GVKL: Đến thế kỷ VI nước ta chịu sự thống trị của nhà Lương, chúng xiết chặt ách đô hộ với dân ta, chúng chia nhỏ đơn vị hành chính, về tổ chức bộ máy thực hiện chế độ “sĩ tộc”tôn thất c[r]
Trang 1Ngày soạn: 08/02/2019
Tiết 23 Bài 22 KHỞI NGHĨA LÍ BÍ
NƯỚC VẠN XUÂN (542 – 602)
I MỤC TIÊU BÀI HỌC
1 Kiến thức
Học sinh làm rõ được các nội dung:
- Đầu thế kỷ VI nước ta vẫn bị PKTQ (lúc này là nhà Lương) thống trị, chính sách thống trị tàn bạo của nhà Lương là nguyên nhân dẫn đến cuộc khởi nghĩa Lí Bí
- Cuộc khởi nghĩa Lí Bí diễn ra trong thời gian ngắn, nhg nghĩa quân chiếm được hầu
hết các quận huyện của Giao Châu, nhà Lương hai lần cho quân sang chiếm lại nhưng đều thất bại
- Việc Lí Bí xưng đế và lập nước Vạn Xuân có ý nghĩa to lớn đối với lịch sử DT
2 Kỹ năng
- Biết xác định nguyên nhân của sự kiện, biết đánh giá sự kiện, Tiếp tục rèn luyện
kỹ năng cơ bản về đọc lược đồ
3 Thái độ
- Sau hơn 600 năm bị PK phương Bắc thống trị, đồng hoá Cuộc khởi nghĩa Lí Bí nước Vạn Xuân ra đời đã chứng tỏ sức sống mãnh liệt của DT ta
4 Định hướng phát triển năng lực
- Năng lực tự chủ, tự học; giao tiếp hợp tác; giải quyết vấn đề và sáng tạo
- Năng lực tái hiện sự kiện, hiện tượng, nhân vật; thực hành với đồ dùng trực quan; xác định mối liên hệ, tác động giữa các sự kiện, hiện tượng; so sánh, phân tích, khái quát hóa; nhận xét, đánh giá, rút ra bài học lịch sử; vận dụng kiến thức lịch sử
để giải quyết vấn đề thực tiễn đặt ra; thông qua sử dụng ngôn ngữ thể hiện chính kiến của mình
II CHUẨN BỊ CỦA GIÁO VIÊN VÀ HỌC SINH
1.Giáo viên
- Lược đồ khởi nghĩa Lí Bí ( Dự kiến trước những kí hiệu để diễn tả cuộc khởi nghĩa), máy chiếu,
2.Học sinh
- Vẽ lược đồ khởi nghĩa Lí Bí, điền kí hiệu
III PHƯƠNG PHÁP/ KĨ THUẬT DẠY HỌC
- Phương pháp dạy học: thuyết trình, đàm thoại, dạy học gợi mở-vấn đáp,
- Kĩ thuật dạy học: đặt câu hỏi, trình bày 1 phút,
IV TIẾN TRÌNH DẠY HỌC
1 Ổn định tổ chức(1p)
Trang 26B
6C
2.Kiểm tra bài cũ (kiểm tra 15 phút)
Câu hỏi:
a Những chuyển biến về văn hoá ở nước ta ở các thế kỷ I ->V như thế nào?
b Cuộc khởi nghĩa bà Triệu (năm 248) diễn ra như thế nào?
Trả lời:
a.Văn hoá:
- Ở các quận nhà Hán mở trường học dạy chữ Hán, nho giáo, phật giáo, đạo giáo, luật lệ phong tục Hán vào nước ta
=> tiếp tục thực hiện chính sách đồng hoá dân ta
- Nhân dân ta vẫn sử dụng tiếng nói của tổ tiên, sinh hoạt theo nếp sống, phong tục của mình (nhuộm răng,ăn trầu, làm bánh chưng, bánh dày)
- Nhân dân học chữ Hán theo cách đọc của riêng mình => tiếp thu, chọn lọc cái hay, cái mới
b.Cuộc khởi nghĩa bà Triệu (năm 248)
*Nguyên nhân:
- Do ách thống trị tàn bạo của quân Ngô; Nhân dân ta căm thù quân đô hộ => quyết tâm đứng lên chống lại chúng
* Diễn biến:
- Năm 248 khởi nghĩa bà Triệu bùng nổ ở Phú Điền (Hậu Lộc –T.Hoá),
- Bà Triệu lãnh đạo nghĩa quân đánh quân Ngô ở Cửu Chân, đánh khắp Giao Châu
- Giặc: Huy động lực lượng vừa đánh vừa mua chuộc, chia rẽ nội bộ của ta
* Kết quả:
- Bà Triệu hi sinh trên núi Tùng (TH)
* Ý nghĩa: Khởi nghĩa tiêu biểu cho ý chí quyết giành lại độc lập của dân tộc ta
3 Bài mới (25p)
Sau cuộc khởi nghĩa bà Triệu thất bại, nước ta tiếp tục bị PK phương Bắc thống trị Dưới ách thống trị tàn bạo của nhà Lương, nhân dân ta quyết ko cam chịu cuộc sống nô lệ và đã vùng lên theo Lí Bí tiến hành khởi nghĩa và giàng được thắng lợi, nước Vạn Xuân ra đời Vậy nguyên nhân nào dẫn đến cuộc khởi nghĩa ? Diễn biến, K.quả ý nghĩa của cuộc khởi nghĩa ntn? Chúng ta tìm hiểu bài hôm nay
Hoạt động 1
- Thời gian: 10p
- Mục tiêu: Trình bày được những thay
đổi về mặt hành chính, việc bóc lột và cai
trị của nhà Hán đối với nhân dân ta
1 Nhà Lương xiết chặt ách đô hộ như thế nào
Trang 3- Phương pháp dạy học: thuyết trình, đàm
thoại, dạy học gợi mở-vấn đáp,
- Kĩ thuật dạy học: đặt câu hỏi, trình bày
1 phút,
GV giảng: - Đầu thế kỷ VI (502 –557),
Tiêu Diễn cướp ngôi nhà Tề lập ra nhà
Lương, từ đó nhà Lương đô hộ Giao
Châu, chúng xiết chặt ách đô hộ nhân dân
ta
GV: Đầu TK VI, ách đô hộ của nhà
Lương đối với nước ta như thế nào?
HS: Nhà Lương chia lại các quận, huyện
và đặt tên mới Phần đất Âu Lạc cũ nhà
Lương chia lại
( GV chỉ trên lược đồ )
GV giảng: Như vậy về mặt hành chính
một lần nữa nước ta lại bị chia lại Thời
nhà Ngô, phần đất Châu Giao (Âu Lạc
cũ) gồm 3 quận Thời nhà Lương chia
thành 6 quận
GV: giảng theo SGK.
HS: đọc phần chữ in nghiêng.
GV: Việc sắp đặt quan lại cai trị của
nhà Lưong ở nước ta có gì thay đổi ?
GV: Thực hiện chế độ “sĩ tộc”, chỉ sử
dụng những tôn thất và những người
thuộc dòng họ lớn giữ các chức vụ quan
trọng
GV: Em nghĩ gì về thái độ nhà Lương
đối với nước ta?
HS: Chúng thực hiện sự phân biệt rất
trắng trợn, người Việt ko được giữ những
GV: Biện pháp bóc lột của nhà Lương ?
GV: giảng theo SGK.
GV: Em có nhận xét gì về chính sách cai
* Về mặt hành chính:
Nhà Lương chia lại các quận, huyện và đặt tên mới:
+ Giao Châu: (đồng bằng trung du Bắc Bộ)
+ Ái Châu ( T.Hoá ) + Đức Châu, Lợi Châu, Ninh Châu (Nghệ Tĩnh)
+ Hoàng Châu (Quảng Ninh)
* Về việc sắp đặt quan lại cai trị:
Người cùng họ với vua và các họ lớn mới được giữ chức vụ quan trọng
* Biện pháp bóc lột:
Chúng đặt ra hàng trăm thứ thuế, vơ vét của cải và bóc lột nhân dân hết sức thậm tệ
=> chính sách cai trị rất tàn bạo
Trang 4trị của nhà Lương đối với Giao Châu.
HS: Tàn bạo, mất lòng dân Đây là
nguyên nhân dẫn đến các cuộc khởi
nghĩa của nhân dân chống lại ách đô hộ
của nhà Lương
GVKL: Đến thế kỷ VI nước ta chịu sự
thống trị của nhà Lương, chúng xiết chặt
ách đô hộ với dân ta, chúng chia nhỏ đơn
vị hành chính, về tổ chức bộ máy thực
hiện chế độ “sĩ tộc”tôn thất các dòng họ
mới được giữ chức vụ quan trọng, dân ta
phải chịu hàng trăm thứ thuế, cuộc sống
nhân dân vô cùng cực khổ Đó là nguyên
nhân dẫn đến các cuộc khởi nghĩa của
nhân dân nổi dậy đấu tranh
………
………
Hoạt động 2
- Thời gian: 15p
- Mục tiêu: Trình bày được nguyên nhân,
diễn biến, kết quả của cuộc khởi nghĩa Lí
Bí Nhà nước Vạn Xuân thành lập
- Phương pháp dạy học: thuyết trình, đàm
thoại, dạy học gợi mở-vấn đáp,
- Kĩ thuật dạy học: đặt câu hỏi, trình bày
1 phút,
GV: Em hãy cho biết nguyên nhân
cuộc khởi nghĩa Lí Bí?
GV: - giảng theo SGK.” Lí Bí…….tinh
thiều”
- Giới thiệu qua về Lí Bí
GV: Vì sao hào kiệt và nhân dân khắp
nơi hưởng ứng cuộc khởi nghĩa Lí Bí?
HS: Vì oán hận quân Lương, mong muốn
giành độc lập cho Tổ quốc
GV: Tiến trình cuộc khởi nghĩa ntn ?
GV: Gọi HS lên bảng điền kí hiệu thích
hợp vào lược đồ và trình bày diễn biến
- GV bổ xung và chốt lại
2 Khởi nghĩa Lí Bí, nước Vạn Xuân thành lập
* Nguyên nhân
- Do ách thống trị của nhà Lương
* Diễn biến
- Mùa xuân năm 542 Lí Bí phất cờ khởi nghĩa ở Thái Bình (bắc Sơn Tây), ông được hào kiệt ở khắp nơi hưởng ứng
- Gần 3 tháng nghĩa quân chiếm hầu hết các quận huyện, thứ sử Tiêu Tư bỏ thành Long Biên chạy về TQ
- Tháng 4/542 nhà Lương huy động
Trang 5GV: Em có nhận xét gì về tinh thần
chiến đấu của quân khởi nghĩa?
HS: Cuộc khởi nghĩa diễn ra trong thời
gian ngắn, nghĩa quân chủ động đánh
địch rất kiên quyết, thông minh, sáng tạo,
có hiệu quả lam cho quân Lương bị thất
bại nặng nề
GV: Kết quả của cuộc khởi nghĩa ntn?
GV: Em hiểu Vạn Xuân nghĩa là gì ?
HS: Đặt tên nước là Vạn Xuân thể hiện
lòng mong muốn cho sự trường tồn của
dân tộc, của đất nước
GV: Việc Lí Bí lên ngôi và đặt tên nước
là Vạn Xuân có ý nghĩa ntn?
HS: Chứng tỏ nước ta có giang sơn, bờ
cõi riêng, sánh vai và không lệ thuộcvào
Trung Quốc Đây là ý trí của đân tộc VN
GV: Sau khi lên ngôi, Lí Nam Đế t/c bộ
máy nhà nước ntn ?
GV: Đây là bộ máy nhà nước PK độc lập
trung ương tập quyền sơ khai
GVKL: Không chịu được ách thống trị
tàn bạo của nhà Lương, nhân dân ta đã
nổi dậy đấu tranh, tiêu biểu là cuộc khởi
nghĩa Lí Bí, khởi nghĩa được nhân dân
ủng hộ rộng rãi nên sau nhiều lần tấn
quân sang đàn áp, bị quân ta đánh bại,
ta giả phóng thêm Hoàng Châu (Q.Ninh)
- Đầu năm 543 nhà Lương tấn công lần
2, quân ta chủ động đánh địch ở Hợp Phố, tướng địch bị giết, quân Lương bại trận
* Kết quả
- Cuộc khởi nghĩa thắng lợi, Lí Bí lên ngôi hoàng đế gọi là Lí Nam Đế, đặt tên nước là Vạn Xuân, lấy hiệu là Thiên Đức, đóng đô ở cửa sông Tô Lịch (HN)
- Lí nam Đế thành lập triều đình với 2 ban: ban văn, ban võ + Đứng đầu ban văn: Tinh thiều
+ Đứng đầu ban võ: Phạm Tu
Trang 6công, quân Lương đã bị ta đánh cho bại
trận, khởi nghĩa thắng lợi, Lí Bí lên ngôi
đặt tên nước là Vạn Xuân -> khẳng định
nước ta có chủ quyền
GVCC bài: Đầu thế kỷ VI, nước ta bị
nhà Lương đô hộ, đời sống của nhân dân
ta vô cùng cực khổ Dưới sự lãnh đạo của
Lí Bí nhân dân ta đã nổi dậy đấu tranh,
cuộc khởi nghĩa diẽn ra trong 1 (t) ngắn
và thu được thắng lợi, quân Lương bại
trận, Lí Bí xưng đế, lập ra nước Vạn
Xuân, nước Vạn Xuân ra đời có ý nghĩa
lịch sử to lớn đối với DT ta
………
………
………
4 Củng cố(3p)
-Trình bày diễn biến cuộc khởi nghĩa Lí Bí trên lược đồ ?
- BT: Mùa xuân năm 542 Lý Bí :
A Tự nhận là thứ sử Châu Giao
B Lên ngôi vua
C Lên ngôi Hoàng đế
5 Hướng dẫn về nhà(1p)
- Học thuộc bài cũ
- Đọc trước bài 22 (tt) và trả lời câu hỏi trong SGK