THỦ TỤC LƯU TRỮ
Thủ tục lưu trữ (stored procedure)
SQL được thiết kế như một ngôn ngữ mạnh mẽ để thực hiện các thao tác trên cơ sở dữ liệu, bao gồm việc tạo lập cấu trúc, bổ sung, cập nhật, xoá và truy vấn dữ liệu Người dùng viết các câu lệnh SQL và yêu cầu hệ quản trị cơ sở dữ liệu thực hiện chúng theo chế độ tương tác.
Câu lệnh SQL có thể được tích hợp vào các ngôn ngữ lập trình, cho phép xác định và thực thi chuỗi thao tác trên cơ sở dữ liệu thông qua các lệnh và cấu trúc điều khiển của ngôn ngữ lập trình đó.
Thủ tục lưu trữ trong ngôn ngữ SQL cho phép nhóm nhiều câu lệnh SQL thành một đối tượng trong cơ sở dữ liệu Điều này giúp tăng cường khả năng của ngôn ngữ lập trình, mang lại sự tiện lợi và hiệu quả trong việc thực hiện các tác vụ phức tạp.
• Các cấu trúc điều khiển (IF, WHILE, FOR) có thể được sử dụng trong thủ tục
Trong thủ tục lưu trữ, có thể sử dụng các biến tương tự như trong ngôn ngữ lập trình để lưu giữ giá trị tính toán và giá trị truy xuất từ cơ sở dữ liệu.
Thủ tục lưu trữ là một tập hợp các câu lệnh SQL được kết hợp thành một khối lệnh, cho phép nhận tham số đầu vào và trả về giá trị thông qua các tham số Khi đã được định nghĩa, thủ tục có thể được gọi bằng tên, thực thi các câu lệnh bên trong và trả về kết quả Việc sử dụng thủ tục lưu trữ trong cơ sở dữ liệu không chỉ giúp tăng hiệu năng mà còn mang lại nhiều lợi ích khác.
• Đơn giản hoá các thao tác trên cơ sở dữ liệu nhờ vào khả năng module hoá các thao tác này
Thủ tục lưu trữ được tối ưu hóa giúp thực thi nhanh hơn so với việc thực hiện các câu lệnh SQL rời rạc theo cách thông thường.
Thủ tục lưu trữ cho phép thực hiện yêu cầu với một câu lệnh đơn giản, giúp giảm thiểu số lượng dòng lệnh SQL cần thiết Điều này không chỉ tiết kiệm thời gian mà còn giảm tải lưu thông trên mạng.
Thay vì cấp quyền trực tiếp cho người sử dụng trên các câu lệnh SQL và đối tượng cơ sở dữ liệu, chúng ta có thể sử dụng các thủ tục lưu trữ để cấp quyền, từ đó nâng cao khả năng bảo mật cho hệ thống.
1.1.2 Tạo thủ tục lưu trữ
Thủ tục lưu trữ được tạo bởi câu lệnh CREATE PROCEDURE với cú pháp như sau: CREATE PROCEDURE tên_thủ_tục [(danh_sách_tham_số)]
[WITH RECOMPILE|ENCRYPTION|RECOMPILE,ENCRYPTION]
Các_câu_lệnh_của_thủ_tục
Tên thủ tục cần tạo phải tuân thủ quy tắc định danh và không vượt quá 128 ký tự.
Các tham số của thủ tục được khai báo ngay sau tên thủ tục, và nếu có nhiều tham số, chúng được phân cách bằng dấu phẩy Mỗi tham số cần tối thiểu hai phần khai báo.
• Tên tham số được bắt đầu bởi dấu @
• Kiểu dữ liệu của tham số
Thông thường, thủ tục được phân tích, tối ưu và dịch sẵn trong lần gọi đầu tiên Tuy nhiên, nếu tùy chọn WITH RECOMPILE được chỉ định, thủ tục sẽ được dịch lại mỗi khi được gọi.
ENCRYPTION Thủ tục sẽ được mã hoá nếu tuỳ chọn WITH
ENCRYPTION được chỉ định Nếu thủ tục đã được mã hoá, ta không thể xem được nội dung của thủ tục các_câu_lệnh_của_thủ_tục
Tập hợp các câu lệnh sử dụng trong nội dung thủ tục Các câu lệnh này có thể đặt trong cặp từ khoá BEGIN END hoặc có thể không
Ví dụ 1.1: Giả sử ta cần thực hiện một chuỗi các thao tác như sau trên cơ sở dữ liệu
1 Bổ sung thêm môn học cơ sở dữ liệu có mã TI-005 và số đơn vị học trình là 5 vào bảng MONHOC
2 Lên danh sách nhập điểm thi môn cơ sở dữ liệu cho các sinh viên học lớp có mã C24102 (tức là bổ sung thêm vào bảng DIEMTHI các bản ghi với cột MAMONHOC nhận giá trị TI-005, cột MASV nhận giá trị lần lượt là mã các sinh viên học lớp có mã C24105 và các cột điểm là NULL)
Nếu thực hiện yêu cầu trên thông qua các câu lệnh SQL như thông thường, ta phải thực thi hai câu lệnh như sau:
VALUES('TI-005','Cơ sở dữ liệu',5)
INSERT INTO DIEMTHI(MAMONHOC,MASV)
Thay vì sử dụng hai câu lệnh, chúng ta có thể định nghĩa một thủ tục lưu trữ với các tham số đầu vào như @mamonhoc, @tenmonhoc, @sodvht và @malop.
INSERT INTO diemthi(mamonhoc,masv)
Sau khi thủ tục được tạo ra, chúng ta có thể dễ dàng thực hiện hai yêu cầu đã đề ra bằng cách gọi thủ tục: sp_LenDanhSachDiem 'TI-005','Cơ sở dữ liệu',5,'C24102'.
1.1.3 Lời gọi thủ tục lưu trữ
Khi một thủ tục lưu trữ được tạo ra, người dùng có thể yêu cầu hệ quản trị cơ sở dữ liệu thực thi thủ tục đó thông qua cú pháp gọi thủ tục, bao gồm tên thủ tục và danh sách các đối số.
Số lượng các đối số cũng như thứ tự của chúng phải phù hợp với số lượng và thứ tự của các tham số khi định nghĩa thủ tục
TRIGGER
Định nghĩa trigger
Trigger là một đối tượng liên kết với bảng dữ liệu, tự động kích hoạt khi có các giao tác thay đổi dữ liệu trong bảng Để định nghĩa một trigger, cần xem xét các yếu tố quan trọng liên quan đến chức năng và cách thức hoạt động của nó.
• Trigger sẽđược áp dụng đối với bảng nào?
• Trigger được kích hoạt khi câu lệnh nào được thực thi trên bảng: INSERT, UPDATE, DELETE?
• Trigger sẽ làm gì khi được kích hoạt?
Câu lệnh CREATE TRIGGER được sử dụng để đinh nghĩa trigger và có cú pháp như sau: CREATE TRIGGER tên_trigger
[AND UPDATE(tên_cột)|OR UPDATE(tên_cột)]
] các_câu_lệnh_của_trigger
Ví dụ 2.1: Ta định nghĩa các bảng như sau:
Bảng MATHANG lưu trữ dữ liệu về các mặt hàng:
Mahang NVARCHAR(5) PRIMARY KEY, /*mã hàng*/
Tenhang NVARCHAR(50) NOT NULL, /*tên hàng*/
Soluong INT, /*Sốlượng hàng hiện có*/
Bảng NHATKYBANHANG lưu trữ thông tin về các lần bán hàng
( stt INT IDENTITY PRIMARY KEY, ngay DATETIME, /*ngày bán hàng*/ nguoimua NVARCHAR(30), /*tên người mua hàng*/ mahang NVARCHAR(5)
FOREIGN KEY REFERENCES mathang(mahang),
Câu lệnh dưới đây định nghĩa trigger trg_nhatkybanhang_insert, có chức năng tự động giảm số lượng hàng tồn kho khi một mặt hàng được bán, tức là khi câu lệnh INSERT được thực hiện trên bảng NHATKYBANHANG.
CREATE TRIGGER trg_nhatkybanhang_insert
SET mathang.soluong=mathang.soluong-inserted.soluong
FROM mathang INNER JOIN inserted
ON mathang.mahang=inserted.mahang
Với trigger vừa tạo ở trên, nếu dữ liệu trong bảng MATHANG là: thì sau khi ta thực hiện câu lênh:
(ngay,nguoimua,mahang,soluong,giaban)
VALUES('5/5/2004','Tran Ngoc Thanh','H1',10,5200) dữ liệu trong bảng MATHANG sẽ như sau:
Trong câu lệnh CREATE TRIGGER, phần sau mệnh đề ON xác định tên bảng mà trigger sẽ tác động đến Mệnh đề tiếp theo chỉ định sự kiện kích hoạt trigger, có thể là FOR INSERT, UPDATE hoặc DELETE, hoặc kết hợp các mệnh đề này Thân của trigger được định nghĩa sau từ khoá AS, bao gồm các câu lệnh sẽ được thực thi khi trigger được kích hoạt.
Trong SQL, hai bảng logic INSERTED và DELETED được định nghĩa để sử dụng trong các trigger, với cấu trúc tương tự như bảng mà trigger tác động Dữ liệu trong hai bảng này phụ thuộc vào câu lệnh tác động lên bảng, kích hoạt trigger trong các trường hợp cụ thể.
Khi thực hiện câu lệnh DELETE trên bảng, các dòng dữ liệu bị xoá sẽ được sao chép vào bảng DELETED, trong khi bảng INSERTED sẽ không có dữ liệu nào.
Dữ liệu trong bảng INSERTED chứa các dòng được thêm vào bảng, kích hoạt trigger thông qua câu lệnh INSERT, trong khi bảng DELETED không có dữ liệu trong trường hợp này.
Khi câu lệnh UPDATE được thực thi trên bảng, các dòng dữ liệu cũ sẽ được sao chép vào bảng DELETED, trong khi các dòng dữ liệu mới sẽ được cập nhật trong bảng gốc.
INSERTED sẽ là các dòng sau khi đã được cập nhật.
Sử dụng mệnh đề IF UPDATE trong trigger
Thay vì chỉ định một trigger cho toàn bộ bảng, ta có thể chỉ định trigger hoạt động khi có sự thay đổi dữ liệu liên quan đến một số cột cụ thể Để thực hiện điều này, ta sử dụng mệnh đề IF UPDATE trong trigger, tuy nhiên, IF UPDATE không áp dụng cho câu lệnh DELETE.
Khi cập nhật cột SOLUONG cho một bản ghi trong bảng NHATKYBANHANG, trigger dưới đây sẽ được kích hoạt Ví dụ này liên quan đến hai bảng MATHANG và NHATKYBANHANG, và cần lưu ý rằng chỉ có một bản ghi được cập nhật.
CREATE TRIGGER trg_nhatkybanhang_update_soluong
SET mathang.soluong = mathang.soluong –
FROM (deleted INNER JOIN inserted ON deleted.stt = inserted.stt) INNER JOIN mathang
ON mathang.mahang = deleted.mahang
Với trigger ở ví dụ trên, câu lệnh:
WHERE stt=1 sẽ kích hoạt trigger ứng với mệnh đề IF UPDATE (soluong) và câu lệnh UPDATE trong trigger sẽ được thực thi Tuy nhiên câu lệnh:
SET nguoimua='Mai Hữu Toàn'
WHERE stt=3 lại không kích hoạt trigger này
Mệnh đề IF UPDATE có thể xuất hiện nhiều lần trong phần thân của trigger
Khi đó, mệnh đề IF UPDATE nào đúng thì phần câu lệnh của mệnh đề đó sẽ được thực thi khi trigger được kích hoạt
Ví dụ 2.3: Giả sử ta định nghĩa bảng R như sau:
) và trigger trg_R_update cho bảng R:
UPDATE R SET A0 WHERE A=1 sẽ kích hoạt trigger và cho kết quả là:
UPDATE R SET C0 WHERE C=2 cũng kích hoạt trigger và cho kết quả là:
UPDATE R SET B0 WHERE B=3 hiển nhiên sẽ không kích hoạt trigger
ROLLBACK TRANSACTION và trigger
Trigger là một công cụ quan trọng giúp nhận diện sự thay đổi dữ liệu trên bảng, từ đó phát hiện và ngăn chặn các thao tác có thể làm mất tính toàn vẹn của dữ liệu.
(Câu lệnh ROLLBACK TRANSACTION sẽ chi tiết ở chương 6)
Ví dụ 2.4: Nếu trên bảng MATHANG, ta tạo một trigger như sau:
CREATE TRIGGER trg_mathang_delete
Thì câu lệnh DELETE sẽ không thể có tác dụng đối với bảng MATHANG Hay nói cách khác, ta không thể xoá được dữ liệu trong bảng
Trigger trg_nhatkybanhang_insert được kích hoạt khi thực hiện câu lệnh INSERT để thêm bản ghi mới vào bảng NHATKYBANHANG Trigger này kiểm tra tính hợp lệ của dữ liệu, yêu cầu số lượng hàng bán ra không được vượt quá số lượng hàng hiện có Nếu điều kiện này không được đáp ứng, thao tác bổ sung dữ liệu sẽ bị hủy bỏ.
DECLARE @sl_co int /* Số lượng hàng hiện có */
DECLARE @sl_ban int /* Số lượng hàng được bán */
DECLARE @mahang nvarchar(5) /* Mã hàng được bán */
SELECT @mahang=mahang,@sl_ban=soluong
FROM mathang where mahang=@mahang
/*Nếu số lượng hàng hiện có nhỏ hơn số lượng bán thì huỷ bỏ thao tác bổ sung dữ liệu*/
IF @sl_co
