Rào cản phi thuế quan trong thương mại quốc tế

Các biện pháp hạn chế về định lượng nhập khẩu • Để bảo vệ SP mới ra đời • Để bảo vệ văn hoá, truyền thống Đây là biện pháp trực tiếp hạn chế số lượng hàng hoá được phép nhập khẩu hay xu

KINH TẾ QUỐC TẾ

(INTERNATIONAL ECONOMICS)

ThS Hồ Kim Thi Khoa Địa lý – Trường ĐHKHXH&NV TP.HCM Email: hokimthi@gmail.com

Blog: www.thidlkt.wordpress.com

4- Rào cản phi thuế quan trong

thương mại quốc tế

Non-tariff Barriers in International Trade

Nội dung chính

1 Khái niệm về rào cản phi thuế quan

2 Các biện pháp hạn chế về định lượng nhập khẩu

6 Trợ cấp xuất khẩu (Export Subsidies)

7 Rào cản phi thuế quan của một số quốc gia

1 Khái niệm về rào cản phi thuế quan

(Non-Tariff Measures – NTM)

• NTMs: là những biện pháp phi thuế quan

nhằm ngăn cản TMQT mà không dựa trên cơ

sở pháp lí, cơ sở KH và bình đẳng, được các

quốc gia sử dụng như là một biện pháp hữu

hiệu nhằm ngăn cản TMQT

-WTO -

1 Khái niệm về rào cản phi thuế quan

(Non Tariff Measures – NTM)

2 Các biện pháp hạn chế về định lượng nhập khẩu

• Để bảo vệ SP mới ra đời

• Để bảo vệ văn hoá, truyền thống

Đây là biện pháp trực tiếp hạn chế

số lượng hàng hoá được phép nhập

khẩu hay xuất khẩu vào quốc gia

trong một thời kỳ nhất định

Nguyên nhân của hạn ngạch

3 lí do chủ

yếu

sự không chắc chắn

sự cứng nhắc trong cung nước ngoài

cơ hội hành chính

Ví dụ: 1930 nước Pháp đã áp dụng hạn ngạch đối với lúa mì nhập khẩu để duy trì thu nhập của nông dân trước sự cạnh tranh của lúa mì Australia

Vai trò của hạn ngạch

Bảo hộ thị trường nội địa

các nước công nghiệp PT: bảo hộ ngành công nghiệp

các nước ĐPT: khuyến khích sx thay thế NK

và cân bằng cán cân thanh toán

Thực hiện phân biệt đối xử quan hệ buôn bán

gây áp lực đối với các đối thủ cạnh tranh

Điều tiết quan

hệ cung cầu

những sp XK và NK quan trọng

trên những thị trường chiến lược

2 Các biện pháp hạn chế về định lượng nhập khẩu

(Quantitative Restrictions)

2 Các biện pháp hạn chế về định lượng nhập khẩu

(Quantitative Restrictions)

Ảnh hưởng của

hạn ngạch

bóp méo cạnh tranh trong TM

↓ hoặc triệt tiêu vai trò điều tiết của TT mất tính ổn định của môi trường TM

nguyên nhân chính của sự cạnh tranh

ko lành mạnh trên thị trường

Ảnh hưởng của hạn ngạch

2 Các biện pháp hạn chế về định lượng nhập khẩu

(Quantitative Restrictions)

 Hạn ngạch nhập khẩu (Import Quota)

• Là giấy phép của CP qui định số

lượng và thời gian về hàng hoá được

2 Các biện pháp hạn chế về định lượng nhập khẩu

giảm nhập khẩu

(BN+CM=30X)

= đúng mức thuế

NK 100%

CP bán đầu giá giấy phép

NK cho những người trả giá cao nhất trên thị trường cạnh tranh

những nhà NK nội địa do NK với mức giá TM

tự do nhưng bán H với mức giá cao hơn ở nội địa

những nhà XK nước ngoài tăng giá bán H X

Chính phủ nếu CP tổ chức bán đấu giá giấy phép NK

phần lợi

Hạn ngạch thuế xuất nhập khẩu của Trung Quốc, 2004

Mặt hàng Hạn ngạch nhập khẩu

(triệu tấn)

Nhập khẩu thực tế (triệu tấn)

Tỷ lệ sử dụng hạn ngạch (%)

Nguồn: Thống kê của Tổng cục Hải quan Trung Quốc (2004)

3 Hạn chế xuất khẩu tự nguyện

(Volumtary Export Restraints – VERS)

• VERS là trường hợp một QG NK thuyết phục một QG khác giảm khối

lượng XK một mặt hàng nào đó một cách «tự nguyện», bằng cách

đe doạ sẽ tăng cường hạn chế NK tất cả các mặt hàng khác

 thực chất là phát động một cuộc chiến tranh TM, nếu QG XK không

đồng ý đi đến thỏa thuận

Từ những năm 1950, Mỹ, EU và một số QG công nghiệp khác đã tiến hành

thương lượng về hạn chế XK tự nguyện để bảo vệ sx của nước mình trước

các mặt hàng XK như dệt may, thép, các sản phẩm điện tử, ôtô, và các sp

khác đến từ Nhật Bản, Hàn Quốc, và các QG khác

VERs ôtô của Nhật Bản vào thị trường Mỹ

Thực tế,

1977 - 1981 ngành CN ôtô của Mỹ sụt giảm 1/3

thị phần NK tăng từ 18% lên 29%

300,000 công nhân bị mất việc làm

Mỹ thương lượng với Nhật Bản:

 Nhật Bản đã «đồng ý» hạn chế XK ôtô vào thị trường Mỹ vì sợ

rằng Mỹ sẽ tiếp tục hạn chế XK nghiêm ngặt thêm

Mỹ: các nhà sx ô tô đã để hạ thấp điểm hoà vốn xuống và

cải thiện chất lượng ô tô (1981 – 1985)

Công ty Detroit 6 tỉ $ lợi nhuận vào năm 1983

10 tỉ $ lợi nhuận vào năm 1984

8 tỉ $ lợi nhuận vào năm 1985 Nhật Bản cũng gặt hái được nhiều hơn từ việc xuất khẩu với

giá cao hơn và thu được nhiều lợi nhuận hơn

Người bị thiệt hại nhiều nhất: người TD Mỹ, phải trả giá cao

hơn cho cả ôtô sx trong nước lẫn ôtô NK

VERs ôtô của Nhật Bản vào thị trường Mỹ

Uỷ ban Thương mại Quốc tế của Mỹ (USITC)

tăng giá ôtô của Mỹ sx trong nước lên 660$ và tăng giá ôtô của Nhật Bản lên 1300$ trong năm 1984

tổng chi phí mà NTD Mỹ phải trả từ 1981 đến 1984 là 15,7 tỉ $, và đã giữ được 44,000 việc làm trong lĩnh vực sx ôtô với chi phí là trên 100,000 $ mỗi việc làm

VERs ôtô của Nhật Bản vào thị trường Mỹ

3 Hạn chế xuất khẩu tự nguyện

(Volumtary Export Restraints – VERS)

VERs kém hiệu quả hơn so với hạn ngạch NK

KK để đồng ý hạn chế XK của quốc gia

Các nhà XK NN thường xuyên thực hiện hết hạn ngạch = các sp có giá trị

cao và giá cao

luôn áp dụng đối với các nước XK chính

bỏ ngỏ các nước XK khác

 có đk tăng cường XK thay phần XK của các nước cung cấp chính

các nước cung cấp chính có thể thực hiện chuyển khẩu qua một nước thứ ba

Đọc thêm

• Cartel quốc tế : VD như OPEC

4 Rào cản kỹ thuật (Technical Measures)

Rào cản Kỹ thuật của SP

- Rào cản về màu sắc, kích thước, độ

cong của CHUỐI khi NK vào EU

- Gạo xuất khẩu sang Nhật Bản

- …

Một số rào cản kỹ thuật trong NN

Chuối

• Màu sắc Vàng Vàng, xanh, đen, lốm đốm

4 Rào cản kỹ thuật (Technical Measures)

Rào cản tiêu chuẩn KT của quản trị

• ISO 9000 (International Standards

Orgnization)

• GMP (Good Manufacturing Pratices)

• HACCP (Hazard Analysis and Critical

5 Bán phá giá (Dumping)

Bán phá giá là bán với giá thấp với mục đích loại trừ

đối thủ canh tranh để chiếm lĩnh thị trường tiêu thụ

SP

Thoả 2 điều kiện:

 Thị trường cạnh tranh không hoàn hảo: độc

quyền bán, độc quyền nhóm bán, cạnh tranh

độc quyền, độc quyền mua, độc quyền nhóm

mua

 Thị trường bị chia cắt

5 Bán phá giá (Dumping)

1) Bán phá giá bền vững (Persistent dumping)

 Bán hàng hoá ở thị trường TG thấp hơn thị trường nội địa

2) Bán phá giá chớp nhoáng (Predatory bumping)

 Bán hàng hoá ở thị trường thế giới thấp hơn để tăng sức

cạnh tranh và loại trừ đối thủ

 Sau đó sẽ tăng giá lên ở mức độc quyền

3) Bán phá giá không thường xuyên (Spodaric dumping)

 Bán hàng hoá ở thị trường thế giới thấp hơn để tránh rủi ro

và giải quyết gấp các khó khăn tài chính

Cực đại lợi nhuận của nhà SX và XK?

5 Bán phá giá (Dumping)

Pd: giá nội địa

Z: chi phí sản xuất nội địa (giá thành sp)

Pmin: giá sp cùng loại trên TT thế giới

Bán giá không phù hợp với PP tính giá, chứ

• KL: Không đánh thuế phá giá giày dép vì thị phần gia

tăng nhỏ sv TQ, Indo và Thailand

2001 – Tỏi và giày không thấm nước

Ngày 5 tháng 9 năm 2014, Bộ Công Thương đã ban hành Quyết

định số 7896/QĐ-BCT về việc áp dụng biện pháp chống bán phá

giá đối với một số sản phẩm thép không gỉ cán nguội

Nước/Vùng lãnh thổ Tên nhà sản xuất/xuất khẩu Biên độ bán phá giá

Trung Quốc

Các nhà sản xuất/xuất khẩu khác 6,58%

Indonesia JSI Các nhà sản xuất/xuất khẩu khác 3,07% 3,07%

Malaysia Bahru Các nhà sản xuất/xuất khẩu khác 10,71% 10,71%

Cuộc chiến Catfish:

Xuất khẩu cá tra và cá basa của Việt Nam sang thị trường Mỹ

Tìm hiểu về Chống bán phá giá

• http://chongbanphagia.vn/

5 Trợ cấp xuất khẩu (Export Subsidies)

• Trợ cấp xuất khẩu là một hình thức khuyến khích mở rộng sản xuất,

trên cơ sở đó mở rộng XK của quốc gia

 trợ cấp xuất khẩu có thể xem như là một dạng bán phá giá

 Phân tích tác động của trợ cấp xuất khẩu

Khi ko có TM, QG A sản xuất và tiêu dùng tại I (Q, P)

Phân tích tác động của trợ cấp xuất khẩu

So với trước khi có trợ cấp xuất khẩu:

• sản xuất nội địa tăng (từ S1 lên S2),

• tiêu dùng giảm (từ D1 xuống D2),

• xuất khẩu tăng từ S1D1 lên S2D2

 Tổn thất của người tiêu dùng: a + b

 Khoản lợi của nhà sản xuất: a + b + c

 Thiệt hại của chính phủ do trợ cấp: b+c+d

- Thiệt hại ròng của xã hội: b + d Đây là những tổn thất do sự lệch lạc trong

tiêu dùng và trong sản xuất khi có trợ cấp XK

5 Trợ cấp xuất khẩu (Export Subsidies)

Thiệt hại của QG=Lợi ích của

NSX-(thiệt hại của người tiêu

dùng+thiệt hại CP)

Trợ cấp xuất khẩu

Trợ cấp xuất khẩu nông sản Việt Nam:

– Năm 1998, trợ cấp xuất khẩu cho dứa

đóng hộp xuất sang Mỹ

– Hỗ trợ lãi suất ưu đãi (0,2%/tháng) cho các

doanh nghiệp xuất khẩu một số nông sản

– Hỗ trợ lãi suất mua gạo dự trữ tạm thời,

bồi thường lỗ xuất khẩu gạo

– Hỗ trợ lãi suất mua cà phê dự trữ tạm thời,

bồi thường lỗ do xuất khẩu cà phê giai

đoạn 1999-2000

– Hỗ trợ xuất khẩu dứa, dưa chuột, mận

đóng hộp và thịt lợn

 Từ năm 2003 chuyển dần theo hướng phù hợp hơn với

các quy định của WTO

• Chưa áp dụng hai loại trợ cấp xuất khẩu được phép áp

dụng (hỗ trợ phí vận tải trong và ngoài nước, và chi phí

xúc tiến thương mại)

• Phải giảm 24% về giá trị trợ cấp xuất khẩu và 14% về

khối lượng nông sản được hưởng trợ cấp xuất khẩu so

với thời kỳ gốc 1986-1990

Trợ cấp xuất khẩu

Theo Trung tâm vì Tiến bộ Nông thôn, Việt Nam chỉ cấp khoảng

1.103 tỷ VND (73,5 triệu USD) mỗi năm cho trợ cấp xuất khẩu

trong thời kỳ 1999-2001 Con số này thật không đáng kể bên

cạnh con số 6-7 tỷ USD mà các nước giàu trợ cấp xuất khẩu và

cấp tín dụng xuất khẩu ưu đãi

 Gia nhập WTO, Việt Nam có quyền chính đáng tiếp tục trợ cấp xuất khẩu nhằm đạt được các mục tiêu giảm nghèo và phát triển

Bài đọc

• Tiếp cận thị trường và TM nông nghiệp

gỉ cán nguội

Bài tập

• Xem lại bài tập đã cho ở Chương trước