Bai son dng li

_ Đại hội lần thứ V của Đảng 3-1982 đã xác định trong chặng đường đầu tiên của thời kỳ quá độ ở nước ta phải lấy nông nghiệp làm mặt trận hàng đầu, ra sức phát triển công nghiệp sản xuất

CHƯƠNG 4

Câu 1: Phân tích những đặc trưng cơ bản ảnh hưởng đến việc hình thành và điều chỉnh đường lối CNH của Đảng từ 1960-1975?

Trả lời:

_ Đặc điềm ảnh hưởng đến đường lối CNH của Đảng:

+ CNH từ 1 nền nông nghiệp lạc hậu, công nghiệp yếu ớt, què quặt

+ Đất nước bị chia cắt làm 2 miền, CNH chỉ diễn ra ở miền Bắc

+Nhận được sự giúp đỡ viện trợ của các nước XHCN

_ Sự thử nghiệm đầu tiên về mô hình CNH ở 1 nước nông nghiệp lạc hậu (1960-1975)

+ Hoàn cảnh: Đại hội III (9/1960): “ Muốn cải biến tình trạng nông nghiệp lạc hậu hiện nay của nước ta, đưa nước ta từ chế độ sản xuất nhỏ là chủ yếu lên chế độ sản xuất lớn XHCN, chúng

ta không có con đường nào khác ngoài con đường CNH XHCN

+ Mục tiêu CNH: Xây dựng 1 nền KT XHCN cân dối và hiện đại; bước đầu xây dựng cơ sở vật chất và kỹ thuật cho CNXH.Đó là mục tiêu cơ bản, lâu dài, phải thực hiện qua nhiều giai đoạn

+Phương hướng chỉ đạo:

• Ưu tiên phát triển CN nặng 1 cách hợp lý

• Kết hợp chặt chẽ phát triển CN với phát triển NN

• Ra sức phát triển CN nhẹ song song với phát triển CN nặng

• Ra sức phát triển CNTW, đồng thời đẩy mạnh phát triển CN địa phương

+Thực hiện:

• Về vốn

• Xóa bỏ hoàn toàn cơ sở KT tư nhân, tập trung cho khu vực CN quốc doanh

• Xây dựng và củng cố thị trường XHCN thống nhất

• Tích cực đào tạo cán bộ KHKT và công nhân lành nghề

• Đẩy mạnh phong trào thi đua

+ Kết quả: Một nền NN dân tộc đã được hình thành ở miền Bắc VN Ngày nay, miền bắc

VN bắt đầu sx 1 số công cụ & phần lớn hàng tiêu dùng thiết yếu Điều đáng ghi nhận là người ta cũng đã xd 1 số nghành quan trọng của CN nặng

Câu 2: Trình bày những điểm mới trong chủ trương tiến hành CNH của Đảng từ Đại hội V?

III-Trả lời:

_Đại hội Đảng III xác định rõ mục tiêu cơ bản của công nghiệp hóa xã hội chủ nghĩa là xây

dựng một nền kinh tế xã hội chủ nghĩa cân đối và hiện đại; bước đầu xây dựng cơ sở vật chất và

kỹ thuật của chủ nghĩa xã hội Đó là mục tiêu cơ bản, lâu dài, phải thực hiện qua nhiều giai đoạn

Về cơ cấu kinh tế, Đảng xác định: kết hợp công nghiệp với nông nghiệp và lấy công nghiệp nặnglàm nền tảng

_ Đại hội IV của Đảng (12/1976) đề ra đường lối CNH XHCN: “Đẩy mạnh CNH XHCN, xd cơ

sở v/chất kỹ thuật của CNXH, đưa nền KT nước ta từ sx nhỏ lên sx lớn XHCN Ưu tiên phát triển CN nặng 1 cách hợp lý trên cơ sở pt NN và CN nhẹ, kết hợp xd CN & NN cả nước thành 1

cơ cau71 kinh tế công- nông nghiệp; vừa xd KTTW vừa pt KTĐP trong một cơ cấu KT quốc dânthống nhất”

_ Đại hội lần thứ V của Đảng (3-1982) đã xác định trong chặng đường đầu tiên của thời kỳ quá

độ ở nước ta phải lấy nông nghiệp làm mặt trận hàng đầu, ra sức phát triển công nghiệp sản xuất hàng tiêu dùng; việc xây dựng và phát triển công nghiệp nặng trong giai đoạn này cần làm có mức độ, vừa sức, nhằm phục vụ thiết thực, có hiệu quả cho nông nghiệp và công nghiệp nhẹ Đạihội V coi đó là nội dung chính của công nghiệp hóa trong chặng đường trước mắt Đây là bước điều chỉnh rất đúng đắn, phù hợp với thực tiễn Việt Nam

_Tuy nhiên, trong thực tế chưa nghiêm chỉnh thực hiện tinh thần chỉ đạo của Đại hội V….Có thểthấy CNH thời kỳ trước đổi mới có những hạn chế như sau:

Công nghiệp hóa theo mô hình nền kinh tế khép kín, hướng nội và thiên về phát triển côngnghiệp nặng Chủ yếu dựa vào lợi thế về lao động, tài nguyên đất đai và nguồn viện trợ của cácnước xã hội chủ nghĩa, chủ lực thực hiện công nghiệp hóa là Nhà nước và doanh nghiệp nhànước… Nóng vội, giản đơn, chủ quan duy ý chí, ham làm nhanh, làm lớn, không quan tâm đếnhiệu quả kinh tế xã hội

Câu 3: CNH-HĐH là gì? Vì sao trong giai đoạn hiện nay Đảng ta xác định tập trung vào CNH-HĐH nông nghiệp nông thôn?

Trả lời:

_ Hội nghị Trung ương 7 khóa VII (1/1994), lần đầu tiên Đảng đưa ra khái niệm công nghiệp hóa, hiện đại hóa:“CNH HĐH là quá trình chuyển đổi căn bản, toàn diện các hoạt động sản xuất, kinh doanh, dịch vụ và quản lý kinh tế, xã hội, từ sử dụng lao động thủ công là chính sang sử dụng một cách phổ biến sức lao động cùng với công nghệ, phương tiện và phương pháp tiên tiến,hiện đại, dựa trên sự phát triển của công nghiệp và tiến bộ khoa học công nghệ, tạo ra năng suất lao động xã hội cao”.

_ Công nghiệp hóa, hiện đại hóa (CNH, HĐH) nông nghiệp, nông thôn có tầm quan trọng đặcbiệt đối với phát triển nông nghiệp, xây dựng nông thôn mới, nâng cao đời sống của nông dân

Đó là con đường tất yếu phải tiến hành đối với bất cứ nước nào, nhất là nước ta có điểm xuất

phát từ nền kinh tế nông nghiệp lạc hậu, muốn xây dựng nền kinh tế phát triển hiện đại, bởi

+Thứ nhất, nước ta là nước đông dân cư sống ở nông thôn, với gần 70% dân số sống ở nông

thôn, hơn 47% lao động làm nông nghiệp; tốc độ tăng dân số ở nông thôn hiện vẫn cao; ruộngđất bình quân đầu người thấp và có xu hướng giảm do quá trình đô thị hóa, mở rộng xây dựngkết cấu hạ tầng; trình độ sản xuất nông nghiệp còn thấp, kỹ thuật thủ công là chủ yếu

+Thứ hai, nông nghiệp, nông thôn góp một phần quan trọng trong quá trình tích lũy vốn cho

CNH, HĐH; là khu vực kinh tế - xã hội có vị trí chiến lược cực kỳ quan trọng, liên quan đến việcgiải quyết những vấn đề đời sống cơ bản của đại đa số dân cư

+Thứ ba, kinh tế nông nghiệp, nông thôn vẫn chưa ra khỏi tình trạng yếu kém, chậm phát triển.

Việc chuyển dịch cơ cấu kinh tế và đổi mới cách thức sản xuất trong nông nghiệp còn chậm, phổbiến vẫn là sản xuất nhỏ, phân tán; năng suất, chất lượng, giá trị gia tăng nhiều mặt hàng thấp.Đời sống vật chất và tinh thần của người dân nông thôn chưa được cải thiện đáng kể, tỷ lệ hộnghèo còn cao, nhất là vùng đồng bào dân tộc thiểu số, vùng sâu, vùng xa

+Thứ tư, thực tiễn thế giới cho thấy, đã có không ít nước đi lên bằng xuất khẩu nông sản, như

Ô-xtrây-li-a, Ác-hen-ti-na, Ca-na-đa, Đối với một số nước khác, phát triển nông nghiệp là biệnpháp chủ yếu để hình thành thị trường trong nước; cũng có nước lấy phát triển nông nghiệp vàcông nghiệp nông thôn là biện pháp cơ bản giải quyết phần tất yếu của đời sống kinh tế trongthời kỳ đầu CNH

+Thứ năm, đối với một nước đi lên chủ nghĩa xã hội từ nông nghiệp lạc hậu thì vấn đề mấu

chốt là phát triển nền nông nghiệp hàng hóa để cấu trúc lại nền kinh tế theo hướng sản xuất lớn,hiện đại Trước mắt cũng như lâu dài, phát triển nông nghiệp và kinh tế nông thôn theo hướngCNH, HĐH là cơ sở để đẩy mạnh CNH, HĐH đất nước theo định hướng xã hội chủ nghĩa

+Thứ sáu, nông thôn là nguồn cung cấp nhân lực chủ yếu để thực hiện CNH, HĐH Quá trình

chuyển dịch cơ cấu kinh tế nông thôn theo hướng phát triển công nghiệp, dịch vụ đồng thời cũng

là quá trình chuyển lao động từ ngành nông nghiệp sang ngành công nghiệp và dịch vụ theohướng lao động công nghiệp, dịch vụ tăng tuyệt đối và tương đối, còn lao động nông nghiệpgiảm tuyệt đối và tương đối

Câu 4: Kinh tế tri thức là gì? Vì sao Đảng ta xem kinh tế tri thức là nội dung quan trọng của CNH-HĐH?

Trả lời:

 _ Tổ chức hợp tác & pt KT( OECD) đưa ra định nghĩa: Kinh tế tri thức là nền kinh tế trong đó có sự sản sinh ra, phổ cập và sử dụng tri thức giữ vai trò quyết định nhất đ/v sự

pt KT, tạo ra của cải, nâng cao chất lượng cuộc sống

 _ Đại hội X của Đảng chỉ rõ: "chúng ta tranh thủ các cơ hội thuận lợi do bối cảnh quốc

tế tạo ra và tiềm năng, lợi thế của nước ta để rút ngắn quá tình công nghiệp hóa, hiện đạihóa đất nước theo định hướng xã hội chủ nghĩa gắn với phát triển kinh tế tri thức Phảicoi kinh tế tri thức là yếu tố quan trọng của nền kinh tế và công nghiệp hóa, hiện đạihóa"

_ Nội dung cơ bản của quá trình này là:

 Phát triển mạnh các ngành và sản phẩm kinh tế có giá trị gia tăng cao dựa nhiềuvào tri thức, kết hợp sử dụng nguồn vốn tri thức của con người Việt Nam với trithức mới nhất của nhân loại

 Coi trọng cả số lượng và chất lượng tăng trưởng kinh tế trong mỗi bước phát triểncủa đất nước, ở từng vùng, từng địa phương, từng dự án kinh tế - xã hội

 Xây dựng cơ cấu kinh tế hiện đại và hợp lý theo ngành, lĩnh vực và lãnh thổ

 Giảm chi phí trung gian, nâng cao năng suất lao động của tất cả các ngành, lĩnhvực, nhất là các ngành, lĩnh vực có sức cạnh tranh cao

Câu 5: Hiện nay cơ cấu KT nước ta có sự chuyển dịch ntn? Vì sao có sự chuyển dịch đó? Liên hệ thực tiễn địa phương?

 Chuyển dịch cơ cấu KT theo hướng VNH-HĐH giúp cho CN hướng ra xuất khẩu,hàng hóa VN có cơ hội tiếp cận với thị trường TG, nhất là khi VN mới gia nhậpWTO

 Chuyển dịch cơ cấu KT theo hướng VNH-HĐH tạo công bằng xã hội, giúp giảiquyết việc làm cho đông đảo tầng lớp nhân dân, đặc biệt là bộ phận dân cư ởnông thôn

_ Thành tựu đạt được trong những năm qua: Sau 20 năm đổi mới KT nước ta liên tụctăng trưởng & pt Việc pt nền KT hàng hóa nhiều tp hoạt động theo KT thị trường địnhhướng XHCN dưới sự quản lý của nhà nước tạo nên 1 môi trường KT có tính cạnh tranh

và năng động.Nhìn chung cơ cấu ngành KT có sự chuyển biến tích cực theo hướng tăngdần tỉ trọng CN và DV trong những năm qua.Đó là

 Tỷ trọng trong GDP của ngành nông nghiệp đã giảm nhanh từ 38,1% năm 1990xuống 27,2% năm 1995; 24,5% năm 2000; 20,9% năm 2005, và đến năm 2008ước còn 20,6%

 Tỷ trọng công nghiệp trong GDP đã tăng nhanh, năm 1990 là 22,7%; năm 1995tăng lên 28,8%; năm 2000: 36,7%; năm 2005: 41% và đến năm 2008 ước tính

sẽ tăng đến 41,6%

 Tỷ trọng dịch vụ trong GDP chưa biến động nhiều, năm 1990 là 38,6%; năm1995: 44,0%; năm 2000: 38,7%; năm 2005: 38,1%; năm 2008 sẽ là khoảng38,7%

Tóm lại,Chuyển dịch cơ cấu kinh tế đã làm thay đổi cơ cấu lao động nước ta theo xuhướng công nghiệp hoá, hiện đại hoá Số lao động trong các ngành công nghiệp và dịch vụ ngàycàng tăng lên, trong khi số lao động ngành nông nghiệp ngày càng giảm đi

CHƯƠNG 5

Câu 1: Thế nào là cơ chế kế hoạch hóa tập trung quan lieu bao cấp?Hậu quả của việc

sử dụng cơ chế này ở nước ta trong thời kỳ trước đổi mới?

Trả lời:

_ Đặc điểm cơ chế kế hoạch hóa tập trung quan lieu bao cấp:

+ Nhà nước quản lý nền kinh tế chủ yếu bằng mệnh lệnh hành chính dựa trên hệ thống chỉ tiêu pháp lệnh chi tiết từ trên xuống dưới

+ Các cơ quan hành chính can thiệp quá sâu vào hoạt động sx, kinh doanh của doanh nghiệp

+ Quan hệ hàng hóa- tiền tệ bị coi nhẹ

+ Bộ máy quản lý cồng kềnh, nhiều trung tâm vừa kém năng động vừa sinh ra đội ngũ quản lý kém năng lực, phong cách cửa quyền,quan liêu

_ Kết quả: Trong thời kỳ kinh tế còn tăng trưởng chủ yếu theo chiều rộng thì cơ chế này có tác dụng nhất định, nó cho phép tập trung tối đa các nguồn lực kinh tế vào các mục tiêu chủ yếu trong từng giai đoạn & điều kiện cụ thể, đặc biệt trong quá trình CNH theo hướng ưu tiên pt CN nặng

+ Nguyên nhân hạn chế của quá trình thực hiện cơ chế kế hoạch hóa tập trung quan lieu bao cấp.

+ Không thừa nhận trên thực tế sự tồn tại của nền kt nhiều thành phần trong thời kỳ quá độ, lấy kt quốc doanh & tập thể là chủ yếu, muốn nhanh chóng xóa bỏ sở hữu tư nhân & kt cá thể tư nhân; xây dựng nền kt khép kín

Câu 2: Kinh tế thị trường là gì? Trình bày quá trình đổi mới tư duy của đảng về KT thị trường từ đh VI- VIII?

Trả lời:

_ Kinh tế thị trường là 1 nền kt trong đó việc phân bổ các nguồn lực kt và TNTN như vốn, TLSX, sức lao động phục vụ cho việc sx & lưu thông được thực hiện theo nguyên tắc thị trường( điều tiết bằng các quy luật kt: Cung-cầu, giá cả, cạnh tranh )

_ Tư duy của đảng về KT thị trường từ đh VI- VIII

+Một là, KTTT không phải là cái riêng có của CNTB mà là thành tựu phát triển chung của nhân loại

Suy ra, CNTB không sản sinh ra kt hàng hóa do đó KTTT với tư cách là KT hàng hóa ở trình độ cao ko phải là sản phẩm riêng của CNTB mà là thành tựu chung của nhân loại.

+Hai là, KTTT còn tồn tại khách quan trong thời kỳ quá độ lên CNXH

 Đại hội VII(6/1991) của Đảng xác định cơ chế vận hành của nền KT hàng hóa nhiềuthành phần theo định hướng XHCN ở nước ta là “Cơ chế thị trường có sự quản lý của nhà nước

 Đại hội VIII(6/1996) của Đảng đề ra nhiệm vụ đẩy mạnh công cuộc đổi mới toàn diện & đồng bộ, tiếp tục phát triền nền kt nhiều thành phần vận hành theo cơ chế thị thường có sự quản lý của nhà nước theo định hướng XHCN

+ Ba là, có thể & cần thiết sử dụng KTTT để xd CNXH ở nước ta

Kinh tế thị trường có những đặc điển chủ yếu sau:

 Các chủ thể có tính độc lập

 Giá cả cơ bản do cung-cầu điều tiết, thị trường pt đồng bộ

 Nền kt có tính mở cao & vận hành theo quy luật vốn có của thị trường

 Hệ thống pháp luật kiện toàn & sự quản lý vĩ mô của nhà nước

_ Những thành tựu đạt được sau khi Đảng đổi mới tư duy: sau 10 năm đổi mới( 1986-1996) VN

đã thoát khỏi tình trạng khủng hoảng năng nề:

 Lạm phát được đẩy lùi từ hơn 70%(1986) xuống 12%(1995) & được kiểm soát chặt chẽ cho đến nay

 Tổng sp quốc nội thời kỳ 1992-1997 tăng bình quân 8,75%,GDP năm 2000 gấp 2 lần năm1990

 Xuất nhập khẩu đạt mức tăng trưởng hơn 20% năm

Câu 3: Thế nào là KTTT định hướng XHCN? Làm sáng tỏ định hướng XHCN trong nền KT

ở nước ta hiện nay?

 Phát triển kinh tế thị trường phải nhằm góp phần thực hiện mục tiêu phát triển đất nước là từng bước quá độ lên chủ nghĩa xã hội, làm cho “dân giàu, nước mạnh, dân chủ, công bằng, văn minh, do nhân dân làm chủ” Bằng phát triển kinh tế thị trường hiện đại, từng bước tạo lập những cơ sở kinh tế kỹ thuật cần thiết cho phát triển đất nước theo hướng hiện đại trong nhiều thập niên tới, trước mắt là đến năm 2020 về cơ bản trở thành nước công nghiệp theo hướng hiện đại, đến giữa thế kỷ này trở thành nước công nghiệp hiện đại.

 Giải quyết tốt những mối quan hệ lớn trong quá trình thực hiện mục tiêu phát triển đất nước ở từng giai đoạn quá độ lên chủ nghĩa xã hội Đó là quan hệ hài hòa giữa đổi mới, ổn định và phát triển đất nước; giữa đổi mới kinh tế và đổi mới chính trị; giữa xây dựng và bảo vệ Tổ quốc; giữa giữ vững độc lập, tự chủ trong phát triển và chủ động, tích cực hội nhập quốc tế, hợp tác phát triển; giữa tuân thủ tính quy luật và coi trọng tính đặc thù quốc gia trong phát triển kinh tế thị trường hiện đại, định hướng

xã hội chủ nghĩa

 Bảo đảm hiệu lực và hiệu quả quản lý của Nhà nước pháp quyền Việt Nam của dân,

do dân và vì dân dưới sự lãnh đạo của Đảng Cộng sản Việt Nam trong quá trình phát triển đất nước nói chung và phát triển kinh tế thị trường hiện đại Đây là cái đặc thù, riêng có của nền kinh tế thị trường ở Việt Nam và phản ánh sự khác biệt về bản chất

so với những nền kinh tế thị trường khác trên thế giới

Câu 4:Chỉ ra điểm khác nhau giữa cơ chế thị trường và cơ chế kế hoạch hóa tập trung quan liêu bao cấp?

Câu 5: Chỉ ra điểm khác nhau giữa mô hình kinh tế ở nước ta hiện nay và mô hình kinh

tế thị trường TBCN?

Trả lời:

Câu 6: Vì sao nói sự tồn tại của nhiều tpkt trong thời kỳ quá độ lên CNXH ở nước ta là 1 tất yếu khách quan?

Trả lời:

- Nền văn hóa tiên tiến đó chính là nền văn hóa yêu nước và tiến bộ mà nội dung cốt lỗi

là lý tưởng độc lập dân tộc và chủ nghĩa xã hội, dựa trên cơ sở của chủ nghĩa Mac-Lenin và Tưtưởng Hồ Chí Minh nhằm mục tiêu tất cả vì con người, vì hạnh phúc và sự phát triển toàn diệncủa đất nước

- Nền văn hóa đậm đà bản sắc dân tộc là nền văn hóa gìn giữ và phát huy được những

giá trị bền vững, tinh hoa của văn hóa cộng đồng các dân tộc Việt Nam được vun đắp nên qualịch sử hàng ngàn năm đấu tranh dựng nước và giữ nước Tuy nhiên, không nên đồng nhất bảnsắc dân tộc với “cái cũ”, “cái nguyên gốc” do dân tộc tạo ra mà nó bao hàm cả các giá trị tinhhoa của văn hóa nhân loại được dân tộc tiếp nhận một cách sáng tạo, biến nó thành nguồn lựcbên trong để xây dựng và bảo vệ đất nước

Do đó, xuyên suốt quá trình xây dựng và bảo vệ tổ quốc của dân tộc, việc xây dựng vàphát triển một nền văn hóa tiên tiến, đậm đà bản sắc dân tộc là một yêu cầu tất yếu đặt ra

Để phát huy vai trò của thanh niên với việc giữ gìn bản sắc văn hóa dân tộctrong bối cảnh hội nhập quốc tế hiện nay chúng ta phải thực hiện có hiệu quả một sốnội dung, biện pháp cơ bản sau:

Một là,tăng cường giáo dục nâng cao nhận thức và năng lực giữ gìn bản sắc văn

hóa dân tộc cho thanh niên