PHẦN 2 MỘT SỐ VẤN ĐỀ VỀ
3. Liên hệ, bài học
ĐỀ SỐ 28: Vai trò của sự sáng tạo GỢI Ý:
1. Sự sáng tạo chính là một trong những chìa khóa để khẳng định bản thân, sáng tạo cũng có nghĩa là bạn đang sống được nhiều hơn so với những gì mà tạo hóa đã ban tặng cho con người.
2. Sự sáng tạo được hiểu là khả năng tạo ra cách làm mới, giải pháp mới, đem lại hiệu quả cao nhất.
3. Vai trò:
- Sáng tạo giúp ta tiết kiệm được thời gian, công sức;
- Sáng tạo là điều kiện tiên quyết giúp ta vượt qua mọi trở ngại để thành công;
- Sáng tạo là thế mạnh để cạnh tranh;
- Sáng tạo là động lực để phát triển…
4. Trái với sáng tạo là làm việc máy móc, ỉ lại trì trệ…
5. Trong một xã hội mà nền kinh tế tri thức phát triển mạnh mẽ thì sáng tạo là một yêu cầu hàng đầu. Hãy không ngừng học tập, tiếp thu tích lũy tri thức, năng động đổi mới và sáng tạo…để cuộc sống ngày càng phát triển…
ĐỀ SỐ 29: Vai trò của lòng tự trọng GỢI Ý:
1. Lòng tự trọng là một phẩm chất đạo đức đầu tiên mà con người cần phải có. Nó chính là thước đo quan trọng để đánh giá nhân cách một con người.
2. Lòng tự trọng là lòng tự quý mình, tự coi mình có giá trị, không bao giờ thất vọng về bản thân; có ý thức biết giữ gìn và coi trọng phẩm cách, giá trị, danh dự của chính mình; biết phân biệt được giá trị của bản thân.
3. Vai trò của lòng tự trọng
- Giúp mỗi người biết sống trung thực, bênh vực kẻ yếu; dám nhận lỗi sai khi làm sai: Lão Hạc…;
- Giúp mỗi người giữ gìn nhân cách, phẩm giá của mình như: Hs thà chấp nhận bị điểm kém chứ nhất định không nhìn bài bạn…;
GVBM: MAI PHÚC ĐẶNG 11 7
- Tự trọng sẽ được mọi người yêu mến quý trọng;
- Là thước đo nhân cách của con người trong xã hội;
- Xã hội ngày càng văn minh và trở nên tốt đẹp nếu con người ai cũng biết sống tự trọng.
4. Trí với tự trọng là những con người không dám thừa nhận lỗi…; cần phân biệt tự trọng với tự ái, tự cao….
5. Giá trị của mỗi người được xây dựng nên từ lòng tự trọng, hướng con người đến những chuẩn mực chung của xã hội. Hãy biết tự trọng trong từng việc làm nhỏ để giúp cho cuộc sống ngày càng tươi đẹp hơn…
ĐỀ SỐ 30: Vai trò của lòng vị tha GỢI Ý:
1. Để xây dựng một cuộc sống tốt đẹp, hạnh phúc và thàng công, mỗi người cần có nhiều đức tính. Một trong những đức tính cần có đó là lòng vị tha.
2. Vị tha có nghĩa là sống vì người khác (vị là vì; tha là người khác), không ích kỉ, không vì riêng mình, không mưu lợi cá nhân
Lòng vị tha là sự hi sinh một điều gì đó cho một người khác mà không cần đền đáp. Đây chính là một biểu hiện đẹp nhất trong phẩm chất nhân hậu của con người.
3. Vai trò:
*Đối với bản thân và công việc:
- Giúp ta chuyển hóa được hoàn cảnh xấu trở nên tốt;
- Xả thân chiến thắng được lòng vị kỉ để hoàn thiện nhân cách;
- Giúp ta biết sống hi sinh vì người khác, vì lợi ích chung của cộng đồng;
- Khi gặp khó khăn, không đùn đẩy, né tránh, mà sẵn sàng nhận về mình…;
- Khi gặp thất bại không đổ lỗi cho hoàn cảnh…khi thành công không khoe khoang…;
- Giúp ta sống thanh thản, bình an trong tâm hồn; làm cho công việc luôn tốt đẹp, có chất lượng hơn;
- Người có lòng vị tha sẽ được mọi người yêu mến nể trọng. Cho nên họ dễ được giúp đớ trở lại và thành công trong công việc.
*Đối với mọi người và xã hội:
- Giúp ta biết sống hòa nhã, vui vẻ thân thiện; dễ đồng cảm chia sẻ và giúp đỡ người khác;
biết kìm nén cảm xúc, lợi ích của bản thân để làm vui lòng người khác; luôn biết lo nghĩ cho người khác: VD: Thúy Kiều khi ở lầu Ngưng Bích…;
GVBM: MAI PHÚC ĐẶNG 11
- Giúp ta biết thông cảm và dễ tha thứ cho người khác; không gây khó dễ, hay bắt bẻ người khác khi họ mắc lỗi;
- Giúp ta cảm hóa được người khác, giúp họ tìm được niềm tin, trở lại cuộc sống lương thiện;
- Là động lực để xây dựng nên những giá trị khoa học và nghệ thuật đích thực đóng góp cho xã hội. VD: ước mơ về một cuộc sống giùa tình yêu thương của Đỗ Phủ, Nam Cao…;
- Vị tha giúp cân bằng xã hội và con người;
4. Phê phán lối sống vị kỉ…; Phân biệt, vị tha không có nghĩa là nuông chiều dung túng cho những thói hư tật xấu, bao biện dễ dàng bỏ qua khuyết điểm…
5. Vị tha là một phẩm chất vô cùng tốt đẹp của con người.. hãy biết sống quan tâm yêu thương chia sẻ, hết lòng giúp đỡ, lắng nghe, cảm nhận từ những người xung quanh để cuộc sống trở nên tốt đẹp…
ĐỀ SỐ 31: “Hạnh phúc đến từ những điều bé nhỏ”
GỢI Ý:
1. Ai đó đã từng nói về hạnh phúc thật bình dị rằng "Hạnh phúc đến từ những điều bé nhỏ".
2. Hạnh phúc chính là trạng thái thỏa mãn về thể chất và tinh thần, là cảm xúc vui sướng, thoải mái khi con người đạt được điều gì đó.
- Điều nhỏ bé là những điều bình dị, gần gũi mà ai cố gắng cũng có thể đạt được nó.
-> Câu nói đã đề cao ý nghĩa của những điều bình dị, bé nhỏ trong quá trình xây lên hạnh phúc của mỗi người. Điều đó là hoàn toàn đúng.
3. Cuộc sống hiện đại ngày càng xô bồ, con người thường có xu hướng tìm về những thứ tối giản, bình dị để tìm thấy sự thanh thản trong tâm hồn.
- Quan niệm về hạnh phúc của mỗi người cũng rất là khác nhau:
+ Khi còn thời thơ ấu, hạnh phúc của một đứa trẻ là được sa vào lòng mẹ, được ôm ấp và nuông chiều.
+ Hạnh phúc của một thiếu niên là được đi học, tự do, vui chơi;
+ Đối với những người đang mắc các chứng bệnh nan y, thì có lẽ với họ hạnh phúc thật giản dị chỉ là mỗi buổi sáng vẫn được cảm nhận sự sống, vẫn nghe được tiếng chim hót, thấy được ánh nắng ban mai rực rỡ.
+ Đối với những người có hoàn cảnh khó khăn, bơ vơ, cô đơn, không nơi nương tựa, hanh phúc chỉ đơn giản là có 1 mái ấm, được ăn 1 bữa cơm no.
+ Còn những người khác thì thấy hạnh phúc khi họ giúp được người khác, khi họ làm một việc tốt.
GVBM: MAI PHÚC ĐẶNG 11 9
+ Đôi khi, hạnh phúc có thể đến khi ta nhìn thấy người khác mỉm cười, khi thấy họ được hạnh phúc.
- Biết trân trọng những điều bé nhỏ chính là 1 cách để tận hưởng cuộc sống, di dưỡng tinh thần, là biểu hiện của sự trân trọng sự sống.
4. Thật vậy, hạnh phúc đến từ những điều bình dị. Vậy nên, biết trân trọng những gì mình đang có như hạnh phúc, sức khỏe, gia đình, bè bạn… sẽ khiến ta có cuộc sống bình yên, thanh thản…
ĐỀ SỐ 32: Suy nghĩ về tình bạn tuổi học trò GỢI Ý:
- Cuộc đời học sinh thật đẹp với biết bao kỷ niệm buồn vui, và tình bạn tuổi học trò vẫn luôn đẹp biết mấy
- Tình bạn là gì? Tình bạn là tình cảm của một người biết quan tâm, giúp đỡ, đồng cảm, một người mình có thể tin tưởng để chia sẻ những niềm vui, nỗi buồn. Tình bạn là điều không thể thiếu với mỗi người, nhất là ở lứa tuổi học trò. Bạn bè là người ta có thể chia sẻ mọi chuyện buồn vui, những thăng trầm trong cuộc sống. Tình bạn tuổi học trò là thứ rất trong sáng, đẹp đẽ.
- Biểu hiện của tình bạn tuổi học trò
- Nêu dẫn chứng về tình bạn tuổi học trò: đôi bạn cùng tiến, giúp nhau vượt qua khó khăn:
Ta có những người bạn thân thiết cùng giúp nhau học tập, mỗi người học hỏi từ bạn bè những cách sống tốt, những điều hay lẽ phải để hoàn thiện bản thân mình hơn.
- Làm thế nào để có một tình bạn tuổi học trò đáng nhớ”
+ Phải tin bạn, không lừa dối, không vụ lợi + Thông cảm, chia sẻ khó khăn với bạn;
+ Đồng cảm với bạn bất cứ chuyện vui buồn, khó khăn;
- Rộng lượng tha thứ những lỗi lầm của bạn
+ Gắn bó tình bạn thân thiết với tập thể, không chia rẻ khỏi tập thể.
+ Phê bình sai lầm giúp bạn sữa sai, tình bạn ngày tốt hơn;
+ Nể nang, che giấu điều xấu của bạn sẽ làm bạn chậm tiến và tình bạn chậm phát triển. 4.
Phê bán tình bạn xấu
+ Dùng tình bạn để trục lời, ta chơi thật lòng, nhưng họ lại lừa rối ta vu lợi.
+ Lôi kéo ta theo con đường sai trái. Dủ ta bỏ học, tập hút thuốc lá, trộm tiền của cha mẹ, ăn cắp xung quanh.
+ Dân gian ta có câu: “giàu vì bạn”, “ nghèo vì bạn”
GVBM: MAI PHÚC ĐẶNG 12
- Nêu ý nghĩa về tình bạn: Tình bạn tuổi học đường là tình bạn hồn nhiên, đẹp đẽ, và trong sáng nhất. Mỗi người hãy xây dựng cho mình một tình bạn đẹp để động viên, giúp đỡ nhau trong học tập và cuộc sống.
- Liên hệ bản thân
ĐỀ SỐ 33: Về lòng thương người GỢI Ý:
1. Nêu vấn đề: Mỗi chúng ta ai cũng đã từng nghe câu tục ngữ “ thương người như thể thương thân”, đó là một nghĩa cử rất cao đẹp của con người. Chúng ta sẽ cùng tìm hiểu về lòng thương người.
2. Giải thích thế nào là lòng thương người:
- Lòng thương người được hiểu là sự đồng cảm, chia sẻ, thấu hiểu, giúp đỡ giữa con người với nhau.
- Là làm những điều tốt đẹp cho người khác và nhất là những người gặp khó khăn hoạn nạn.
- Là thể hiện tính cảm yêu thương và quý mến người khác.
3. Biểu hiện a. Trong gia đình:
- Ông bà thương con cháu, cha mẹ thương con, con thương ba mẹ
- Cha mẹ chấp nhận hi sinh, cực nhọc để làm việc vất vả và nuôi dạy con cái nên người - Con cái biết nghe lời, yêu thương cha mẹ là thể hiện tính yêu thương của mình đối với ba mẹ
- Tình yêu thương còn thể hiện ở sự hòa thuận quý mến lẫn nhau giữa an hem với nhau.
b.Trong xã hội:
- Lòng thương người là truyền thống đạo lí:“bầu ơi thương lấy bí cùng. Tuy rằng khác giống nhưng chung một giàn”
4. Phê phán bác bỏ những người không có lòng thương người: - Phê phán lối sống vô cảm, không có tình thương
- Phê phán những người không biết quan tâm, chia sẻ và đồng cảm với mọi người xung quanh
5. Kết thúc vấn đề: nêu cảm nghĩ của em về lòng thương người
ĐỀ SỐ 34: Hãy trả lời cho câu hỏi: Thế nào là thái độ hợp tác tốt với mọi người của mỗi cá nhân?
GỢI Ý:
Thế nào là thái độ hợp tác tốt với mọi người của mỗi cá nhân.
GVBM: MAI PHÚC ĐẶNG 12 1
- Thái độ hợp tác tốt với mọi người của mỗi cá nhân được hiểu là thái độ sống tích cực, cùng liên kết, giúp đỡ lẫn nhau trong công việc nhằm đạt hiệu quả cao trong công việc chung vì lợi ích chung.
- Nó được thể hiện trong việc lắng nghe ý kiến của mọi người, chia sẻ những thuận lợi, khó khăn vướng mắc trong công việc, đặt niềm tin vào người khác, sẵn sàng góp ý kiến trên tinh thần thân ái và xây dựng.
- Bài học nhận thức và hành động.
ĐỀ SỐ 35: Về biện pháp khắc phục hiện tượng quá mê say với thế giới ảo của một bộ phận giới trẻ hiện nay.
GỢI Ý:
- Nêu biểu hiện của hiện tượng mê say với thế giới ảo, tóm lược những nguyên nhân, tác hại của thế giới ảo.
- Biện pháp khắc phục:
+ Bản thân: Nhận thức được ý nghĩa của cuộc sống, tác hại của lối sống ảo. Thấy được tầm quan trọng, ý nghĩa của việc sống thật với cuộc đời, đam mê học tập, sáng tạo; biết đấu tranh với chính mình để không sa ngã, chìm đắm vào thế giới ảo.
+ Nhà trường, gia đình: Cần quan tâm hơn nữa đến các bạn trẻ. Các tổ chức trong nhà trường cần phải tăng cường thông qua các hoạt động để học sinh nâng cao bản lĩnh trước những luồng thông tin trên mạng xã hội, khước từ những cám dỗ.
+ Xã hội cần phải có những giải pháp hữu hiệu hơn, bởi hiện nay chúng ta không theo kịp được với trào lưu của giới trẻ, chưa có những biện pháp thực sự hữu dụng …
ĐỀ SỐ 36: Về trách nhiệm của tuổi trẻ trong việc phát triển đất nước hôm nay.
GỢI Ý:
Cần phải làm rõ trách nhiệm của tuổi trẻ trong việc phát triển đất nước. Có thể theo hướng sau:
Xuất phát từ thực tiễn đất nước, tuổi trẻ hôm nay cần ý thức được trách nhiệm của mình;
Có những hành động cụ thể để phát triển bản thân như:….;
Phát triển bản thân chính là góp phần phát triển đất nước bằng những việc làm thiết thực, có ý nghĩa.
- Nêu cảm nhận về lòng tốt giữa con người với con người trong cuộc sống hiện nay.
Tham khảo đoạn văn sau:
“Cuộc sống có vô vàn những thứ quý giá như sức khỏe, thời gian bởi người ta thường nói
"có sức khỏe là có tất cả” và “thời gian là vàng”. Song có một thứ quý giá vô cùng mà ta GVBM: MAI PHÚC ĐẶNG 12
không thể không kể đến đó là lòng tốt trong câu “lòng tốt là của cải”.Vậy lòng tốt là gì?
Lòng tốt là hành động, việc làm xuất phát từ tấm lòng nhằm giúp đỡ người khác.Người có lòng tốt giúp đỡ người khác như tìm thấy niềm vui trong cuộc sống và người được giúp đỡ sẽ trở lên hân hoan, có niềm tin để vượt qua khó khăn, những trẻ em nghèo, những người nhiễm chất độc da cam sẽ yên tâm hơn với cuộc sống, nhờ có lòng tốt của người khác mà những người nghèo được đón Tết đầy đủ, vui vẻ hơn. Có thể nhờ có lòng tốt mà cuộc sống của con người với con người trở lên tốt đẹp hơn. Người có lòng tốt luôn quan tâm, chia sẻ giúp đỡ những người khác, không nghĩ xấu, nói xấu ai, không đố kị, không tranh giành quyền lợi… Biểu hiện của lòng tốt trong cuộc sống rất đa dạng và phong phú, nhỏ nhất là việc dắt cụ già đi qua đường, nhặt được của rơi trả lại người mất… lớn hơn là giúp đỡ người khi gặp hoạn nạn… Tuy nhiên, trên thực tế con người không phải ai cũng tốt, cái ác vẫn tồn tại vì tham lam, đố kị, vì bổng lộc quyền hành nhiều khi cả những cái hão huyền mà người ta đối xử với nhau một cách tàn nhẫn, chúng ta cần lên án đấu tranh chống lại cái ác, đồng thời quý trọng người có lòng tốt. Nhưng lòng tốt không mua được bằng tiền, lòng tốt quý hơn của cải, của cải dùng mãi sẽ hết còn lòng tốt thì không bao giờ cạn. Lòng tốt là giá trị tinh thần vô giá không gì đánh đổi được nên ngay từ hôm nay chúng ta hãy nâng niu, nuôi dưỡng hạt mầm yêu thương để lòng tốt nảy nở từ những việc làm nhỏ nhất.
ĐỀ SỐ 37: Về việc cần làm để phát triển trí tuệ của bản thân.
GỢI Ý:
1. Giới thiệu chung: những việc cần làm để phát triển trí tuệ bản thân
2. Giải thích: Trí tuệ: là kết quả của hoạt động trí thức, dựa trên lý trí, dùng đến lý luận, khái niệm, ngôn từ, và chủ yếu gồm những sự hiểu biết, những kiến thức đã được gom góp lại.
3. Bàn luận:
- Vai trò của trí tuệ với cuộc sống:
+ Trí tuệ giúp ta giải quyết mọi vấn đề đơn giản, hiệu quả.
+ Trí tuệ sáng tạo ra những công cụ phục vụ cuộc sống con người, + … - Cách thức để phát triển trí tuệ bản thân:
+ Đọc sách, bồi đắp tri thức của mình.
+ Thực hành dựa trên cơ sở lý thuyết đã học.
+ Rèn luyện não bộ bằng cách đưa bản thân vào những thử thách mới mẻ, để não bộ trở nên linh hoạt, nhạy bén hơn.
+ Rèn luyện thân thể, tập thể dục thể thao.
+ Nghỉ ngơi và giải trí hợp lý.
GVBM: MAI PHÚC ĐẶNG 12 3
4. Phê phán những người lười biếng, không chịu suy nghĩ, động não, chỉ thích đi theo lối mòn,...
5. Liên hệ bản thân.
Gợi ý thêm: Những nội dung có thể triển khai:
- Phát triển trí tuệ là một quá trình nhắm đến việc làm phát triển khả năng hoạt động có hiệu quả của trí óc. Trong tự nhiên, khả năng này khác nhau ở mỗi chúng ta, và khoahọc ngày nay gọi đây là “chỉ số thông minh” (intelligence quotient, hay thường được viết tắt là IQ) của mỗi người.
Để phát triển trí tuệ trong suốt cuộc đời, chúng ta cần phải có những sự thực hành và rèn luyện nhất định.
Có hai yếu tố quan trọng quyết định sự phát triển trí tuệ của chúng ta. Thứ nhất là sự rèn luyện năng lực hoạt động trí tuệ, và thứ hai là môi trường thích hợp cho sự hoạt động và phát triển trí tuệ.
+ Các trò chơi có tính chất trí tuệ như đánh cờ hoặc giải đáp các câu đố, ô chữ...
+ Những trò chơi buộc trí óc chúng ta phải hoạt động một cách tích cực, và hiệu quả nâng cao khả năng tư duy có thể được nhận thấy nếu chúng ta thực hành một cách thường xuyên.
+ Rèn luyện khả năng tập trung tâm trí cao độ để có khả năng nuôi dưỡng và làm gia tăng khả năng tư duy của chúng ta, hay nói khác hơn chính là phát triển trí tuệ, làm tăng thêm cái gọi là “chỉ số thông minh”.
Trí tuệ là vốn quý vô giá của con người. Chính nhờ trí tuệ – chứ không phải sức mạnh – mà chúng ta vượt hơn muôn loài. Vì thế, quan tâm đúng mức đến việc rèn luyện, phát triển trí tuệ là phương cách hiệu quả nhất để nâng cao giá trị của mỗi con người chúng ta. Hơn thế nữa, chính nhờ phát triển trí tuệ mà chúng ta mới có điều kiện để thực hiện những hoài bão, ước mơ của mình.
ĐỀ SỐ 38: Về vai trò của ước mơ trong cuộc đời của mỗi người.
GỢI Ý:
*Giải thích: Ước mơ: là điều tốt đẹp ở phía trước mà con người tha thiết, khao khát, ước mong hướng tới, đạt được.
*Bàn luận: Vai trò và ý nghĩa của ước mơ trong cuộc sống của con người như thế nào?
- Ước mơ có thể vĩ đại hay nhỏ bé nhưng phàm đã là con người thì ai cũng có ước mơ.
Chính ước mơ làm cho cuộc sống của mỗi người thêm tươi đẹp, ý nghĩa, chỉ khi con người nỗ lực vươn lên biến ước mơ thành hiện thực khi đó con người đã làm cho cuộc đời mình và cuộc đời chung thêm ý nghĩa, tươi đẹp.
GVBM: MAI PHÚC ĐẶNG 12