đã nghỉ hưu nên họ có điều kiện quan tâm chăm sóc sức khỏe của bản thân, đồng thời họ lại cư trú trên địa bàn đã được triển khai chương trình phòng chống THA từ năm 2009 do chương trình phòng chống THA quốc gia hỗ trợ tại tỉnh Thái nguyên. Mặc dù họ được tiếp xúc với các phương tiện truyền thông và thuận lợi về khám chữa bệnh, nhưng kiến thức về bệnh và chế độ điều trị THA của BN vẫn chưa cao. Do vậy, cần phải xem xét, thay đổi lại vấn đề tư vấn, giáo duc sức khỏe của CBYT để nâng cao kiến thức về bệnh và chế độ ĐT cho người bệnh THA.
Nhiều BN chưa quan tâm đến chỉ số HA, họ chỉ đi khám và điều trị khi có biều hiện khó chịu như đâu đầu, chóng mặt, lúc đó thì bệnh đã nặng. Đó là điều rất nguy hiểm, vì vậy cần phải tăng cường việc tuyên truyền giáo dục sức khỏe về bệnh THA không ngừng nâng cao nhận thức của bệnh nhân về vấn đề này.
Theo khuyến nghị của Bộ Y tế thì bệnh THA cần phải được điều trị liên tục và suốt đời theo chỉ dẫn của BS thì mới kiểm soát được HA và ngăn ngừa được các biến chứng của bệnh. Từ vấn đề này CBYT cần phải trú trọng hơn nữa trong việc nâng
luan van tot nghiep download luanvanfull moi nhat z z @gmail.com Luan van thac si
26
cao sự hiểu biết của BN về bệnh và chế độ điều trị bằng hình thức tư vấn trực tiếp qua mỗi lần khám bệnh
Trong điều trị THA người bệnh cần phải biết được kết quả điều trị (đạt HA mục tiêu) từ đó họ mới có niềm tin vào điều trị, góp phần tăng cường sự TTĐT của chính bản thân mình để duy trì HA mục tiêu và ngược lại nếu BN không biết được chỉ số HA mục tiêu cần đạt, thì sẽ tạo tâm lý hoang mang, không biết được kết quả điều trị thế nào, có tốt hay không để có hướng điều trị tiếp theo.
Trong quá trình điều trị BN nếu không biết được hậu quả của việc không tuân thủ điều trị, thì sẽ không biết được tầm quan trọng của việc TTĐT nhằm đạt được điều gì và quan trọng như thế nào. Có 67,1% BN cho rằng nếu không TTĐT sẽ không kiểm soát được HA mục tiêu; 40,5% BN trả lời không hạn chế được nguy cơ tim mạch; 70,0% BN cho rằng không ngăn ngừa được biến chứng và tử vong cao hơn nghiên cứu của Nguyễn Minh Phương tỷ lệ tương ứng là 65,6% BN biết được nếu không TTĐT sẽ không kiểm soát được HA và 52,4% BN biết được không ngăn ngừa được biến chứng của bệnh [24]. Lý do có thể do đối tượng tham gia nghiên cứu của chúng tôi là những BN đang được quản lý và điều trị ngoại trú tại bệnh viện.
3.1.2. Thực trạng các loại tuân thủ điều trị
3.1.2.1. Thực trạng tuân thủ điều trị thuốc của ĐTNC
Tuân thủ điều trị thuốc liên tục theo đúng hướng dẫn của bác sỹ sẽ giúp cho BN kiểm soát được HA, phòng tránh được các biến chứng nguy hiểm của bệnh.
Trong nghiên cứu của chúng tôi, sử dụng thang đo 8 mục của Donal và cộng sự để đánh giá tuân thủ điều trị thuốc. Bao gồm 8 câu hỏi về hành vi sử dụng thuốc được đưa ra để BN trả lời. Tuân thủ thuốc là thỉnh thoảng không quên uống thuốc, không quên uống thuốc trong tuần qua và trong ngày hôm qua, không tự ý ngừng thuốc khi thấy khó chịu, không cảm thấy khó khăn khi phải nhớ uống tất cả các loại thuốc và không cảm thấy bị phiền toái vì ngày nào cũng phải uống thuốc. Với những câu trả lời “không” có nghĩa là tuân thủ. Theo thang đo này, TTĐT thuốc là khi trả lời được từ 6 câu (6 điểm) trở lên, dưới 6 câu (6 điểm) là không tuân thủ. Kết quả nghiên cứu, cho thấy có 51,4% BN tuân thủ điều trị thuốc. Sở dĩ như vậy, mặc dù nghiên cứu của chúng tôi, ĐTNC cũng là những BN khám và điều trị THA ngoại trú tại cơ sở y tế
luan van tot nghiep download luanvanfull moi nhat z z @gmail.com Luan van thac si
27
nhưng hầu hết họ lại có trình độ văn hóa thấp hơn nên họ sẽ hạn chế sự tiếp cận hiểu biết về chế độ điều trị thuốc.
Nhìn chung tỉ lệ tuân thủ điều trị thuốc thấp có lẽ là do sự hạn chế kiến thức về bệnh và chế độ điều trị. Người bệnh nghĩ rằng THA là bệnh không nguy hiểm, nên không sợ và không tuân thủ chặt chẽ việc điều trị hoặc họ hiểu sai rằng THA là bệnh chữa khỏi được nên họ chỉ dùng thuốc khi thấy huyết áp tăng cao.
Có rất nhiều lý do làm cho BN không tuân thủ điều trị thuốc như BN thỉnh thoảng vẫn quên uống thuốc hạ HA 19,5%; tự ý ngừng thuốc hạ huyết áp khi thấy khó chịu không theo hướng dẫn của bác sỹ; quên không mang thuốc hạ HA khi đi xa nhà; ngày hôm qua vẫn còn quên uống thuốc hạ HA và BN cho rằng cảm thấy phiền toái vì ngày nào cũng phải uống thuốc; cảm thấy khó khăn khi phải nhớ uống tất cả các loại thuốc hàng ngày, bên cạnh đó một số bệnh nhân còn cho biết lý do không tuân thủ thuốc là do sợ tác dụng phụ của thuốc, tuổi cao nên hay quên, bận công việc, không có ai nhắc nhở điều trị thường xuyên. Từ thực trạng này CBYT, gia đình bệnh nhân và các tổ chức xã hội cần tăng cường tham gia sự nhắc nhở, hỗ trợ người bệnh THA để họ tuân thủ điều trị tốt hơn góp phần nâng cao hiệu quả trong điều trị.
3.1.2.2. Thực trạng tuân thủ thay đổi lối sống của ĐTNC
Trong điều trị THA để kiểm soát được HA và ngăn chặn được các biến chứng nguy hiểm thì tuân thủ các biện pháp thay đổi lối sống có vai trò rất quan trọng trong việc phòng ngừa bệnh THA và góp phần làm giảm liều và lượng thuốc uống.Tuân thủ chế độ ăn có 48,6% bao gồm hạn chế ăn mặn, hạn chế ăn mỡ động vật và các chất béo, hạn chế ăn uống các chất kích thích, ăn tăng cường rau xanh và hoa quả tươi. ĐTNC của chúng tôi là những BN có trình độ văn hóa thấp nên cũng bị hạn chế về nhận thức trong thói quen ăn uống, hơn nữa do phong tục tập quán của làng quê, thói quen ăn uống trong gia đình nên rất khó thay đổi. Trong nghiên cứu của chúng tôi, bệnh nhân tuân thủ hạn chế uống rượu/bia được đánh giá dựa trên BN có thường xuyên uống rượu/bia. Do vậy, bệnh viện cần có những buổi tư vấn, tuyên truyền giáo dục sức khỏe cho BN về ý nghĩa và tầm quan trọng của việc luyện tập thể dục đối với người bệnh THA. ĐTNC của chúng tôi là những BN phần lớn đã nghỉ hưu 70,5% không đi làm nên họ thường quan tâm lo lắng đến sức khỏe, vì vậy, họ tuân
luan van tot nghiep download luanvanfull moi nhat z z @gmail.com Luan van thac si
28
thủ chế độ đo và ghi số đo HA vào sổ theo dõi tốt hơn đồng thời được các CBYT đã quan tâm hướng dẫn cho người bệnh THA cách đo và ghi số đo HA vào sổ theo dõi tại nhà, hàng tháng lại có sự kiểm tra, nhắc nhở của cán bộ y tế.
3.1.2.3. Tuân thủ chế độ điều trị THA
Trong điều trị THA bệnh nhân không những chỉ có uống thuốc liên tục, lâu dài theo hướng dẫn của BS mà còn phải kết hợp với các biện pháp thay đổi lối sống (hạn chế ăn mặn và thức ăn có chứa nhiều cholesterol, acid béo no; hạn chế uống rượu/bia; không hút thuốc lá/lào; tập thể dục đều đặn.