ĐỐI TƯỢNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU 2.1 Đối tượng nghiên cứu
Đối tượng tham gia trong nghiên cứu này là những bác sĩ, điều dưỡng làm việc tại bệnh viện Đa khoa Hoàn Mỹ Đà Lạt.
Tiêu chuẩn lựa chọn:
• Bác sĩ cơ hữu, điều dưỡng đang làm việc tại bệnh viện
• Làm việc tại bệnh viện được nhiều hơn 3 tháng
Trong phạm vi luận văn này việc lựa chọn đối tượng nghiên cứu không có tiêu chí loại trừ.
2.2 Thời gian và địa điểm nghiên cứu
Địa điểm nghiên cứu: tại Bệnh viện Đa khoa Hoàn Mỹ Đà Lạt Thời gian nghiên cứu: từ tháng 7 đến tháng 12 năm 2019 2.3 Thiết kế nghiên cứu
Nghiên cứu sử dụng phương pháp nghiên cứu kết hợp định lượng và định tính.
Trong đó phương pháp nghiên cứu định lượng chủ yếu để làm rõ mục tiêu thứ nhất của luận văn là mô tả thực trạng giao tiếp, ứng xử giữa bác sĩ và điều dưỡng tại 5 khoa lâm sàng của bệnh viện Hoàn Mỹ Đà Lạt năm 2019.
Phương pháp định lượng nhằm làm rõ mục tiêu thứ hai của luận văn là phân tích một số yếu tố ảnh hưởng đến giao tiếp, ứng xử giữa bác sĩ và điều dưỡng tại bệnh viện Hoàn Mỹ Đà Lạt năm 2019.
2.4 Cỡ mẫu
Cỡ mẫu của nghiên cứu sẽ được tính như sau:
- Nghiên cứu định lượng
Hiện nay số lượng các bác sĩ, điều dưỡng đang làm việc tại 5 khoa điều trị nội trú của Bệnh viện Đa khoa Hoàn Mỹ Đà Lạt đã làm việc tại Bệnh viện từ 3 tháng trở lên là 119
HUPH
người gồm 35 bác sĩ và 84 điều dưỡng. Vì số lượng bác sĩ và điều dưỡng tại các khoa điều trị nội trú của bệnh viện ít, nên trong nghiên cứu này, tác giả chọn lấy mẫu toàn bộ.
- Nghiên cứu định tính
Phỏng vấn sâu: Do đặc thù của các khoa có thể khác nhau nên nghiên cứu này chọn mỗi khoa 01 bác sĩ và 02 điều dưỡng. Phỏng vấn đã dừng khi đạt độ bào hòa, kết quả đã phỏng vấn sâu 10 điều dưỡng và 5 bác sĩ (tổng cộng phỏng vấn 15 người bao gồm cả bác sĩ và điều dưỡng).
2.5 Phương pháp chọn mẫu
Phần định lượng: toàn bộ 84 điều dưỡng và 35 bác sĩ đang công tác và làm việc tại 5 khoa điều trị nội trú được chọn để tham gia nghiên cứu. Các bác sĩ, điều dưỡng tham gia phỏng vấn sâu vẫn tham gia trả lời các câu hỏi qua bảng khảo sát ở phần định lượng.
Phần định tính: chọn mẫu thuận tiện. Tại thời điểm tiến hành thu thập số liệu, nghiên cứu viên vào khoa và gặp ai và đồng ý tham gia nghiên cứu thì phỏng vấn. Mỗi khoa chọn 1 bác sĩ và 02 điều dưỡng.
2.6 Công cụ thu thập số liệu
Bộ công cụ phát vấn này được xây dựng có tham khảo nghiên cứu của Trần thị Thanh Thủy (2007) về giao tiếp và ứng xử tại nơi làm việc và nghiên cứu của Hailu ở Etiopia[2], [21] về cảm nhận của cán bộ y tế về giao tiếp giữa bác sĩ và điều dưỡng tại một bệnh viện của Etiopia. Bộ công cụ của Hailu này đã được dùng trong một số nghiên cứu ở Iran và Nhật Bản. Do quy mô của nghiên cứu có hạn nên nghiên cứu viên không đủ thời gian để hiệu chỉnh bộ công cụ. Thay vào đó, nghiên cứu viên sẽ tiến hành tham khảo ý kiến 2 chuyên gia về bộ câu hỏi nghiên cứu để có điều chỉnh cho phù hợp với văn hóa người Việt Nam. Nhìn chung bộ câu hỏi gồm 3 phần:
Phần 1: Đặc điểm người tham gia (tuổi, giới tính, tình trạng hôn nhân, trình độ học vấn, vị trí công việc, thâm niên công tác và thu nhập từ tiền lương)
Phần 2: Cảm nhận của bác sĩ và điều dưỡng về thực trạng giao tiếp và ứng xử hiện nay tại bệnh viên Đa khoa Hoàn Mỹ Đà Lạt (mức độ cởi mở, sự hài lòng, sự tin tưởng và mức độ chia sẻ thông tin về bệnh nhân và chuyên môn trong giao tiếp hằng ngày)
HUPH
Phần 3: Nhận thức của bác sĩ và điều dưỡng về tầm quan trọng trong giao tiếp giữa bác sĩ và điều dưỡng. Các ý kiến của bác sĩ và điều dưỡng về nguyên nhân và giải pháp nâng cao hiệu quả giao tiếp
2.7 Phương pháp thu thập số liệu
Số liệu được thu thập từ tháng 7 năm 2019 bằng phương pháp phát vấn và phỏng vấn sâu.
Nghiên cứu viên chính liên hệ với giám đốc Bệnh viện Đa khoa Hoàn Mỹ Đà Lạt để trình bày về mục đích nghiên cứu. Nghiên cứu viên chính tiến hành thu thập số liệu sau khi có được sự chấp thuận từ giám đốc bệnh viện. Nghiên cứu viên cũng thông báo mục đích và nội dung chính của nghiên cứu lên các thông báo của bệnh viện. Thông báo cũng ghi thời gian dự kiến phát phiếu phát vấn và thời gian phải thu phiếu lại và thời gian phỏng vấn sâu.
Nghiên cứu định lượng
Nghiên cứu định lượng được thu thập bằng hình thức phát vấn qua hai loại bảng hỏi một bảng hỏi dành cho điều dưỡng và một dành cho bác sĩ (Bộ câu hỏi được trình bày ở Phụ lục 1).
Nghiên cứu viên chính là người thu thập số liệu. Các bác sĩ và điều dưỡng trong bệnh viện được phát phiếu khảo sát vào khi giao ban khoa. Nghiên cứu viên chính thông báo lại mục tiêu và nội dung nghiên cứu, sau đó hướng dẫn điền phiếu khảo sát. Những bác sĩ và điều dưỡng đồng ý tham gia nghiên cứu sẽ được yêu cầu ký vào phiếu chấp thuận tham gia nghiên cứu. Họ cũng đã được giải thích là có quyền rút khỏi cuộc khảo sát bất cứ lúc nào. Bộ công cụ sẽ được thử nghiệm trên 01 bác sĩ và 01 điều dưỡng để chỉnh sửa hoàn thiện trước khi đưa vào thu thập số liệu chính thức. Phiếu hỏi được phát và thu lại ở cuối ngày.
Người thu thập số liệu sau khi nhận phiếu khảo sát xem toàn bộ các phiếu khảo sát, những phiếu nào có chứa các thông tin không đồng nhất sẽ được chuyển lại cho đối tượng
HUPH
nghiên cứu để điền bổ sung. Bộ công cụ chưa tham khảo ý kiến chuyên gia được trình bày tại phụ lục 1.
Nghiên cứu định tính
Phần nghiên cứu định tính sử dụng phương pháp phỏng vấn sâu.
Phần phỏng vấn sâu thu thập bao gồm thông tin cơ bản (tuổi/giới tính và vị trí công tác) của đối tượng nghiên cứu, vấn đề liên quan môi trường làm việc, cảm nhận của họ về cách ứng xử và trao đổi hằng ngày giữa bác sĩ và điều dưỡng. Nghiên cứu viên chính là người tiến hành phỏng vấn trực tiếp các đối tượng nghiên cứu. Nhà nghiên cứu giải thích cho các bác sĩ và điều dưỡng về mục đích nghiên cứu. Những bác sĩ, điều dưỡng được chọn để phỏng vấn và đồng ý tham gia nghiên cứu được yêu cầu ký vào phiếu chấp thuận tham gia nghiên cứu. Họ cũng đã được giải thích là có quyền rút khỏi cuộc phỏng vấn bất cứ lúc nào. Nghiên cứu viên tiến hành phỏng vấn tại phòng làm việc của đối tượng nghiên cứu hoặc phòng làm việc của nghiên cứu viên, tùy thuộc vào đối tượng nghiên cứu. Mỗi cuộc phỏng vấn kéo dài khoảng 45 phút. Người phỏng vấn xin phép ghi âm chép lại nội dung cuộc phỏng vấn. Hướng dẫn phỏng vấn sâu được trình bày ở phụ lục 2.
2.8 Các biến số nghiên cứu a) Phần nghiên cứu định lượng
Trong nghiên cứu này những nhóm biến số được thu thập gồm nhóm biến liên quan đến thông tin cá nhân của người tham gia nghiên cứu, nhóm biến liên quan đến phương pháp giao tiếp, Các biến liên quan đến thực trạng giao tiếp ứng xử giữa bác sĩ và điều dưỡng tại bệnh viện Hoàn Mỹ Đà Lạt hiện nay, Biến liên quan đến sự hài lòng về giao tiếp giữa điều dưỡng và bác sĩ, Các biến liên quan đến thực hành chia sẻ thông tin về bệnh nhân trong giao tiếp giữa điều dưỡng và bác sĩ tại bệnh viện Đa Khoa Hoàn Mỹ Đà Lạt, Đánh giá của nhân viên y tế về về tầm quan trọng của giao tiếp- ứng xử giữa điều dưỡng và bác sĩ tại nơi làm việc, Ý kiến của nhân viên y tế về nguyên nhân chính dẫn đến việc giao tiếp không hiệu quả giữa bác sĩ và điều dưỡng, Giải pháp hiệu quả để cải thiện mối quan hệ này
Biến số nghiên cứu (phụ lục 3)
HUPH
b) Nghiên cứu định tính: Nghiên cứu sẽ khảo sát các chủ điểm sau Nhận xét về môi trường làm việc của bệnh viện Hoàn Mỹ.
Mức độ cởi mở trong giao tiếp và trao đổi/chia sẻ giữa bác sĩ và điều dưỡng: mức độ cởi mở liên quan đến giao tiếp thông tin cuộc sống hằng ngày, thông tin chuyên môn, thông tin về tình hình bệnh nhân.
Hài lòng về nội dung và cách thức các bác sĩ và điều dưỡng trao đổi/ chia sẻ về thông tin chuyên môn, thông tin về tình hình bệnh nhân và thông tin về cuộc sống hằng ngày của cá nhân
Vai trò của giao tiếp và ứng xử giữa bác sĩ và điều dưỡng lên kết quả chăm sóc bệnh nhân, môi trường làm việc …
Lý do của giao tiếp và ứng xử không phù hợp, cách khắc phục 2.9 Phương pháp phân tích số liệu
Nghiên cứu định lượng: Số liệu sau khi được làm sạch được nhập vào máy tính và được xử lý bằng phần mềm SPSS 22.0 cho các thông tin mô tả và phân tích thống kê.
Nghiên cứu định tính: quá trình phân tính số liệu được thực hiện song song đồng thời khi nhà nghiên cứu tiến hành phỏng vấn. Các cuộc phỏng vấn được ghi âm và “gỡ băng” ghi âm để nhập và phân tích bằng phần mềm Excel trên cơ sở xây dựng cây tree note. Các bản gỡ băng có tên văn bản (file) riêng (được mã hóa) và được nhập vào phần mềm Excel làm nguồn phân tích. Khung chủ đề gồm các chủ đề lớn (theme) và chủ đề nhánh (sub-theme) được nhà nghiên cứu lựa chọn và phân tích dựa trên dữ liệu thu được.
2.10 Vấn đề đạo đức của nghiên cứu
Đối tượng nghiên cứu được giải thích về mục đích, nội dung và phương pháp nghiên cứu trước khi tiến hành phỏng vấn hoặc gởi phiếu khảo sát đồng thời chỉ phỏng vấn, gởi phiếu khảo sát khi có sự đồng ý tham gia nghiên cứu của họ.
Mọi thông tin cá nhân của đối tượng nghiên cứu được giữ kín. Các số liệu thông tin thu thập được chỉ phục vụ cho mục đích nghiên cứu, không phục vụ cho mục đích khác.
HUPH
Nội dung nghiên cứu phù hợp, đề cương nghiên cứu phải được hội đồng y đức của trường đại học Y tế công cộng và hội đồng khoa học kỹ thuật Bệnh viện Đa khoa Hoàn Mỹ Đà Lạt phê duyệt cho phép thực hiện nghiên cứu. Đề cương nghiên cứu đã được Hội đồng đạo đức thông qua và cho phép tiến hành, số 361/2019/ YTCC – HD3, ngày 26/6/2019.
Kết quả nghiên cứu sẽ được phản hồi lại cho Ban giám đốc bệnh viện, hội đồng khoa học kỹ thuật, đội ngũ bác sĩ điều dưỡng viên trong toàn bệnh viện. Kết quả nghiên cứu có thể làm cơ sở cho việc nâng cao kỹ năng giao tiếp về chuyên môn của bác sĩ và điều dưỡng, nhằm nâng cao chất lượng dịch vụ chăm sóc sức khỏe cho người bệnh.
HUPH