Ở lứa tuổi mẫu giáo, hoạt động vui chơi được coi là một hoạt động chủ đạo, thông qua vui chơi trẻ không chỉ thỏa mãn nhu cầu vui chơi mà còn phát triển toàn diện về nhân cách. Giáo viên tổ chức cho trẻ chơi các trò chơi nói chung và đặc biệt là trò chơi dân gian nói riêng là một việc làm cần thiết và có ý nghĩa. Bởi trò chơi dân gian với những chức năng đặc biệt đã mang lại cho thế giới trẻ thơ nhiều điều thú vị và bổ ích, đồng thời thể hiện nhu cầu giải trí, vui chơi, quyền được chia sẻ niềm vui của trẻ với bạn bè, cộng đồng. Tuổi thơ của trẻ sẻ trở thành những kỉ niệm quý báu theo suốt cuộc đời, làm giàu nguồn tình cảm và trí tuệ cho trẻ, giúp trẻ phát triển tư duy, sáng tạo trẻ sẻ hiểu thêm về tình bạn, tình yêu gia đình, yêu quê hương, đất nước. Trò chơi dân gian không đơn thuần là một trò chơi mà còn chứa đựng cả nền văn hóa dân tộc Việt Nam; Thửa còn bé, nhắc đến tuổi thơ ai cũng gắn liền với con trâu, cánh đồng và cánh diều thả gió với những trò chơi dân gian đầy lý thú. Thế nhưng ngày nay các em ở xã hội công nghiệp chỉ quen với máy móc và không có khoảng thời gian chơi cũng là một thiệt thòi. Thiệt thòi hơn khi các em không được làm quen và chơi những trò chơi dân gian của thiếu nhi ngày trước đang ngày càng bị mai một và quên lãng, không chỉ có cả các thành phố mà còn ở cả các vùng quê với tốc độ phát triển của công nghệ thông tin cùng những trò chơi hiện đại, liệu trẻ em hôm nay và thế giới ngày mai còn nhớ đến những trò chơi cổ truyền dân gian nữa hay không? Câu trả lời vẫn nằm ở chính chúng ta những nhà giáo dục. Trò chơi dân gian được tổ chức từ đời này sang đời khác là một nguồn di sản quý báu của dân tộc việt nam, được hình thành qua quá trình lao động và sinh hoạt của con người việt xưa, đây là một loại hình trò chơi nhẹ nhàng mà gần gũi, dễ chơi, dễ nhớ mà lại có ý nghĩa rất lớn với người dân Việt Nam;
Trang 1MỘT SỐ BIỆN PHÁP TỔ CHỨC CÁC TRÒ CHƠI DÂN GIAN
CHO TRẺ 5 TUỔI
A PHẦN MỞ ĐẦU
I Bối cảnh chọn đề tài
Ở lứa tuổi mẫu giáo, hoạt động vui chơi được coi là một hoạt động chủ đạo, thông qua vui chơi trẻ không chỉ thỏa mãn nhu cầu vui chơi mà còn phát triển toàn diện về nhân cách Giáo viên tổ chức cho trẻ chơi các trò chơi nói chung và đặc biệt
là trò chơi dân gian nói riêng là một việc làm cần thiết và có ý nghĩa Bởi trò chơi dân gian với những chức năng đặc biệt đã mang lại cho thế giới trẻ thơ nhiều điều thú vị và bổ ích, đồng thời thể hiện nhu cầu giải trí, vui chơi, quyền được chia sẻ niềm vui của trẻ với bạn bè, cộng đồng Tuổi thơ của trẻ sẻ trở thành những kỉ niệm quý báu theo suốt cuộc đời, làm giàu nguồn tình cảm và trí tuệ cho trẻ, giúp trẻ phát triển tư duy, sáng tạo trẻ sẻ hiểu thêm về tình bạn, tình yêu gia đình, yêu quê hương, đất nước Trò chơi dân gian không đơn thuần là một trò chơi mà còn chứa đựng cả nền văn hóa dân tộc Việt Nam;
Thửa còn bé, nhắc đến tuổi thơ ai cũng gắn liền với con trâu, cánh đồng và cánh diều thả gió với những trò chơi dân gian đầy lý thú Thế nhưng ngày nay các
em ở xã hội công nghiệp chỉ quen với máy móc và không có khoảng thời gian chơi cũng là một thiệt thòi Thiệt thòi hơn khi các em không được làm quen và chơi những trò chơi dân gian của thiếu nhi ngày trước đang ngày càng bị mai một và quên lãng, không chỉ có cả các thành phố mà còn ở cả các vùng quê với tốc độ phát triển của công nghệ thông tin cùng những trò chơi hiện đại, liệu trẻ em hôm nay và thế giới ngày mai còn nhớ đến những trò chơi cổ truyền dân gian nữa hay không? Câu trả lời vẫn nằm ở chính chúng ta những nhà giáo dục
Trò chơi dân gian được tổ chức từ đời này sang đời khác là một nguồn di sản quý báu của dân tộc việt nam, được hình thành qua quá trình lao động và sinh hoạt của con người việt xưa, đây là một loại hình trò chơi nhẹ nhàng mà gần gũi, dễ chơi, dễ nhớ mà lại có ý nghĩa rất lớn với người dân Việt Nam;
II Lý do chọn đề tài
Việc kết hợp trò chơi dân gian trong các hoạt động tại trường mầm giúp trẻ việc rèn luyện thể lực, sự khéo léo, nhịp nhàng, rèn luyện trí tuệ, sự nhanh trí, óc phán đoán, gợi xúc cảm thẩm mỹ, khả năng hoạt động nhóm, tập thể, sự gắn kết của tình bạn… và đặc biệt nó góp phần xây dựng nhân cách mang đậm văn hóa dân tộc Việt Nam cho trẻ ngay từ khi trẻ còn nhỏ;
Tuy nhiên qua quá trình thực hiện, tôi thấy giáo viên hiện nay chưa thật sự chú ý nhiều đến việc tìm kiếm các biện pháp tổ chức trò chơi nhân gian phong phú,
đa dạng và phù hợp, việc tích hợp trò chơi dân gian vào các hoạt động chưa được
Trang 2chú trọng Mặt khác khi tổ chức trò chơi thì giáo viên chưa trang bị cho mình một
số thủ thuật để hướng dẫn, tổ chức nên chưa hấp dẫn trẻ tham gia chơi, trẻ chơi nhanh chán;
Hiện nay, ngoài giờ học, một số học sinh thường chơi điện thoại, ipad, tivi …
có nhiều em quá mê game nên quên cả học, quên ăn uống ngồi chơi và xem ti vi lâu quá sẻ ảnh hưởng đến đôi mắt và cột sống Có em nhỏ tuổi đã bị béo phì vì ăn nhiều chất mà thiếu vận động, có em bước vào lớp 1 đã phải đeo kính, đi lệch vai, vẹo cột sống vì vậy trò chơi dân gian giúp các em rèn luyện thể chất, sự khéo léo, trở nên nhanh nhẹn, hoạt bát, tạo sự hòa đồng thân thiện, đoàn kết… những phút vui chơi thoải mái, lành mạnh sẽ giúp các em thêm hào hứng để học tập và sống hồn nhiên hơn Để văn hóa truyền thống thấm dần vào tâm hồn trẻ thơ, không có cách nào hay hơn là áp dụng trò hơi dân gian vào trường học Sự kết hợp giữa các trò chơi dân gian, trò chơi có tính trí tuệ trong giải toán tuổi thơ, trò chơi có tính ứng xử trên cơ sở xây dựng trường học thân thiện, học sinh tích cực sẻ giúp các em được ôn luyện, trau dồi thêm kiến thức về lịch sử dân tộc, văn hóa dân gian… để trang bị cho các em bước sang những cấp học tiếp theo;
Chính vì thế là một giáo viên mầm non, tôi luôn trăn trở và tìm các biện pháp để tổ chức các trò chơi dân gian một cách có hiệu quả nhất Qua thời gian thực hiện, thực tế lớp tôi đã sử dụng một số biện pháp và thấy đạt hiệu quả, vì vậy tôi đã chọn đề tài “Một số biện pháp tổ chức trò chơi dân gian cho trẻ mẫu giáo 5-6 tuổi” để cùng đồng nghiệp trao đổi, học hỏi kinh nghiệm
III Phạm vi và đối tượng nghiên cứu
1 Đối tượng nghiên cứu:
Trẻ mẫu giáo 5-6 tuổi
2 Phạm vi áp dụng:
Đề tài “Một số biện pháp tổ chức trò chơi dân gian cho trẻ mầm non 5-6 tuổi”, đề tài được áp dụng rộng rải trong nhà trường
IV Mục đích nghiên cứu:
Trò chơi dân gian giúp các em rèn luyện thể chất, sự khóe léo, trở nên nhanh nhẹn, hoạt bát, tạo sự hòa đồng, thân thiện, đoàn kết hơn nữa việc vui chơi lành mạnh còn tạo ra nhiều đức tính tốt đẹp, hạn chế những tật xấu, đồng thời rèn luyện thể chất và tâm hồn các em theo chiều hướng tốt hơn;
Giáo viên sẻ có nhiều biện pháp, hình thức tổ chức trò chơi dân gian mới, phát huy cao nhất được tính tích cực, tự giác của trẻ giúp trẻ mạnh dạn, tự tin trước mọi người, phát triển toàn diện về mọi mặt: thể chất, ngôn ngữ, nhận thức, thẩm mĩ, tình cảm và kỉ năng xã hội cho trẻ;
V Điểm mới trong kết quả nghiên cứu
Trang 3Trò chơi dân gian không chỉ là những trò chơi đòi hỏi vận động nhiều như: Nhảy lò cò, bịt mắt bắt dê, mèo đuổi chuột,….mà còn có nhiều trò chơi đòi hỏi sự nhanh nhẹn khéo léo như: ô ăn quan, chi chi chành chành, nu na nu nống,….Vì vậy cần lựa chọn và tổ chức các trò chơi dân gian phù hợp với tính chất của từng hoạt động;
Trẻ được trực tiếp tham gia chơi các trò chơi dân gian sẽ giúp cho trẻ sớm hoàn thành các thói quen hoạt động có hệ thống, tính tập thể giúp trẻ tự tin, linh hoạt hơn trong mọi hoạt động cũng như sự phát triển sau này của trẻ;
Thông qua đề tài “một số biện pháp giúp trẻ 5-6 tuổi chơi tốt trò chơi dân gian” sẽ phát triển được các giác quan, phát triển trí nhớ, tư duy, trí tưởng tượng, ngôn ngữ … cho trẻ cũng như góp phần giáo dục trẻ về truyền thống văn hoá của cộng đồng các dân tộc, nhận thức sâu sắc về giá trị của trò chơi dân gian Việt Nam
B PHẦN NỘI DUNG
I Cơ sở lý luận:
Trò chơi dân gian là loại trò chơi do nhân dân nghĩ ra và được truyền từ thế
hệ này sang thế hệ khác Người lớn dùng để dạy trẻ học nói, học đếm, học tính toán… Trò chơi dân gian là một hình thức văn hóa phản ánh cuộc sống của mỗi dân tộc, mỗi địa phương qua các thời kỳ lịch sử Chính vì vậy, mỗi dân tộc, mỗi địa phương đều có những trò chơi của dân tộc mình, các trò chơi đó lớn lên, sống mãi theo thời gian với dân tộc mà ngày nay người ta gọi là trò chơi dân gian;
Trò chơi dân gian thường bắt nguồn từ những bài đồng dao, một thể loại văn vần độc đáo của dân tộc Đây là những bài ca có nhịp điệu đơn giản, gieo vần một cách thoải mái, có thể ngắn dài bất kỳ hoặc lặp đi lặp lại không dứt Đồng dao được cấu trúc theo một lôgic riêng, đôi khi không có nghĩa gì cả, nhưng bằng tư duy liên tưởng, trẻ em vẫn có thể nhập vào câu hát để dẫn đến những kết cục bất ngờ: Cái ngược đời, cái phi lý, lại có thể chấp nhận vì đấy là các bài hát của trẻ em Trò chơi dân gian có nhiều thể loại phù hợp với các sở thích, cá tính khác nhau của nhiều đối tượng người chơi như sôi nổi, điềm đạm hay trầm tĩnh Mỗi trò chơi lại có một quy luật riêng, mang những sắc thái khác nhau khiến trẻ em chơi suốt ngày mà không thấy chán;
Khi tổ chức trò chơi cô giáo vừa như người bạn cùng chơi với trẻ vừa như người hướng dẫn trẻ chơi, chính nhờ sự giúp đỡ của cô giáo mà trẻ tự lựa chọn nguyên vật liệu để làm, tự chọn trò chơi và có thể tự tổ chức các trò chơi dân gian
mà mình yêu thích, Trong quá trình phát triển trò chơi dân gian càng ngày càng mai
Trò chơi dân gian không chỉ mang tính học tập mà còn mang tính vận động, điều đó giúp trẻ nỗ lực tìm kiếm cách giải quyết nhiệm vụ đặt ra trong trò chơi, góp
Trang 4phần phát triển trí tuệ cho trẻ, trẻ có kỹ năng nghe, hiểu lời nói của người khác và nói cho người khác hiểu;
II Thực trạng của vấn đề:
1 Tình hình khảo sát thực trạng
Trước khi thực hiện đề tài, đầu năm học tôi khảo sát chất lượng trên trẻ ở lớp tôi phụ trách với 35 trẻ/ lớp và kết quả cụ thể như sau:
STT Nội dung
Kết quả đầu năm
Số lượn g
(trẻ)
Tỉ lệ
(%)
Số lượng
(trẻ)
Tỉ lệ
(%)
Số lượng
(trẻ)
Tỉ lệ
(%)
Số lượng
(trẻ)
Tỉ lệ
(%)
1 Kỉ năng chơi 6/35 17% 10/35 29% 14/35 40% 5/35 14%
2 Tự tổ chức
chơi với bạn 5/35 14% 9/35 26% 13/35
37
3 Tinh thần đoàn kết 5/35 14% 11/35 31% 9/35 26% 10/35 29%
4 Sự hứng thú 7/35 20% 10/35 29% 10/35 29% 8/35 23%
5 Phát triển thể lực 6/35 17% 6/35 17% 15/35 43% 8/35 23%
Qua bảng tổng hợp trên tôi thấy số trẻ đạt trung bình và yếu còn cao, kỉ năng, kiến thức của trẻ còn hạn chế, nên tôi rất muốn có những biện pháp hay giúp trẻ chơi trò chơi dân gian một cách thoải mái, tự tin, đoàn kết với bạn chơi, hứng thú trong khi chơi để đạt được kết quả tốt nhất
2 Thuận lợi:
Luôn được sự hướng dẫn, chỉ đạo sát sao về chuyên môn của phòng giáo dục; ban giám hiệu nhà trường luôn chú trọng về xây dựng cơ sở vật chất tạo điều kiện tốt nhất cho giáo viên tổ chức nhiều trò chơi dân gian;
Giáo viên trong lớp đoàn kết biết tìm tòi, sáng tạo và sưu tầm nhiều trò chơi dân gian để tổ chức cho trẻ;
Bản thân tôi luôn có tinh thần trách nhiệm, quan sát nắm bắt được đặc điểm tâm sinh lý, thói quen của từng trẻ trong lớp Là một giáo viên tâm huyết với nghề,
có lòng yêu thương trẻ, tận tình với công việc Luôn có ý thức phấn đấu vươn lên, thường xuyên tìm tòi, nghiên cứu tài liệu tạp chí, thông tin trên mạng có liên quan đến việc chăm sóc giáo dục trẻ để áp dụng vào việc chăm sóc giáo dục trẻ hằng ngày nhất là việc sưu tầm và tổ chức các trò chơi dân gian cho trẻ;
Trang 5100% học sinh đều học đúng độ tuổi nên việc tổ chức các trò chơi dân gian cho trẻ rất dễ dàng, trẻ dễ nhớ cách chơi các trò chơi;
Một số phụ huynh nhiệt tình có nhận thức về việc học tập của con mình, sẵn sàng hỗ trợ và tìm kiếm nguyên vật liệu cho việc làm đồ dùng, đồ chơi càng thêm phong phú và đa dạng Các nguyên vật liệu từ thiên nhiên phong phú, dễ tìm dễ sử dụng, không mất tiền mua và đặc biệt là góp phần bảo vệ môi trường Bên cạnh những mặt thuận lợi việc tổ chức tốt trò chơi dân gian cho trẻ 5 tuổi cũng còn gặp không ít những khó khăn
3 Khó khăn
Thời gian tổ chức cho trẻ chơi rất hạn hẹp, vì một trò chơi không thể diễn ra trong một hoạt động của trẻ mà nó chủ yếu chỉ được lồng ghép và tích hợp vào các hoạt động mà thôi, khả năng chú ý có chủ định của trẻ còn kém, trẻ dễ dàng nhập cuộc chơi những cũng nhanh chóng tự rút ra khỏi trò chơi nếu nó không còn có hứng thú;
Ngày nay khoa học càng phát triển thì hàng loạt các phương tiện nghe nhìn hiện đại ra đời và trẻ rất nhanh tiếp cận như: Điện thoại, đồ chơi, trò chơi điện tử, trò chơi siêu nhân dần thay thế các trò chơi dân gian như: Rồng rắn lên mây, ô ăn quan, nhảy bao bố, …
Một số giáo viên khi tổ chức trò chơi đa số là trò chơi vận động, trò chơi học tập vì thế trò chơi dân gian đối với trẻ còn xa lạ, mới mẻ;
Việc tuyên truyền với các bậc phụ huynh học sinh chưa sâu sát, chặt chẽ từ
đó dẫn đến tình trạng phụ huynh chưa quan tâm đồng đều Một số phụ huynh chưa thực sự quan tâm tới việc phối kết hợp với nhà trường để nuôi dưỡng và giáo dục trẻ, ít quan tâm đến trò chơi dân gian vì họ nghĩ trò chơi dân gian không còn phù hợp với con em mình nên phụ huynh cho trẻ hướng tới trò chơi hiện đại;
Xuất phát từ đặc điểm chung của trường, của lớp và tầm quan trọng của việc giáo dục trẻ tôi đã nghiên cứu, đưa ra một số biện pháp sưu tầm và tổ chức một số trò chơi dân gian nhằm phát triển thể chất cho trẻ như sau:
III Các biện pháp đã tiến hành để giải quyết vấn đề
Biện pháp 1: Tự học hỏi để nâng cao trình độ chuyên môn
Tham khảo các trò chơi dân gian tuyển chọn cho lớp mẫu giáo 5 tuổi ứng dụng các phương pháp về dạy học tích cực trong lĩnh vực tổ chức các trò chơi;
Trang 6Tích cực tham khảo các thông tin trên mạng internet có các nội dung liên quan đến trò chơi dân gian để nghiên cứu nhằm nắm chắc hơn về nội dung, hình thức, phương pháp tổ chức các trò chơi dân gian cho trẻ tại lớp;
Đồng thời tôi cũng học hỏi cách làm đồ dùng của những trò chơi mới, cách tạo môi trường làm giàu cảm xúc khi chơi cho trẻ, thiết kế trò chơi dân gian mới lấy ý kiến tham gia của ban giám hiệu, của tổ chuyên môn để chỉnh sửa cho hoàn thiện
Biện pháp 2: Lựa chọn, sưu tầm các trò chơi dân gian phù hợp với các chủ
đề, phù hợp với trẻ
Trò chơi dân gian rất phong phú và đa dạng, vì thế không hẳn trò chơi nào cũng phù hợp với trẻ nhỏ Nên khi lựa chọn trò chơi dân gian tôi phải có sự cân nhắc và lựa chọn những trò chơi đơn giản, dễ hiểu và dễ nhớ đối với trẻ;
Về góc độ giáo dục: Trò chơi dân gian có thể chia làm bốn nhóm
Loại trò chơi vận động như: tập tầm vông, dung dăng dung dẻ, lộn cầu vồng, nhảy lò cò, bịt mắt bắt dê… những trò chơi này giúp tăng cường sức khỏe, thể chất cho trẻ;
Loại trò chơi học tập: Ô ăn quan, cờ lật giúp phát triển trí tuệ, trẻ biết tính toán, quan sát;
Loại trò chơi sáng tạo là những loại trò chơi mà trẻ có thể tự tạo ra từ nguyên vật liệu thiên nhiên: Làm chong chóng, đồng hồ từ lá dừa…
Loại trò chơi mô phỏng: Trẻ tái hiện, bắt chước những việc làm của người lớn trong sinh hoạt hàng ngày như nấu ăn, bán hàng…trong khi chơi trẻ học được cách giao tiếp, ứng xử đúng đắn để chuẩn bị làm người lớn sau này;
Bên cạnh đó, đối với lứa tuổi 5-6 tuổi, khả năng nhận thức của từng trẻ lúc này bộc lộ rất rõ rệt Chính vì thế, các trò chơi cũng cần phải được lựa chọn cho phù hợp với từng nhóm trẻ và từng chủ đề học như sau:
TT Chủ đề Trò chơi dân
gian
Mục tiêu cần đạt (của phát triển thể chất)
Biện pháp Kết quả
1
Trường
mầm non
Nhảy bao bố, thả đỉa ba ba, kéo co, bắn bi
Có kỹ năng phối hợp các bộ phận trong cơ thể
Hướng dẫn trẻ chơi
Trẻ có kỹ năng phối hợp các bộ phận trong cơ thể 2
Bé và gia
đình
Nu na nu nống, chi chi chành chành,
ô ăn quan…
Biết phối hợp cử động bàn tay, ngón tay
nguyên vật liệu
Trẻ biết phối hợp cử động ngón tay, bàn tay
Trang 7Nghề
nghiệp
Câu ếch, ném còn, kéo cưa lừa xẻ, nhảy
lò cò, mo cau
Phát triển các cơ lớn khi tham gia hoạt động
Làm đồ dùng,
đồ chơi cho trẻ
Các cơ lớn của trẻ được phát triển thông qua các hoạt động 4
Thế giới
động vật
Thả đĩa ba ba, rồng rắn lên mây, mèo đuổi chuột, bịt mắt bắt dê, cắp cua bỏ giỏ, câu ếch
Phát triển các cơ nhỏ và sự khéo léo, phối hợp các cử động bàn tay, ngón tay, phối hợp tay mắt nhịp nhàng
Chuẩn bị nhiều nguyên vật liệu khác nhau để tổ chức các trò chơi
Trẻ khéo léo hơn trong các hoạt động
5
Tết và
mùa
xuân
Ném còn, cướp cờ, đập niêu, chơi đu
Phối hợp các vận động của cơ thể
Phối hợp với phụ huynh sưu tầm nhiều nguyên vật liệu
Cơ thể được phối hợp nhịp nhàng thông qua các hoạt động
6
Thế giới
thực vật
Ô ăn quan, tập tầm vông, trồng nụ trồng hoa
Phối hợp với các bạn trong nhóm chơi
Chuẩn bị địa điểm chơi khác nhau
Trẻ biết đoàn kết, chơi cùng nhau trong nhóm chơi 7
Phương
tiện và
một số
quy định
giao
thông
Rải rồng rải rết, trồng đống trồng kê, đua thuyền, đua xe bò
Thực hiện các
cử động nhịp nhàng
Tổ chức cho trẻ chơi với nhiều hình thức khác nhau
Các cử động được thực hiện nhịp nhàng hơn
8
Hiện
tượng tự
nhiên
Kéo co, rồng rắn lên mây
Phối hợp các vận động của cơ thể và cùng bạn chơi
Trẻ chơi cùng nhau trong các hoạt động
Trẻ bền bỉ hơn trong các hoạt động
9
Quê
hương –
đất nước
– Bác Hồ
Kéo cưa lừa
xẻ, nhảy dây, cướp cờ, cướp
đồ, chơi u
Thực hiện các động tác nhịp nhàng
Phối hợp với phụ huynh hướng dẫn trẻ chơi
Các động tác thực hiện nhịp nhàng
Biện pháp 3: Chuẩn bị đồ dùng, đồ chơi, lời đồng dao và địa điểm trước khi
tổ chức cho trẻ chơi
* Chuẩn bị đồ dùng
Đồ dùng đồ chơi của trò chơi dân gian rất phong phú, đa dạng và mang đặc thù riêng biệt, mỗi trò chơi có là một loại đồ dùng tương ứng mà khi thiếu nó thì chúng ta không thể thực hiện được;
VD: Trò chơi “ Bịt mắt bắt dê”, nếu thiếu tấm vãi bịt mắt thì không thể thực hiện được, trò chơi “ Nhảy bao bố” nếu không có bao thì cũng không thể tổ chức
Trang 8được, hay trò chơi nhảy dây, ô ăn quan…Chính vì vậy, trước khi tổ chức cho trẻ chơi một trò chơi dân gian nào đó, giáo viên cần phải tìm hiểu trước về cách chơi
và luật chơi, cũng như các đồ dùng trong trò chơi cần đến Để từ đó có thể chuẩn bị đầy đủ những thứ cần thiết cho một trò chơi và tổ chức tốt được
Bên cạnh đó, cũng có một số trò chơi không có đồ chơi, trẻ dùng chính mình làm đồ chơi như: “Rồng rắn lên mây” Hay trò chơi phi ngựa trẻ tưởng tượng ra mình có đồ chơi Khi không có que (biểu tượng làm của con ngựa, trẻ kẹp 2 đùi lại, tay trái dơ ra phía trước như đang cầm cương, tay phải dơ cao lên đầu như đang ra roi, nhảy chụm hai chân lại miệng nói: “Nhong, nhong nhong, ngựa ông đã về” Trẻ ở độ tuổi mẫu giáo lớn rất hiếu động nên tôi luôn để mắt bao quát cháu trong quá trình chơi, nhằm đảm bảo an toàn cho trẻ Những trò chơi mang tính tập thể với số lượng người tham gia chơi đông và có hoạt động rượt đuổi, rượt bắt dễ gây tai nạn, tôi thường nhắc nhở trẻ trong khi chơi không xô đẩy bạn Ví dụ như trò chơi “rồng rắn lên mây”, “bịt mắt bắt dê”, “thả đỉa ba ba”, “kéo co”, “chồng đống chồng đe”…
* Dạy trẻ đọc thuộc lời đồng dao trong trò chơi
Khác với những trò chơi vận động và các trò chơi khác trò chơi dân gian của trẻ mẫu giáo phần lớn là những trò chơi có lời đồng dao Nội dung đồng giao trước hết là những trò chơi của tập thể trẻ Ngôn ngữ đồng dao là một yếu tố hữu cơ của trò chơi, nó đưa trẻ vào thế giới của trò chơi nhẹ nhàng có nhịp điệu làm cho trò chơi trở nên hấp dẫn Nhiều bài đồng dao có lời dỉ dỏm, dân giã, kích thích trí tưởng tượng phong phú của trẻ, qua đó trẻ tiếp thu được ngôn ngữ dân gian chân thực Lời đồng giao góp phần bồi dưỡng, rèn luyện tiếng nói cho trẻ thơ, phát âm chính xác, cung cấp vốn từ ngữ cho trẻ Lời đồng giao còn giúp trẻ nhận thức được thế giới tự nhiên và xã hội, từ đó trẻ yêu mến thiên nhiên, cảnh vật và con người của quê hương
Mặc dù không phải bài đồng giao nào cũng có ý nghĩa, song bài nào cũng phù hợp tư duy hồn nhiên của trẻ
Ví dụ: Chơi “Chi chi chành chành”, trẻ hát :
Chi chi chành chành Cái đanh thổi lửa Con ngựa chết tương Tam vương ngũ đế
Câu hát dường như chẳng có mạch ý nào rõ ràng, nhưng thiếu nó thì trò chơi không thể tiến hành Hay như chơi “Rải ranh” trẻ hát “Rải ranh - bẻ cành – hái ngọn - chọn đôi” Cùng với lời hát trong trẻo là bàn tay rải những viên sỏi một cách
Trang 9khẻo léo tung viên cái lên, nhặt một hoặc hai viên con dưới đất, rồi lại dơ tay đỡ viên cái vừa rơi xuống
Hoặc như trò chơi “Lộn cầu vòng” từng đôi một quay mặt vào nhau, cầm tay nhau vừa đọc lời thơ vừa vung tay sang hai bên theo nhịp Mỗi tiếng là một lần vung tay sang hai bên, đến câu kết thúc hai bạn cùng chui vào lộn ngược lại với nhau và trò chơi tiếp tục
Hình ảnh trò chơi: Lộn cầu vồng
* Chuẩn bị địa điểm
Đồ dùng và lời đồng dao đã thuộc rồi nhưng nếu thiếu đi một địa điểm để tổ chức trò chơi thì trò chơi cũng không thể diễn ra Với loại hình trò chơi dân gian mang tính tập thể cao, thì số lượng trẻ chơi đông nên đòi hỏi địa diểm phải có diện tích rộng, như: “Kéo co, cướp cờ…” Tuy nhiên cũng có những trò chơi tĩnh, trẻ hay chơi theo các nhóm nhỏ như " Chi chi chành chành", " Tập tầm vông", " Ô ăn quan" Chính vì vậy, giáo viên cần nắm vững cách chơi, luật chơi, đặc điểm của từng trò chơi để từ đó lựa chọn địa điểm cho phù hợp trước khi tổ chức cho trẻ chơi
Biện pháp 4: Tổ chức các trò chơi phù hợp với từng hoạt động
Mỗi hoạt động của trẻ đều nhằm đạt được một mục đích nhất định Vì thế hoạt động nào cũng có tính chất riêng của nó giáo viên cần chú ý lựa chọn và tổ chức các trò chơi dân gian cho phù hợp với tính chất của từng hoạt động
Trong giờ đón và trả trẻ
Tôi luôn tận dụng mọi lúc, mọi nơi và lựa chọn những trò chơi, mang tính
nhẹ nhàng hướng dẫn trẻ các trò chơi như: Kéo cưa lừa xẻ, lộn cầu vồng, đánh cờ, bịt mắt bắt dê
Ví dụ trò chơi: Bịt mắt bắt dê
Trò chơi này mang lại tiếng cười vui vẻ, thư giản sau giờ học căng thẳng, đồng thời rèn luyện khả năng di chuyển, nhanh nhẹn, khéo léo và xác định phương hướng cho trẻ Cách chơi chọn hai người chơi, một người làm dê một người làm người bắt dê bịt mắt lại cả hai cùng đứng trong một vòng tròn quay lưng vào nhau, khi người làm dê vừa di chuyển vừa kêu “Be be” để người bắt dê biết phương
hướng và đuổi bắt
Hình ảnh trò chơi: Bịt mắt bắt dê
* Chơi ngoài trời
Trang 10Mỗi trò chơi có một sắc thái riêng, một quy luật riêng vì thế khi tổ chức cho trẻ chơi tôi luôn dựa vào tính chất, tác dụng của từng trò chơi dân gian, lựa chọn trò chơi phù hợp với lứa tuổi và thời điểm Đối với trò chơi dân gian nhằm phát triển các tố chất vận động, mang tính tập thể đòi hỏi phải có không gian rộng, nên tôi chọn tổ chức vào buổi hoạt động ngoài trời Trò chơi dân gian thực sự lôi cuốn được trẻ bởi những tiềng cười nói của tất cả các bạn cùng chơi như: “Rồng rắn lên mây”, “kéo co”, “Nhảy lò cò”, nhảy bao bố…
Ví dụ: Trò chơi nhảy bao bố đây là một trò chơi đơn giản dành cho nhiều lứa tuổi khác nhau và không quy định số lượng người chơi Chỉ cần chuẩn bị sẳn cho mình những chiếc bao bố là có thể chơi được
Cách chơi: Mỗi đội có một ô hàng dọc để nhảy và có vạch kẻ, một vạch xuất phát và một vạch đích, người đứng đầu bước vào trong bao bố hai tay giữ lấy miệng bao, sau khi nghe hiệu lệnh người đứng đầu mỗi đội nhảy đến đích rồi quay lại mức xuất phát đưa cho người tiếp theo
Hình ảnh nhảy bao bố
Ví dụ: “ Rồng rắn lên mây”, khi trẻ hát xong câu cuối: “ Xin khúc đuôi, Tha
hồ thầy đuổi”, lập tức trẻ làm “ đuôi”(đứng sau cùng) phải chạy thật nhanh, nếu không sẽ bị “ thầy” tóm lấy, sau đó có thể bị thay người khác hoặc lại phải làm“ thầy” để đi đuổi những trẻ khác
Hình ảnh trẻ chơi rồng rắn lên mây
* Với hoạt động góc
Cô cho trẻ chơi các trò chơi theo nhóm nhỏ vì trong lớp không gian hẹp tôi thay thế trò chơi vận động bằng trò chơi dân gian như ô ăn quan, nu na nu nống, oăn tù tỳ, chi chi chành chành, đi chợ…
Ví dụ trò chơi: “Đi chợ”: Tất cả mọi người chơi “Oẳn tù tì” ai thua sẽ là người đi chợ, trẻ còn lại đứng thành vòng tròn mỗi người đóng vai một loại thức ăn (Thịt, cá, rau muống, rau cải, cà rốt ) Người đi chợ hô to: “Đi chợ, Đi chợ” trẻ đứng xung quanh hô “Mua gì? Mua gì?” người đi chợ gọi tên thức ăn nào thì người chơi đóng vai loại thức ăn đó sẽ nắm áo người đi chợ, cứ như thế khi mua đủ thì sẽ nói: “Về chợ về chợ” Tất cả đứng vào trong vòng tròn ai chạy chậm sẽ chơi lượt tiếp theo
Hay trò chơi “Chi chi chành chành” lại buộc trẻ phải phải nhanh tay và nhanh miệng để rút tay ra khi câu đồng dao cuối cùng được đọc lên, nếu không nhanh ngón tay sẽ bị giữ lại, và như thế sẽ bị thua cuộc