Quách mạnh hào, tản mạn

Quách mạnh hào, tản mạn Quách mạnh hào, tản mạn Quách mạnh hào, tản mạn Quách mạnh hào, tản mạn Quách mạnh hào, tản mạn Quách mạnh hào, tản mạn Quách mạnh hào, tản mạn Quách mạnh hào, tản mạn Quách mạnh hào, tản mạn Quách mạnh hào, tản mạn Quách mạnh hào, tản mạn Quách mạnh hào, tản mạn Quách mạnh hào, tản mạn Quách mạnh hào, tản mạn Quách mạnh hào, tản mạn Quách mạnh hào, tản mạn Quách mạnh hào, tản mạn Quách mạnh hào, tản mạn Quách mạnh hào, tản mạn Quách mạnh hào, tản mạn Quách mạnh hào, tản mạn Quách mạnh hào, tản mạn Quách mạnh hào, tản mạn Quách mạnh hào, tản mạn Quách mạnh hào, tản mạn Quách mạnh hào, tản mạn Quách mạnh hào, tản mạn Quách mạnh hào, tản mạn Quách mạnh hào, tản mạn Quách mạnh hào, tản mạn Quách mạnh hào, tản mạn Quách mạnh hào, tản mạn Quách mạnh hào, tản mạn Quách mạnh hào, tản mạn Quách mạnh hào, tản mạn Quách mạnh hào, tản mạn Quách mạnh hào, tản mạn Quách mạnh hào, tản mạn Quách mạnh hào, tản mạn Quách mạnh hào, tản mạn Quách mạnh hào, tản mạn

ĐỌC CÁI NÀY TRƯỚC:

Thân gửi các bạn!

Trước hết cám ơn các bạn đã tham gia vào nhóm Ban đầu tôi chỉ định lập nhóm này như là một công cụ

để tạo mấy cái khảo sát (Poll) vì chỉ có nhóm mới làm được Tuy nhiên, sự quan tâm của các bạn đã vôtình khuyến khích tôi chuyển hướng sang viết về sự vận động của thị trường, như là một cách giúp bạn cóthêm một cách nhìn thị trường một cách đơn giản nhất có thể, đặc biệt là các bạn không chuyên về kinh tế,tài chính Nó không phải là một khóa đào tạo, nhưng hy vọng sau khi đọc xong các bài viết, các bạn sẽ tựcân nhắc và hình thành nên một nguyên tắc, chiến lược đầu tư/giao dịch cho riêng mình để thành côngtrên thị trường chứng khoán

Với những gì đã diễn ra trong quá khứ, cái tên QMV tự thân nó đã hàm ý rằng việc nhận định thị trường

có những lúc rất đúng, nhưng rồi cũng sai, nếu từ bỏ nguyên tắc Bởi vậy, tôi lấy tên này cho nhóm là đểnhắc mình rằng đóng góp vì cộng đồng thông qua con đường kiến thức và thông tin sẽ tốt hơn là thôngqua những nhận định có thể làm cho vài người vui nhưng cũng nhiều người buồn Tôi thực sự rất hy vọngnhững chia sẻ ở đây có ích cho bạn

Với quan điểm như vậy, trong nhóm này chỉ có các bài viết mô tả sự vận động của thị trường và một sốthông tin khảo sát cổ phiếu Tôi tiếp cận các vấn đề khác với thông thường, không sử dụng kiến thức kinh

tế và tài chính truyền thống, mà sử dụng tâm lý hành vi, bởi tôi tin rằng các vấn đề kinh tế, tài chính, chínhtrị có thể thay đổi, nhưng hành vi con người trong việc ứng xử với tiền có thể ít thay đổi hơn Các bạn vuilòng tự đánh giá và quyết định theo cách của mình Tôi không có bất kỳ ý gì trong việc nhận định thịtrường lên xuống hay lăng xê cổ phiếu nào Tôi chủ động lựa chọn các chủ đề gần với thực tại để viếttrước, các chủ đề chưa gần sẽ viết sau Và thường tôi viết khi rảnh rỗi, chủ yếu cuối tuần Mục đích duynhất là cùng "làm giàu kiến thức để ra quyết định"

Để tiện theo dõi, sau đây là danh mục các bài viết trong nhóm Tôi sẽ cập nhật mỗi khi có bài mới Cám

ơn các bạn đã quan tâm và chúc các bạn thành công

Bài giảng về Chứng khoán

Phần 1: Trò chơi của cáo và thỏ:

Viết về thị trường hứng phấn và triển vọng ra sao lúc này là thừa Hoặc những câu chuyện thành công bâygiờ chắc cũng chẳng phải là điều bổ ích gì Điều chúng ta thường học được nhiều nhất chính là từ nhữngthất bại Vậy hãy xem những trò bịp điển hình của thời kỳ 2009/2010, để xem những con cáo đã dụ nhữngcon thỏ như thế nào

Phổ biến nhất là chiến dịch thông tin Trong một thị trường đầy tiền như thế này, điều các nhà đầu tư cần

là “bất kể thông tin gì có thể có” để giao dịch Nắm bắt được điều này, những nhà thiết kế game thườngvận hành một chiến dịch thông tin nhằm phục vụ quy trình Hút - Đẩy - Xả Chúng ta sẽ thấy rất quenthuộc khi những thông tin với cụm từ “đột biến” được khéo léo rò rỉ trên các diễn đàn, các nhóm chat haythậm chí qua các cuộc điện thoại

Ngày còn làm ở Việt nam, tôi đã từng nhận điện thoại của CEO một doanh nghiệp (giờ đã chỉ còn là cái

vỏ sau khi lãnh đạo bán sạch cổ phiếu và lập công ty mới) nói nhỏ rằng công ty anh có lợi nhuận đột biếnnhờ biến động giá nguyên liệu, em không nên nói với ai Và tất nhiên tôi không nói với ai mà chỉ kiểmchứng cho riêng mình Tôi hiểu rằng thông tin đó được anh ấy gọi cho rất nhiều người, và sự thật là ngaysau hôm đó giá cổ phiếu cứ thế tăng dần và ngoài thị trường mọi người nói với nhau về thông tin lợinhuận “đột biến” Giá tăng, khối lượng tăng, và sau đó thì doanh nghiệp chỉ còn là cái vỏ Nhà đầu tư lặng

lẽ, âm thầm, trở thành những cổ đông dài hạn của một công ty mà thực ra nó chẳng còn hoạt động gì.Những thông tin kiểu như trên cực kỳ phổ biến trên thị trường Những chiêu trò phổ biến để tạo ra bất kỳcái gì gọi là “đột biến” được các doanh nghiệp kết hợp với các đội lái thực hiện một cách hoàn hảo.Những trò bịp phổ biến bao gồm việc doanh nghiệp sẽ tạo “đột biến” bằng cách bán tài sản thông quacông ty con, công ty vệ tinh nhằm tạo lợi nhuận và đưa tất cả lợi nhuận vào quý mà họ thấy hợp lý để xả

Hoặc nhiều doanh nghiệp thực hiện dồn lợi nhuận đáng ra có thể dàn trải qua nhiều quý vào một quý phùhợp để xả.

Đó là những doanh nghiệp ít nhất còn có gì để làm Nhiều nhóm hoặc doanh nghiệp khác thậm chí cònthực hiện những trò bịp lộ liễu hơn bằng những thông tin tương lai không xảy ra Bạn sẽ không ngạc nhiênkhi thấy doanh nghiệp thông báo những dự án bỗng nhiên được hình thành, được phê duyệt, được triểnkhai, hay doanh nghiệp bỗng nhiên phát hiện ra mỏ đồng, mỏ vàng, mỏ kim cương v.v hoặc có nhà đầu

tư chiến lược nước ngoài đã đồng ý mua với giá xyz

Nói tóm lại, nắm bắt được tâm lý của các nhà đầu tư, những người tham gia chỉ vì thấy chứng khoán tăngnhanh quá - những “con thỏ”, cần thông tin để giao dịch, những “con cáo” sẽ “sản xuất” thông tin mànhững con thỏ cần Điều rắc rối là các con thỏ chủ yếu thích nghe những thông tin có lợi chứ không thíchnghe các thông tin bất lợi Và đó chính là “trò chơi của cáo và thỏ”

Phần 2: Trò chơi của thỏ và cáo: Thực chiến.

Trong khi chiến dịch thông tin chỉ là đòn tâm lý và những con cáo có thể giấu bản chất của mình một cáchtinh vi qua nhiều vỏ bọc thông tin khác nhau, điều họ không thể che dấu chính là hành động của họ.Trên chứng trường, điều mà chúng ta nhìn thấy hàng ngày là giá và KLGD Mặc dù KLGD là kết quả của

cả bên mua và bên bán, nó thực chất có ý nghĩa rất khác nhau khi giá lên và giá xuống Một chút kiến thức

về cung cầu cho chúng ta biết rằng giá lên là vì có nhiều người (lượng) muốn mua hơn muốn bán và dovậy, KLGD nhìn thấy là do người bán quyết định Điều này có nghĩa là nếu KLGD tăng lên khi giá tăng,mặc dù người mua vẫn lớn, số người bán bắt đầu tăng lên Người ta bán là vì người ta bắt đầu tin rằng giákhó có thể còn tăng nữa Khi KLGD càng tăng lên, số người nắm giữ cổ phiếu bán ra càng nhiều

Bạn sẽ nhận thấy rằng khi giá tăng và KLGD bắt đầu tăng nhanh, những tin tức tốt được rò rỉ càng nhiều

Đó chính là lúc những con cáo khéo léo rò rỉ những thông đã sản xuất sẵn để lôi kéo những con thỏ thamgia cuộc chơi Những con thỏ không có nghi ngờ gì bởi vì giá tăng và KLGD tăng là điều họ nghĩ do tiềnquá nhiều, cuộc chơi còn lâu mới kết thúc, mình sẽ chạy trước Rồi bỗng một ngày, KLGD tăng một cáchđột biến, giá biến động mạnh trong ngày và các con thỏ lại chặc lưỡi bởi vài ngày sau sau đó giá vẫn tăng.Nhưng đó là lúc những con cáo bắt đầu ra hàng KLGD đột biến có nghĩa rằng họ bán không chỉ những gìđược giao dịch hàng ngày, mà bán nhiều hơn thế Nói cách khác, khi KLGD đột biến xảy ra, đó là lúcnhiều người không còn tin giá có thể tăng tiếp Sau những ngày KLGD đột biến sẽ là quá trình giảm dầncủa KLGD Trong lúc này, giá có thể vẫn tăng, nhưng việc KLGD giảm dần có nghĩa rằng những con cáo

đã ra hàng và không trở lại Việc giá tăng chỉ đơn giản là những con thỏ đang tranh đấu với nhau KLGD

cứ giảm, giảm, giảm dần và rồi đến một ngày nào đó, những con thỏ bỗng nhận ra họ là những nhà đầu tưdài hạn

PS: Tôi viết vui, mô tả thực tế dựa trên kiến thức kinh tế hành vi như là một dạng bổ sung kiến thức vàkhông ám chỉ điều gì về thị trường hay bất kỳ ai Bạn quyết định thể nào là quyền của bạn

Phần 3: Trò chơi của cáo và thỏ: Ai được, ai mất?

Trong trò chơi của cáo và thỏ, lợi ích của cáo là sự mất mát của thỏ và hơn thế là sự suy giảm lòng tin của

xã hội vào thị trường Trong một vòng xoáy của thị trường, có thể lúc này bạn là cáo, nhưng rất có thểtrong một trò chơi khác bạn lại là thỏ

Tôi đã từng chứng kiến một con cáo trở thành thỏ suy sụp đến thế nào, thậm chí nói chuyện (chat) với tôitrong tâm lý tìm đến cái chết Tôi đã dành nhiều thời gian động viên và hỗ trợ tâm lý, người đó mới dầnnguôi ngoai và sau này trở lại (Rất xin lỗi nếu người đó đọc được dòng này, nhưng đó là kỷ niệm và bạn

đã vượt qua nó một cách xứng đáng)

Tôi cũng đã nói chuyện với nhiều con cáo, những người kiếm được rất nhiều tiền từ các trò chơi chứngkhoán Nhiều trong số họ sau này dùng tiền mình kiếm được để làm từ thiện, như là một cách cho đi và trảlại cho đời Giả sử, nếu được làm lại, rất có thể họ đã nghĩ khác - ít nhất tôi tin rằng họ sẽ không thiết kếtrò chơi cho những công ty bẩn

Dù biết rằng trò chơi của cáo và thỏ sẽ luôn tồn tại cùng thị trường, ở đâu cũng vậy (ngay như tại Anh thìđiều này – thao túng giá - cũng vẫn cứ xảy ra), nhưng hậu quả của nó chắc chắn sẽ ít nặng nề nếu trò chơiđược thiết kế trên nền những công ty sạch Tôi tin vào điều này bởi thị trường chứng khoán xét cho cùngluôn tăng điểm và đặc điểm của nó là tăng thì lâu nhưng giảm thì rất nhanh Bởi vậy, nếu chẳng may bạn

bị mắc kẹt trong một trò chơi và đó là công ty sạch, bạn vẫn có thể yên tâm với nó Nhưng nếu bạn sửdụng đòn bẩy thì có thể sẽ rất khác bởi vì bạn có thể vỡ nợ trước khi giá phục hồi Vậy hãy để ý quá trìnhthực chiến để quyết định khi nào dừng dùng đòn bẩy

Nếu bạn lựa chọn một công ty sạch, theo tôi có hai thứ bạn cần phải tìm hiểu là mô hình kinh doanh vàcách công ty quản trị mô hình đó như thế nào Khi còn trong nước, tại các cuộc hội thảo tôi hay dùng cụm

từ “công thức tạo tiền” để ám chỉ cách thức mà tiền được tạo ra từ mô hình kinh doanh Khi quay trở lạiAnh, khi thiết kế các chương trình học mới và thiết kế hoạt động cho quỹ đầu tư sinh viên, tôi có dịp nóichuyện với nhiều người làm trong ngành ngân hàng đầu tư tại đây và nhận thấy họ quan tâm nhiều hơnđến vấn đề quản trị doanh nghiệp để đảm bảo rằng mô hình kinh doanh hoạt động tốt

Trong các cuộc họp về đầu tư với quỹ tại Anh mà tôi tham dự, gần như các mô hình định giá không đượchỏi, mà chủ yếu là về mô hình kinh doanh và quản trị Thậm chí, trong cuộc họp gần nhất chỉ một tuầntrước, một người làm ngân hàng đầu tư đã nói rằng chương trình học mà tôi thiết kế nên đi xa hơn trongvấn đề quản trị, nó không phải chỉ là quan hệ hướng tới giá trị cổ đông, mà là xã hội, bởi đó là xu thế.Nhưng việc xác định một công ty sạch không đơn giản Vấn đề của thị trường chứng khoán là thông tinkhông cân xứng Nhà đầu tư thường biết quá ít về công ty (do chi phí để họ tự tìm hiểu quá lớn) và bởivậy những công ty sạch bị đánh đồng với những công ty bẩn Hệ quả là những thông tin rò rỉ kiểu như lợinhuận “đột biến” được dùng như là thước đo duy nhất Do những công ty bẩn được hưởng lợi, họ sẽkhông làm gì, thậm chí tìm cách tiếp tục rò rỉ tin bẩn Bởi vậy, những công ty sạch sẽ phải chủ động trìnhbày, thông tin cho nhà đầu tư, để họ biết về mô hình kinh doanh và mô hình quản trị Khi công ty sạchđược nhận diện, rủi ro thấp hơn trong khi kỳ vọng lợi nhuận từ trò chơi cáo thỏ là như nhau, công ty sạchchắc chắn sẽ được chọn Thị trường sẽ tốt hơn nếu có nhiều công ty sạch được nhận diện

Tôi kết thúc chuyện cáo và thỏ ở đây để chuẩn bị quay lại công việc thường nhật sau kỳ nghỉ Nhắcchuyện cũ theo cách hài hước thực ra là để muốn khuyến cáo một việc nghiêm túc rằng chúng ta nênhướng tới các trò chơi sạch Luật chứng khoán và UBCK cũng đã có nhiều tiến bộ trong việc xây dựngcác công ty sạch Luật về TV HĐQT độc lập thực ra là một bước tiến quan trọng, nếu làm tốt sẽ tạo ra cáccông ty sạch, thị trường sạch

PS: Một phần của những điều trên nằm trong một dự án nghiên cứu của trường mà tôi đang triển khai vớimột công ty để tìm hiểu về quá trình tạo ra giá trị doanh nghiệp nên sau này hy vọng có thể chia sẻ chi tiếtthêm Nếu các bạn (doanh nghiệp) muốn tìm hiểu thêm về hai vấn đề tôi nêu ở trên, cứ inbox, tôi sẵn sàngchia sẻ vào một thời điểm thích hợp trong năm mới

Bài 1: Kiểm soát cảm xúc để thành công

Đây là bài đầu tiên tôi viết để cảm ơn các bạn đã theo dõi tôi trong 1 tuần qua theo đúng tin thần “giúp bạnlàm giàu kiến thức để ra quyết đinh” Các bài viết của tôi có sử dụng kiến thức hàn lâm nhưng sẽ đượcviết theo cách dân dã cho dễ hiểu Tôi sẽ lựa chọn những chủ đề gần với điều kiện thị trường hiện tại đểviết trước Và hôm nay là chủ đề về kiểm soát cảm xúc

Chúng ta lâu nay vẫn thường nghĩ rằng mình ra quyết định là dựa trên lý trí - tức là có cân nhắc thiệt hơn.Nhưng sự thật không phải vậy Chúng ta thường ra quyết định dựa trên tâm lý và cảm xúc Điều này đúngvới gần như mọi vấn đề của cuộc sống, từ quan hệ bạn bè, gia đình, tới những vấn đề xã hội và kinhdoanh

Những kiến thức về tâm lý và cảm xúc có nhiều trên mạng hay có trong giáo trình giảng dạy ở các trườngđại học Trong đầu tư và giao dịch chứng khoán, có cả một mảng về tài chính hành vi nhằm giải thích tạisao con người hành động/ra quyết định không dựa trên lý trí như các lý thuyết truyền thống

Tất nhiên là tôi không có ý định đưa ra những khái niệm về những vấn đề nêu trên bởi chỉ cần một lệnhtìm kiếm trên Google là bạn có vô số kiền thức về nó Điều tôi muốn chia sẻ nằm ở việc liên hệ nó vớiviệc ra quyết định như thế nào trong các điều kiện thị trường cụ thể Nhận diện cảm xúc và kiểm soát cảmxúc có thể sẽ là chìa khóa để bạn thành công trong điều kiện thị trường hiện tại Nhìn chung trong cuộcsống, khi chúng ta hưng phấn, chúng ta thường khó kiểm soát hành vi

Nói như vậy để thấy rằng tôi đã trả qua nhiều cung bậc cảm xúc khác nhau trong nghề Mặc dù sách vở cóthể nói khác, con người học thuật của tôi nhìn thấy từ chính con người thực tiễn của tôi kinh nghiệm rằngtrong đầu tư chứng khoán, tâm lý cảm xúc (tất nhiên là theo nghĩa tiêu cực tới việc ra quyết định) xoayquanh 4 trạng thái cơ bản: hy vọng, nuối tiếc, tham lam và sợ hãi

“Hy vọng” thường xảy ra khi bạn giữ cổ phiếu và giá giảm, mặc dù lý trí của bạn nói rằng triển vọng sẽ làgiảm, nhưng bạn vẫn “hy vọng” nó sẽ quay trở lại, bởi vì bạn “nuối tiếc” đã không bán lúc giá tốt Hoặckhi bạn đang giữ tiền, và giá cổ phiếu tăng, lý trí nói rằng triển vọng giá tăng, nhưng bạn vẫn “hy vọng”

nó điều chỉnh để bạn vào bởi vì bạn “nuối tiếc” đã không vào

Dấu hiệu quan trọng nhất của “hy vọng” là bạn thường làm điều này một mình, suy tính một mình màkhông dám chia sẻ với người khác, bạn sẽ chỉ đọc những thông tin có lợi cho hy vọng của mình và bỏ quathông tin bất lợi

“Tham lam” thường xảy ra khi hứng phấn, khi lý trí nói rằng giá mục tiêu đã đạt nhưng bạn vẫn muốn giữ

nó hoặc đã bán rồi lại lập tức quay lại mua bởi vì bạn “nuối tiếc” một khoản lãi tiềm năng Ngược lại “sợhãi” thường xảy ra mạnh nhất khi bạn đang nắm trong tay một cổ phiếu giảm giá và thường xuyên nghĩđến bán mặc dù lý trí nói rằng nó có thể không còn giảm nữa

Dấu hiệu quan trọng nhất của tham lam/sợ hãi là bạn sẽ làm điều này theo đám đông, bạn nói chuyện vớirất nhiều người, và khi đọc tin tức bạn cũng sẽ có xu hướng đề cao thông tin ủng hộ cho quyết định củabạn Bạn thường tưởng tượng quá xa khi đọc tin

Cảm xúc nuối tiếc sẽ thường xuyên xuất hiện trong đầu tư tài chính Dấu hiệu quan trọng nhất của cảmxúc nuối tiếc là khi bạn luôn nghĩ về những cái mất nhiều hơn là cái được, kể cả những cái mất do bạnkhông bán được giá cao nhất mặc dù thực tế bạn không mất tiền

Kiểm soát cảm xúc

Khi bạn gặp phải những tình huống nêu trên, nghĩa là bạn đang giao dịch dựa trên cảm xúc Giới khoa học

đã có nhiều bằng chứng rằng nếu bạn ra quyết định hành động dựa trên cảm xúc, khả năng thất bại thườngcao hơn, mặc dù bạn có thể thành công một hai lần

Nhận ra mình đang trong trạng thái cảm xúc nào đó đã khó, việc kiềm soát cảm xúc để thành công cònkhó khăn hơn rất nhiều Nếu chỉ nói “đừng nghĩ như thế nữa” thì quá dễ, nhưng lại quá khó cho ngườithực hiện Kinh nghiệm từ những người giao dịch cá nhân thường là “hãy làm một việc gì đó khác”.Một cách bài bản hơn, dựa trên việc xem nhiều sách và khóa học về đầu tư và giao dịch chứng khoán, tôinhận thấy cách sau đây khá hữu hiệu:

Hãy xây dựng cho mình một cách chọn cổ phiếu và nguyên tắc đầu tư Bạn nên coi việc đầu tư giống nhưmột công việc kinh doanh thay vì một sở thích Hãy viết những điều đó ra thay vì nhớ nó ở trong đầu

Khi bạn gặp các dấu hiệu của cảm xúc lấn át lý trí như ở trên, phải tìm cách trở lại với nguyên tắc củamình Việc này nói thì dễ, làm thì khó Nhưng bạn có thể kiềm chế cảm xúc bằng việc đặt ra các câu hỏi

“tại sao lại chờ giá tăng/giảm?”, “tại sao lại mua lại/bán ngay?” v.v và mở nguyên tắc của mình ra để tìmcâu trả lời Hãy luôn nhớ rằng bạn đã chọn cổ phiếu theo nguyên tắc gì thì khi bán cũng theo nguyên tắcđó

Một điểm quan trọng trong kiểm soát cảm xúc là khi bạn đã bán, hãy cố gắng coi đó là một công việc đãhoàn thành và bạn nên nghỉ ngơi, dù lãi hay lỗ, nhiều hay ít Bạn cũng nên nói chuyện với nhiều ngườihơn nếu rơi vào cảm xúc “hy vọng” hoặc hạn chế nói chuyện với người khác nếu đó là cảm xúc “thamlam”/”sợ hãi”

Và cuối cùng, khi bị cảm xúc chi phối, trước khi làm gì hãy luôn nhớ rằng "mất tiền sẽ làm bạn đau nhiều

và lâu hơn nhiều so với được tiền" và điều này sẽ không tốt cho sức khỏe tinh thần của bạn Còn tiền cònsức khỏe là còn cơ hội

Bài 2: Hiểu chu kỳ kinh tế, thị trường và tâm lý

Trong đời sống xã hội, gần như mọi thứ do con người tạo ra đều có tính chu kỳ Đối với những ngườiquan tâm tới thị trường chứng khoán, có ba chu kỳ mà họ không thể không biết: chu kỳ kinh tế, chu kỳ thịtrường và chu kỳ cảm xúc Chu kỳ thị trường gắn liền với chu kỳ cảm xúc và hai chu kỳ này luôn đi trướcchu kỳ kinh tế Bởi vậy chúng ta mới nói rằng thị trường chứng khoán phản ánh kỳ vọng về nền kinh tế.Trong bài viết này, tôi chọn giới thiệu chu kỳ thị trường Những hiểu biết về khái niệm chu kỳ thị trườngđầy ắp trên mạng nên bạn có thể tự tìm hiểu thêm Tôi sẽ chỉ tập trung vào những điểm chính yếu mangtính ứng dụng bình dân cho một cá nhân giao dịch chứng khoán

Nói một cách dân dã, chu kỳ thị trường gói gọn ở 4 trạng thái cơ bản: “Đáy”, “Tăng”, “Đỉnh”, “Giảm”.Người có nghề hơn sẽ dùng các cụm từ hoa mỹ hơn như: “Tích lũy”, “Xu hướng Tăng”, “Phân phối”, “Xuhướng Giảm” Hoặc nói vui mang tính hài hước là trò chơi của cáo và thỏ: “Gom”, “Đẩy”, “Xả”, “Nghỉ”

Dù nói theo cách nào thì bản chất của sự vận động thị trường vẫn vậy Dân chứng khoán cũng hay dùng từ

“điều chỉnh” hay “rung lắc” để ám chỉ xu thế hiện tại chỉ là tạm thời ngược với xu hướng chủ đạo

Điều thú vị của thị trường chứng khoán là dự đoán Ai đó có thể nói những từ hoa mỹ như phân tích, dựbáo hay kỳ vọng hay bất cứ cái gì, thì đơn giản vẫn là dự đoán Nhưng một dự đoán dựa trên thông tinthường sẽ làm bạn cảm thấy tự tin hơn Thông tin ở đây bao gồm cả kinh tế và cảm xúc Tất cả 4 trạng tháicủa chu kỳ thị trường đều là cả một giai đoạn dài, nhưng thực tế theo tôi có hai giai đoạn chính yếu cầnquan sát là “Tăng đến Đỉnh” và “Giảm đến Đáy”

Để bài viết không quá dài và phù hợp với quan tâm hiện tại, tôi chỉ đề cập tới giai đoạn “Tăng đến Đỉnh”với những đặc trưng cơ bản của nó Bạn cũng cần lưu ý là trong xu hướng tăng (cũng như giảm) điểm,mọi định giá không có ý nghĩa, chỉ số đạt bao nhiêu điểm cũng chỉ là dự đoán tương đối, nhưng quantrọng là bạn hiểu chu kỳ vận động để ra quyết định cho riêng mình Hy vọng bài viết có ích cho những aichưa rõ về các lý thuyết chu kỳ

Kinh tế:

Thị trường thường bắt đầu tăng sau khi nền kinh tế được kỳ vọng (tôi nhấn mạnh là kỳ vọng) rất xấu Lúcnày, người ta bắt đầu nói đến việc kích thích và hỗ trợ Đặc điểm quan trong là mặt bằng lãi suất sẽ khôngthể tăng thêm được nữa

Thị trường sẽ tiếp tục tăng điểm cho đến khi nền kinh tế được kỳ vọng rất tốt Lúc này bắt đầu xuất hiệncác bình luận trái chiều về chính sách Đặc điểm quan trọng là mặt bằng lãi suất không thể giảm được nữa

Tâm lý:

Thị trường thường bắt đầu tăng sau khi trải qua sự hoản loạn và chán nản Lúc này, người ta bắt đầu nóiđến việc đầu tư dài hạn Tâm lý sợ hãi và hoản loạn không còn mà thay vào đó là chấp nhận, bình thản và

hy vọng

Thị trường sẽ tiếp tục tăng điểm cho đến khi tâm lý thị trường cực kỳ phấn khích và hưng phấn, ai cũngnghĩ mua là thắng, bán là thua Tâm lý không sợ rủi ro xuất hiện bằng việc tìm kiếm cổ phiếu rủi ro: bất

kỳ cổ phiếu nào chưa tăng, cổ phiếu nhỏ với kỳ vọng tăng nhanh hay chỉ cần một cái tin nào đó để mua.Tâm lý thỏa mãn cái tôi tài giỏi xuất hiện Những tiếng nói trái chiều xuất hiện nhưng bị gạt bỏ

Thị trường:

Thị trường thường bắt đầu tăng điểm sau khi trải qua một giai đoạn ảm đạm với KLGD giảm dần và bắtđầu xuất hiện KLGD tăng lên, thể hiện việc gom cổ phiếu, đặc biệt tại các cổ phiếu ít rủi ro (vốn hóa lớn).Thị trường sẽ tiếp tục tăng với khối lượng giao dịch tăng dần do những người tham gia mới hoặc quay lạithị trường Lúc này, thường xuất hiện các phân tích về các ngành nghề/cổ phiếu được hưởng lợi và dòngtiền sẽ dần dần ra khỏi cổ phiếu lớn (do chốt lời) và cùng dòng tiền mới quay trở lại các ngành nghề/cổphiếu có lợi theo phân tích

Quá trình trên tiếp tục đưa thị trường đi lên và các ngành nghề/cổ phiếu chưa được phát hiện sẽ tiếp tụcđược tìm kiếm Các cổ phiếu rủi ro, nhỏ sẽ được mua mạnh cùng lúc với việc các cổ phiếu được muatrước đó (ít rủi ro hơn) điều chỉnh Giá trị giao dịch lúc này vẫn ở mức rất cao nhưng không tăng đều nữa

mà chững lại và giảm dần do việc luân chuyển cổ phiếu Thông tin tốt về thị trường cũng tràn ngập, nhiềungười quan tâm tới thị trường, các doanh nghiệp liên tiếp công bố thông tin, giao dịch của cổ đông liênquan cũng rất nhiều Việc tăng điểm của thị trường thường đạt tới đỉnh điểm khi sự luân chuyển dòng tiềnbắt đầu làm ngược lại: chuyển từ cổ phiếu rủi ro sang cổ phiếu an toàn

Bài 3: Hiểu sự luân chuyển của dòng tiền

Gắn liền với các lý thuyết về chu kỳ kinh tế, chu kỳ tâm lý và chu kỳ thị trường là lý thuyết về sự phảnứng của các lớp cổ phiếu trong mỗi chu kỳ thị trường Nói một cách dân dã thì đó chính là sự luân chuyểncủa dòng tiền qua các lớp cổ phiếu

Nguyên lý

Khi dòng tiền vào thị trường mạnh, phần lớn các cổ phiếu đều tăng nhưng độ mạnh yếu khác nhau, thờiđiểm cũng khác nhau, dẫn tới thị trường luôn tăng điểm với KLGD tăng dần Điều này là do dòng tiền liêntục tìm kiếm các cơ hội mới trong khi vẫn nắm giữ các cơ hội cũ

Còn khi dòng tiền đã chững lại, các cổ phiếu tăng sớm sẽ được thay thế bởi các cổ phiếu tăng muộn dẫntới chỉ số không còn tăng mạnh hoặc giảm cùng với KLGD không tăng Điều này là do dòng tiền lúc nàyvẫn tiếp tục tìm kiếm cơ hội mới nhưng bằng cách bán đi các cơ hội cũ

Phần lớn các lý thuyết về sự luân chuyển của dòng tiền viết trong sách hoặc trên mạng đều có cách tiếpcận chuẩn mực truyền thống là dựa vào sự nhạy cảm của ngành nghề và mô hình kinh doanh của doanhnghiệp theo chu kỳ kinh tế Điều này là hợp lý bởi các lý thuyết này được hình thành tại các thị trườngphát triển do nhà đầu tư tổ chức dẫn dắn

Còn ở thị trường Việt nam, theo quan sát của tôi những lý thuyết đó cần có sự điều chỉnh phù hợp với đặcđiểm thị trường do nhà đầu tư cá nhân dẫn dắt Sự khác biệt cơ bản giữa một thị trường do nhà đầu tư tổchức dẫn dắt và do nhà đầu tư cá nhân dẫn dắt nằm ở mức độ tác động của các yếu tố kinh tế và yếu tốtâm lý trong việc ra quyết định Khi yếu tố tâm lý dẫn dắt nhiều hơn, các quyết định chủ yếu dựa trên cácthông tin mang tính cảm nhận tốt xấu

Luân chuyển dòng tiền

Từ lúc thị trường bắt đầu tăng cho đến đỉnh, theo chu kỳ tâm lý, nhà đầu tư sẽ thường bắt đầu bằng nhữnglựa chọn an toàn và có cân nhắc cho đến các lựa chọn rủi ro và ít cân nhắc Còn theo chu kỳ kinh tế, cáclớp cổ phiếu thuộc nhóm nhạy cảm với tăng trưởng, chủ yếu là lãi suất, sẽ được lựa chọn trước cho đếncác lớp cổ phiếu ít nhạy cảm và lớp cổ phiếu thuộc nhóm ngành luôn cần bất kể kinh tế kinh tế thế nào

Sự kết hợp giữa yếu tố tâm lý và kinh tế tại thị trường Việt nam trong giai đoạn bắt đầu của chu kỳ tăngtrưởng thường sẽ chứng kiến dòng tiền lựa chọn lớp cổ phiếu có đặc điểm quan trọng truyền thống như

danh tiếng quản trị tốt, vốn hóa lớn và nhóm ngành liên quan tới tài chính và bất động sản Lựa chọn nàydựa trên sự đảm bảo an toàn và sự cảm nhận kỳ vọng (tôi nhấn mạnh là cảm nhận chứ không hẳn phântích) về việc lớp cổ phiếu này sẽ được hưởng lợi từ môi trường lãi suất thấp và tăng trưởng kinh tế.

Khi thị trường càng tăng, do hiệu ứng của dòng tiền mạnh, phần lớn các lớp cổ phiếu sẽ bắt đầu chuyểnđộng tăng điểm Lúc này, cách tiếp cận an toàn sẽ dần thay thế bởi cách tiếp cận rủi ro hơn và việc lựachọn các lớp cổ phiếu theo ngành nghề không còn rõ ràng nữa Dòng tiền sẽ tìm đến các cổ phiếu có vốnhóa nhỏ hơn, không có điều tiếng xấu về quản trị, và các cổ phiếu có thông tin tốt Do cổ phiếu ở lớp số 1được giữ trong khi cổ phiếu lớp thứ 2 được mua, thị trường sẽ tăng điểm rất mạnh trong giai đoạn này.Chúng ta sẽ không thể biết điểm số sẽ tăng đến đâu vì không bao giờ đo được dòng tiền vào nhiều như thếnào Nhưng khi thị trường càng gần tới đỉnh điểm, các cổ phiếu ở lớp số 1 sẽ dần bị bán trong khi các cổphiếu ở lớp số 2 và 3 vấn sẽ được mua Thị trường lúc này thường chứng kiến sự tăng điểm diện rộng củalớp cổ phiếu số 3 – những cổ phiếu có điều tiếng hoặc cổ phiếu nhỏ đến rất nhỏ Sự luân chuyển của dòngtiền lúc này sẽ dấn tới việc thị trường chững lại và giá trị giao dịch không tăng hoặc giảm

Chính ở lúc này thị trường có sự xáo động tâm lý nhiều nhất Sự giẳng co giữa lý trí (rời cuộc chơi) và tráitim (tiếp tục cuộc chơi) cũng gần giống sự giằng co tâm lý trong câu hỏi cuối cùng của “Ai là triệu phú?”

Cố thêm một lần nữa có thể thành triệu phú, nhưng cũng có thể sẽ về mức thấp hơn nhiều Nhưng điều thú

vị của thị trường chứng khoán nằm ở chỗ, trong khi trò chơi “Ai là triệu phú” có mức tối đa cố định, thìthị trường chứng khoán lại không có mức này Trong trò chơi “Ai là triệu phú” người ta cũng thường liềuhơn vì xuất phát điểm của họ không có đồng nào

Trong những lúc như vậy, như là một cách chờ đợi dấu hiệu từ dòng tiền, thị trường thường sẽ một lần nữaquay lại với sự lựa chọn an toàn với hy vọng trái tim sẽ đúng, đồng thời nếu lý trí có sai thì nó cũng antoàn hơn bình thường Chúng ta sẽ chứng kiến sự trở lại của nhóm cổ phiếu an toàn hơn (lớp số 2 và 1) –sau khi bị bán – nhưng thường thì chỉ là một nhóm và chỉ một phần tiền là quay trở lại Sự trở lại này đôikhi làm xảy ra bẫy tăng (bull trap) như dân tình vẫn hay nói Nếu giá trị giao dịch thị trường không tăng,dòng tiền mới không vào nữa, thì dần dần dòng tiền hiện có cũng sẽ rời khỏi thị trường

Điều quan trọng cần nhận biết là dòng tiền mới bao giờ cũng bao gồm dòng tiền vay do hiệu ứng đầu cơtối ưu Bởi vậy, những người làm tại các CTCK và ngân hàng có thông tin về hạn mức margin và điều nàythường là quan trọng để cân nhắc triển vọng dòng tiền mới

Tôi hy vọng bài viết sẽ có ích cho các bạn theo nghĩa cách nhìn của một người nghiên cứu để hiểu thịtrường Hiểu thị trường và hiểu chính mình là quan trọng để ra quyết định đúng Chúc cuối tuần vui vẻ,tuần mới giao dịch thành công và tôi rất muốn tin thị trường vượt qua chướng ngại vật

Bài 4: Hiểu và dùng phân tích cơ bản

(Bài này viết chủ yếu cho người không chuyên kinh tế, tài chính)

Trong đầu tư chứng khoán, có hai trường phái phân tích truyền thống là cơ bản và kỹ thuật Phân tích cơbản sử dụng kiến thức kinh tế và tài chính doanh nghiệp rồi đưa vào mô hình định giả đế tìm ra giá trị cổphiếu, từ đó so sánh với giá thị trường để ra quyết định Phân tích kỹ thuật sử dụng đồ thị và các chỉ số đểtìm ra giá mua vào và giá bán ra phù hợp Trong khi phân tích cơ bản đòi hỏi hiểu sâu về doanh nghiệp,phân tích kỹ thuật có thể áp dụng cho bất cứ tài sàn nào có giao dịch

Hầu hết các sách dạy về đầu tư đều là phân tích cơ bản Họ sẽ nói rằng bạn cần phải có cách tiếp cập trênxuống, hoặc dưới lên, nhưng tựu trung lại, cuối cùng bạn sẽ ngồi mày mò tính toán cho một cổ phiếu cụthể Nó rất mất thời gian Và nó cũng không phải là việc dễ dàng, ngay cả đối với chính doanh nghiệp đó,huống hồ bạn là người ngoài Rút cục, bạn sẽ chẳng bao giờ có một câu trả lời đúng

Hãy tưởng tượng ngay cả phương pháp đơn giản nhất là so sánh chỉ số PE, bạn cũng sẽ thấy là việc ướclượng EPS trong tương lai gần là một việc vô cùng khó Vậy thì những phương pháp phức tạp như chiếtkhấu dòng tiền thì bạn sẽ còn cảm thấy bế tắc thế nào khi bạn phải ước lượng dòng tiền cho một tương lai

xa 5, 10 năm và sau đó Những thứ đó lại chỉ có thể làm được khi bạn cần hiểu về kinh tế, về ngành, thị

trường, về lãnh đạo, mô hình kinh doanh, đạo đức này kia Nói cách khác, bạn không thể làm được.Doanh nghiệp cũng không thể làm được Vậy tại sao bạn lại dùng nó?

Tôi đã cho sinh viên làm rất nhiều bài định giá, vừa là bài học, vừa là để dùng cho quỹ đầu tư sinh viên.Một điều tôi luôn yêu cầu sinh viên làm là: đối với mô hình định giá mà các em đang sử dụng, hãy thử chotừng biến số thay đổi, rồi các biến số cùng thay đổi, xem kết quả định giá thế nào Kết cục là kết quả thayđổi rất nhiều đến mức nó chẳng có ý nghĩa gì vì khoảng giá quá lớn

Nói cách khác, khi bạn chỉ là một người thợ số liệu, kết quả mà bạn có được thực ra chỉ là một phỏngđoán hoang đường, nó phụ thuộc vào tâm trạng của bạn Khi phấn khích, bạn thường có xu hướng phóngđại con số, còn khi lo lắng bạn lại thường bi quan quá mức Vậy tức là định giá của bạn đã phụ thuộc tâm

lý thị trường rồi Ngay kể cả khi bạn là người có kinh nghiệm hơn, thậm chí là một người trong ngành,trong chính doanh nghiệp bạn định giá, thì bạn cũng thường gặp vấn đề tâm lý này, mặc dù khoảng phỏngđoán của bạn có thể sẽ hẹp hơn

Nói như vậy để thấy rằng trên thị trường, tất cả chúng ta là người ngoài cuộc và chỉ là thợ số liệu Nhưngthật may, vì tất cả chúng ta đều như vậy, nên nó lại có điểm chung Đó là chúng ta thường tin vào những gìđơn giản nhất, dễ nhìn nhất Đó chính là lý do tại sao mà chỉ số PE với EPS trong quá khứ được sử dụngrộng rãi, mặc dù nó không nói nhiều về tương lai nhưng nó lại so sánh được ở hiện tại Đó cũng là lý dotại sao mà các bản tin ngắn gọn viết về doanh nghiệp lại thu hút hơn là các mô hình dòng tiền phức tạp.Nhưng cái gì cũng có tình hai mặt EPS và PE có thể làm đẹp bằng các thủ thuật kế toán lợi nhuận trong

kỳ, chẳng hạn thông qua việc bán tài sản Các bản tin về doanh nghiệp cũng có thể đưa những thông tinkhông đáng tin hoặc không thể kiểm chứng Bởi vậy, bạn cần một chút kiến thức kế toán để tìm hiểu EPSđến từ các hoạt động thường xuyên Còn các doanh nghiệp cũng cần có chiến lược quan hệ nhà đầu tư(IR) bài bản và nghiêm túc để thông tin được tin dùng

Nói dông dài như vậy nhưng cuối cùng tôi trở lại câu hỏi “vậy tại sao bạn dùng phân tích cở bản?” Theoquan sát của tôi, sai lầm lớn nhất của các nhà đầu tư giao dịch chứng khoán là dùng kết quả phân tích cơbản như một con số đứng im Nghĩa là, họ chỉ so sánh giá hiện tại của một cổ phiếu với kết quả định giá

để ra quyết định Những câu khuyến nghị truyền thống kiểu như “chúng tôi khuyến cáo mua cổ phiếu x ở mức giá y với giá mục tiêu z trong khoảng thời gian t” thực ra là vô nghĩa đối với người giao dịch bởi vì

bạn thường ra vào theo chu kỳ thị trường Tôi thậm chí không mấy khi để ý tới kết quả định giá, nhưng tôilại đọc rất kỹ các thông tin và giả định được đưa ra bởi nó cho tôi cảm nhận và thông tin về doanh nghiệp.Tất nhiên, nếu bạn nói rằng bạn nắm giữ dài hạn thì tôi không đề cập

Nhưng phân tích cơ bản không phải là vô nghĩa, nó phụ thuộc cách bạn dùng Tôi luôn quan tâm tới cácchu kỳ kinh tê, thị trường và tâm lý; quan tâm tới sự luân chuyển của dòng tiền và nhận thấy rằng tại mỗigiai đoạn của thị trường luôn có một lớp cổ phiếu được tìm kiếm, và trong mỗi lớp cổ phiếu, thị trường lạitìm cổ phiếu an toàn hơn Điều này có nghĩa là nếu bạn dùng phân tích cơ bản để xếp hạng cổ phiếu trongcùng một lớp thì có thể sẽ hữu ích hơn

Giả sử nếu định giá so với giá thị trường (không cần phải cao hơn) của cổ phiếu A là tốt so vơi B, thì Anên được chọn trước trong cùng lớp cổ phiếu (Bạn nên đọc lại 3 bài trước bài này để hiểu về nội dungnày) Việc xếp hạng này sẽ tốt hơn nếu do bạn tự định giá (vì nó cùng một kiểu rủi ro) hoặc nếu bạn không

có thời gian, bạn nên sử dụng ít nhất là cùng một nguồn (ví dụ cùng 1 cty chứng khoán) So sánh 2 cổphiếu từ 2 nguồn khác nhau thường rất ít có ý nghĩa

Như vậy, nếu bạn là một người không có thời gian, không chuyên hoặc không phải dân kinh tế, bạn hoàntoàn có thể dùng phân tích cơ bản theo cách của mình Những điều đơn giản, nhiều người biết, thường cótác động nhiều hơn là những gì phức tạp Phân tích cơ bản tưởng chừng là phức tạp, nhưng thực ra nó lạiđơn giản để dùng trong thực chiến hàng ngày Vì vậy, hãy chuẩn bị cho mình một tâm lý khỏe (Bài 1), mộtcách nhận diện chu kỳ thị trường (Bài 2), một danh sách cổ phiếu theo từng lớp được xếp hạng (Bài 3 và4), bạn sẽ trở nên tự tin hơn với quyết định của mình

Chúc các bạn làm chủ quyết định của mình và thành công trong giao dịch!

Bài 5: Hiểu và sử dụng phân tích kỹ thuật

Phân tích kỹ thuật là nhánh còn lại trong hai cách tiếp cận phân tích chứng khoán Thực ra còn một nhánhnữa là phân tích định lượng dựa trên thuật toán tối ưu nhưng vì nó không liên quan tới yếu tố tâm lý conngười nên tôi sẽ không trình bày Nếu bạn còn nhớ thì có lẽ Chứng khoán Thăng Long ngày xưa là mộttrong số các công ty đi đầu trong việc phát triển các bản tin thị trường sử dụng phân tích kỹ thuật Tôi hyvọng những kiến thức này sẽ giúp ích cho các bạn

Hiểu khái niệm và giả định

Phân tích kỹ thuật là việc sử dụng đồ thị giá và KLGD để phân tích hành vi thị trường Hầu hết các trangtài chính đều cung cấp các thông tin phục vụ phân tích cơ bản và hệ thống đồ thị phục vụ phân tích kỹthuật Nhiều người cho rằng phân tích kỹ thuật không đáng tin và không nên dùng vì nó hoàn toàn khôngliên quan gì tới yếu tố nội tại của nền kinh tế và doanh nghiệp

Tôi không nghĩ vậy Tôi nhận thấy rằng mặc dù đồ thị giá và lượng không cho thấy các yếu tố nội tại,nhưng nó lại là tổng hòa của mọi hành vi thị trường Nói cách khác, dù bạn là ai, nghĩ gì, thì cuối cùngtổng hợp mọi yếu tố đó được thể hiện hành vi mua bán, tức là giá và khối lượng giao dịch Như tôi đãtừng đề cập trong một bài về thỏ và cáo về hành vi, điều luôn đúng với bạn sẽ là đừng nghe những gì thịtrường nói mà hãy nhìn những gì thị trường làm

Để hiểu tại sao phân tích kỹ thuật lại quan trọng, các lý thuyết hàn lâm cho rằng giá và lượng là kết quảcuối cùng của mọi thông tin hiện có trên thị trường Vì lý do này, những người đi theo phân tích kỹ thuật

có xu hướng xem nhẹ phân tích cơ bản bởi họ nghĩ rằng mọi thứ đều đã phản ánh vào giá và lượng

Nhưng phân tích kỹ thuật không có nghĩa là bạn cần phải biết mọi thứ về nó Quan điểm của tôi là càngđơn giản, càng dễ dùng càng tốt Nhưng bạn đừng chỉ nhìn vào các chỉ số và hay mô hình kỹ thuật nhưnhìn một bức tranh, mà hãy cố gắng vận dụng một chút kiến thức về kinh tế học (chu kỳ, cung cầu), mộtchút kiến thức về tâm lý, một chút kiến thức về phân tích cơ bản (doanh nghiệp) để thành công

Chỉ cần hiểu 2 điều

Các sách và khóa đạo tạo phân tích kỹ thuật thường sẽ lần lượt dạy cho bạn các mẫu hình đồ thị và các chỉ

số kỹ thuật khác nhau, nhưng nếu để ý bạn sẽ thấy rằng thực ra chỉ có hai điều quan trọng với bạn Điềuthứ nhất là hiểu thế nào “hỗ trợ” và “kháng cự” Điều thứ hai là hiểu thế nào là “quá mua” và “quá bán”.Mức “hỗ trợ” (mức giá thấp gần nhất) và “kháng cự” (mức giá cao gần nhất) quan trọng bởi vì tâm lý conngười thường dè dặt trước các ngưỡng giá mới Khi bạn đã xác định một xu thế là tăng hay giảm (dựa vàokiến thức chu kỳ), hỗ trợ và kháng cự chính là đường xu hướng Khi sử dụng kháng cự và hỗ trợ, bận cần

sử dụng kiến thức tâm lý (Bài 1) để hiểu nó Khi mức giá tiệm cận mức giá cũ gần nhất nhưng lại giảmtrước khi đạt được nó, bận cần hiểu rằng đó là vì nhiều người sợ không thể đạt được Ngược lại, khi giágiảm về mức giá cũ nhưng chưa xuống tới đó đã tăng lại thì cần hiểu rằng nhiều người không nghĩ sẽ giảmquá mức đó Nghĩa là, bạn cần nhìn nhận “hỗ trợ” và “kháng cự” giống như một nỗi ám ảnh trong tâm lýcon người, thay vì là đường thẳng

Các chỉ số kỹ thuật có rất nhiều, nhưng về cơ bản nó chỉ để phản ánh rằng thị trường đang “quá mua” hay

“quá bán” Quá mua tức là mua nhiều hơn bình thường Quá bán tức là bán nhiều hơn bình thường Không

có gì đặc biệt Quá mua thường gắn liền với kháng cự và quá bán bao giờ cũng gắn liền với hỗ trợ và bởivậy các chỉ số kỹ thuật gần như dịch chuyển tương tự đồ thị giá và nó giúp để hiểu ám ảnh tâm lý Do vậy,theo tôi bạn đừng xa đà vào việc tìm hiểu nhiều chỉ số kỹ thuật, chỉ cần hiểu 1-2 chỉ số dễ hiểu nhất, dầndần tạo ra nguyên tắc sử dụng cho bạn

Nhưng cả mẫu hình kỹ thuật cũng như chỉ số kỹ thuật nói chung mới chỉ thể hiện sự ám ảnh tâm lý, bạncần nhìn vào khối lượng giao dịch bởi vì khối lượng thể hiện hành vi Tại những điểm ám ảnh tâm lý quantrọng, khối lượng giao dịch lớn bao giờ cũng là biểu hiện của việc “tâm lý chuyển thành hành động”.Không gì có thế giấu được qua khối lượng giao dịch, tất nhiên trừ khi các giao dịch ảo (trao tay) được sử

dụng để giả tạo hành vi Tuy nhiên, với những cổ phiếu phổ biến và diện rộng cả thị trường, việc giả tạohành vi là khó.

Sử dụng

Để minh họa cho quan điểm về việc bạn chỉ nên hiểu những gì đơn giản nhất thay vì xa đà vào học quánhiều về phân tích kỹ thuật chuyên sâu, bạn sẽ thấy rằng chu kỳ thị trường (Bài 2) khi kết hợp với luânchuyển dòng tiền (Bài 3) và tâm lý thị trường (Bài 1) thường sẽ tạo ra những gì giống như lý thuyết sóngElliot (5 bước khi tăng, và 3 bước giảm) Nó thực chất chỉ là 3 lớp cổ phiếu thay phiên nhau kéo dòng tiềntrong một chu kỳ tăng và sau đó là sự phản ứng do tâm lý níu kéo tạo ra Lúc níu kéo này người ta cũnghay dùng các cụm từ như “tăng giả - bulltrap” là vì tâm lý chưa chấp nhận của nhưng người nghĩ kháchành vi chung của thị trường Hay các mẫu hình hai đỉnh, hai đáy … thực tế chỉ là sự cân nhắc tại đỉnh vàđáy dựa trên kháng cự và hỗ trợ Hoặc các mẫu hình như lá cờ bay hay phễu hay gì gì đó… thực chất chỉ

sự hiểu sự vận đồng của thị trường, chờ đợi chính là sự đầu tư

Tôi kết thúc bài này ở đây mặc dù quả thực còn có rất nhiều thứ có thể viết nhưng cũng không muốn bàiquá dài bạn ngại đọc Tôi chúc bạn chuẩn bị cho mình một tâm lý khỏe (Bài 1), một cách nhận diện chu kỳthị trường (Bài 2), một danh sách cổ phiếu theo từng lớp (Bài 3) và xếp hạng nó (Bài 4) và sử dụng phântích kỹ thuật để vào – ra (Bài 5) Như thế là bạn đã có thể tự tin để bước vào thị trường chứng khoán rồi,đặc biệt là những người mới Các bạn có thể chia sẻ các bài của tôi thoải mái – nhưng ghi nguồn “QuấtMạnh Vào” nhé Tôi mong rằng nếu có điều kiện thuận lợi tôi sẽ diễn giải trực tiếp cả 5 bài cho các bạnquan tâm qua một buổi nói chuyện

Bài 6: Nhận diện và vận dụng thời điểm vào – ra.

Tôi đã viết bài này từ vài ngày trước nhưng đã không đăng vội vì e rằng thời điểm quá nhạy cảm Tôi không muốn các bài viết mang tính lý thuyết tìm hiểu tâm lý thị trường nhằm mục đích “làm giàu kiến thức” được liên hệ với thị trường theo bất kỳ nghĩa nào Nếu bạn muốn trở thành một người giao dịch chứng khoán lâu dài, hãy trang bị kiến thức.

Trong giao dịch chứng khoán, đều khó khăn nhất có lẽ là nhận diện được đâu là thời điểm nên ra và nênvào Trong đó thời điểm nên ra còn khó khăn, và quan trọng, hơn gấp nhiều lần thời điểm nên vào bởi nó

là quyết định mang tính chuyển “lãi tiền giấy” thành “lãi tiền thật” Nhiều người hay mắc lỗi này Tôicũng đã từng mắc lỗi này chỉ bởi vì tôi không tuân thủ nguyên tắc

Khi nào gấu thắng thế?

Khi một thị trường tăng điểm, do sự luân chuyển 3 lớp cổ phiếu trong quá trình đi lên, thị trường thôngthường sẽ tạo ra 2 điểm nghỉ chân mà chúng ta hay gọi là điều chỉnh Chính vì lý do này mà trong phântích kỹ thuật chúng ta có cái gọi là 5 bước sóng tăng Elliot Nếu chúng ta quan sát thấy các lớp cổ phiếuthực sự đã thay đổi mà thị trường gần như không có sự điều chỉnh nào, hoặc rất nhẹ, cần phải hiểu rằngbên mua (phía bò) đã thể hiện hết mọi sức mạnh của họ một cách không ngừng nghỉ Nói cách khác họ đãtấn công liên tục và sử dụng hết mọi nguồn lực mà họ có cho đến khi nó không thể

Nguồn lực mà phía bò có chính là thông tin và tiền Tiền bao giờ cũng bao gồm tiền mới và tiền vay(margin) Những người nắm giữ cổ phiếu và “mong” thị trường lên không bao giò là bò cả - họ thực rađang là những con gấu chờ ra đòn Khi các thông tin không còn mới, hoặc bị lặp đi lặp lại, nó thực chấtkhông còn là vũ khí nữa Khi tiền hết, khối lượng giao dịch không thể tăng, bởi vì đặc trưng của một giaiđoạn tăng giá luôn là giá tăng cùng với giá trị giao dịch tăng nhẹ dần lên Việc sử dụng tiền vay làm chogiá tăng nhanh và mạnh bởi vậy nếu giá bỗng nhiên chững lại một thời gian, nó thường là dấu hiệu rằng

khả năng vay đã hết Điều này cần đặc biệt chú ý khi các thông tin về việc nới hay cấp thêm margin chokhách hàng được thông báo Nó thường là dấu hiệu của việc hạn mức đã đến giới hạn và rất dễ dàng tạo rabẫy tăng (bulltrap) cho những người mới.

Tại những vùng giá cao như vậy với những đặc điểm trên, chúng ta ban đầu thường sẽ chứng kiến giá daođộng lên xuống, giá trị giao dịch vẫn ở mức cao nhưng không tăng dần thêm Hai phía bò và gấu khá cânbăng Vùng giá cao không nhất thiết phải là một ngưỡng kháng cự, nhưng nếu là ngưỡng kháng cự thì tâm

lý càng mạnh Dần dần, do phía bò đã cạn kiệt nguồn lực, phía gấu sẽ dần chiếm ưu thế do sức ép chốt lời

và sức ép giảm margin Đáng chú ý là sức ép margin lại thường tập trung vào các mã vốn hóa lớn, tạo rasức ép giảm chỉ số, càng làm cho tâm lý thị trường trở nên tiêu cực hơn Bởi vậy, bao giờ cũng tồn tại ítnhất một phiên chạy toán loạn làm mọi người ngơ ngác

Nhưng cuộc chiến tâm lý không kết thúc đơn giản như vậy Cả hai phía đều có xu hướng chờ đợi nhưngkết cục chủ yếu phụ thuộc vào nguồn lực của phía bò đến đâu Còn nguồn lực của phía gấu là lượng cốphiếu đang lãi “trên giấy” đủ để họ có thể chạy bất kỳ lúc nào Khi các thông tin vĩ mô không có gì mớihơn là những gì đã biết, hai câu hỏi quan trọng mà phía bò muốn có câu trả lời tích cực sẽ là “Dòng tiềnbán ra do chốt lời có quay lại ngay với thị trường không hay nghỉ ngơi? Dòng tiền margin có quay trở lạikhông?” còn đường nhiên phía gấu sẽ có câu trả lời tiêu cực Nếu giá trị giao dịch cứ giảm dần, mỗi bên

có thể thắng một vài trận đánh, nhưng cuộc chiến cuối cùng thường sẽ nghiêng về bên gấu

Vậy, khi nào thì gấu sẽ thua?

Không nên lấy điểm số làm mốc mặc dù như đã nói ở trên, giống như các ngưỡng kháng cự, các mức hỗtrợ có thể có sức mạnh tâm lý khi thị trường giảm Điều thị trường cần bao giờ cũng là tâm lý và nguồnlực Cả hai điều này đều cần thời gian và bởi vậy thời gian quan trọng hơn điểm số Nếu tâm lý cân bằng(theo cách nói của tôi là dùng lý trí để suy xét chứ không phải tham lam hay sợ hãi – xem Bài 1) thì điểm

số chỉ là hệ quả

Chúng ta lặp lại cách phân tích tâm lý và hành vi của quá trình nêu trên sẽ có câu trả lời cho việc khi nào

bò sẽ lại thắng thế Tôi muốn để cái này cho các bạn tự suy nghĩ và tìm câu trả lời có lẽ sẽ tốt hơn nếu bạn

có suy nghĩ giống tôi ở những phân tích bên trên Quá trình thị trường đi xuống bao giờ cũng bắt đầu từ

từ, giống như lúc nó đi lên trong nghi ngờ Quá trình đi xuống bao giờ cũng gắn liền với khối lượng giaodịch giảm dần do phía gấu bán ra mà phía bò chống chọi yếu hơn, không hẳn là vì họ không có tiền, màcòn bởi vì họ chưa thấy hấp dẫn Phía gấu sẽ cạn kiện nguồn lực khi khoảng lãi “trên giấy” bé dần, hoặcnhững người lỗ quyết định rời cuộc chơi (cũng giống như những người chốt lãi rời cuộc chơi vậy) Chođến khi khối lượng giao dịch thấp và dường như không giảm nữa, thậm chí tăng lên nhẹ, thì đó rất có thể

là lúc phía bò dần dần chiếm ưu thế trở lại

Điều cuối cùng của bài viết mà tôi muốn chia sẻ là tất cả các thị trường chứng khoán trên thế giới trongdài hạn đều đi lên Tâm lý con người ai cũng muốn kiếm lãi nhanh, giá trị thời gian của tiền, nhưng cũng

sẽ có rất nhiều người chuyển sang đầu tư dài hạn và bỏ đấy và đó cũng là lý do làm thị trường khi xuốngthường chậm rãi chứ không hối hả như khi thị trường đi lên Nhưng nếu bạn sử dụng tiền vay thì câu nóicủa John M Keynes – một nhà kinh tế mà chắc bạn nào học kinh tế đều biết – nên luôn là bài học nằmlòng mà tôi tạm dịch nôm na là: “Thị trường có thể vô lý lâu hơn bạn có thể chịu đựng được khoản vay”.Tôi chủ động bỏ phần cuối là “vận dụng để vào – ra” để tránh những hiểu lầm không đáng có về mục tiêu

“làm giàu kiến thức”

Bài 7: Đón nhận và xử lý thông tin

Là một nhà đầu tư, thực ra chủ yếu là giao dịch, chứng khoán, bạn cần phải quen sống trong một thế giớithông tin tốt xấu và thật giả lẫn lộn Các lý thuyết kinh tế về thông tin không cân xứng cho rằng việc thiếuthông tin là nguyên nhân chủ yếu của việc ra quyết định sai Việc quá nhiều thông tin tồn tại làm nhiềungười nghi ngờ điều này Nhưng sự thật là chúng ta thiếu thông tin trọng yếu mà thường bị phân tán bởithông tin nhiễu Tất cả là do bộ vi xử lý – cái đầu của bạn Việc phân biệt thông tin nhiễu với thông tin

trọng yếu là quan trọng Nói cách khác, trước khi đến bước ra quyết định, bạn cần phải tỉnh táo để nhậnbiết đâu là tin nhiễu, đâu là tin đáng tin cậy.

4 nhóm tin

Có nhiều nguồn tin khác nhau, nhưng 4 nhóm tin sau thường là phổ biến: thông tin báo chí, bình luậnchuyên gia kinh tế, bình luận của công ty chứng khoán và thông tin rò rỉ trên các diễn đàn hoặc truyền tainhau Chúng ta thường có một sai lầm phổ biến là lướt qua tiêu đề và chọn đọc thông tin củng cố suy nghĩcủa mình, hoặc nếu có đọc hết thì thường tin nhiều hơn vào những thông tin giống mình nghĩ Đó là mộtdạng hành vi mà các lý thuyết về tài chính hành vi đều đã chỉ ra Vậy, làm thể nào để vượt qua để vượtqua?

Báo chí

Bạn sẽ để ý rằng thông tin báo chí thường là mang tính đưa tin Đó thường là những thông tin đáng đọcnếu bạn là một người hiểu về các lý thuyết kinh tế tài chính Bởi vậy, khác với nhiều người nghĩ lý thuyếtsách vở là không hữu ích trong đầu tư, tôi cho rằng hiểu một chút về các lý thuyết kinh tế tai chính sẽ giúpbạn xử lý nó

Chuyên gia

Nhóm thông tin đến từ các chuyên gia kinh tế công khai trên truyền thông thường là những thông tin đãđược xử lý qua bộ não của họ.Tất nhiên bộ não mỗi người khác nhau, nhưng ít nhất nó giúp bạn hình dungthông tin báo chí mà bạn đọc được đã được xử lý thế nào Điều quan trọng lúc này là bạn cần phải đọc vàhiểu các lập luận của họ, thay vì những phát biểu mang tính khẩu hiệu Lập luận của họ mới là thứ thôngtin trọng yếu bạn cần

CTCK

Trong khi nhóm thông tin số 2 thường khách quan, bởi ít nhất họ không có lợi ích cụ thể nào được nhìnthấy – thậm chí họ còn phải rất cân nhắc sử dụng câu chữ khi xuất hiện, thì nhóm thông tin thứ 3 – cáccông ty chứng khoán – lại thường không thể khách quan, hoặc nhìn nhận chung của thị trường sẽ là nhưvậy, mặc dù họ cố tỏ ra như vậy Điều này là vì các công ty chứng khoán thường có lợi nhất khi thị trườnggiao dịch sôi động và họ có thể phát huy dịch vụ tài chính, không nhất thiết phải là thị trường tăng, nhưngthực tế Việt nam thì thường chỉ sôi động khi thị trường tăng Bởi vậy, thông tin đến từ các công ty chứngkhoán thường sẽ có xu hướng tốt hơn điều họ thực sự nghĩ Các khuyến cáo công khai của họ về cổ phiếu

cụ thể thường mang tính an toàn Nhưng họ cũng rất có ích nếu bạn sử dụng các báo cáo phân tích cổphiếu của họ để lấy thông tin và xếp hạng cổ phiếu (Bài 3) thay vì chỉ nhìn vào định giá

Khi đọc thông tin hay tham gia vào diễn đàn, nên ghi nhớ rằng mục tiêu là để nạp thông tin thay vì tin.Nhưng bạn chỉ nên tham gia hoặc tìm những nhóm tin này nếu bạn đã có một nguyên tắc giao dịch choriêng mình (khóa học miễn phí tôi đang triển khai là để giúp bạn điều này) Trong mỗi con người, tâm lýcảm xúc đều đến từ chính mình và đến từ đám đông Tâm lý đám đông là thứ dễ làm chúng ta rơi vàotrạng thái lo sợ hoặc tham lam nhiều nhất và điều này thường dẫn tới từ bỏ nguyên tắc Bởi vậy, nếu bạnchưa có nguyên tắc thì rủi ro càng lớn, nguy cơ bạn trở thành thỏ càng cao

Mọi thông tin đưa ra đề có mục đích Nhưng nó không vô nghĩa, thậm chí rất ý nghĩa nếu bạn hiểu tâm lýhành vi Có hai loại tin trong nhóm này là nhận định thị trường và phím hàng Đối với nhận định thịtrường, khi những người phân tích và nhận định rằng thị trường sẽ tăng, thường điều đó đã hàm ý họ đanggiữ cổ phiếu rồi Đặc biệt, nếu họ chẳng may tiết lộ rằng họ đang full cổ phiếu – đó là lúc tôi thấy lo ngại

bởi thực ra là họ “mong muốn” thị trường tăng điểm Nói khác đi, nếu là một con gấu thì tôi sợ người cótiền chứ không sợ người có cổ phiếu bởi vì họ thực ra là giống tôi bởi vì họ đang chờ bán Giữa việc có cổphiếu với việc cầm tiền mà đứng ngoài thì thực ra không khác gì nhau trong việc giúp thị trường đi lên,bởi họ đều là gấu cả Do vậy, nếu tinh ý thì đây chính là nguồn tin cực kỳ quan trọng cho bạn để hiểu thịtrường.

Ngược lại khi mà ai đó nhận định rằng thị trường sẽ xuống và nói rằng họ đang cầm tiền, tôi lại khôngthấy sợ bởi vì họ thực ra không có khả năng làm thị trường giảm thêm nữa Tôi sợ người có cổ phiếu hơn

Và tất nhiên, người có cổ phiếu thì muốn giá tăng Bởi vậy, người có tiền nếu muốn thị trường xuống thực

ra là để lôi kéo người khác bán để họ mua giá rẻ hơn

Đối với loại tin phím hàng, nói sang hơn là khi có ai đó giới thiệu cho bạn một cơ hội đầu tư, cần hiểurằng họ muốn bạn đi theo họ Những hãy đón nhận nó một cách khách quan, như một thông tin và dùngkiến thức của mình để phân tích Nó có thể không phải là cơ hội lúc này, nhưng nhất định một lúc nào đó

nó sẽ là cơ hội – đơn giản bởi nó là cổ phiếu có lẽ được dòng tiền quan tâm Tôi thường đọc và thầm cám

ơn những người đó bởi họ ít nhất giúp tôi có một cổ phiếu để xem thay vì mất công tìm kiếm trong cảnghìn công ty Nhưng chỉ vậy thôi Việc quyết định là do chính mình

Thế giới vốn không công bằng và bạn cần phải hiểu người khác để tồn tại Cuộc dạo chơi của dòng tiềnluôn thú vị nếu bạn hiểu những nguyên lý cơ bản của tâm lý hành vi Thị trường luôn thay đổi, nguyênnhân tăng giảm thay đổi, nhưng tâm lý hành vi là thứ thật khó thay đổi Bao lâu nay vẫn vậy

Bài 8: Lựa chọn nguyên tắc đầu tư

Bài này có hơi hướng lý thuyết, phù hợp cho các bạn mới, bắt đầu quan tâm, hoặc chưa hình thành cho mình một cách đầu tư nào Nên hiểu bài này như một gợi ý để bạn xây dựng cho mình một cách tiếp cận riêng và gắn bó với nó lâu dài.

Hai cách tiếp cận

Phần lớn các sách giáo khoa và các em sinh viên khi đi học về đầu tư chứng khoán đều được dạy theohướng đi tìm các công ty có giá trị cao hơn thị giá hiện tại Đây là cách tiếp cận cơ bản và đúng một cáchnhân văn, bởi đầu tư có nghĩa là chúng ta phải bỏ công sức để tìm kiếm chứ không phải đặt cược vào 3 ký

tự của mã chứng khoán

Tuy nhiên, có một thực tế là chúng ta sẽ không bao giờ biết được giá trị của một công ty, hoặc giá trị đó bịthay đổi theo thời điểm tùy vào cảm xúc của chúng ta với thị trường (Bài 3) Điều này dẫn tới một quanđiểm khác cho rằng cổ phiếu có giá trị là cổ phiếu lên giá Và một lần nữa, điều này lại đúng một cách phũphàng bởi không phải cố phiếu lên giá nào cũng có nền tảng tốt

Nhiều người khác không cần quan tâm tới hai cách tiếp cận trên cho rằng giá trị của một cổ phiếu phảnánh bởi quan hệ cung cầu Điều này tất nhiên đúng bởi bản thân cung cầu đã bao hàm sự cân nhắc về giátrị và sự tăng giá rồi Nhưng cung cầu trong đầu tư chứng khoán không hoàn toàn giống như cung cầu màcác em sinh viên được học ở trường là “giá càng rẻ cầu càng cao, cung càng thấp”

Điều đó chỉ đúng cho hàng hóa có giá trị sử dụng và người tiêu dùng cuối cùng Còn với chứng khoán,cung cầu ở đây là cung cầu của người đi buôn “mua thấp để bán cao”, hoặc “bán cao để mua lại thấp”.Điều này giải thích cho việc tại sao khi cổ phiếu giảm giá người ta sợ không mua thêm, nhưng khi cổphiếu tăng giá thì người ta lại đua để mua

Nhưng nếu tinh ý, bạn sẽ thấy rằng những người đầu tư giá trị, nắm giữ lâu dài, thì có thể hiểu giá trị sửdụng của họ là cổ tức Họ có cách làm rất khác Khi giá cổ phiếu tăng tới một mức nào đó quá giá trị theođịnh giá của họ (việc tìm giá trị là khó, bởi vậy nhiều người dùng khái niệm giá cả xoay quanh giá trị nên

họ cho rằng giá trung bình là giá trị động, ví dụ trung bình 3 hoặc 5 năm của chỉ số có thể coi là vùng giátrị hợp lý của thị trường như trong bài giảng) họ lặng lẽ bán dần ra, và khi giá giảm (về vùng trung bìnhcho đến thấp hơn), họ lại âm thầm mua vào Hành vi của họ không phải là ngược thị trường, mà đơn giảnmục tiêu của họ là thực hiện việc “trung bình giá” danh mục theo giá có lợi nhất, chứ không hoàn toàn vì