TIỂU LUẬN MÔN TƯ TƯỞNG HỒ CHÍ MINH. ĐỀ TÀI: VẬN DỤNG GIÁ TRỊ VĂN HÓA CỦA HỒ CHÍ MINH, ANH CHỊ HÃY ĐỀ XUẤT NHỮNG GIẢI PHÁP XÂY DỰNG GIÁ TRỊ VĂN HÓA ỨNG XỬ CHO GIỚI TRẺ THỜI ĐẠI CÁCH MẠNG 4.0. Giá trị văn hóa ứng xử của Chủ tịch Hồ Chí Minh đã cho ta thấy được vai trò to lớn của văn hóa đối với quá trình hội nhập và phát triển của đất nước ta, đồng thời gợi ý phương hướng để xây dựng một nền văn hóa tiên tiến, trong đó có văn hóa ứng xử. Việc những nội dung trong văn hóa ứng xử của Hồ Chí Minh được học tập và nghiên cứu và trang bị cho các bạn trẻ càng trở nên cần thiết.
Trang 1TIỂU LUẬN MÔN: TƯ TƯỞNG HỒ CHÍ MINH
TÊN CHỦ ĐỀ:VẬN DỤNG GIÁ TRỊ VĂN HÓA CỦA HỒ CHÍ MINH, ANH CHỊ HÃY ĐỀ XUẤT NHỮNG GIẢI PHÁP XÂY DỰNG GIÁ TRỊ VĂN HÓA ỨNG XỬ CHO GIỚI TRẺ THỜI
ĐẠI CÁCH MẠNG 4.0
Họ và tên sinh viên :
Mã số sinh viên
Lớp, hệ đào tạo : MLM303_2021_D17
CHẤM ĐIỂM
TP.HỒ CHÍ MINH - NĂM 2021
Trang 21.1 Những quan điểm cơ bản của Hồ Chí Minh về văn hóa 01
1.2 Văn hóa ứng xử của Hổ Chí Minh 02
2 Thực trạng văn hóa ứng xử của giới trẻ thời đại cách mạng 4.0 04
2.1 Những ưu điểm 05
2.2 Những hạn chế 06
2.3 Nguyên nhân của những hạn chế trong văn hóa ứng xử giới trẻ 07
2.3 Nhận xét đánh giá của bản thân về thực trạng văn hóa ứng xử giới trẻ 08
3 Giải pháp 09
4 Kết luận 10 TÀI LIỆU THAM KHẢO
PHỤ LỤC
Trang 31 Những vấn lý luận liên quan đến đề tài
1.1 Những quan điểm cơ bản của Hồ Chí Minh về văn hóa
1.1.1 Định nghĩa văn hóa
Nhắc đến văn hóa thì hiện nay trên thế giới có tới hơn 400 định nghĩa với cách tiếp cận khác nhau, nhưng riêng định nghĩa văn hóa theo tư tưởng Hồ Chí Minh thì được hiểu theo 3 nghĩa: 1- Theo nghĩa rộng là tổng hợp những giá trị vật chất và tinh thần do loài người sáng tạo ra; 2- Theo nghĩa hẹp là giá trị tinh thần, thuộc kiến trúc thượng tầng; 3- Theo nghĩa rất hẹp thì văn hóa chỉ trình độ học vấn con người
1.1.2 Các vấn đề chung của văn hóa
1.1.2.1 Vai trò và vị trí của văn hóa trong đời sống xã hội
Văn hóa là một trong bốn nội dung chính của đời sống bên cạnh các vấn đề
về kinh tế, chính trị, xã hội Đây là bốn yếu tố phải được xem là quan trọng ngang nhau và có quan hệ gắn bó chặt chẽ, tác động lẫn nhau
- Đối với xã hội thì văn hóa chính là đời sống tinh thần, thuộc kiến trúc thượng tầng
- Đối với chính trị thì Hồ Chí Minh cho rằng chính trị có được giải phóng thì văn hóa mới được giải phóng Chính trị giải phóng sẽ mở đường cho văn hóa phát triển
- Trong quan hệ với kinh tế thì văn hóa không thể đứng ngoài mà phải ở trong kinh tế và chính trị, văn hóa phải phục vụ nhiệm vụ chính trị và thúc đẩy
sự phát triển kinh tế
1.1.2.2 Chức năng của văn hóa
Văn hóa có ba chức năng tiêu biểu đó là: 1- Bồi dưỡng tư tưởng đúng đắn; 2- Nâng cao dân trí; 3- Bồi dưỡng những phẩm chất tốt đẹp
Trong ba chức năng nêu trên thì chức năng thứ nhất là quan trọng nhất Bồi dưỡng tư tưởng đúng đắn đó là bồi dưỡng tư tưởng “Vì nước quên thân, vì dân phục vụ”; độc lập tự cường, tư tưởng độc lập dân tộc gắn liền với Chủ nghĩa xã
Trang 4hội Bồi dưỡng tình cảm cao đẹp đó chính là bồi dưỡng tình yêu nước, của đoàn kết cộng đồng và yêu thương con người Đây chính là giá trị truyền thống quý báu của dân tộc Việt Nam
1.1.2.3 Tính chất của văn hóa
- Giai đoạn cách mạng dân chủ:
Tính chất nền văn hóa trong giai đoạn này gồm có tính dân tộc, tính khoa học và đại chúng Đây là ba vấn đề có liên quan đến nhau thể hiện một nền văn hóa biết kế thừa và phát huy những tinh hoa văn hóa dân tộc, đồng thời làm phong phú thêm kho tàng bằng các kiến thức khoa học Nền văn hóa hướng đến phục vụ quần chúng và mang lại đời sống lành mạnh cho dân tộc
- Giai đoạn cách mạng xã hội chủ nghĩa:
Nền văn hóa lúc này không chỉ kế thừa tính dân tộc trước giờ mà phải biết lấy nó làm trọng tâm để phát huy cho phù hợp với bối cảnh lịch sử mới của đất nước, điều này giúp quảng bá những giá trị cao đẹp của văn hóa Việt Nam cho bạn bè thế giới
Tóm lại thì dù ở thời kỳ nào, tính chất của nền văn hóa tư tưởng Hồ Chí Minh luôn xoay quanh việc kế thừa, phát triển các giá trị văn hóa truyền thống bên cạnh việc tiếp thu các tinh hóa văn hóa của nhân loại
1.2 Văn hóa ứng xử của Hồ Chí Minh
1.2.1 Khái niệm ứng xử, văn hóa ứng xử
Ứng xử là phản ứng của con người trước sự tác động của người khác hay môi trường tự nhiên trong một tình huống cụ thể nhất định Ứng xử là biểu hiện bản chất nhân cách của mỗi cá nhân thông qua ngôn từ, phong thái, cử chỉ, thái
độ, hành vi đứng trước tác động của các yếu tố ngoại cảnh
Văn hóa ứng xử là một bộ phần cấu thành nên tổng thể văn hóa Đó là hệ thống giá trị, chuẩn mực quy định phương thức ứng xử của mỗi cá nhân trong cộng đồng Ở góc độ cá nhân thì văn hóa ứng xử là cử chỉ, thái độ khi phản ứng với con người hay các chủ thể khác, trong các tình huống giao tiếp cụ thể có thể phản ánh được trình độ văn hóa và hiểu biết của mỗi cá nhân Xét trên phạm vi
Trang 5rộng, cách để một nhóm luôn giữ được văn hóa của mình là sự cam kết của những thành viên bên trong đó Văn hóa ứng xử của cộng đồng chính là tổng hòa khuôn mẫu ứng xử được lặp đi lặp lại, được đa số người trong cộng đồng thừa nhận và thực hiện một cách thống nhất
1.2.2 Văn hóa ứng xử của Hồ Chí Minh
Văn hóa ứng xử của Hồ Chí Minh được người tổng hợp bằng quá trình tự giáo dục bằng sách vở, thực hành bằng công việc thực tế hàng ngày và nhờ noi gương các bậc vĩ nhân trên thế giới Văn hóa ứng xử của Bác được thể hiện qua nhiều mối quan hệ khác nhau như đối với bản thân, con người, thiên nhiên, Bài viết này sẽ tập trung phân tích văn hóa ứng xử của Hồ Chí Minh thông qua việc ứng xử với con người
Một trong những điều làm nên nhân cách vĩ đại của Hồ Chí Minh đó chính
là ở văn hóa ứng xử của Người đối với quần chúng Bác phải giao tiếp với nhiều đối tượng khác nhau, nhưng ở mỗi trường hợp thì Bác cũng đều có cách ứng xử rất thấu đáo và thu phục lòng người
- Thứ nhất, Bác ứng xử khiêm nhường, lịch sự Trong ứng xử với mọi người, Hồ Chí Minh bao giờ cũng thể hiện sự giản dị và khiêm nhường Bác luôn quan tâm đến quần chúng nhân dân, không đặt bản thân lên trên người khác
mà trái lại luôn làm cho mọi người cảm thấy quan trọng và thoải mái
- Thứ hai, Bác có biệt tài ứng xử linh hoạt, chủ động và đầy biến hóa Trong ứng xử với đồng bào, chiến sĩ, đặc biệt là với bạn bè quốc tế Người luôn luôn có cách ứng xử linh hoạt, biến hóa nhưng cũng đầy hiệu quả, gây được bất ngờ thú vị cho mọi người Hồ Chí Minh không câu nệ hình thức hay bó hẹp mình vào khuôn mẫu cứng nhắc mà ứng xử như một nhà ngoại giao lão luyện, một chính trị gia đầy quyết đoán và tinh tế
- Thứ ba, Bác ứng xử chân tình, nồng hậu, tự nhiên Điều này phản ánh một cách chân thực nhân cách, tấm lòng chân thành của Người chứ không chỉ là nghệ thuật xã giao đơn thuần Bằng lời chào thân tình, cử chỉ thân thiện với nụ cười luôn nở trên môi, Hồ Chí Minh đã xóa nhòa đi bức tường ngăn cách là địa
Trang 6vị, chức vụ và vai vế của lãnh tụ và nhân dân, nhắc nhở về sự bình đẳng, dân chủ giữa mọi người trên cơ sở tôn trọng giá trị cá nhân của nhau Cả một đời đấu tranh cho tự do, hạnh phúc của nhân dân nhưng đối với bản thân thì ““Cái mà tôi cần nhất trên đời là: Đồng bào tôi được tự do, Tổ quốc tôi được độc lập” Một triết lý sống thanh khiết, gắn bó, giản dị được Hồ Chí Minh thể hiện rất rõ trong quá trình hành quân trong rừng sâu để chỉ đạo kháng chiến Trong khoảng thời gian này, Người sống hòa mình cùng nhân dân, chiến sĩ; cùng ăn, cùng ở, cùng hoạt động cách mạng với bộ đội Chính vì lẽ trên mà ở Người toát lên sức cuốn hút từ sự chân thành, nồng hậu nhưng cũng rất tự nhiên của một bậc lãnh tụ vĩ đại
- Thứ tư, Bác ứng xử có lý, có tình Văn hóa ứng xử của Hồ Chí Minh là sự kết hợp hài hòa giữa cái tình và cái lý Tuy nồng hậu nhưng vẫn sáng suốt và cương quyết; điều này khác hẳn với các phong cách lãnh đạo cứng nhắc hoặc dung túng, bao che cho cái xấu Với Người thì đã làm việc thì phải đúng giờ, chớ có đến trễ về sớm, làm cho chóng cho nhanh
- Cuối cùng thì ta thấy Bác ứng xử rất khoan dung và độ lượng "Dân tộc ta
là một dân tộc giàu lòng bác ái" Đó là câu nói của Chủ tịch Hồ Chí Minh, và chính Người là biểu tượng, tấm gương tiêu biểu của khoan dung, nhân ái Việt Nam Ở người, sự khoan dung và nhân ái biểu hiện qua lòng yêu thương sâu sắc đối với nhân dân; Người luôn có niềm tin vào cái thiện, cái tốt đẹp bên trong mỗi con người dù cho họ có từng lạc lối trong nhất thời Chính phong cách ứng
xử này đã giúp Hồ Chí Minh cảm hóa khối óc và trái tim của nhiều quần chúng nhân dân Việt Nam
2 Thực trạng văn hóa ứng xử của giới trẻ thời đại cách mạng 4.0
Ngày nay, văn hóa ứng xử ở người trẻ vẫn luôn là đề tài nổi bật trong xã hội, nhất là trong bối cảnh cách mạng công nghiệp 4.0; khi sự bùng nổ của công nghệ tạo điều kiện cho các bạn tiếp cận nhiều nền văn hóa khác nhau trên thế giới Văn hóa ứng xử không nằm đâu xa mà nó gần gũi với người trẻ trong các
Trang 7hoạt động giao tiếp và ứng xử hàng ngày
2.1 Những ưu điểm
Để xem xét văn hóa ứng xử của giới trẻ thì ta phải nhìn nó trên quan hệ với mọi người xung quanh như gia đình, thầy cô, bạn bè hay là tự ứng xử với bản thân họ
Văn hóa ứng xử theo cá nhân là biểu hiện nhân cách mà mỗi con người tự xác định theo hệ chuẩn của xã hội Sinh ra ở thời đại mà bản sắc cá nhân trở thành kim chỉ nam bước vào đời, người trẻ luôn biết cách vận hành cuộc đời theo cách riêng của bản thân Do đó văn hóa ứng xử với bản thân của người trẻ hiện nay có xu hướng thể hiện rõ cái “tôi” cá nhân Giới trẻ ngày nay thích cái mới, thích sự tìm tòi sáng tạo, và rất dễ thích nghi với cái mới, thích khẳng định
cá tính và đưa ra các quyết định quan trọng trong cuộc đời Các bạn trẻ ngày nay đều có lý tưởng cho riêng mình, nó không nhất thiết phải là những mục đích xa xôi, mà hướng đến những mục tiêu phù hợp với bối cảnh và với lợi ích cá nhân Trong mối quan hệ với gia đình, thầy cô giáo, người lớn tuổi, bạn bè thì văn hóa ứng xử của giới trẻ phần nào đã kế thừa và phát huy được truyền thống đầy tự hào của dân tộc, có sự hài hòa với mọi người trong xã hội
- Quan hệ ứng xử trong gia đình: Giới trẻ ngày nay phần nào hiểu hơn giá trị gia đình, các bạn biết trân trọng, yêu thương các thành viên trong gia đình hơn với những hành động nhỏ nhưng thiết thực: mua quà chúc sinh nhật, các ngày lễ lớn cho ông bà, bố mẹ, anh, chị, em Rất nhiều bạn thấu hiểu được sự vất
vả nên quyết tâm phấn đấu học tập, làm việc để không phụ công lao của bố mẹ
- Quan hệ ứng xử với bạn bè: Không chỉ dừng lại ở việc chào hỏi hay rủ nhau đi chơi, quan hệ ứng xử với bạn bè ngày nay của giới trẻ còn thể hiện qua việc cùng nhau học bài, làm việc tại các quán cà phê hay thư viện Nó không chỉ dừng lại ở mức xã giao mà hoàn toàn dựa trên sự tôn trọng và hướng đến những mục đích thiết thực hơn
- Quan hệ ứng xử với thầy cô giáo: Văn hóa Việt Năm từ lâu luôn đề cao sự hiếu học, tôn sư trọng đạo Điều này được thể hiện rõ qua các câu ca dao, tục
Trang 8ngữ như: “Một chữ cũng là thầy, nửa chữ cũng là thầy”, “Không thầy đố mày làm nên” Hiện nay, văn hóa ứng xử với thầy cô đang thay đổi theo hướng mới,
đó là thân thiện, cởi mở và không còn mang đến khoảng cách quá lớn trong tâm
lý giao tiếp, tất nhiên vẫn dựa trên sự tôn trọng và biết ơn các thầy cô Điều này góp phần tích cực cho người học thoải mái hơn để tiếp thu kiến thức
- Ngoài ra, văn hóa ứng xử của giới trẻ hiện nay trong công việc cũng có nhiều chuyển biến tích cực và đạt được hiệu quả cao Hiện nay, sinh viên ra trường hiểu rất rõ mục đích của việc thực tập, rèn luyện trong môi trường làm việc, họ xem đây là trải nghiệm cực kỳ quan trọng trên hành trình trưởng thành trong sự nghiệp của họ sau này Vì vậy ngoài việc luôn học hỏi từ đồng nghiệp, cấp trên thì giới trẻ còn biết tận dụng các lợi thế từ cách mạng 4.0 như internet, ứng dụng để tự nghiên cứu, tìm tòi
2.2 Những hạn chế
Trên thực tế, thời đại 4.0 là sự giao thoa giữa Đông và Tây, giữa cái mới và cái cổ điển, toàn cầu hóa dẫn đến sự đa dạng và phức tạp về văn hóa ứng xử của giới trẻ Bên cạnh mặt tích cực thì vẫn còn những hạn chế rất đáng lo ngại về văn hóa ứng xử của giới trẻ hiện nay
Toàn cầu hóa đi kèm với trào lưu dân chủ hóa và làn sóng công nghệ thông tin đã làm cho ý thức cá nhân ngày càng rõ ràng hơn đối với người trẻ Điều này làm cho người trẻ có xu hướng đặt lợi ích cá nhân lên trên tập thể, chỉ cần biết đến lợi ích của mình và mọi người phải giúp mình đạt được nó Xuất hiện thái
độ thờ ơ đến mọi người xung quanh, người trẻ sống thực dụng hơn và chả quan tâm đến người khác Sự hy sinh và quan tâm đến người khác dần mất đi trong hiện tại Những hành động như bỏ đi khi thấy người khác gặp tai nạn trước mắt hay làm ngơ khi bạn trong lớp bị bắt nạt bằng cách nào đó bỗng trở nên bình thường trong mắt người trẻ hiện nay
Trong ứng xử với bạn bè, nhiều người trẻ có thói quen văng tục, chửi bậy
và xem đó là những lời nói đùa Tại giờ học trên lớp, tình trạng sinh viên mất trật tự, ra vào tự do, sử dụng điện thoại, thậm chí nhiều bạn còn có thói quen nói
Trang 9xấu thầy cô ở những chỗ đông người Việc ứng xử thiếu kỷ cương này gây ảnh hưởng rất nghiêm trọng tới quan hệ với thầy cô, khiến chất lượng giáo dục tại nhà trưởng đi xuống và tăng thêm tính bất an cho xã hội
Hiện nay, đáng nghiêm trọng hơn hết chính là tình trạng văn hóa ứng xử của người trẻ trên mạng xã hội Áp đặt ý kiến cá nhân lên người khác, bắt nạt trên mạng, ăn cắp bản quyền, quấy rối, đang là những vấn nạn rất nhiều người gặp phải trên các nền tảng mạng xã hội lớn của Việt Nam Những hành động này đến từ nhiều thành viên khác nhau trên mạng, bao gồm tài khoản cá nhân thực, tài khoản, page lập ra để chuyên đi bắt nạt, và cả những người nổi tiếng - chứng minh rằng đó là một lối văn hoá tồn tại theo dây chuyền ở Việt Nam Mỗi ngày có vô số thông tin giả được truyền tai nhau, những lời bắt nạt, chê bai ngoại hình người khác xảy ra và đáng buồn thay hầu hết trong số đó đều xuất phát từ người trẻ Giới trẻ trên mạng thích theo dõi và tung hô những người có văn hóa ứng xử không phù hợp Trường hợp gần đây có thể kể đến là việc CEO Phương Hằng liên tục “livestream” chửi rủa các nghệ sĩ khác trên mạng, đáng lý một hành động như vậy thì phải bị phê phán nhưng ngược lại nó được sự ủng hộ rất lớn từ các bạn trẻ, thậm chí người trẻ còn cho rằng đó là đúng, là đáng ngưỡng mộ Báo cáo chỉ số văn minh trên không gian mạng của Microsoft năm
2020 cũng cho thấy Việt Nam là một trong những đất nước ứng xử thiếu văn hóa trên thế giới Điều này không những ảnh hưởng rất nghiêm trọng đến niềm
tự hào văn hóa truyền thống mà còn đến bộ mặt truyền thông của nước nhà
2.3 Nguyên nhân của những hạn chế trong văn hóa ứng xử giới trẻ
- Một bộ phận các bạn trẻ chưa có ý thức tự rèn luyện, trau dồi văn hóa ứng
xử cho bản thân thay vào đó có tư tưởng “Trẻ không chơi già hối hận” dẫn đến việc sống ích kỷ, ăn chơi, đua đòi theo các trào lưu tiêu cực, chưa thấm nhuần được tư tưởng văn hóa của Chủ tịch Hồ Chí Minh
- Sự du nhập của các loại hình văn hóa, lối sống bên ngoài cộng với những chuyển biến lớn của thời đại cách mạng công nghệ đã dẫn đến những hệ lụy Người trẻ vô tình tiếp nhận các giá trị văn hóa không phù hợp khác cộng với
Trang 10việc các giá trị đó bị người xấu làm cho biến chất, trái ngược với truyền thống văn hóa quý báu của dân tộc
- Mặc khác việc giáo dục, tuyên truyền tư tưởng Hồ Chí Minh có lẽ vẫn chưa hiệu quả
2.4 Nhận xét đánh giá của bản thân thực trạng văn hóa ứng xử giới trẻ
Bản thân là một người trẻ nên em cũng phần nào thấu hiểu được khao khát thể hiện bản sắc cá nhân và làm chủ cuộc đời của người trẻ hiện nay Mạnh mẽ
là thế, ngông cuồng là vậy, nhưng một phần em nghĩ người trẻ cũng phải gồng gánh những định kiến vô hình từ nhiều phía, những câu nói như “làm gì thì làm đừng làm ba mẹ mất mặt” hay xa hơn là “Lương tháng bao nhiêu?” có lẽ vô tình
ít nhiều ảnh hưởng đến văn hóa ứng xử của họ Nhưng khoang bàn tới chuyện tại sao người trẻ có văn hóa ứng xử chưa tốt thì xét về thực trạng, em nghĩ đây là một vấn đề đáng báo động
Là người trẻ và cũng hay sử dụng những ứng dụng mạng xã hội để phục vụ công việc và giải trí, em nhận thấy đây chính là nơi thể hiện rõ nét nhất thực trạng văn hóa ứng xử của giới trẻ trong thời đại này Chỉ cần nhấn vào phần bình luận của những bài viết tại các cộng đồng lớn thì không khó để bắt gặp các bình luận văng tục, xúc phạm người khác Các hội nhóm lớn thi nhau cổ xúy cho cái trào lưu gọi là “hít drama” mà thực chất là đi nghe ngóng các câu chuyện cãi nhau, đánh nhau trên mạng Hàng loạt các bài đăng được tự ý lấy từ nguồn khác nhưng không hề trích dẫn và tôn trọng quyền tác giả.Cách đây vài hôm, em có đọc một bài đăng trên facebook của một tác giả viết về quan điểm của họ về đề thi ngữ văn trong kỳ thi THPTQG, vì đây là một tác giả có tên tuổi cộng với sự
tò mò của mình thì em nhấn vào phần bình luận với hy vọng sẽ tìm được những
ý kiến phản biện hay và hiểu thêm về vấn đề; Nhưng thú thực 80% những gì em thấy chỉ toàn là bình luận chửi tác giả, phần còn lại là hùa theo chỉ có một số ít
là có phản biện lịch sự Ngay lúc đó, em thật sự khá buồn về vấn đề này và đó cũng chính là lý do khiến em quyết định chọn đề tài này để viết luận cuối kỳ