SÁNG KIẾN KỂ CHUYỆN SÁNG TẠO

BỐI CẢNH CHỌN ĐỀ TÀI Trong quá trình giảng dạy tại lớp 5 tuổi tôi nhận thấy trẻ rất hiếu động, thích tìm tòi khám phá, thích được giao tiếp với bạn bè, mọi người xung quan

Đề tài: Một số biện pháp giúp trẻ 5 tuổi kể chuyện sáng tạo.

A PHẦN MỞ ĐẦU

I BỐI CẢNH CHỌN ĐỀ TÀI

Trong quá trình giảng dạy tại lớp 5 tuổi tôi nhận thấy trẻ rất hiếu động, thích tìm tòi khám phá, thích được giao tiếp với bạn bè, mọi người xung quanh, thích được khám phá những điều mới lạ, đặc biệt trẻ rất thích kể những câu chuyện do chính mình đặt ra qua tranh ảnh, đồ chơi, các mô hình Vì vậy tổ chức cho trẻ kể chuyện sáng tạo là hoạt động rất quan trọng và cần thiết, nó giúp cho trẻ có thể tối

đa hóa khả năng tư duy sáng tạo, trau dồi kĩ năng phát triển ngôn ngữ, khả năng nói mạch lạc, giao tiếp tự tin, mạnh dạn

Trong bối cảnh toàn ngành giáo dục và đào tạo đang thực hiện chương trình giáo dục mầm non theo quan điểm giáo dục “Lấy trẻ làm trung tâm” Là một người giáo viên việc đổi mới phương pháp dạy học là rất quan trọng trong quá trình hình thành và phát triển nhân cách cho trẻ;

Trên thực tế giáo viên vẫn còn gặp khó khăn trong việc tìm ra các giải pháp giúp trẻ kể chuyện sáng tạo một cách tích cực, hình thức tổ chức hoạt động còn rập khuôn, chưa đáp ứng được nhu cầu khám phá của trẻ;

Vì vậy tôi đưa ra nhiều biện pháp mới có tính khả thi nhằm đổi mới mạnh mẽ phương pháp tổ chức hoạt động kể chuyện sáng tạo cho trẻ 5 tuổi góp phần nâng cao chất lượng chăm sóc giáo dục trẻ

II LÍ DO CHỌN ĐỀ TÀI

Phát triển ngôn ngữ cho trẻ là một trong những mục tiêu quan trọng của giáo dục mầm non Ngôn ngữ là công cụ để trẻ giao tiếp, học tập và vui chơi Ngôn ngữ giữ vai trò quyết định sự phát triển của tâm sinh lý trẻ em Bên cạnh đó ngôn ngữ còn là phương tiện để giáo dục trẻ một cách toàn diện bao gồm sự phát triển về đạo đức, tư duy nhận thức và các chuẩn mực hành vi văn hoá

Thông qua việc trẻ kể chuyện sáng tạo giúp trẻ phát triển năng lực tư duy, óc tưởng tượng sáng tạo, biết yêu quý cái đẹp, hướng tới cái đẹp Khi trẻ kể chuyện, ngôn ngữ của trẻ phát triển, trẻ phát âm rõ ràng mạch lạc, vốn từ phong phú Trẻ

biết trình bày ý kiến, suy nghĩ, kể về một sự vật hay sự kiện nào bằng chính ngôn ngữ của trẻ

Việc phát triển ngôn ngữ cho trẻ là một trong những mục tiêu phát triển toàn diện cho trẻ mầm non Do vậy là giáo viên dạy trẻ 5 tuổi tôi đã nhận thức rõ được tầm quan trọng và hiệu quả của việc phát triển ngôn ngữ cho trẻ, đặc biệt là thông qua hoạt động kể chuyện sáng tạo

Tại trường mầm non nơi tôi đang công tác hiện nay việc tổ chức hoạt động kể chuyện sáng tạo đã được chú trọng và tổ chức thường xuyên Tuy nhiên nhìn chung một số hoạt động còn mang tính hình thức vì thế nên hiệu quả mang lại chưa cao Chính vì thế nên tôi đã mạnh dạn chọn đề tài “ Một số biện pháp giúp trẻ 5 tuổi kể

chuyện sáng tạo” để nghiên cứu tìm ra những giải pháp phù hợp trong việc tổ chức

hoạt động kể chuyện sáng tạo cho trẻ nhằm góp phần nâng cao chất lượng giao dục trẻ trong nhà trường

III PHẠM VI VÀ ĐỐI TƯỢNG NGHIÊN CỨU

- Phạm vi nghiên cứu: Nghiên cứu quá trình tổ chức hoạt động kể chuyện

sáng tạo cho trẻ 5 tuổi nơi tôi công tác

- Đối tượng: Lớp mẫu giáo 5 tuổi

IV MỤC ĐÍCH NGHIÊN CỨU

- Tôi tiến hành nghiên cứu đề tài này với mong muốn đưa ra phương pháp xây

dựng phát triển ngôn ngữ cho trẻ 5 tuổi thông qua hoạt động dạy trẻ kể chuyện

sáng tạo ở trường mầm non, giúp học sinh hứng thú hơn trong bài học, tiếp thu kiến thức một cách hiệu quả và tích cực nhất Góp phần nâng cao chất lượng chăm sóc giáo dục trẻ

- Giúp cho giáo viên có thêm kinh nghiệm, bổ sung biện pháp hay trong quá

trình dạy trẻ 5 tuổi kể chuyện sáng tạo.

- Thông qua việc phát triển ngôn ngữ cho trẻ 5 tuổi qua hoạt động dạy trẻ kể chuyện sáng tạo giúp trẻ phát triển một cách toàn diện Đặc biệt hơn là giúp trẻ có

tư duy logic trong cách học kể chuyện sáng tạo theo ý tưởng của trẻ

V ĐIỂM MỚI TRONG KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU

- Đề tài đã chỉ ra phương pháp phát triển ngôn ngữ cho trẻ 5 tuổi thông qua

hoạt động dạy trẻ kể chuyện sáng tạo nhằm đưa ra một số giải pháp mới để khơi

gợi, phát huy tính sáng tạo của trẻ, với phương châm: “giáo dục lấy trẻ làm trung tâm”, nâng cao hiệu quả của việc tổ chức hoạt động kể chuyện sáng tạo trong trường mầm non, giúp giáo viên có thêm nhiều kiến thức và kinh nghiệm để thực hiện tốt việc tổ chức hoạt động kể chuyện sáng tạo cũng như các hoạt động khác trong nhà trường;

- Giúp trẻ lĩnh hội kiến thức tốt hơn và ghi nhớ nội dung kiến thức được lâu hơn, giúp trẻ phát triển các lĩnh vực phát triển, đặc biệt là tư duy logic, trí tưởng tượng phong phú, phát huy khả năng sáng tạo cho các em Trẻ sẽ trở nên nhanh nhẹn, linh hoạt và mạnh dạn hơn trong cuộc sống Khơi gợi những khả năng tiềm

ẩn cần được phát hiện sớm trong cá nhân trẻ;

- Phụ huynh nhận biết được tầm quan trọng của việc giáo dục và nhiệt tình ủng hộ giáo viên và nhà trường trong công tác chăm sóc giáo dục trẻ

B PHẦN NỘI DUNG

I CƠ SỞ LÍ LUẬN

Mục tiêu của công tác chăm sóc giáo dục mầm non phát triển và hình thành nhân cách cho trẻ, việc phát triển ngôn ngữ mạch lạc cho trẻ trong giao tiếp sẽ giúp cho trẻ dễ dàng tiếp cận với các môn học khác như: môn toán, môn tạo hình, môn

âm nhạc…

Kể chuyện sáng tạo là một hoạt động mà trẻ được tự chủ trong cách nghĩ, cách làm của mình, trẻ bộc lộ tình cảm, suy nghĩ, ước mơ của mình thông qua các câu chuyện kể, qua chuyện kể phát triển cho trẻ ngôn ngữ mạch lạc, sự tự tin, mạnh dạn trong giao tiếp

Trong sự đa dạng của các môn học trong trường mầm non thì hình thức kể chuyện luôn được trẻ quan tâm và yêu thích, nghe kể chuyện đã hấp dẫn, việc kể lại chuyện càng làm cho trẻ tò mòvà muốn thử sức, trẻ mong muốn được đọc lập trong mắt cô giáo đó là một động lực thôi thúc trẻ tự thể hiện cái tôi của mình, mong muốn được thể hiện để bạn bè mình được nghe Nắm bắt được nhu cầu này đòi hỏi giáo viên phải tìm ra các giải pháp hay để tổ chức hoạt động kể chuyện sáng tạo cho trẻ có hiệu quả

II THỰC TRẠNG

1 Tình hình khảo sát điều tra thực trạng

Đầu năm tôi đã tiến hành khảo sát trẻ với kết quả như sau:

Trước khi thực hiện

t

T

T

1

1

Phát âm rõ ràng

mạch lạc

2

2

Khả năng diễn

3

3

Hứng thú tham

gia kể chuyện

sáng tạo

4

4

Biết thể hiện

ngôn ngữ hoàn

cảnh (kể chuyện

sáng tạo)

2 Mặt mạnh

Trường được sự quan tâm, chỉ đạo sát sao của bộ phận chuyên môn bậc học mầm non phòng GD- ĐT;

Trong những năm gần đây nhờ sự quan tâm đầu tư của lãnh đạo địa phương

mà CSVC của nhà trường được xây dựng khang trang, đáp ứng nhu cầu dạy học của cô và trẻ;

Đội ngũ giáo viên trẻ, có trình độ trên chuẩn 100% nên khả năng triển khai các nội dung theo kế hoạch đề ra phần nào đáp ứng được yêu cầu;

Trong những năm gần đây, nhận thức của đa số phụ huynh đã thay đổi nên đã quan tâm đến việc giáo dục con em, đặc biệt là quan tâm đến các hoạt động bề nổi giúp trẻ tự tin mạnh dạn

3 Mặt hạn chế và nguyên nhân

Cơ sở vật chất của nhà trường tuy đã được đầu tư nhưng chưa đồng bộ, đồ dùng trực quan còn ít chưa đa dạng phong phú, chưa đảm bảo tính thẩm mỹ, giá trị

sử dụng chưa cao Đặc biệt là đồ dùng cho trẻ hoạt động còn ít, các phần mềm phục vụ dạy học cho trẻ còn hạn chế;

Đội ngũ giáo viên tuy đạt trình độ trên chuẩn nhưng năng lực triển khai các hoạt động của một số giáo viên còn hạn chế Đa số giáo viên còn chưa chủ động trong việc đổi mới các phương pháp dạy học, hình thức tổ chức hoạt động kể chuyện sáng tạo cho trẻ còn rập khuôn chưa phong phú, đa dạng;

Nguồn kinh phí để tổ chức các hoạt động còn hạn chế nên quy mô tổ chức các hoạt động còn chưa đáp ứng chỉ tiêu đặt ra;

Kỹ năng phối hợp với phụ huynh của 1 số giáo viên trong việc tổ chức các hoạt động dạy học còn hạn chế

III CÁC BIỆN PHÁP ĐÃ TIẾN HÀNH ĐỂ GIẢI QUYẾT VẤN ĐỀ

1 Biện pháp 1: Xây dựng môi trường học tập đảm bảo việc tổ chức cho trẻ kể chuyện sáng tạo một cách tốt nhất

Đối với trường mầm non, môi trường để tổ chức các hoạt động là yếu tố chiếm 50% hiệu quả chăm sóc, giáo dục trẻ Thực hiện sự chỉ đạo của sở GD- ĐT, phòng GD- ĐT, trong những năm qua trường mầm non chúng tôi đã tổ chức nhiều hoạt động và phát động các hội thi tạo môi trường giáo dục lấy trẻ làm trung tâm

để trẻ có không gian được trải nghiệm khám phá Đầu năm học tôi đã xây dựng không gian trong và ngoài lớp học, chú trọng xây dựng môi trường theo hướng mở

để trẻ được thỏa sức sáng tạo, khám phá và trải nghiệm

* Môi trường trong lớp:

Ví dụ: Ở góc kể chuyện tôi trang trí trên tường các mảng tượng trưng cho đất, cây cối, trời và để các hình ảnh sẵn bên cạnh Khi chơi trẻ sẽ tự ghép các hình ảnh theo ý thích và kể chuyện sáng tạo theo hình ảnh

Góc kể chuyện sáng tạo cho trẻ

Khi thực hiện hoạt động dạy trẻ kể chuyện sáng tạo thì tôi luôn tận dụng không gian lớp học để trưng bày các dụng cụ kể chuyện, như khung sân khấu, sắp đặt tranh và các con rối, nhân vật cho trẻ dễ sử dụng, kích thích trẻ hoạt động tích cực hơn

Môi trường ngoài lớp: Trong các giờ chơi ngoài trời tôi còn tận dụng những bức tranh tường ở trong trường bằng cách gợi mở cho trẻ cùng nhau kể chuyện về bức tranh đó hoặc có các con vật trong sân trường tôi cũng gợi mở cho trẻ thi nhau

kể chuyện sáng tạo về các con vật đó Hình thức này đã giúp trẻ có nhiều ý tưởng sáng tạo hay và có ý thức thi đua để đạt kết quả tốt Ngoài ra tôi còn thường xuyên thay đổi các hình ảnh phù hợp chủ đề để gây hứng thú cho trẻ

Tạ

o môi trường cho trẻ kể chuyện sáng tạo là một việc làm vô cùng quan trọng bởi nó là chỗ dựa, là cơ sở vững chắc cho trẻ kể chuyện sáng tạo, đòi hỏi giáo viên phải biết tạo cảm xúc cho trẻ bằng các con vật ngộ nghĩnh, đáng yêu, đồng thời cũng phải biết hướng dẫn, gợi mở cho trẻ có cảm xúc tích cực khi tham gia hoạt động kể chuyện sáng tạo qua nội dung các bức tranh, các nhân

vật, các con rối trẻ được xem và nói lên nhận xét của mình về các đồ dùng đó Như vậy ngôn ngữ của trẻ được phát triển một cách toàn diện

2 Biện pháp 2: Sử dụng đồ dùng, đồ chơi đa dạng phong phú thu hút chú

ý của trẻ

Muốn trẻ hứng thú và tích cực hơn trong việc kể chuyện sáng tạo thì đồ dùng của cô phải đa dạng, phong phú và mang tính thẩm mỹ Trẻ bị thu hút bởi các màu sắc sặc sỡ những hình ảnh ngộ nghĩnh sinh động, dưới mắt trẻ cái gì cùng mới lạ cũng gợi cho trẻ sự tò mò chú ý, giúp cho trẻ dễ nhớ lâu quên Vì lẽ đó tôi đã tận dụng các nguyên vật liệu bằng phế liệu để tạo nên các loại đồ dùng đồ chơi phục

vụ cho việc dạy và học nói chung và kể chuyện sáng tạo nói riêng

Đồ dùng càng nhiều thì sự sáng tạo của trẻ càng phong phú Vốn từ của trẻ phát triển tốt hơn Lúc đầu trẻ có thể kể những câu chuyện đơn giản nhưng dần dần với sự đa dạng của đồ chơi trẻ có thể kể những câu chuyện dài hơn, với những từ ngữ sắc sảo hơn

Những đồ dùng, đồ chơi làm bằng phế liệu

Ngoài ra tôi còn sử dụng những loại nguyên vật liệu như tre, nứa, hộp nhựa, bát nhựa …để làm nên những đồ dùng, đồ chơi mới lạ, độc đáo Những loại đồ chơi này khi sử dụng sẽ có những tiếng kêu, màu sắc, rất sôi động nhằm giúp trẻ có

sự tò mò, ham hiểu biết, kích thích sự sáng tạo của trẻ Làm cho trẻ hứng thú hơn trong giờ học

Tôi sử dụng các nguyên liệu mở như: tranh thẻ, bìa cứng, gỗ, hộp xốp, đất…

để làm thành những con vật xinh xắn trẻ cũng có thể sử dụng được kể chuyện theo

sự sáng tạo

Ví dụ: Kể chuyện “Tích Chu” để gây hứng thú cho trẻ tôi chuẩn bị một sân khấu rối, các con rối được làm bằng bìa cứng, với màu sắc sặc sỡ, lôi cuốn ánh nhìn của trẻ, với những con rối cô làm trẻ có thể tự sắp xếp các tình tiết chuyện khác nhau để kể những câu chuyện khác nhau theo ý tưởng riêng của mình

Hay với những mảnh vải vụn cô có thể làm thành những con vật ngộ nghĩnh đáng yêu để trẻ tha hồ tượng tượng ra các câu chuyện sáng tạo

Bên cạnh đó, từ các đồ chơi tự tạo tôi xây dựng thành các mô hình cho trẻ kể chuyện, qua các mô hình cũng khơi gợi cho trẻ óc tưởng tượng phong phú và từ đó trẻ nghĩ ra những câu chuyện hấp dẫn, sáng tạo

3 Biện pháp 3: Tổ chức hoạt động kể chuyện sáng tạo thông qua các hoạt động trong ngày

* Thông qua hoạt động học

Hoạt động học là hình thức tổ chức các tiết dạy chính khóa mang lại hiệu quả giáo dục cao Do đó, tổ chức cho trẻ kể chuyện sáng tạo ở tiết học là rất cần thiết; Ví dụ: Ở chủ đề “Động vật” tôi tổ chức cho trẻ kể chuyện sáng tạo về các con vật

Mở đầu để gây hứng thú cho trẻ tôi cho trẻ quan sát và nhận xét về các con vật trên góc kể chuyện của lớp, sau đó cô giới thiệu và kể cho trẻ nghe câu chuyện

về các con vật được gắn trên mảng tường;

Phần trọng tâm cô cho trẻ về các nhóm gắn các chi tiết thành một bức tranh hoàn chỉnh, sau đó cùng nhau thảo luận và kể về bức tranh theo ý tưởng của mình;

Cô cho trẻ lên thể hiện câu chuyện của mình cho cả lớp nghe, trẻ thể hiện xong cho những trẻ còn lại nhận xét và giao lưu trao đổi với nhau về nội dung câu chuyện, ví dụ:

+ Câu chuyện bạn kể có tên là gì?

+ Các bạn có biết vì sao Vịt con lại bị lạc đường không?

+ Qua câu chuyện các bạn học tập được điều gì?

Với những câu hỏi như vậy giúp trẻ hiểu sâu hơn về câu chuyện sáng tạo của các bạn, được trao đổi với bạn trẻ tự tin, mạnh giạn hơn, kĩ năng giao tiếp tốt hơn, đặc biệt trẻ rất hứng thú và tư duy tốt hơn

Hay trong chủ đề “Gia đình” tôi tổ chức cho trẻ kể chuyện về các đồ dùng

trong gia đình

Mở đầu tôi tổ chức cho trẻ mua sắm các đồ dùng trong gia đình, sau đó cho trẻ về 3 nhóm theo 3 gia đình

Các gia đình cùng nhau sắp xếp các đồ dùng trong gia đình gọn gàng ngăn nắp, sau đó cùng nhau kể chuyện về các đồ dùng của gia đình mình

Trẻ được tự do lựa chọn, sắp xếp các đồ dùng và kể câu chuyện về đồ dùng mình thích trẻ rất vui và hứng thú trong giờ học

Như vậy, việc tổ chức hoạt động kể chuyện sáng tạo qua tiết học là rất quan trọng Vì vậy, đòi hỏi người giáo viên khi tổ chức một tiết dạy thì phải suy nghĩ, tìm tòi, sáng tạo cho phù hợp

* Chơi ngoài trời: Chơi ngoài trời là hoạt động mà trẻ được quan sát, tiếp

xúc với môi trường bên ngoài và được thực hành, trải nghiệm nhiều nhất, và hoạt động kể chuyện sáng tạo cũng được giáo viên lựa chọn khi chơi ngoài trời

Ở chủ đề động vật với những mảng tường vẽ sẵn về các con vật, tôi cho trẻ trò chuyện, nhận xét về trạng thái, cảm xúc của các con vật, ví dụ:

+ Con Hươu đang làm gì?

+ Vẻ mặt Gà Con thế nào?

+ Các bạn đang ở đâu?

Với những hình ảnh này các con có thể kể một câu chuyện về các con vật không?

Cho trẻ kể câu chuyện trên mảng tường ngoài trời theo ý tưởng riêng của trẻ Như vậy qua chơi trẻ có thể học được rất nhiều điều, đặc biệt trau dồi kĩ năng

kể chuyện và trí tư duy, tưởng tượng cho trẻ thêm phong phú

Ở chủ đề bản thân tôi cho trẻ kể chuyện theo kinh nghiệm của mình về các công việc của trẻ, trẻ có thể tư duy sắp xếp những việc làm của mình theo trình tự một ngày, đây là công việc lặp đi lặp lại nhiều lần nên với kinh nghiệm tích lũy của bản thân trẻ có thể xâu chuỗi và kể thành những câu chuyện hấp dẫn, lôi cuốn

Ngoài ra tôi còn tổ chức một số hoạt động khác như: kể chuyện sáng tạo theo tranh, theo mô hình, theo đồ chơi ngoài trời

* Chơi, hoạt động góc: Chơi các góc là hoạt động mang tính chất chơi nhiều

hơn, nhưng qua chơi trẻ lại học được rất nhiều điều Bởi thế việc tổ chức cho trẻ kể chuyện sáng tạo ở góc chơi là rất cần thiết, qua đó các kiến thức, kĩ năng của trẻ được hình thành, phát triển, rèn luyện và củng cố

Ví dụ: Ở chủ đề “Thực vật” cô cho trẻ chơi trò chơi ghép tranh, trẻ lấy từng mảnh ghép ghép thành bức tranh về các loại quả, sau khi ghép xong cô cho trẻ kể

về bức tranh của mình, mỗi trẻ sẽ có một cách kể riêng về các loại quả, khi kể xong

cô cho trẻ trao đổi thảo luận đặt câu hỏi về nội dung câu chuyện để rèn luyện, cũng

cố, kiến thức và kĩ năng kể chuyện cho trẻ