TIỂU LUẬN VỀ CƠ SỞ NGÔN NGỮ HỌC - THẠC SĨ

Đối tượng áp dụng: Cách thức tổ chức trò chơi học tập thông qua bài giảng điện tử trong phân môn Luyện từ và câu lớp 3 3.Phương pháp nghiên cứu: - Phương pháp quan sát.. Sử dụng trò chơi

BÀI TIỂU LUẬN

CƠ SỞ NGÔN NGỮ HỌC CỦA VIỆC DẠY HỌC

Ở TIỂU HỌC

tập thông qua bài giảng điện tử trong phân môn Luyện từ và câu lớp 3

UBND THÀNH PHỐ HẢI PHÒNG

TRƯỜNG ĐẠI HỌC HẢI PHÒNG PHÒNG ĐÀO TẠO SAU ĐẠI HỌC

Hải Phòng tháng 11/2021

Họ và tên : Nguyễn Minh Tú Lớp : Cao học GDTH K7A Người hướng dẫn : TS Nguyễn Thị Thuận

I MỞ ĐẦU

1 Lý do chọn đề tài.

Môn Tiếng Việt trong chương trình bậc Tiểu học giúp học sinh biết đọc thông viết thạo, biết sử dụng từ ngữ một cách chuẩn xác và có kĩ năng giao tiếp trong cuộc sống sinh hoạt hàng ngày Những kiến thức của môn Tiếng Việt là tiền đề là cơ sở cho học sinh tiếp cận với các môn học khác Việc dạy và học môn TiếngViệt trong nhà trường luôn được chú trọng ngay từ lớp đầu cấp Đặc biệt trongbộmôn Tiếng Việt phân môn Luyện từ và câu có một vị trí rất quan trọng là

chìa khoá mở ra kho tàng văn hoá trên mọi lĩnh vực đời sống xã hội của con người

Phân môn này có nhiệm vụ mở rộng vốn từ cho học sinh theo các chủ điểm của sách, cung cấp những kiến thức sơ giản về Tiếng việt bằng con đường quy nạp và rèn luyện kĩ năng dùng từ, đặt câu(nói, viết), kĩ năng nghe và đọc cho HS Thông qua đó, bồi dưỡng cho học sinh thói quen dùng từ đúng, nói và viết thành câu theo mục đích nói thông thường, dùng một số dấu câu phổ biến khi viết

Do hệ thống chủ điểm trong bộ sách tiếng việt mới phong phú hơn nên vốn từ của HS cũng được mở rộng hơn Sách Tiếng Việt không cung cấp cho học sinh bảng từ cho trước mà huy động vốn từ của các em để tạo nên bảng từ này Cách làm này sẽ tạo được nhiều cơ hội để các em có thể tích cực hoá vốn

từ đã có của mình cũng như vốn từ mới được trang bị ở lớp 3 yêu cầu học sinh khái quát hoá các kiến thức từ ngữ và ngữ pháp từ kết quả các bài tập đã thực hiện và phát biểu thành lời

Việc sử dụng trò chơi học tập trong dạy học tiếng Việt là một trong những biện pháp tăng cường tích cực hoá hoạt động học tập của học sinh Học sinh thể hiện niềm vui, hứng thú với những thành tích mà mình đạt được, thể hiện niềm vui do trò chơi mang lại và cảm thấy vui sướng khi được tham gia vào trò chơi Từ đó hình thành ở các em tính tích cực, ý thức tự giác trong học tập

Trò chơi là chiếc cầu nối môn tiếng Việt nói chung và phân môn Luyện

từ và câu nói riêng với thực tiễn, bởi vì thông qua trò chơi các em thấy ứng

dụng quan trọng của môn tiếng Việt trong thực tiễn Và như vậy là đã phát huy được tính tích cực nhận thức của các em

Trò chơi học tập tiếng Việt đẩy mạnh sự phát triển năng lực trí tuệ và phục vụ cho mục đích ấy Trong khi tham gia trò chơi, để giành phần thắng, các em phải linh hoạt, tự chủ, phải độc lập suy nghĩ, phải sáng tạo và có lúc phải

tỏ ra quyết đoán Việc xây dựng và tổ chức các trò chơi đã giúp các em vận dụng, sáng tạo cách tìm “chiến lược” giành phần thắng trong trò chơi ban đầu

và các tình huống mới, trò chơi mới

Trò chơi học tập tiếng Việt có ý nghĩa đối với sự phát triển trí tưởng tượng của học sinh Tiểu học Trong hoạt động vui chơi các em học thay thế đồ vật này bằng đồ vật khác, nhận đóng các vai khác nhau Năng lực này là cơ sở

để phát triển trí tưởng tượng Chính hoạt động vui chơi đã làm nảy sinh hoàn cảnh chơi, tức là làm nảy sinh trí tưởng tượng

Nhận thức được tầm quan trọng đó tôi đã mạnh dạn nghiên cứu đề tài

“Giải pháp sử dụng trò chơi học tập thông qua bài giảng điện tử trong phân môn Luyện từ và câu lớp 3.”

2 Đối tượng áp dụng: Cách thức tổ chức trò chơi học tập thông qua bài giảng điện

tử trong phân môn Luyện từ và câu lớp 3

3.Phương pháp nghiên cứu:

- Phương pháp quan sát

- Phương pháp thống kê, so sánh

- Phương pháp điều tra

- Phương pháp thực nghiệm

- Phương pháp nghiên cứu lý luận

II NỘI DUNG ĐỀ TÀI

1 Mục tiêu

Trò chơi học tập là nhằm phát huy tính tích cực, tính chủ động, tính sáng tạo của học sinh trong học tập Vì thế cùng với các phương pháp khác, trò chơi học tập là phương pháp nhằm tích cực hoá đối tượng học sinh

Sử dụng trò chơi học tập khi dạy Luyện từ và câu góp phần đổi mới phương pháp dạy học môn Tiếng Việt ở tiểu học theo hướng phát triển phẩm chất và năng lực người học thông qua nội dung giáo dục với những kiến thức, kĩ năng cơ bản, thiết thực, hiện đại; hài hoà đức, trí, thể, mĩ; chú trọng thực hành,

vận dụng kiến thức, kĩ năng đã học để giải quyết vấn đề trong học tập và đời sống đáp ứng mục tiêu của Chương trình giáo dục phổ thông 2018

2 Cơ sở lý luận và cơ sở thực tiễn để xây dựng biện pháp

2.1 Cơ sở lý luận

Theo nhà sư phạm nổi tiếng N.K Crupxkaia: “ Trò chơi học tập không những là phương thức nhận biết thế giới, là con đường dẫn dắt trẻ đi tìm chân lý

mà còn giúp trẻ xích lại gần nhau, giáo dục cho trẻ tình yêu quê hương, lòng tự hào dân tộc trẻ em không chỉ học trong lúc học mà còn học trong lúc chơi Chơi với trẻ vừa là học, vừa là lao động, vừa là hình thức giáo dục nghiêm túc.”

Việc vận dụng đúng trò chơi trong quá trình dạy bài về Mở rộng vốn từ sẽ giúp Học sinh tiếp cận nhanh chóng với kiến thức không gò bó, khiên cưỡng ; rèn luyện những kĩ năng hoạt động nhóm, tương tác với người đối diện, hay phát huy tối đa sức sáng tạo của mình Từ đó tăng thêm khả năng phát triển trí tuệ, tình cảm, cảm xúc và suy nghĩ trong cuộc sống

Trò chơi học tập được sử dụng hợp lý sẽ giúp cho học sinh lĩnh hội tri thức trong tất cả các khâu của tiết dạy, gây hứng thú học tập đối với phân môn Luyện từ và câu bài Mở rộng vốn từ, làm cho những kiến thức học sinh tự chiếm lĩnh ngày càng sâu sắc hơn Đăc biệt thông qua trò chơi học sinh có thể

tự tìm tòi, nghiên cứu, rèn luyện tri thức trong quá trình học tập ngoài giờ lên lớp Nếu nhóm học sinh nào đó quen với không khí trầm, các em có thể ít hào hứng, hoặc tỏ ra miễn cưỡng lúc đầu Nhưng trò chơi bao giờ cũng mang bản chất lôi cuốn hấp dẫn với mọi đối tượng, nó khuyến khích mức độ tập trung công việc thực sự cũng như kích thích niềm ham mê đối với bài học Trò chơi

có tác dụng hoà đồng sâu rộng và thu hút mức độ tập trung của học sinh

2.2 Thực trạng

Trong những năm qua, thông qua dự giờ các tiết Luyện từ và câu tôi nhận thấy nhiều giáo viên thường áp dụng những phương pháp thông thường như: phương pháp vấn đáp, phương pháp dạy học theo nhóm và phương pháp thực

hành luyện tập để giải quyết các bài tập Đó là những PPDH truyền thống là

những cách thức dạy học quen thuộc được truyền từ lâu đời và được bảo tồn, duy trì qua nhiều thế hệ

Trong quá trình giảng dạy, giáo viên giảng dạy nhiều môn, việc thiết kế các trò chơi phục vụ việc dạy Luyện từ và câu có bài Mở rộng vốn từ mất

nhiều thời gian Vì vậy, giáo viên ít thiết kế hoặc vận dụng các trò chơi không phù hợp với bài dạy

Cách tổ chức trò chơi cũng mất nhiều thời gian ảnh hưởng đến thời gian học

Do nhiều nguyên nhân khác nhau, việc khai thác và đổi mới phương pháp dạy học của giáo viên còn nhiều hạn chế Bản thân tôi đã vận dụng nhiều phương pháp và kỹ thuật dạy học nhằm gây hứng thú cho học sinh, trong đó có phương pháp sử dụng trò chơi học tập Tuy nhiên kết quả sau mỗi giờ dạy đặc biệt là các tiết Mở rộng vốn từ chưa cao Mặc dù là cách thức và phương pháp dạy học có thay đổi nhưng hiệu quả không cao Vậy làm thế nào để nâng cao chất lượng giờ dạy phân môn Luyện từ và câu với bài Mở rộng vốn từ khi vận

dụng phương pháp trò chơi học tập Tôi mạnh dạn đưa ra biện pháp Giải pháp

sử dụng trò chơi học tập thông qua bài giảng điện tử trong phân môn Luyện từ

và câu lớp 3 để giúp các em học tập tốt hơn.

3 Biện pháp thực hiện

3.1 Mục tiêu của biện pháp

Sử dụng trò chơi học tập đúng cách khi dạy phân môn Luyện từ và câu về

Mở rộng vốn từ sẽ giúp học sinh tiếp thu và hiểu bài tốt nhất đồng thời cũng hình thành cho các em về: Kỹ năng giao tiếp, kỹ năng hoạt động tương tác giữa các cá nhân trong lớp Kỹ năng trao đổi thông tin, trình bày và tiếp nhận thông tin, tìm kiếm thông tin Kỹ năng làm việc có trách nhiệm trong môi trường hợp tác Khả năng phối hợp với người khác để cùng hoàn thành công việc Giúp các

em học sinh thấy vui trong học tập, rèn tính nhanh nhẹn, cởi mở, tiếp thu bài một cách tự giác, củng cố kiến thức một cách có hệ thống, tăng cường sự giao tiếp trong lớp Có thái độ về ý thức hợp tác trong công việc, tự chịu trách nhiệm trong mỗi trò chơi, tôn trọng thành quả lao động của người khác, cùng người khác hướng tới một mục đích hoạt động chung, niềm vui cũng là niềm vui chung, thất bại cũng là của chung để từ đó biết đặt lợi ích của tập thể lên trên lợi ích cá nhân

Qua hoạt động học tập dạng trò chơi các em sẽ phát huy được hết tính tích cực, chủ động sáng tạo, độc lập của mình, học tập thích hơn, hiểu bài sâu hơn, nhớ lâu hơn và vui hơn

Khi sử dụng trò chơi trong học tập một cách hợp lý sẽ kích thích được sự hứng thú và say mê của học sinh vì nó phù hợp với tâm sinh lý cuả học sinh tiểu học nói chung và học sinh lớp 3 nói riêng, giúp học sinh tự đánh giá kết quả học tập của chính mình và bạn bè mình một cách trực tiếp

3.2 Nội dung và cách thức thực hiện giải pháp

Bước 1: Lựa chọn Trò chơi

- Trò chơi lựa chọn phải phù hợp với Hs lớp 3 và phù hợp với nội dung của những bài Mở rộng vốn từ

- Lựa chọn trò chơi phải đảm bảo các yếu tố: lứa tuổi, vừa sức; áp dụng vào khi nào trong tiến trình bài dạy và trong chương trình học:

+ Có thể trò chơi trước khi kết thúc tiết học Cách này có ưu điểm là kích thích được sự hứng thú học tập của học sinh, giờ học tránh được không khí suy

nghĩ căng thẳng trở thành “ Vui mà học, học mà chơi” hết sức sinh động.

+ Có thể trò chơi sau khi hoàn thành một chương Với cách này sẽ giúp cho học sinh hệ thống lại kiến thức một cách sinh động và hiệu quả

Tóm lại có nhiều dạng trò chơi học tập, việc lựa chọn các dạng chơi học tập cho một bài cụ thể phải phụ thuộc vào mục tiêu nội dung mỗi bài:

-Trò chơi vận động đó là nhóm trò chơi yêu cầu học sinh tham gia phải vận động cơ thể để hoàn thành trò chơi

-Trò chơi cá nhân đó là trò chơi cho từng em tham gia

-Trò chơi tập thể đó là trò chơi cần nhiều người tham gia mới hoàn thành

Bước 2: Thiết kế Trò chơi

Nghiên cứu kĩ nội dung từng bài, phân bố thời gian cụ thể để thiết kế chi tiết cho việc tổ chức trò chơi khi dạy

Khi Thiết kế Trò chơi giáo viên cần phải nắm được:

- Mục đích

- Thời điểm tổ chức Trò chơi

- Thành phần tham gia

- Chuẩn bị

- Hiệu quả đạt được

Ví dụ 1 : Tuần 2: Mở rộng vốn từ Thiếu nhi.Ôn tập câu Ai là gì?

Bài 1/ 16

- Trò chơi được sử dụng : Trò chơi Tiếp sức Thời gian chơi: 1 phút

Chỉ Trẻ

em

Chỉ tính nết trẻ em

Chỉ tình cảm hoặc

sự chăm sóc của người lớn đối với trẻ em

Chỉ Trẻ em

Chỉ tính nết trẻ em

Chỉ tình cảm hoặc sự chăm sóc của người lớn đối với trẻ em

- Mục đích: Dựa vào kiến thức cần đạt được của bài: cung cấp vốn từ về Trẻ em

nên Tôi lựa chọn trò chơi Tiếp sức , là trò chơi vận động để giúp học sinh lĩnh hội kiến thức mà đề bài yêu cầu

- Thời điểm tổ chức Trò chơi: Sau khi học sinh thảo luận nhóm tìm và ghi các

từ vào VBT

- Thành phần tham gia: học sinh tham gia chia 2 đội, mỗi đội 5 hs chia đều cho

các tổ

- Chuẩn bị: Gv chuẩn bị 2 bộ bìa mỗi bộ gồm 3 tấm bìa đã ghi sẵn nội dung

( SGK)

- Hiệu quả đạt được: Gv sẽ biết được học sinh của mình nắm được bao nhiều

vốn từ từ đó sẽ có kế hoạch bổ sung học sinh khác sẽ tự lĩnh hội thêm các từ

mà mình chưa có để thành vốn từ của mình

Ví dụ 2 : Tuần 11: Mở rộng vốn từ Quê hương.Ôn tập câu Ai làm gì?

Bài 1/ 89

- Trò chơi được sử dụng : Trò chơi Tiếp sức Thời gian chơi: 1 phút

Chỉ sự vật ở quê hương

Chỉ tình cảm đối với quê hương

Chỉ sự vật ở quê hương

Chỉ tình cảm đối với quê hương

- Mục đích: Dựa vào kiến thức cần đạt được của bài: kiểm tra vốn từ về Quê

hương nên Tôi lựa chọn trò chơi Tiếp sức, là trò chơi vận động để giúp học sinh củng cố kiến thức mà đề bài yêu cầu

- Thời điểm tổ chức Trò chơi: Củng cố Bài 1

- Thành phần tham gia: học sinh tham gia chia 2 đội, mỗi đội 4 học sinh chia

đều cho các tổ

- Chuẩn bị đồ dùng: Gv chuẩn bị 2 bộ bìa mỗi bộ gồm 2 tấm bìa đã ghi sẵn tên

nhóm ( SGK) và 24 bìa ghi các từ ngữ đã cho

- Hiệu quả đạt được: Gv sẽ biết được học sinh của mình có nắm chắc vốn từ và

phân loại các từ vừa học hay không? học sinh cũng tự đánh giá được mức độ nắm kiến thức của mình đến đâu

Ví dụ 3 : Tuần 15: Mở rộng vốn từ Dân tộc Luyện đặt câu có hình ảnh so sánh

Bài 2/126

- Mục đích: Dựa vào kiến thức cần đạt được của bài: kiểm tra kiến thức học

sinh nên Tôi lựa chọn trò chơi Rung chuông vàng , là trò chơi tập thể để giúp học sinh củng cố kiến thức mà đề bài yêu cầu

- Thời điểm tổ chức Trò chơi: Sau khi học sinh làm xong bài và trao đổi nhóm

2

- Thành phần tham gia: GV là người dẫn còn tất cả học sinh trong lớp tham

gia

- Phương tiện: Máy vi tính, tivi

- Chuẩn bị đồ dùng: Gv xây dựng hệ thống câu hỏi theo nội dung SGK : Có 3

câu hỏi tương đương với các câu hỏi trong SGK , mỗi một câu hỏi có 4 sự lựa chọn trong đó sẽ có một đáp án đúng và một câu hỏi yêu câu viết câu trả lời Các câu hỏi đều được trang trí rất nhiều màu sắc khác nhau dễ bắt mắt với học sinh, khiến học sinh rất thích thú Mỗi một lần chơi đều có đồng hồ giây báo hiệu trong thời gian 10 giây

Nội dung:

Câu 1: Trong các từ “ nhà rông, nhà sàn, Chăm, bậc thang” từ thích hợp điền

vào chỗ trống của câu: “ Đồng bào miền núi thường trồng lúa trên những thửa ruộng ”

a nhà rông b nhà sàn c Chăm d bậc thang

Câu 2: Trong các từ “ nhà rông, nhà sàn, Chăm, bậc thang” từ thích hợp điền

vào chỗ trống của câu “ Những ngày lễ hội, đồng bào các dân tộc Tây Nguyên thường tập trung bên để múa hát.” là nhà rông Đúng hay Sai

a Đúng b Sai

Câu 3: Hãy viết từ thích hợp trong các từ: “ nhà rông, nhà sàn, Chăm, bậc

thang” để điền vòa chỗ trong trong câu “ Để tránh thú dữ, nhiều dân tộc miền núi thường làm để ở”

Câu 4: Trong câu “ Truyện Hũ bạc của người cha là truyện cổ của dân tộc ”

Từ cần điền trong các từ: “ nhà rông, nhà sàn, Chăm, bậc thang” là:

a nhà sàn b Chăm c nhà rông d bậc thang

- Hiệu quả đạt được: Gv sẽ biết được học sinh của mình có nắm chắc vốn từ và

phân loại các từ vừa học hay không? học sinh cũng biết được bản thân mình nắm được bài

Ví dụ 4: Tuần 6: Mở rộng vốn từ Trường học

Sử dụng trò chơi Ô chữ kỳ diệu để kiểm tra vốn từ về Trường học cho học

sinh

- Thời điểm tổ chức Trò chơi: Sau khi học sinh làm xong bài và trao đổi nhóm

2

- Thành phần tham gia: GV là người dẫn còn tất cả học sinh trong lớp tham

gia

- Phương tiện: Máy vi tính, tivi

- Chuẩn bị: hệ thống 11 câu hỏi và hình ảnh minh như nội dung trong SGK

Bước 3:Tổ chức trò chơi

Việc tổ chức trò chơi đòi hỏi Giáo viên cần phải nắm được cách chơi- luật chơi và bố trí thời lượng hợp lý để triển khai một cách khoa học

Ví dụ 1 : Tuần 8: Mở rộng vốn từ: Cộng đồng Ôn tập câu Ai là gì?

Bài

1/65

Mục tiêu chính là giúp học sinh Mở rộng - hệ thống hóa vốn từ thuộc chủ điểm:

“ Cộng đồng”

-

Trò chơi “Tìm nhà cho từ có tiếng cộng hoặc từ có tiếng đồng”

-

Cách tiến hành : Sẽ có hai đội tham gia trò chơi, mỗi đội có 6 thành viên.

Trên bảng mỗi đội có 2 ngôi nhà:

- Ngôi nhà thứ 1 là nhà của các từ có tiếng cộng hoặc từ có tiếng đồng chỉ

những người trong cộng đồng

- Ngôi nhà thứ 2 là nhà của các từ có tiếng cộng hoặc từ có tiếng đồng chỉ thái

độ, hoạt động trong cộng đồng.

Nhiệm vụ của 2 đội là trong thời gian 1 phút phải đưa được các từ có tiếng

cộng hoặc từ có tiếng đồng về đúng ngôi nhà của chúng Lần lượt từng học sinh

ở mỗi đội sẽ đưa các từ có tiếng cộng hoặc từ có tiếng đồng vào đúng vị trí.

Học sinh chơi trước về chỗ học sinh chơi sau mới được lên chơi Đội nào xếp đúng theo yêu cầu bài và nhanh nhất sẽ là đội chiến thắng

Những học sinh còn lại sẽ là ban giám khảo và cũng là cổ động viên cổ vũ cho 2 đội Sau khi 2 đội hoàn thành phần thi, giám khảo sẽ đánh giá kết quả bằng thẻ phương án: Mặt xanh là đúng Mặt đỏ là sai

Ví dụ 2 : Tuần 11: Mở rộng vốn từ Quê hương.Ôn tập câu Ai làm gì?

Trò chơi Ai nhanh ai đúng để giúp các em củng cố kiến thức của tiết học.

Cách chơi – luật chơi: Có 4 câu hỏi, mỗi câu hỏi đều được che bởi một bông

hoa Trong thời gian 5 giây học sinh suy nghĩ, lựa chọn câu trả lời bằng cách giơ thẻ Đúng, Sai