TIỂU LUẬN TRIẾT

Có thể thấy mâu thuẫn của Việt Nam từ trong quá khứ đến nay vẫn luôn là sự mâu thuẫn giữa toàn thể nhân dân người Việt với các thế lực thù địch chống phá nước ta; chỉ khác nhau trong từn

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƯỜNG ĐẠI HỌC HOA SEN

HỌC KỲ I (2021 – 2022)

MÔN HỌC : TRIẾT HỌC MÁC LÊNIN

THU HOẠCH CÁ NHÂN

“CON ĐƯỜNG ĐÃ CHỌN”

Thành phố Hồ Chí Minh, ngày 16 tháng 12 năm 2021

MỤC LỤC

MỞ ĐẦU 3

NỘI DUNG CHÍNH 4

KẾT LUẬN 10

DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO 11

Mở đầu

Triết học là bộ môn khoa học nghiên cứu về hệ thống tri thức lý luận chung nhất của con người về thế giới, về vị trí, vai trò của con người trong thế giới ấy Bên cạnh đó, bộ môn triết học còn có vai trò giúp mỗi người nhận thức đúng đắn về thế giới quan; từ những kiến thức triết học, con người còn có khả năng đánh giá những biến động đang diễn ra và gợi mở những giải pháp hiệu quả, “lối thoát” cho vấn đề mà con người gặp phải đặc biệt là trong xu hướng thế giới đang hiện đại hóa, toàn cầu hóa Thấy được những mặt tích cực của bộ môn này, khi con ngồi trên ghế nhà trường với sự giúp đỡ của thầy cô bộ môn đã giúp sinh viên nghiên cứu, nắm vững những nền kiến thức từ cơ bản và biết vận dụng tri thức vào thực tiễn cuộc sống Qua bốn đoạn phim ngắn “Con đường đã chọn” đã giúp em củng cố được những nội dung môn học, đồng thời biết phân tích biểu hiện và ý nghĩa của những quy luật được áp dụng trong công cuộc xây dựng và giữ gìn đất nước Chính vì lí do đó, em lựa chọn thực hiện bài thu hoạch với chủ đề “Con đường đã chọn” để trình bày nội dung về cơ sở lý luận và thực tiễn cũng như ý nghĩa của từng biểu hiện cụ thể.

Nội dung chính Quy luật mâu thuẫn

Chảy dài theo dòng chảy lịch sử dân tộc, có thể khẳng định một điều rằng: đất nước ta là một dân tộc yêu nước, anh hùng, bất khuất, và đoàn kết Trích từ tác phẩm

“Mặt đường khát vọng”– Nguyễn Khoa Điềm đã từng viết " Họ đã sống và chết/ Giản

dị và bình tâm/ Không ai nhớ mặt đặt tên/Nhưng họ đã làm ra đất nước." ( Trích chương V – Mặt đường khát vọng – Nguyễn Khoa Điềm ) Truyền thống yêu nước, đứng lên chống giặc ngoại xâm được thể hiện qua tinh thần, phẩm chất và hành động của mỗi người dân khi đứng trước một sự kiện lịch sử Lịch sử dân tộc ta là một lịch

sử chống giặc ngoại xâm dày đặc với 1000 năm Bắc thuộc, cùng 100 năm chống đô hộ giặc Tây Có thể thấy mâu thuẫn của Việt Nam từ trong quá khứ đến nay vẫn luôn là sự mâu thuẫn giữa toàn thể nhân dân người Việt với các thế lực thù địch chống phá nước ta; chỉ khác nhau trong từng giai đoạn sẽ đối mặt với các kẻ thù khác nhau, với những bản chất, mục tiêu khác nhau

Để hiểu rõ hơn về mâu thuẫn của dân tộc Việt với các thế lực thù địch trong và ngoài nước Trước tiên ta cần hiểu “Phạm trù mặt đối lập là những mặt, thuộc tính, khuynh hướng,… phát triển trái ngược nhau,cấu tạo nên sự vật Mâu thuẫn do hai mặt đối lập cùng trong sự vật liên hệ với nhau tạo thành” và “Phạm trù mặt đối lập biện chứng là những mặt thuộc tính, khuynh hướng,… khác biệt (đối lập) cùng trong bản chất xác định của sự vật trong thế giới khách quan Chúng vừa có đặc điểm chung giống nhau lại vừa có những đặc điểm riêng biệt Hai mặt đối lập biện chứng liên hệ với nhau tạo thành một mâu thuẫn biện chứng.”

Nội dung quy luật biện chứng gồm ba nội dung : Một là, thống nhất của các mặt đối lập biện chứng; Hai là, đấu tranh của các mặt đối lập biện chứng và Ba là, chuyển hóa của các mặt đối lập biện chứng

Về phân loại, các loại mâu thuẫn biện chứng thể hiện qua các nội dung:

Căn cứ vào quan hệ giữa các mặt đối lập trong sự vật và giữa sự vật này với sự vật khác: Mâu thuẫn bên trong và mâu thuẫn bên ngoài

Ví dụ: Mâu thuẫn bên trong nước Việt Nam, đại đa số người dân Việt Nam đều là

người luôn hun đúc, giữ gìn và phát huy trong mình truyền thống yêu nước; tuy nhiên

bên cạnh đó vẫn còn số ít người tham gia vào các tổ chức phản động tiếp tay cho các thế lực chống phá nhà nước (có các hành động bất chính như xuyên tạc lịch sử, đưa thông tin trái chiều sai sự thật đến người dân, đồng tình ủng hộ cho các tổ chức phản động)

Ví dụ: Mâu thuân bên ngoài như mẫu thuẫn giữa các nước xã hội chủ nghĩa với các

nước tư bản chủ nghĩa

Năm 1858, thực dân Pháp xâm lược nước ta Dẫn đến tình hình trong nước, mâu thuẫn chủ yếu là nông dân với giai cấp địa chủ và phong kiến Ngoài ra còn nảy sinh mâu thuẫn ngày càng gay gắt trong đời sống dân tộc, đó là mâu thuẫn giữa toàn thể nhân dân Việt Nam với thực dân Pháp xâm lược

Căn cứ vào vai trò tác dụng của mẫu thuẫn đối với toàn bộ quá trình tồn tại và phát triển của sự vật: Mâu thuẫn cơ bản và mâu thuẫn không cơ bản

Căn cứ vào vai trò tác dụng của mâu thuẫn trong một giai đoạn nhất định của toàn bộ quá trình tồn tại và phát triển của sự vật: Mẫu thuẫn chủ yếu với mâu thuẫn thứ yếu

Ví dụ: Mâu thuẫn chủ yếu Vào giai đoạn nhất định từ 1940-1943 nước ta diễn ra mâu thuẫn chủ yếu giữa Nhật, Pháp và toàn thể nhân dân; bên cạnh đó là mâu thuẫn thứ yếu giữa nông dân và địa chủ

Căn cứ vào tính chất đối lập giữa các lợi ích trong xã hội: Mâu thuẫn đối kháng

và mâu thuẫn không đối kháng

Ví dụ: Mâu thuẫn đối kháng là mâu thuân giữa những giai cấp, tập đoàn người , những

xu hướng xã hội có lợi ích cơ bản đối lập nhau Mâu thuẫn giữa nô lệ với chủ nô trong

xã hội chiếm hữu nô lệ, mâu thuẫn giữa vô sản với tư sản, hay mâu thuẫn giữa dân tộc

bị xâm lược với bọn thực dân xâm lược

Mâu thuẫn không đối kháng là mâu thuẫn giữa những lực lượng, khuynh hướng

xã hội thống nhất với nhau về lợi ích cơ bản, chỉ đối lập về lợi ích không cơ bản, cục

bộ, tạm thời Như mâu thuẫn giữa quần chúng thành thị với quần chúng nông thôn

Ý nghĩa của quy luật mâu thuẫn được thể hiện qua các ý chính như sau:

Để nắm bắt được bản chất của sự vật và động lực phát triển của nó, phải nhận thức mâu thuẫn Dựa vào tính chất này, các bậc anh tiền bối, những người giữ vai trò chỉ huy đã luôn vận dụng để nhìn nhận về bản chất của từng giai đoạn, từng sự kiện và theo dõi theo quá trình phát triển của mâu thuẫn đó, khi nhận thức được mâu thuẫn họ

mới nắm được nguồn gốc, nguyên nhân, đặc điểm và tìm ra phương pháp giải quyết mâu thuẫn

Phải biết phân tích thật cụ thể một mâu thuẫn và tìm cách giải quyết cụ thể đối với từng mâu thuẫn Trong thực tiễn lịch sử, từ việc phát hiện ra được nguồn gốc, nguyên nhân, đặc điểm các vị tướng sĩ, nhà chỉ huy, người lãnh đạo cần biết phân tích bản chất mâu thuẫn để tìm được cách giải quyết phù hợp và mang lại kết quả như ý

Phải nắm vững nguyên tắc giải quyết mâu thuẫn, sự đấu tranh giữa hai mặt đối lập Ta thấy rằng khi có sự thống nhất của các mặt đối lập sẽ dẫn đến đấu tranh, có thể nói đấu tranh và thống nhất giữa các mặt đối lập không thể tách rời nhau đối với mâu thuẫn biện chứng Dẫn chứng, sau khi những nỗ lực đàm phán hòa bình giữa Việt Nam Dân chủ Cộng hòa với Pháp, vào giữa năm 1946, để công nhận một nước Việt Nam độc lập, không thành công Bác Hồ đã viết ra bản “Lời kêu gọi toàn quốc kháng chiến với nội dung “Chúng ta muốn hòa bình, chúng ta phải nhân nhượng nhưng chúng ta càng nhân nhượng, thực dân Pháp càng lấn tới Không! Chúng ta thà hi sinh tất cả chứu không chịu mất nước, không chịu làm nô lệ.” Có thể thấy lời kêu gọi như một lời khẳng định chặt chẽ về việc quyết tử cho tổ quốc quyết sinh Giữa mâu thuẫn của Pháp không chịu giãn hòa, với âm mưu xâm lược, biến nhân dân ta thành nô lệ; đã gây ra sự đấu tranh của toàn thể dân tộc với thực dân Pháp

Trong quá trình nhận thức và giải quyết mâu thuẫn cần tránh hai khuynh hướng: nóng vội chủ quan và bảo thủ trì trệ Dẫn chứng như sự sụp đổ của các nước Liên Xô

1991 chủ yếu là do đường lối duy ý chí, và sự bảo thủ trì trệ trong việc cải tổ bộ máy nhà nước đã ảnh hưởng đến tình hình kinh tế chính trị và xã hội, dẫn đến tình trạng suy vong Đây cũng chính là bài học của các nước trên thế giới nói chung và Việt Nam nói riêng luôn đề cao cảnh giác, và đổi mới đường lối lãnh đạo của mình sao cho phù hợp với từng giai đoạn từng tình hình đất nước

Về quy luật lượng – chất

Quy luật chuyển hóa từ những sự thay đổi về lượng thành những sự thay đổi về chất và ngược lại (quy luật lượng- chất): Đây là quy luật cơ bản và phổ biến về phương thức chung của quá trình vận động, phát triển trong tự nhiên, xã hội và trong

tư duy của con người

Lấy dẫn chứng với sự kiện lịch sử Nguyễn Tất Thành ra đi tìm đường cứu nước (5/6/1911) Ta thấy được quy luật lượng- chất được thể hiện ở đây là Sự thay đổi tư duy, đường lối, chân lý về cách mạng vô sản (Chất); những bài học, lý luận, nền kiến thức sâu rộng về cuộc cách mạng giải phóng dân tộc mà Người học tập được (Lượng); Phương pháp vận dụng, đường lối cách mạng theo con đường cách mạng dân tộc dân chủ do Đảng tiên phong của giai cấp công nhân lãnh đạo (Điểm nút); Dẫn đến kết quả hay còn là ý nghĩa lịch sử với việc tìm ra được con đường cứu nước đúng đắn, Nguyễn

Ái Quốc đã sáng lập ra một chính Đảng thống nhất, lãnh đảo cách mạng Việt Nam đi

từ thành công này đến thành công khác (Bước nhảy)

Dẫn chứng với sự ra đời của Đảng Cộng sản Việt Nam (1930) Với sự kết hợp giữa chủ nghĩa Mác - Lênin với phong trào công nhân và phong trào yêu nước, cùng

sự ra đời của ba Đảng tách biệt tại ba vùng (Chất); Tình hình phong trào cách mạng cùng những lý luận Nguyễn Ái quốc học tập được từ các nước phương Tây (Lượng); Phương pháp áp dụng đúng phù hợp với hoàn cảnh bứt thiết của yêu cầu cần một chính đảng lãnh đạo từ đó đã tổ chức thống nhất đất nước thành một Đảng duy nhất là Đảng Cộng sản Việt Nam (điểm nút); dẫn đến kết quả: giải quyết triệt để các vấn đề mâu thuẫn lúc bấy giờ, sự thống nhất trong tư tưởng, đường lối đã xác định được đường lối cách mạng đúng đắn cho dân tộc (Bước nhảy)

Nguyên lý về sự phát triển

Dẫn chứng: giai đoạn 1940 đến 1945

Tính từ thời điểm mua xuân 1941, ở Pác Bó, Cao Bằng Người trở về sau

30 năm bôn ba đi tìm đường cứu nước Tình hình ctranh tg thứ 2 phức tạp, Nhật, Pháp đầu hàng, HCM nhận định đây là thời điểm thuận lợi, là thời cơ cho Cách mạng Việt Nam Một trong những bước đi chiến lược của Hồ Chí Minh là triệu tập Hội nghị Trung ương VIII (Đề ra nhiệm vụ tập hợp toàn thể dân tộc vào các tổ chức đấu tranh giành độc lập cho dân tộc đã thành lập nên Mặt trận Việt Minh, đoàn kết tất cả đồng bào yêu nước, các giai cấp, dân tộc, tôn giáo để hướng đến nhiệm vụ là giải phóng dân tộc

12/1944 HCM thành lập Đội Việt Nam Tuyên truyền Giải phóng quân (Đại tướng Võ Nguyên Giáp là chỉ huy đồng thời dựa vào sự trợ lực từ nhân dân Từ ngày

25 đến 26 tháng 12 nắm 1944, đội Việt Nam Tuyên truyền Gi ải phóng quân chỉ với

những dụng cụ thô sơ đã hạ gục Phây Khắt và Nà Ngần mở đầu truyền thống vẻ vang của dân tộc

Nạn đói khủng khiếp năm 1945 đã cướp đi hàng triệu sinh mạng của nhân dân Việt Nam Hoàn cảnh lịch sử, Nhật cai trị Đông Dương, Tổng bí thư Trường Chinh

ra chỉ thị “Nhật- Pháp bắn nhau và hành động của chúng ta” 15/12/1943, Tổng bộ Việt Minh phát động kháng Nhật cứu nước, cao trào của cuộc kháng chiến chống Nhật, được coi là cuộc tập dược cho Khởi nghĩa sau này 1945, Cứu quốc quân hợp nhất với Việt Nam Tuyên truyền Giải phóng quân, thành Việt Nam giải phóng quân Chiến tranh thế giới thức hai kết thúc với sự sụp đổ của Phát xít Đức và Nhật Việt Nam xuất hiện những điều kiện thuận lợi, chủ tịch Hồ Chí Minh kêu gọi toàn quốc Tổng khởi nghĩa Cuộc tổng khởi nghĩa bùng lên mạnh mẽ vào cuối tháng 8/1945, chóp thời cơ quân đồng minh chưa chính thức vào Đông Dương, quân đội Nhật thua trận tan rã Ngày 2/9/1945 Tại Quảng Trường Ba Đình- Hà Nội Chủ tịch Hồ Chí Minh đọc bản Tuyên ngôn Độc Lập khai sinh nước Việt Nam Dân chủ Cộng Hòa độc lập, tự do

Phân tích:

Phát triển là phạm trù triết học chỉ quá trình vận động tiến lên của các sự vật đi từ thấp đến cao, từ đơn giản đến phức tạp, từ kém hoàn thiện đến hoàn thiện hơn, trong đó cái mới ra đời thay thế cái cũ

Có thể thấy theo dòng chảy của thời gian quán trình vận động tiến lên của cách mạng Việt Nam thông qua sự thay đổi tích cực từ đường lối, chính sách hay với

sự hình thành các tổ chức lãnh đạo, hoặc dựa vào hoàn cảnh trong và ngoài nước từ những thuận lợi và phát triển trên đã dẫn đến cách mạng Việt Nam từng bước đi đến gần với sự độc lập, tự do Đối mặt với các thế lực như Thực dân Pháp, phát xít Nhật tuy nhiên Việt Nam vẫn luôn không ngừng thay đổi, tiến bộ từng ngày để đưa cách mạng đi từ chiến thắng này đến chiến thắng khác

Sự phát triển bao hàm những bước thụt lùi, không theo đường thẳng tắp, theo con đường quanh co, phức tạp

Được thể hiện qua những lần bị tái chiếm bởi thực dân xâm lược Hay tình hình nạn đói 1945 cũng chính là rào cản, thử thách khiến đời sống, tinh thần của người dân trở nên khó khăn, phức tạp Có ảnh hưởng tiêu cực đến sự phát triển, gây ra bước

thụt lùi Có thể nói trong quá trình diễn ra của lịch sử, không thể chỉ vận dụng một con đường thẳng tấp mà còn là sự quanh co, với nhiều tình huống phức tạp khác mà yêu cầu Nhà nước cùng nhân dân phải sáng suốt và đồng lòng vượt qua

Yếu tố dân tộc

Mối quan hệ giữa độc lập dân tộc và chủ nghĩa xã hội

Độc lập dân tộc theo nghĩa chung nhất là quyền tự chủ, tự quyết của dân

hoạtđộng kinh tế, chính trị, văn hóa, xã hội trong phạm vi không gian lãnh thổ của mình; chủ động thực hiện đường lối, chính sách đối ngoại của quốc gia, không chịu sự can thiệp, chỉ phối mang tính áp đặt từ bên ngoài Đối với mỗi quốc gia dân tộc, độc lập có nghĩa là độc lập thực sự về chính trị, kinh tế, giữ gìn và phát huy bản sắc văn

một dân tộc- quốc gia hàm chứa cả quyền bình đẳng giữa các dân tộc- quốc gia trên thế giới Độc lập dân tộc phải bảo đảm chủ quyền, bình đẳng của quốc gia dân tộc trong các mối quan hệ quốc tế, được pháp lý quốc tế thừa nhận và được khẳng định trên thực tế Bản chất của chủ nghĩa xã hội là một xã hội có nền kinh tế phát triển cao dựa trên lực lượng sản xuất hiện đại và quan hệ sản xuất tiến bộ, phù hợp; đời sống của nhân dân ngày càng được cải thiện cả về vật chất và tỉnh thần, giàu có, ấm no, hạnh phúc; vềphương diện chính trị là quyền lực thuộc về nhân dân, dưới sự lãnh đạo của Đảng Cộng sản; về phương diện xã hội là xây dựng xã hội dân chủ, công bằng, văn minh; về phương diện văn hóa là giữ gìn, phát huy bản sắc dân tộc và iếp thu các giá trị vănhóa tiến bộ, phù hợp của nhân loại; về phương diện quốc tế là quan hệ hợp tác, hữu nghị, đấu tranh vì hòa bình, công bằng, tiến bộ xã hội, cùng chia sẻ với cộng đồng thế giới các thách thức mang tính toàn cầu

Mối quan hệ biện chứng giữa tồn tại xã hội và ý thức xã hội

Dẫn chứng: Tồn tại xã hội chính là nguồn gốc của ý thức xã hội

Truyền thống đoàn kết dân tộc của người Việt Nam Truyền thống này thuộc đời sống tinh thần và ý thức xã hội, hệ tư tưởng xã hội hay thuộc về tâm lý xã hội,…

Cơ sở của tồn tại xã hội nước Việt Nam gắn liền với bề dày lịch sử hơn 1000 năm Bắc

thuộc cùng với hai cuộc kháng chiến chống thực dân xâm lược, nền lịch sử gắn liền với nhiệm vụ dựng nước và giữ nước, lịch sử của cuộc đấu tranh chống lại ngoại xâm; đòi hỏi toàn dân tộc phải đoàn kết, tạo thành khối sức mạnh về tình thần và thể chất mới có thể chống lại sự đe dọa, xâm lăng từ kẻ thù Như vậy có thể thấy truyền thống đoàn kết bắt nguồn từ sự tồn tại của xã hội Việt Nam lúc bấy giờ Bởi sự tác động qua lại của các yếu tố trong tồn tại xã hội đã nảy sinh ra ý thức xã hội của con người

Dẫn chứng: Ý thức xã hội sẽ thay đổi khi tồn tại xã hội thay đổi

Truyền thống đoàn kết được biểu hiện khác nhau qua từng giai đoạn, cụ thể ở thời chiến và thời bình sẽ có những biểu hiện khác nhau Thời chiến, đoàn kết biểu hiện ở việc mọi người hợp nhất thành một khối sức mạnh tham gia chiến đấu chống giặc ngoại xâm, đánh đuổi quân xâm lược Thì trong thời bình, xã hội sống trong sự văn minh, tiến bộ mọi người chung tay gìn giữ xây dựng xã hội văn minh, tham gia hưởng ứng các chiến dịch mang tính cộng đồng Như vậy, có thể thấy khi tồn tại xã hội thay đổi sẽ dẫn đến sự thay đổi của ý thức xã hội

Kết luận

Sau khi xem xong năm tập phim tư liệu “Con đường đã chọn” chúng ta được một lần nữa chứng kiến vùng trời của những trang sử hào hùng Kể từ những cuộc khởi nghĩa đầu tiên của Hai Bà Trưng (Năm 40), Trận đánh trên sông Bạch Đằng của Ngô Quyền (Năm 938) đã cho thấy dân tộc Việt Nam là một dân tộc anh dũng, đoàn kết, và một lòng nồng nàn yêu nước Thông qua việc xem bộ phim tư liệu, bên cạnh những hệ thống các mốc sự kiện lịch sử quan trọng, những chiến thắng vẻ vang của dân tộc, và chứng minh sự ra đời của Đảng Cộng sản Việt Nam là một tính tất yếu, là chính đảng soi đường, dẫn lối cho Cách mạng Việt Nam giành thắng lợi từ khi có Đảng Từ những giá trị lịch

sử này đã giúp chúng ta một lần nữa phát hiện và phân tích được những cơ sở lý luận từ kiến thức của bộ môn Triết học Mác- Lê nin; đồng thời giúp hiểu rõ hơn

về bản chất, đặc điểm, ý nghĩa của các quy luật Điều này giúp ích rất lớn cho quá trình trau dồi các tri thức cơ bản của môn học cũng như vận dụng tri thức