Câu Đáp án Điểm
1 (2,0 điểm)
* Đảm bảo yêu cầu hình thức đoạn văn:
HS có thể trình bày đoạn văn theo cách diễn dịch, quy nạp, tổng - phân - hợp, móc xích hoặc song hành.
* Xác định đúng vấn đề cần nghị luận:
Một tấm lòng trong cuộc sống (đi từ nội dung của đoạn trích:
đó là lời người cha dạy con về sự cần thiết phải có cho mình một tấm lòng biết yêu thương, trân trọng, đồng cảm, chia sẻ,...
trong cuộc sống).
* Triển khai vấn đề cần nghị luận:
HS lựa chọn các thao tác lập luận phù hợp để triển khai vấn đề cần nghị luận nhưng cần nêu được những biểu hiện của tấm lòng trong cuộc sống. Có thể theo hướng sau:
- Tấm lòng: Là từ dùng để chỉ chung cho những tình cảm đẹp đẽ như tình yêu thương, sự đồng cảm, giúp đỡ, đức hi sinh của con người,...
- Những biểu hiện của tấm lòng trong cuộc sống: Biểu hiện của tình yêu thương, sự đồng cảm, giúp đỡ, đức hi sinh,... với những đối tượng, hoàn cảnh khác nhau.
- Khẳng định ý nghĩa, giá trị của một tấm lòng trong cuộc sống.
- Phê phán và chỉ ra hậu quả của lối sống cá nhân, ích kỉ, lạnh lùng, vô cảm.
- Bàn về cách bồi đắp tâm hồn, tình cảm cho con người.
* Chính tả, dùng từ, đặt câu:
Đảm bảo chuẩn chính tả, ngữ nghĩa, ngữ pháp tiếng Việt.
* Sáng tạo:
Có cách diễn đạt mới mẻ, thể hiện suy nghĩ sâu sắc về vấn đề nghị luận.
0,25
0,25
1,0
0,25 0,25
Thang điểm:
- Điểm 2,0 - 2,5: Thí sinh diễn đạt tốt các yêu cầu trên, đảm bảo các kĩ năng theo yêu cầu, có thể còn vài sơ xuất nhỏ.
- Điểm 1,0 - dưới 2,0: Thí sinh trình bày được phần lớn các yêu cầu trên, có thể còn vài lỗi nhỏ trong diễn đạt.
- Điểm dưới 1,0: Thí sinh trình bày nội dung sơ sài, mắc nhiều lỗi trong diễn đạt, bố cục.
- Điểm 0,0: Thí sinh hoàn toàn lạc đề hoặc không làm bài.
2 (4,5 điểm) a. Yêu cầu về kĩ năng:
Học sinh biết làm kiểu bài nghị luận văn học, phân tích bài thơ để làm sáng tỏ một ý kiến. Bài có bố cục rõ ràng, chặt chẽ, mạch lạc, không sai lỗi chính tả, ngữ pháp, diễn đạt, dùng từ,…
Bài viết có cảm xúc.
b. Yêu cầu về kiến thức:
Học sinh có thể trình bày theo các cách khác nhau nhưng phải
đảm bảo các ý cơ bản sau:
*Mở bài:
- Giới thiệu khái quát về tác giả, tác phẩm.
- Trích dẫn ý kiến.
*Thân bài:
- Hoàn cảnh sáng tác: Bài thơ được viết tháng 4 năm 1976, sau khi cuộc kháng chiến chống Mĩ kết thúc thắng lợi, đất nước thống nhất, lăng Chủ tịch Hồ Chí Minh cũng vừa khánh thành, Viễn Phương ra thăm miền Bắc, vào lăng viếng Bác Hồ. Bài thơ bộc lộ cảm xúc chân thành và suy ngẫm sâu sắc về hình tượng Bác Hồ trong lòng dân tộc.
→ Khẳng định: Hoàn cảnh đó làm nên mạch cảm xúc thành kính, biết ơn của nhà thơ.
- Phân tích mạch cảm xúc của bài thơ:
+ Niềm xúc động của nhà thơ khi đến lăng Bác:
Hình ảnh hàng tre bên lăng Bác gợi liên tưởng đến “Hàng tre xanh xanh Việt Nam”, đến tình đoàn kết của nhân dân vượt qua gian khó.
Hình ảnh mặt trời gợi đến hình ảnh Bác “mặt trời trong lăng rất đỏ”, đến công lao, sức sống của Bác đối với đất nước và sự trường tồn của tư tưởng Hồ Chí Minh.
Hình ảnh đoàn người vào lăng viếng Bác gợi liên tưởng đến hình ảnh “Kết tràng hoa dâng bảy mươi chín mùa xuân” là tình cảm của nhân dân đối với Bác.
+ Niềm xúc động thành kính, thiêng liêng của nhà thơ khi vào lăng viếng Bác:
Cảm nhận Bác đang trong “giấc ngủ bình yên”, thanh thản giữa “vầng trăng sáng dịu hiền” giữa thiên nhiên trong trẻo.
Đó là cảm xúc Bác còn sống mãi.
Giữa lí trí và tình cảm, giữa niềm tin và thực tại có sự khác biệt: tin Bác còn sống mãi nhưng vẫn không tránh khỏi nỗi đau mất Bác, không được gặp Người nên nhà thơ “đau nhói ở trong tim” - nỗi đau chan chứa tình yêu thương. Đó là tình cảm của nhân dân đối với Bác, với lãnh tụ.
+ Nguyện ước thiêng liêng đối với Bác:
Nhà thơ giãi bày nỗi nhớ thương khi phải về miền Nam, xa Bác.
Từ đó bày tỏ ước muốn được hóa thân thành bông hoa tỏa hương, con chim hót bên lăng Bác. Đặc biệt muốn trở thành
“cây tre trung hiếu” trong “hàng tre xanh xanh Việt Nam”.
Nghĩa là sống đẹp, sống trung thành với lí tưởng của Bác.
Mạch vận động của cảm xúc đi theo trình tự cuộc vào lăng viếng Bác: từ ấn tượng ban đầu khi mới đến lăng Bác cho đến lúc phải chia xa, bao trùm lên tất cả là tấm lòng thành kính, biết ơn sâu nặng của nhà thơ, cũng là của nhân dân miền Nam
(0,5) 0, 25 0, 25 (3,5) 0,25
0,25 0,5
0,5
0,5
0, 25
đối với công lao trời bể, nhân cách cao đẹp của Bác. Cảm xúc ấy đã tạo nên sự đồng cảm sâu sắc với người đọc.
- Đánh giá về nghệ thuật:
+ Bài thơ có giọng điệu trang trọng và tha thiết, nhiều hình ảnh ẩn dụ đẹp và gợi cảm, ngôn ngữ bình dị mà cô đúc.
(Lưu ý: Giám khảo cần linh hoạt khi chấm điểm phần này, thí sinh có thể phân tích nghệ thuật lồng trong phân tích nội dung.)
- Học sinh liên hệ (làm ngắn gọn): có thể liên hệ tới việc sống, học tập và làm theo tấm gương đạo đức Hồ Chí Minh:
+ Tấm gương đạo đức Hồ Chí Minh tiêu biểu cho những nét đẹp về đạo đức cách mạng và lối sống của con người Việt Nam như: đức tính giản dị, tiết kiệm, nhân ái, bao dung,…; lí tưởng cách mạng, lòng yêu nước, ý chí chiến đấu chống kẻ thù ngoại xâm, kiên trung vượt qua khó khăn, nguy hiểm để đi đến đích cuối cùng…
+ Những hành động cụ thể của học sinh thể hiện việc sống, học tập và làm theo tấm gương đạo đức Hồ Chí Minh.
*Kết bài:
Khẳng định lại vấn đề cần nghị luận.
0, 5
(0,75)
0, 25
0, 5 (0,5)
Lưu ý: Giáo viên tùy theo chất lượng bài làm của học sinh để đánh giá cho điểm hợp lí. Chấp nhận những ý kiến phản biện nhưng ý kiến ấy phải có cơ sở khoa học, vững vàng. Đặc biệt chú ý khuyến khích, thưởng điểm cho những bài có khả năng diễn đạt tốt, cách viết sáng tạo.
---Hết---
ĐỀ THAM KHẢO TUYỂN SINH 10 Môn Ngữ văn
Thời gian 120 phút I. Phần Đọc hiểu (6 điểm)
Đọc đoạn văn sau và trả lời những câu hỏi :
Thấm thoát mà đã qua ba mươi năm. Thời gian ấy đủ dài để biến những chàng trai trẻ như chúng tôi ngày xưa trở thành những ông già lẩm cẩm với hành trang ký ức là bộn bề những tháng ngày chiến đấu ác liệt trên đất bạn Campuchia. Nhắn nhe hoài trên đài báo, bàn bạc qua lại riết ở từng ban liên lạc đồng đội từ cả chục năm nay, vậy mà đến giờ, những thằng lính lộc ngộc còn sót lại của đại đội 5, tiểu đoàn 2, trung đoàn 7, sư đoàn 310 do tôi làm đại đội trưởng khi xưa mới có dịp trở lại tỉnh Cô Công. Lúc cả đoàn lục
tục lên xe, chợt thấy lòng sao bần thần quá xá, cả đại đội vốn nổi danh là “lính đẹp” khi xưa giờ gom nhặt khắp mấy chục tỉnh thành chỉ còn lại chừng một tiểu đội. Một tiểu đội lính già, tóc muối tiêu, gương mặt nhuốm màu thời gian và những truân chuyên, bạo bệnh của cuộc đời. Ráng gạt ra đầu những suy nghĩ buồn nản, tôi cao giọng: “Các đồng chí.
Nghiêm !” … (Trích “Người đồng đội thứ mười ba” – Nguyễn Văn Trung)
Câu 1: a) Đoạn văn trên viết về điều gì ?
b) Đồng thời đoạn trên còn gợi em nghĩ đến các nhân vật trong truyện ngắn nào ? của ai ? (mà em đã học trong Ngữ văn 9 HKII)
Câu 2: Chỉ ra ít nhất 2 phép liên kết câu có trong đoạn văn trên.
Câu 3: “Chúng tôi” trong đoạn văn trên có những đức tính đáng quý của một người lính, em hãy viết môt văn bản ngắn nêu suy nghĩ về đức tính ấy
II. Phần Làm văn (4 điểm)
Nhận xét về nhân vật Phương Định trong truyện ngắn Những ngôi sao xa xôi của Lê Minh Khuê (Ngữ văn 9, tập 2, NXB Giáo dục Việt Nam 2015) có ý kiến cho rằng:
Những thử thách nguy hiểm ở chiến trường, thậm chí cả cái chết, cũng không thể làm mất đi ở nhân vật Phương Định sự hồn nhiên, trong sáng và những mơ ước về tương lai.
Em hãy trình bày suy nghĩ của mình (bằng một bài văn nghị luận) về ý kiến trên và liên hệ thực tế ngày nay, giới trẻ cũng có những ước mơ, hoài bão đã và đang được thực hiện.
ĐỀ THAM KHẢO TUYỂN SINH 10
Năm học: 2019 - 2020 Thời gian : 120 phút
Câu 1: ( 3 điểm)
Đọc đoạn văn sau và trả lời câu hỏi:
Trong những giấc mơ của không ít các bạn trẻ, đặc biệt là các cô gái, có chuyện ước gặp thần tượng ngoài đời thực. Họ phải…tốn kha khá tiền để đến sân vận động nhòm mặt thần tượng, có người về nhà mặt mày tái mét, áo quần đứt cúc tuột khuy.
Chỉ có điều đáng nói là thần tượng đến, rồi đi, để lại những dư âm đáng ghét. Khi
“ diễn giao lưu” họ cố gắng bộc lộ niềm yêu mến của mình với bao nhiêu khán giả.
Những cái hôn gió, những lời nói có cánh và những hứa hẹn hết mình với nghệ thuật…
Nhưng những bó hoa được bỏ lại trên sân khấu, nét mặt lạnh lùng khi đi giữa hàng rào bảo vệ, những pha cắt đuôi quá quắt trước làn sóng báo chí của họ… thật khó để nói tình yêu ấy thật lòng. Đã vậy, chỉ sau vài sô diễn, một số người đã có những phát biểu không mấy thiện cảm về khán giả.
( Theo Báo CAND số 62) a) Chỉ ra 1 phép liên kết câu có trong đoạn trích trên. ( 0,5đ)
b) Bạn hiểu như thế nào về câu văn sau: “Những bó hoa được bỏ lại trên sân khấu, nét mặt lạnh lùng khi đi giữa hàng rào bảo vệ , những pha cắt đuôi quá quắt trước làn sóng báo chí của họ… thật khó để nói tình yêu ấy thật lòng.”( 0,5đ)
c) Nêu nội dung chính của đoạn trích trên ( 1đ)
d) Thông qua đoạn trích trên, em rút ra bài học gì cho bản thân. (Trả lời trong khoảng 3 - 5 dòng). ( 1đ)
Câu 2: (3 điểm)
Có ý kiến cho rằng: Sống trải nghiệm là lối sống rất cần thiết với giới trẻ hiện nay.
Em có đồng tình với nhận định trên không? Hãy viết một bài văn ngắn (khoảng 1 trang giấy thi) trình bày suy nghĩ của mình.
Câu 3: ( 4 điểm)
Quê hương anh nước mặn, đồng chua Làng tôi nghèo đất cày lên sỏi đá Anh với tôi đôi người xa lạ
Tự phương trời chẳng hẹn quen nhau Súng bên súng, đầu sát bên đầu
Đêm rét chung chăn thành đôi tri kỉ Đồng chí!
( Đồng chí, Chính Hữu)
Cảm nhận của em về đoạn thơ trên. Từ đó, hãy liên hệ với một tác phẩm văn học khác hoặc trong thực tế đời sống để thấy được vẻ đẹp của con người Việt Nam đối với đất nước.