Ô nhiễm môi trường sống do chất thải của 3 trại lợn tại Thôn La Gián, xã Cổ Đông, Sơn Tây Biểu hiện vi phạm Địa điểm: Thôn La Gián, xã Cổ Đông, Sơn Tây. Trong khu vực này có 3 trang trại chăn nuôi lợn với quy mô 500 con trại. Thời gian: từ năm 2012 đến nay theo sự phản ánh của người dân Tình trạng ô nhiễm: Do người dân ở khu vực này phản ánh: Nguồn thải của lợn được chứa trong những hố chứa lộ thiên được che lại bằng tấm bạt dứa mới được che gá tạm bợ hơn tháng nay (khoảng tháng 8 2019), chưa kịp ố màu khiến mùi chất thải nồng nặc ở khu vực cách trại vài trăm mét, ảnh hưởng đến chất lượng không khí trong các nhà dân Ao hồ xung quanh 3 trang trại lợn này nước đều chuyển màu đen, bốc mùi hôi. Qua thời gian, nguồn nước mặt chuyển đen, sủi bọt có nguy cơ lớn ảnh hưởng tới nguồn nước ngầm. Một số nhà đào giếng nhưng chỉ thấy có bọt Tình trạng ô nhiễm diễn ra nhiều năm nay, mức độ ngày một nặng. Từ năm 2012 – 2014, người dân cũng đã có đơn phản ánh. Tuy nhiên, sau khi bị phạt hành chính, tình trạng ô nhiễm chất thải tại các trang trại này vẫn tiếp diễn đến nay. Động thái của các chủ trang trại Sau những cản trở tiếp cận trang trại với lý do an toàn dịch bệnh, dù đại diện của chính quyền địa phương đi cùng và sẵn sàng thực hiện các biện pháp khử trùng đúng quy định, chủ 1 trong 3 trang trại lợn mà người dân thôn La Gián, xã Cổ Đông phản ánh đã gây ô nhiễm môi trường, vẫn khẳng định toàn bộ nguồn thải của 500 con lợn được thu gom, xử lý tập trung trong các bể chứa. Tuy nhiên thực tế lại như những người dân xung quanh phản ánh Từ năm 2014 đến nay, sau khi bị phạt hành chính, các trang trại này vẫn gây ra tình trạng ô nhiễm chất thải.
Trang 1Ô nhiễm môi trường sống do chất thải của 3 trại lợn tại Thôn La Gián, xã Cổ Đông, Sơn Tây
1 Biểu hiện vi phạm
Địa điểm: Thôn La Gián, xã Cổ Đông, Sơn Tây Trong khu vực này có 3 trang trại chăn nuôi lợn với quy mô 500 con/ trại
Thời gian: từ năm 2012 đến nay theo sự phản ánh của người dân
Tình trạng ô nhiễm: Do người dân ở khu vực này phản ánh:
o Nguồn thải của lợn được chứa trong những hố chứa lộ thiên được che
lại bằng tấm bạt dứa mới được che gá tạm bợ hơn tháng nay (khoảng tháng 8/ 2019), chưa kịp ố màu khiến mùi chất thải nồng nặc ở khu vực cách trại vài trăm mét, ảnh hưởng đến chất lượng không khí trong các nhà dân
o Ao hồ xung quanh 3 trang trại lợn này nước đều chuyển màu đen, bốc
mùi hôi Qua thời gian, nguồn nước mặt chuyển đen, sủi bọt có nguy
cơ lớn ảnh hưởng tới nguồn nước ngầm
o Một số nhà đào giếng nhưng chỉ thấy có bọt
o Tình trạng ô nhiễm diễn ra nhiều năm nay, mức độ ngày một nặng.
o Từ năm 2012 – 2014, người dân cũng đã có đơn phản ánh Tuy nhiên,
sau khi bị phạt hành chính, tình trạng ô nhiễm chất thải tại các trang trại này vẫn tiếp diễn đến nay
Động thái của các chủ trang trại
o Sau những cản trở tiếp cận trang trại với lý do an toàn dịch bệnh, dù
đại diện của chính quyền địa phương đi cùng và sẵn sàng thực hiện các biện pháp khử trùng đúng quy định, chủ 1 trong 3 trang trại lợn mà người dân thôn La Gián, xã Cổ Đông phản ánh đã gây ô nhiễm
Trang 2môi trường, vẫn khẳng định toàn bộ nguồn thải của 500 con lợn được thu gom, xử lý tập trung trong các bể chứa Tuy nhiên thực tế lại như những người dân xung quanh phản ánh
o Từ năm 2014 đến nay, sau khi bị phạt hành chính, các trang trại này
vẫn gây ra tình trạng ô nhiễm chất thải
Nhận xét về hành vi của các chủ trang trại: các chủ trang trại này đã vi phạm Luật Bảo vệ môi trường 2014 khi có hành vi bị nghiêm cấm được quy định tài Khoản 5 và Khoản 15, Điều 7 của Luật này
“Điều 7 Những hành vi bị nghiêm cấm
5 Thải chất thải chưa được xử lý đạt quy chuẩn kỹ thuật môi trường; các chất độc, chất phóng xạ và chất nguy hại khác vào đất, nguồn nước và không khí.
15 Che giấu hành vi hủy hoại môi trường, cản trở hoạt động bảo vệ môi trường, làm sai lệch thông tin dẫn đến gây hậu quả xấu đối với môi trường.”
2 Nhận xét việc thực hiện trách nhiệm của các cơ quan quản lý có thẩm quyền
Động thái của các cơ quan quản lý có thẩm quyền
- Năm 2012-2014, sau khi nhận được đơn phản ánh của người dân UBND xã
Cổ Đông đã ra quyết định phạt hành chính 3 trại chăn nuôi này
- Tháng 7/ 2019, hàng chục hộ dân khu vực này đã ký đơn phản ánh, gửi tới chính quyền thị xã Sơn Tây, tiếp tục yêu cầu xử lý vấn đề ô nhiễm môi trường do 3 trang trại lợn gây ra Tuy nhiên, theo người dân, đến nay, cơ quan chức năng vẫn chưa có bất cứ phản hồi gì
- Trao đổi với đại diện UBND xã Cổ Đông, đại diện xã cho biết dù các cơ sở này nằm trên địa bàn song chức năng quản lý, xử lý lại không thuộc về xã
Trang 3- Bà Phùng Thị Phượng, Công chức địa chính xã Cổ Đông cho biết: "Đánh giá môi trường hàng năm do Sở cấp nên phải báo cáo với Sở chứ không áp dụng với xã Các đơn vị này cũng chưa bao giờ báo cáo với xã Còn hồ sơ của các
cơ sở chăn nuôi nằm ở huyện"
- UBND thị xã Sơn Tây, đơn vị trực tiếp tiếp nhận đơn phản ánh của người dân cho biết, đã tiến hành kiểm tra các trang trại này vào tháng 8 vừa qua Trong 3 trang trại người dân phản ánh, một trại đang tạm dừng hoạt động Biên bản kiểm tra hai trại của ông Phùng Đặng Tuyến và ông Nguyễn Văn Nghị vào ngày 22/8 đều ghi nhận nước thải của hai cơ sở chỉ thu gom vào bể chứa, không xử lý, tràn ra môi trường
- Biên bản kiểm tra đã có tuy nhiên, việc thực hiện lấy mẫu quan trắc môi trường, xử lý với các cơ sở này đều chưa thực hiện bởi vướng mắc về luật áp dụng Theo đó, những giấy tờ của hai trang trại được cấp lần lượt vào những năm 2006, 2007 bởi Sở Tài Nguyên và Môi trường Hà Tây khi đó và đến nay không có trong nghị định 155/2016/NĐ-CP về quy định xử phạt hành chính trong lĩnh vực môi trường
- Phòng Tài nguyên và Môi trường, UBND thị xã Sơn Tây đã gửi văn bản đến
Sở Tài Nguyên và Môi trường Hà Nội nhờ hướng dẫn xử lý nhưng đến nay, vẫn chưa có câu trả lời
- Thực tế, ngay cả khi có hướng dẫn của Sở TN&MT về việc xử phạt hành chính những trang trại này thì theo đại diện Sở NN&PTNT, việc xử lý các
cở sở chăn nuôi gây ô nhiễm môi trường tại các khu dân cư vẫn chủ yếu ở phần ngọn khi có ý kiến phản ánh của người dân
Nhận xét
Trang 4- Có thể thấy rằng việc chính quyền địa phương chưa có hướng giải quyết hợp
lý khi liên tục nhận được đơn phản ánh của người dân là do vướng mắc ở những quy định pháp luật
- Trong trường hợp này, việc chính quyền địa phương tiến hành kiểm tra, xử
lý các trang trại bằng cách xử phạt hành chính là biện pháp chính xác
- Tuy nhiên, điều đó cũng thể hiện sự thiếu sót trong những quy định pháp
luật, sự thiếu sót trong việc kiểm tra các cơ sở chăn nuôi trên địa bạn, sự vào cuộc chậm trễ của các cơ quan quản lý nhà nước có thẩm quyền trong việc
xử lý, ngăn chặn, khắc phục hành vi vi phạm, làm ảnh hưởng nghiêm trọng tới môi trường, đời sống sinh hoạt của người dân xung quanh các trang trại
3 Cách giải quyết, xử lý vi phạm
Theo quy định tại Điều 68 Luật Bảo vệ môi trường, các trang trại chăn nuôi lợn này phải thực hiện các yêu cầu về bảo vệ môi trường, đặc biệt vì là hộ kinh doanh chăn nuôi lợn nên việc xử lý chất thải lại rất cần thiết Nếu họ không đảm bảo những yêu cầu trên mà gây ô nhiễm môi trường thì họ sẽ phải chịu trách nhiệm trước Nhà nước Cụ thể:
- Hành vi gây ô nhiễm môi trường sẽ bị xử lý vi phạm hành chính.
Điểm b, Khoản 2, Điều 1, Nghị định 155/2016/NĐ-CP quy định:
“Điều 1 Phạm vi điều chỉnh
2 Hành vi vi phạm hành chính trong lĩnh vực bảo vệ môi trường bao gồm: b) Các hành vi gây ô nhiễm môi trường;”
Theo quy định này thì các trang trại chăn nuôi lợn gây ô nhiễm môi trường thì sẽ bị xử phạt vi phạm hành chính Căn cứ vào mức độ, cũng như hành vi gây ô nhiễm môi trường cụ thể cúa hộ gia đình để từ đó có mức xử phạt cụ thể
Trang 5 Tuy nhiên, khi có hành vi gây ô nhiễm môi trường thì các trang trại chăn nuôi này sẽ bị xử phạt một trong những hình thức xử phạt chính được quy định tại Nghị định 179/2013/NĐ-CP sau:
“Điều 4 Hình thức, mức xử phạt và biện pháp khắc phục hậu quả đối với hành
vi vi phạm hành chính trong lĩnh vực bảo vệ môi trường
1 Hình thức xử phạt chính, mức xử phạt:
Cá nhân, tổ chức có hành vi vi phạm hành chính trong lĩnh vực bảo vệ môi trường bị áp dụng một trong các hình thức xử phạt chính sau đây:
a) Cảnh cáo;
b) Phạt tiền tối đa đối với một hành vi vi phạm hành chính trong lĩnh vực bảo
vệ môi trường là 1.000.000.000 đồng đối với cá nhân và 2.000.000.000 đồng đối với tổ chức.
2 Hình thức xử phạt bổ sung:
a) Tước quyền sử dụng có thời hạn đối với: Giấy chứng nhận đạt tiêu chuẩn môi trường; Giấy phép quản lý chất thải nguy hại; Giấy phép xả nước thải vào nguồn nước; Giấy chứng nhận đủ điều kiện nhập khẩu phế liệu; Giấy xác nhận
đủ điều kiện vận chuyển hàng hóa nguy hiểm; Giấy chứng nhận túi ni lon (hoặc
ni lông) thân thiện với môi trường; Giấy chứng nhận lưu hành chế phẩm sinh học trong xử lý chất thải tại Việt Nam; Giấy chứng nhận đủ điều kiện hoạt động dịch vụ quan trắc môi trường; Giấy phép khai thác loài nguy cấp, quý, hiếm được ưu tiên bảo vệ; Giấy phép nuôi, trồng các loài nguy cấp, quý hiếm được ưu tiên bảo vệ; Giấy chứng nhận cơ sở bảo tồn đa dạng sinh học; Giấy phép nuôi trồng, phát triển loài ngoại lai; Giấy phép tiếp cận nguồn gen; Giấy phép khảo nghiệm sinh vật biến đổi gen; Giấy phép nhập khẩu sinh vật biến đổi gen; Giấy chứng nhận an toàn sinh học; Giấy phép trao đổi, mua, bán, tặng, cho, thuê loài thuộc Danh mục Loài nguy cấp, quý, hiếm được ưu tiên bảo vệ;
Trang 6Giấy xác nhận sinh vật biến đổi gen đủ điều kiện sử dụng làm thực phẩm; Giấy xác nhận sinh vật biến đổi gen đủ điều kiện sử dụng làm thức ăn chăn nuôi (sau đây gọi chung là Giấy phép môi trường) hoặc đình chỉ hoạt động có thời hạn theo quy định tại Khoản 2 Điều 25 Luật xử lý vi phạm hành chính từ 01 tháng đến 24 tháng, kể từ ngày quyết định xử phạt vi phạm hành chính có hiệu lực thi hành;”
Như vậy, nếu các trang trại này bị xử phạt hành chính về hành vi gây ô nhiễm môi trường thì hoặc là bị cảnh cáo nếu trong trường hợp vi phạm lần đầu và không hành vi vi phạm pháp luật gây ô nhiễm môi trường không nghiêm trọng hoặc là sẽ bị xử phạt không quá 1.000.000.000 đồng
- Các trang trại này sẽ bị áp dụng một số biện pháp khắc phục hậu quả
theo quy định tại Điểm a, c và l, Khoản 3, Điều 4 Nghị định 179/2013/NĐ-CP
“Điều 4 Hình thức, mức xử phạt và biện pháp khắc phục hậu quả đối với hành
vi vi phạm hành chính trong lĩnh vực bảo vệ môi trường
3 Ngoài các hình thức xử phạt quy định tại Khoản 1 và Khoản 2 Điều này, cá nhân, tổ chức vi phạm hành chính trong lĩnh vực bảo vệ môi trường còn có thể
bị áp dụng một hoặc nhiều biện pháp khắc phục hậu quả sau đây:
a) Buộc khôi phục lại tình trạng môi trường ban đầu đã bị thay đổi do vi phạm hành chính gây ra; buộc trồng lại, chăm sóc và bảo vệ diện tích khu bảo tồn đã
bị phá hủy, phục hồi sinh cảnh ban đầu cho các loài sinh vật, thu hồi nguồn gen từ các hoạt động tiếp cận nguồn gen trái pháp luật;
c) Buộc thực hiện các biện pháp khắc phục tình trạng ô nhiễm môi trường và các biện pháp bảo vệ môi trường theo quy định của pháp luật về bảo vệ môi trường và đa dạng sinh học;
Trang 7l) Buộc xây lắp công trình xử lý môi trường theo quy định; buộc vận hành đúng quy trình đối với công trình xử lý môi trường theo quy định;”
Vậy, để nhằm khắc phục những hành vi gây ô nhiễm môi trường đã gây
ra thì buộc cơ quan nhà nước có thẩm quyền sẽ phải yêu cầu hộ gia đình kinh doanh chăn nuôi thực hiện một trong những biện pháp khắc phục hậu quả trên
- Bên cạnh đó, theo quy định tại Điều 55 Luật Xử lý vi phạm hành chính 2012 thì các trang trại này còn phải chấm dứt hành vi vi phạm này.
- Chủ trang trại phải có trách nhiệm bồi thường cho người dân xung quanh
Điều 160 Luật Bảo vệ môi trường 2014 nêu rõ, tổ chức cá nhân khi gây ô nhiễm, gây thiệt hại cho người khác phải có trách nhiệm khắc phục ô nhiễm, phục hồi môi trường và bồi thường thiệt hại theo quy định Theo đó, Điều
603 Bộ luật Dân sự 2015 nêu rõ, chủ sở hữu súc vật phải bồi thường thiệt hại
do súc vật gây ra cho người khác
Lúc này, việc nuôi lợn khiến không khí bị ô nhiễm, ảnh hưởng đến sức khỏe
và tinh thần của người dân xung quanh thì chủ nuôi phải có trách nhiệm bồi thường
Mức bồi thường thiệt hại trong trường hợp này sẽ do các bên thỏa thuận: Chi phí cứu chữa, bồi dưỡng, phục hồi sức khỏe, thu nhập thực tế bị mất… và tổn thất tinh thần mà người đó gánh chịu
- Hơn nữa, hành vi vi phạm pháp luật của của các trang trại này có thể bị truy cứu trách nhiệm hình sự vì trước đó chủ cơ sở kinh doanh chăn nuôi lợn
này đã bị xử phạt vi phạm hành chính về gây ô nhiễm môi trường nhưng vẫn tiếp tục hành vi vi phạm
Trang 8- Các trang trại sẽ được di dời ra khỏi khu vực dân cư sinh sống theo Điểm b,
Khoản 2, Điều 4, Luật Chăn nuôi 2018
“Điều 4 Chính sách của Nhà nước về chăn nuôi
2 Trong từng thời kỳ và khả năng của ngân sách nhà nước, Nhà nước hỗ trợ cho các hoạt động sau đây:
b) Xây dựng vùng chăn nuôi an toàn dịch bệnh, an toàn sinh học; xử lý môi trường chăn nuôi; phát triển các mô hình thực hành chăn nuôi tốt; di dời cơ sở chăn nuôi
ra khỏi thành phố, thị xã, thị trấn, khu dân cư không được phép chăn nuôi;”