THE COMPARISION OF EDUCATION MODEL BETWE

SO SÁNH MÔ HÌNH GIÁO DỤC BHUTAN VÀ TRUNG TÂM CHÍ DŨNG THE COMPARISION OF EDUCATION MODEL BETWEEN BHUTAN AND CHI DUNG CENTER [Thạch Mô Ny1 - Năm 2018 - Cần Thơ] [Cố vấn: Phan Chí Dũng2

SO SÁNH MÔ HÌNH GIÁO DỤC BHUTAN

VÀ TRUNG TÂM CHÍ DŨNG

(THE COMPARISION OF EDUCATION MODEL BETWEEN

BHUTAN AND CHI DUNG CENTER)

[Thạch Mô Ny1 - Năm 2018 - Cần Thơ]

[Cố vấn: Phan Chí Dũng2]

Tóm tắt

Dựa trên tình hình giảng dạy và làm việc tại Trung tâm Chí Dũng, người viết

nhận thấy rằng mô hình giáo dục ở đây có điểm đặc biệt là chú trọng đến sự phát triển của một con người chứ không phải nhằm đạt được điểm số: “Học không chỉ để thi, học còn để làm người.3” Tuy nhiên, người viết vẫn mong muốn tham khảo những mô hình giáo dục khác trên thế giới trong sự đối chiếu để phê phán và học tập nhằm phát triển bền vững mô hình giáo dục của Trung tâm Chí Dũng Vì mô hình giáo dục của Bhutan là một trong những nền giáo dục hiếm hoi trên thế giới đặt ra mục tiêu trong giáo dục là đạt được hạnh phúc thay vì điểm số nên nó đáp ứng được những mong đợi của người viết Chính vì vậy, sau quá trình nghiên cứu, người viết kết luận được ba điểm tương đồng trong hai mô hình giáo dục trên như sau: Thứ nhất, giáo dục là học tập suốt đời; thứ hai, giáo dục hướng đến sự tỉnh thức; thứ ba, giáo dục

1 Học viên lớp tài năng T4, trung tâm Chí Dũng, Cần Thơ, Việt Nam (www.trungtamchidung.com)

Sinh viên năm 4, chuyên ngành SP Ngữ Văn, Đại học Cần Thơ, Việt Nam

2 Thạc sĩ LL&PPDH Toán học

Điều hành trung tâm Chí Dũng

3 Slogan của Trung tâm Chí Dũng

nhằm đạt được sự thăng tiến trí tuệ Đó cũng là cơ sở giúp người viết

đề xuất hướng cải thiện những hoạt động học tập tại Trung tâm Chí Dũng

Từ khóa Mô hình giáo dục, Trung tâm Chí Dũng, Bhutan, học tập suốt đời, sự

tỉnh thức, thăng tiến trí tuệ

Abstract4

Based on learning and teaching practice at Chi Dung Center, the author

realizes that the educational model of the Center has a special feature which focuses on human beings’ developement with the motto:

"Learning is not just for exams, it's also to be human." However, the auther still wishes to refer to other educational models in the world in comparison to criticism and learning in order to sustainably develop the educational model of Chi Dung Center Because Bhutan's educational model is one of the world's rare educational systems setting a goal in education is to achieve happiness instead of scores so

it meets the expectations of the auther Thus, after the research process, the writer concluded three similarities in the two models of education as follows: First, education is lifelong learning; Second, education is directed towards mindfullness; Third, education to achieve intellectual promotion This is also the basis for the auther’s suggestion to improve the learning activities at Chi Dung Center

Keywords Educational model, Chi Dung Center, Bhutan, lifelong learning,

mindfullness, intellectual promotion

1 Đặt vấn đề

4 Viết bởi: Thạch Thị Như Hương

Trong bối cảnh giáo dục Việt Nam đang tồn tại nhiều điểm bất cập thì vấn đề

được xem như một cứu cánh tạm thời là học tập những mô hình giáo dục thật sự hiệu quả Một trong những nền giáo dục bền vững theo đánh giá của người viết đó là giáo dục Bhutan

Bên cạnh đó, trong quá trình học tập tại Trung tâm Chí Dũng, mô hình quản lý

giáo dục của Trung tâm lại có nhiều điểm tương đồng với mô hình quản

lý giáo dục của Bhutan Chính vì vậy, người viết đã thực hiện bài báo cáo với nhan đề: So sánh mô hình giáo dục Bhutan và Trung tâm Chí Dũng

Nội dung bài báo cáo xoay quanh ba vấn đề chính: Giới thiệu chung về Bhutan

và giáo dục Bhutan; Mô hình giáo dục của Trung tâm Chí Dũng; So sánh

mô hình giáo dục Bhutan và Trung tâm Chí Dũng

Phương pháp nghiên cứu được sử dụng trong bài báo cáo này là phương pháp

lược khảo tài liệu, phương pháp phân tích nội dung giáo dục và phương pháp nghiên cứu lý luận

2.1 Giới thiệu chung về Bhutan và giáo dục Bhutan

Về vị trí địa lý:

Bhutan là một quốc gia nhỏ nằm giữa Trung Quốc và Ấn Độ, nằm dưới chân

dãy Himalaya Đây là quốc gia có “Các thung lũng ở vùng trung tâm rộng và màu mỡ Đồng bằng và rừng rậm nhiệt đới Đu-át dọc theo

Về thể chế chính trị:

Bhutan theo chế độ quân chủ lập hiến:

Nhà vua là nguyên thủ quốc gia, lãnh đạo đất nước thông qua Quốc hội, Hội đồng Bộ trưởng và Hội đồng Cố vấn Hoàng gia

Hội đồng Bộ trưởng (nhiệm kỳ 5 năm) do Hoàng gia đề xuất

và được Quốc hội thông qua Quốc hội có 150 ghế, trong đó

105 ghế được bầu từ các đơn vị bầu cử, 10 ghế đại diện cho các giáo phái, 35 ghế do Hoàng gia chỉ định [2]

Về kinh tế:

Kinh tế Bhutan ngày càng có nhiều sự cải thiện đáng kể, đáng chú ý là về tốc

độ tăng trưởng kinh tế:

Công nghiệp chiếm 38%, nông nghiệp chiếm 38%, dịch vụ chiếm 24% GDP Bhutan là một trong những nước nghèo và kém phát triển của thế giới Trên 90% lực lượng lao động làm nông nghiệp, nợ nước ngoài: 87 triệu USD, tăng trưởng kinh tế năm 1999 là 6,1% [2]

Dù kinh tế Bhutan là một trong những nền kinh tế nhỏ nhất thế giới nhưng có tốc độ tăng trưởng rất nhanh chóng ở mức khoảng 8% năm 2005 và 14% năm 2006 Tới tháng 3 năm

2006, thu nhập trên đầu người của Bhutan đạt 1.321 đô la

Mỹ, cao nhất tại Nam Á Tiêu chuẩn sống tại Bhutan đang tăng dần và hiện cũng ở mức cao tại Nam Á [8]

Về văn hóa - xã hội:

Bhutan là nước cótình hình văn hóa xã hội ổn định:

Dân số ước tính khoảng 700.000 người, những ảnh hưởng nước ngoài và ngành du lịch bị nhà nước quản lý để bảo tồn nền văn hoá Phật giáo Tây Tạng truyền thống Đa số người Bhutan hoặc học tại trường Phật giáo Tây Tạng Drukpa Kagyu hoặc trường Nyingmapa Ngôn ngữ chính thức là Dzongkha (dịch nghĩa “ngôn ngữ của dzong”) Bhutan thường được miêu tả là nền văn hóa Phật giáo Himalaya truyền thống duy nhất còn sót lại Năm 1972, Vua Jigme Singye Wangchuck đề xuất Tổng hạnh phúc quốc gia (GNH) [6]

Trong đó, người dân có quan niệm vững chắc về vai trò của sự phát triển bền

vững gắn với trách nhiệm bảo vệ môi trường tự nhiên Theo Thủ tướng Bhutan (2012):

Thân thể này sinh ra từ trái đất và sẽ trở về với đất khi chết

đi Nên mỗi người Bhutan đều cảm thấy phải có trách nhiệm với trái đất chứ không chỉ có trách nhiệm với không gian sống của riêng mình Mỗi khi bạn vứt một chiếc chai nhựa

xuống đất bạn cũng cần phải biết một mẩu nhựa cần tới hàng trăm năm để có thể tan vào đất [2]

Hình 2.1 Tầm nhìn quốc gia của Bhutan

Nguồn: [2, tr 16]

TẦM NHÌN QUỐC GIA

TỰ LẬP

KINH TẾ THỊNH VƯỢNG

MÔI TRƯỜNG BỀN VỮNG

DÂN CHỦ

VĂN HÓA MANG BẢN SẮC

CÔNG DÂN:

SÁNG TẠO, CÓ TAY NGHỀ RIÊNG

Hình 2 2 Mục tiêu phát triển quốc gia của Bhutan

Nguồn:[2, tr 19]

Dựa theo Khung giáo dục quốc gia định hướng tương lai của Bhutan (2012),

người viết đã lược khảo được những vấn đề sau đây:

9 MỤC TIÊU PHÁT TRIỂN QUỐC GIA

XÂY DỰNG NỀN TẢNG VỮNG CHẮC CHO GIÁO

QUYỀN VÀ AN NINH CỦA ĐẤT NƯỚC

THÚC ĐẨY KHẢ NĂNG

TỰ LỰC

THÚC ĐẨY VÀ BẢO TỒN MÔI TRƯỜNG TỰ NHIÊN

ĐẢM BẢO PHÁT TRIỂN KINH TẾ CÂN BẰNG, CÔNG BẰNG VÀ BỀN VỮNG

XÂY DỰNG QUẢN TRỊ VÀ LÃNH ĐẠO TỐT Ở MỌI CẤP ĐỘ

Một là, mục tiêu phát triển quan trọng và được ưu tiên hàng đầu của Bhutan

là:

Tạo dựng được một nền tảng giáo dục, trong đó hàm chứa mục tiêu quốc gia mang dáng dấp hướng đi tương lai của Bhutan Chúng bao gồm, trong số đó, đảm bảo hòa bình, chủ quyền và an ninh, hạnh phúc của người dân; xây dựng nền dân chủ linh động và tự lực tự cường Việc đạt được mục tiêu phát triển quốc gia một cách cân bằng và bền vững có nghĩa

là có được giá trị Hạnh phúc quốc gia [2, tr 94]

Hai là, Khung giáo dục quốc gia chỉ đóng vai trò như là công cụ mang tính chất

định hướng:

Khung Giáo dục Quốc gia (NEF) phục vụ như là một nền tảng chính sách tài liệu cho sự phát triển của Bhutan dựa trên tầm nhìn thống nhất về mục tiêu, như xuất phát từ tầm nhìn của nhà vua, Hiến pháp, các chính sách của chính phủ, các nhu cầu của các ngành công nghiệp, quan điểm giáo dục của chúng tôi, của các chuyên gia và công chúng Đó cũng chỉ là các mục tiêu và kỳ vọng được dự định để hướng dẫn các bên liên quan ở tất cả các cấp, bao gồm các chính phủ, cộng đồng doanh nghiệp, phụ huynh, giáo viên và sinh viên, về phía phổ biến mục tiêu và hướng đến một mục tiêu chung [2, tr 15]

Ba là, Bhutan luôn khẳng định tầm quan trọng của giáo dục đối với thế hệ trẻ:

Khi mặt trời lặn vào mỗi tối và sáng hôm sau lại mọc lên, mọi việc cũng cần được như vậy Tuy nhiên, đừng bao giờ để ánh sáng giáo dục tắt đi dù chỉ một chút Vì nếu giáo dục chỉ cần đen tối trong một phút, các thế hệ con em chúng ta sẽ bị ảnh hưởng và chúng ta sẽ mất nhiều thập kỷ để thắp sáng trở lại.

[2, tr 6]

Bốn là, giáo dục Bhutan có sự cam kết mạnh mẽ trong mối quan hệ với tình

trạng tồn vong và phát triển của quốc gia:

Tầm nhìn quốc gia của chúng ta chỉ có thể thực hiện nếu phạm vi của những ước mơ và khát vọng của chúng tôi là kết hợp bởi thực tế, chúng tôi cam kết nuôi dưỡng công dân tương lai của chúng ta. [2, tr 6]

Chính vì vậy, Bhutan trở thành một trong những quốc gia hiếm hoi trên thế

giới đặt ra mục tiêu trong giáo dục là nhằm đạt được Tổng hạnh phúc

quốc gia: “Tổng Hạnh Phúc Quốc gia (GNH5) - hạnh phúc đến từ phục

vụ người khác, sống hài hòa với thiên nhiên, nhận ra trí tuệ bẩm sinh và tiềm năng của một con người.” [2, tr 17]

Cụ thể, để làm rõ mục tiêu giáo dục đã nêu trên, người viết đã tóm tắt lại 3 sơ

đồ mang tính chất khái quát về Hồ sơ công dân lý tưởng của Bhutan, Hồ

sơ của giáo viên và Hồ sơ của Hiệu trưởng như sau:

5 GNH: Gross National Happiness (Tổng Hạnh phúc Quốc gia) [2, tr 8]

Hình 2.3 Hồ sơ công dân lý tưởng của Bhutan

Kỷ luật (Disciplined) Chủ động và thông tin (Active and informed)

Có kiến thức (Knowledgeable ) Sáng tạo (Creative) Công nghiệp hóa (Industrious) Giao tiếp (Communicative) Lành nghề và hiệu quả (Skilful and productive)

Tự tin (Confident individual)

Tự chủ học tập suốt đời (Self - directed life - long learning)

Hình 2.4 Hồ sơ của giáo viên Bhutan

HỒ SƠ

CỦA

GIÁO

VIÊN

Được đào tạo, có trình độ, tay nghề; là một giáo viên và người

học đầy nhiệt huyết.

Có kiến thức về hệ thống giáo dục và chính sách giáo dục của đất

nước.

Có khả năng giao tiếp hiệu quả ngôn ngữ Dzongkha, tiếng Anh

và ngôn ngữ địa phương của mình.

Chăm sóc, giúp đỡ và tôn trọng đối với đồng nghiệp, sinh viên

và những người khác.

Bảng tóm tắt các nguyên tắc con người từ cách suy nghĩ, lời nói

và hành động.

Sáng tạo, có tính chất đổi mới, có tầm nhìn và khả năng thích

nghi với những thay đổi.

Một người chân thành, trung thực, đáng tin cậy, tự tin và cảm

xúc.

Truyền cảm hứng và chánh niệm về những gì anh/cô ấy nói và

làm, Dành riêng cho các tsa-wa-sum (Vua, đất nước, và nhân dân) Thành thạo trong văn hóa và truyền thống của Bhutan.

Có kiến thức về triết học Phật giáo và các tôn giáo khác.

Từ bi và duy trì tính toàn vẹn đạo đức và trí tuệ đối với nghề

giảng dạy của mình.

Một nhà tư tưởng quan trọng và toàn diện, dân chủ.

Một người lành mạnh và cân bằng; người giữ sức khỏe và thể

chất phù hợp.

Cảm giác hài hước, cá nhân duyên dáng và thân thiện.

Duy trì bình tĩnh trong những hoàn cảnh khó khăn.

Nguồn: [2, 139]

Hình 2.5 Hồ sơ của hiệu trưởng Bhutan

Nguồn: [2, tr 133]

2.2 Mô hình giáo dục của Trung tâm Chí Dũng

Với những trăn trở về con đường giáo dục đương đại, Trung tâm Chí Dũng đã

hình thành và phát triển dựa trên một nền triết lý giáo dục vững chắc thông qua Định hướng hoạt động của Trung tâm Chí Dũng như sau:

Một là, mô hình giáo dục của Trung tâm Chí Dũng có những định hướng rõ

Dành riêng cho tsa-wa-sum [Vua, đất nước và con người].

Cam kết mục tiêu địa phương và quốc gia trong việc bảo tồn và bảo

vệ môi trường.

Có tác động và sự hiện diện, là đáng tin cậy, sáng tạo và có tầm nhìn,

là tiếp cận và nhạy cảm, thể chất phù hợp và lành mạnh.

Tự tin, nhân đạo và từ bi.

Có tổng vẹn đạo đức và trí tuệ minh bạch.

Có thể nhận ra, đánh giá và đáp ứng chuyên nghiệp cho nhu cầu phát triển chuyên môn của trường, sẵn sàng học hỏi và thích ứng

với thay đổi.

Có được sự tự tin của các cơ quan quản lý, trường học của

SLT/SMT, giáo viên và học sinh.

Tư duy phê phán và toàn diện, thái độ cân bằng tốt.

Kiến thức về hệ thống giáo dục của thế giới và các chính sách giáo

dục của đất nước.

Một nhà lãnh đạo, không phải là một ông chủ và có kỹ năng quản lý

âm thanh.

Thứ nhất: Mục đích của quá trình giáo dục và đào tạo là rèn luyện 4 vấn đề trọng yếu: tư tưởng, đạo đức, tri thức, kỹ năng

Thứ hai: Nhiệm vụ của giáo dục là tạo ra con người có trí tuệ: biết suy nghĩ, sống tử tế, thấu hiểu sâu sắc và hạnh phúc; đồng thời kiến tạo một xã hội học tập, thấu hiểu và hạnh phúc Nhiệm vụ của quá trình đào tạo là giúp con người phát triển bản thân góp phần phát triển xã hội một cách bền vững Thứ ba: Giáo dục và đào tạo là một quá trình được rèn luyện

và tự rèn luyện để mỗi con người nên hoàn thiện góp phần vào sự hoàn thiện của xã hội

Thứ tư: Người dạy giữ vị trí quan trọng nhất trong việc xác định cái gì cần dạy và phù hợp cho sự thăng tiến của người học, do đó người dạy phải đủ trí tuệ: nắm vững và thấu hiểu sâu sắc các tri thức mà mình truyền đạt, tư tưởng mà mình hun đúc; gương mẫu trong cuộc sống là cách giáo dục đạo đức tốt nhất cho người học và không ngừng trao dồi học hỏi

để hoàn thiện kỹ năng cho bản thân, từ đó mới có thể dạy dỗ

và chuyển hoá người học Người học giữ vị trí trung tâm trong quá trình thụ hưởng sự giáo dục – đào tạo của người thầy [4, tr 18]

Hai là, Định hướng hoạt động của Trung tâm được xây dựng một cách cụ thể

với tầm nhìn dài hạn:

Thứ nhất: Về lâu dài Trở thành trung tâm hỗ trợ phát triển giáo dục với các hoạt động chính: hoạt động giảng dạy, hoạt động cộng đồng, hoạt động nghiên cứu khoa học Tiến tới xây dựng trường học cộng đồng theo định hướng riêng biệt

Thứ hai: Quan điểm về nội dung giáo dục – đào tạo

Tư tưởng là nền tảng, đạo đức là quan trọng, kỹ năng là cần thiết, tri thức là căn bản

Thứ ba: Về sự phát triển xã hội Khai phóng và phát triển trí tuệ của mỗi cá nhân là ưu tiên hàng đầu để thúc đẩy sự phát triển xã hội Giáo dục là nền tảng quyết định thịnh suy của nền văn minh nhân loại Thứ tư: Học để làm người

Lấy trí tuệ làm mục tiêu tối hậu để phấn đấu trở thành con người hoàn hảo [4, tr 19]

Ba là, giáo dục Trung tâm Chí Dũng hướng đến việc xây dựng và phát triển

nhân cách học sinh dựa trên việc thực tập 12 giá trị nhân bản theo cấp bậc:

Hình 2.6 12 giá trị nhân bản của Trung tâm Chí Dũng

Nguồn: Phan Chí Dũng [4, tr 19]

Bốn là, mô hình giáo dục của Trung tâm Chí Dũng được xây dựng dựa trên

những nền tảng lý luận khoa học:

Thứ nhất: Khoa học về Giáo dục Thứ hai: Khoa học về Triết học Thứ ba: Khoa học về Tâm lý Thứ tư: Khoa học về Tâm linh [4, tr 20]

Năm là, việc phát triển đội ngũ giáo viên cũng được định hướng dựa trên sự

tỉnh thức và ý muốn thăng tiến của người giảng dạy:

Bậc 1: Trung thực

Bậc 2: Yêu thương – Tôn trọng

Bậc 3: Biết ơn – kiên nhẫnBậc 4: Khiêm tốn – giản dịBậc 5: Trách nhiệm – hợp tácBậc 6: Tha thứ - Tự do

Bậc 7: Hạnh phúc