chuong 3 su lua chon cua nguoi tieu dung

Học xong chương này người học biết được: ● Lý giải các quyết định chọn lựa tối ưu của người tiêu dùng trong điều kiện giới hạn của ngân sách.. Giả định ● Mức thỏa mãn khi tiêu dùng sản p

Học xong chương này người học biết được:

● Lý giải các quyết định chọn lựa tối ưu của người tiêu dùng trong điều kiện giới hạn của ngân sách

● Giải thích sự hình thành đường cầu cá nhân và đường cầu thị trường của sản phẩm

MỤC TIÊU CỦA CHƯƠNG

1 David Begg, Stanley Fisher, Rudiger Dornbusch, Kinh

tế học, 8th Edition, NXB thống kê, tái bản lần 2, 2008

2 Paul A Samuelson (2011), Kinh tế học tập 1, NXB Tài

1 Một số khái niệm cơ bản

2 Quy luật hữu dụng biên giảm dần

3 Nguyên tắc tối đa hóa hữu dụng

I Thuyết hữu dụng

Giả định

● Mức thỏa mãn khi tiêu dùng sản phẩm có thể định lượng và đo lường được bằng tiền

● Số sản phẩm có thể chia nhỏ để đo lường hữu dụng

● Người TD luôn có sự lựa chọn đúng đắn và hợp lý

I Thuyết hữu dụng

• Hữu dụng (U - Utility): là sự thỏa mãn của con người

khi tiêu dùng một hàng hóa và dịch vụ nào đó

• Tổng hữu dụng (TU - Total Utility) Là tổng mức thỏa

mãn đạt được khi ta tiêu thụ một số lượng sản phẩm nhất định trong mỗi đơn vị thời gian

II

 Hữu dụng biên (MU – Marginal Utility)

Là tổng hữu dụng tăng thêm (hoặc giảm đi) khi người ta tiêu dùng thêm (hoặc bớt) một đơn vị sản phẩm, với các điều kiện khác không thay đổi

Biểu hữu dụng biên

Đường hữu dụng biên

Một số khái niệm cơ bản

Trong một thời gian nhất định, khi các yếu tố khác không đổi, nếu người tiêu dùng càng tiêu dùng nhiều

đơn vị sản phẩm thì hữu dụng biên mà người đó nhận được càng giảm dần

Quy luật hữu dụng biên giảm dần

M UTU

Quy luật hữu dụng biên giảm dần

II

Thặng dƣ tiêu dùng

Thặng dƣ tiêu dùng (CS: Consumer Surplus)

Là phần chênh lệch giữa tổng hữu dụng của một hàng hóa và tổng giá trị thị trường của hàng hóa đó

(do chúng ta nhận được nhiều hơn cái giá mà chúng

ta phải trả do quy luật hữu dụng biên giảm dần)

Quy luật hữu dụng biên giảm dần

Thặng dƣ tiêu dùng (CS: Consumer Surplus)

Thặng dư tiêu dùng trên

thị trường được xác định

bởi diện tích nằm dưới

đường cầu và phía trên

đường giá thị trường của

Thặng dƣ tiêu dùng

CS

Quy luật hữu dụng biên giảm dần

CS cực đại khi tiêu dùng xác định được lượng hàng tiêu

dùng thỏa mãn điều hiện: MP = MC =P

Nguyên tắc: trong khả năng chi tiêu (thu nhập) có giới hạn người tiêu dùng sẽ mua số lượng các sản phẩm sao cho hữu dụng biên của đơn vị tiền tệ cuối cùng của các sản phẩm được mua phải bằng nhau

MUX = MUY = … (1)

X + Y + … = I (2)

Với đơn giá của sản phẩm là P X và P Y biết trước, điều

kiện để tối đa hóa hữu dụng

) 2 (

.

) 1 (

I P

Y P

X

P

MU P

MU

Y X

Y

Y X

Ví dụ: người tiêu dùng có thu nhập I = 240đ để mua 2

hàng hóa X và Y với giá Px=30đ, Py=25đ Sở thích của người tiêu dùng được thể hiện qua bảng sau:

Ví dụ 1: người tiêu dùng có thu nhập I = 240đ để mua 2

hàng hóa X và Y với giá Px=30đ, Py=25đ Sở thích của người tiêu dùng được thể hiện qua bảng sau:

1,2

1,0 0,8 0,6 0,4

2,0 1,8 1,7 1,5 1,4

1,2

1,0

Nguyên tắc tối đa hóa hữu dụng

Từ số liệu bảng tính trên, để lựa chọn hàng hóa tiêu dùng tối ưu => sử dụng nguyên tắc tối đa hóa hữu dụng:

=> Tập hợp tiêu dùng (X=3, Y=6) thì tổng hữu dụng đạt

cực đại:

TUmax = 126 + 240 = 366

)2(240

)1(2

,1

Y

Y X

X

P Y P

X

P

MU P

MU

Nguyên tắc tối đa hóa hữu dụng

Để đạt được mục tiêu TU max với thu nhập hữu hạn của mình, trong quá trình chi tiêu, người tiêu dùng phải lựa chọn tiêu dùng giữa các hàng hóa dịch vụ sao cho thỏa mãn 2 điều kiện:

Kết luận:

)2(

)1(

I P

Y P

X

P

MU P

MU

Y X

Y

Y X

• Lưu ý:

Trên thực tế không có nhiều lựa chọn để đạt nguyên tắc:

MU X /P X = MU Y /P Y Do đó, để TU max , người tiêu dùng phải phân phối thu nhập nhất định của mình cho các sản phẩm sao cho: MU trên một đơn vị tiền tệ của các sản phẩm phải tương đương nhau

MUx/Px  MUy/Py  MUz/Pz 

X.P X + Y.P Y + Z.P Z + … = I

Nguyên tắc tối đa hóa hữu dụng

Giả sử: Với hàm dụng ích: TU=X.Y, có biểu dụng ích

Y MRS









Số lượng hàng hóa Y giảm xuống để tăng thêm 1

đơn vị hàng hóa X → Tỷ lệ thay thế biên của X cho

Y (MRS X,Y -Marginal ratio substitution of X for Y)

+3X -1Y

1X

Độ dốc của đường đẳng ích

30

Đường đẳng ích (U)

X MU

TU X

TU Y

X MU

Y MU

X MU

Y X

Y X

X

MRS X

Y MU

Dạng đặc biệt của đường đẳng ích

Sản phẩm bổ sung hoàn toàn

 Đường ngân sách:

Là tập hợp các giỏ hàng hóa khác nhau mà người tiêu dùng

có thể lựa chọn sử dụng với một mức thu nhập nhất định, và

giá các loại hàng hóa đã xác định

Phương trình đường ngân sách

X P

P P

I Y

Y

X Y

I giành mua X

Số lượng (Cái)

=> Phương trình đường ngân sách:

Đơn vị : 1000đ 4.X + 2.Y = 20

36

Đường ngân sách

dịch chuyển sang trái

(vào bên trong)

37

Sự dịch chuyển của đường ngân sách

Giá X giảm

 Lượng mua sản phẩm X tăng

38

Sự dịch chuyển của đường ngân sách

3 Phối hợp tiêu dùng tối ƣu

Là tập hợp các lựa chọn tối ưu của người tiêu dùng khi giá hàng hóa thay đổi, còn thu nhập

và giá các hàng hóa khác là không đổi

U 1

U2

15 20

Đường cầu theo giá

1.1 Đường cầu cá nhân theo giá

Là tập hợp của các mức sản lượng tối ưu mà người tiêu dùng quyết định lựa chọn tại mỗi mức giá khi thu nhập và giá các hàng hóa khác không thay đổi

Đường cầu cá nhân

Đường cầu cá nhân theo giá

Đường cầu cá nhân

II

Đường cầu thị trường

Là tập hợp của các mức sản lượng mà tất cả các cá nhân trong thị trường muốn mua tại mỗi mức giá nhất định ( trong điều kiện các yếu tố khác ko đổi)

Đường cầu thị trường là tổng các đường cầu cá nhân cộng theo phương ngang

Đường cầu thị trường