SKKN 2020-2021

Bộ môn Tin học lớp 7 cung cấp cho học sinh một số kiến thức và kĩ năng ban đầu về chương trình bảng tính Excel là cung cấp các công cụ, tính năng hỗ trợ tính toán trong bảng tính.Cách sử

1 Lý do chọn nội dung đổi mới.

a Mục đích

Ngày nay, với sự phát triển mạnh mẽ của khoa học công nghệ nói chung

và ngành tin học nói riêng, với những tính năng ưu việt, sự tiện dụng và được ứng dụng rộng rãi, tin học ngày nay là một phần không thể thiếu được của nhiều ngành trong công cuộc xây dựng và phát triển xã hội Hơn thế nữa nó còn đi sâu vào đời sống của con người

Do vậy, ở Việt Nam nói chung và ngành giáo dục đào tạo nói riêng phải đầu tư phát triển về mọi mặt Đặc biệt là nguồn nhân lực tức là phải đào tạo ra một thế hệ trẻ năng động, sáng tạo, nắm vững tri thức khoa học công nghệ để làm chủ trong mọi hoàn cảnh công tác và hoạt động xã hội nhằm đáp ứng được nhu cầu trong thời kì công nghiệp hoá, hiện đại hoá đất nước

Tin học hỗ trợ cho hoạt động học tập của học sinh, góp phần làm tăng hiệu quả giáo dục Tin học tạo ra môi trường thuận lợi cho học tập, làm cho việc trang bị kiến thức, kĩ năng và hình thành nhân cách học sinh không chỉ giới hạn trong khuôn khổ của nhà trường, mà con có thể thực hiện ở mọi nơi, mọi lúc

Bộ môn tin học ở trường THCS được chia làm hai phần chính: Lý thuyết

và thực hành Hai phần này đều có tác dụng bổ trợ cho nhau, qua lí thuyết các

em sẽ định hình được giờ học thực hành sắp tới sẽ làm gì và có thể khai thác thêm mà không bỡ ngỡ trước những câu hỏi mà giáo viên đưa ra Ngược lại, phần thực hành có tác dụng củng cố lại kiến thức của lý thuyết, buộc người học phải nắm được nội dung của lý thuyết

Bộ môn Tin học lớp 7 cung cấp cho học sinh một số kiến thức và kĩ năng ban đầu về chương trình bảng tính Excel là cung cấp các công cụ, tính năng hỗ trợ tính toán trong bảng tính.Cách sử dụng các hàm trong bảng tính được thiết

kế sẵn là các phép tính đặc biệt và phức tạp, nên giáo viên cần cho học sinh biết hàm được thiết kế sẵn có cú pháp riêng, đòi hỏi học sinh phải tuân thủ quy tắc

sử dụng hàm, phải có kỹ năng thực hành thành thạo

b Tính cấp thiết

Chương trình tin học ở lớp 7, trang bị cho học sinh một số kiến thức ban đầu về hàm: SUM (hàm tính tổng), AVERAGE (hàm tình trung bình cộng), MAX (hàm xác định giá trị lớn nhất), MIN (hàm xác định giá trị nhỏ nhất)

- Hàm tính tổng

Cú pháp:

=SUM(biến 1, biến 2, …, biến n)

- Hàm tính trung bình cộng

Cú pháp:

=AVERAGE(biến 1, biến 2, …, biến n)

- Hàm xác định giá trị lớn nhất

Cú pháp:

=MAX(biến 1, biến 2, …, biến n)

- Hàm xác định giá trị nhỏ nhất

Cú pháp:

=MIN(biến 1, biến 2, …, biến n) Bước đầu sử dụng các hàm SUM, AVERAGE, MIN, MAX có ý nghĩa to lớn trong thực tiễn về ứng dụng công nghệ thông tin trong tất cả các lĩnh vực của cuộc sống, chẳng hạn:

+ Học xong các hàm này, các em có thể tự tính điểm trung bình học kì cho bản thân

+ Biết vận dụng các hàm vào giải một số bài tập toán từ đơn giản đến phức tạp

+ Tính tổng của các số hạng

+ Tính trung bình cộng của một dãy số

+ Xác định được giá trị lớn nhất, nhỏ nhất của một dãy số hạng nào

- Biện pháp được áp dụng xuất phát từ thực tế giảng dạy học sinh lớp 7A3

ở Trường THCS Đa Phúc- trường có điều kiện kinh tế đặc biệt khó khăn

c.Thực trạng

Tuy nhiên vẫn có những khó khăn mà học sinh gặp phải như

+ Học lý thuyết tiếp xúc với các từ tiếng anh chuyên ngành còn hạn chế ví dụ như : Row( Dòng), Column( Cột), Cell(Ô), Sheet( Bảng tính, trang giấy), Status( Trạng thái, Zoom(Thu phóng), Zoom in(Phóng to ra), Zoom out(Thu nhỏ lại)

- Đôi khi máy tính đặt ra câu hỏi tiếng Anh học sinh không biết máy tính báo lỗi gì, hay máy tính yêu cầu thực hiện công việc gì

- Hơn nữa khi thực hành các em chưa làm chủ được mình còn mang tính bị động, bỡ ngỡ với những trường hợp máy tính báo lỗi khi nhập sai tên hàm hoặc sai cú pháp và do hoàn cảnh gia đình khó khăn nên các em chưa có máy tính nên không có điều kiện luyện tập thực hành nhiều trên máy tính và chưa biết vận dụng các hàm để giải quyết bài toán như #NAME; ######

Là một giáo viên, thành quả đạt được trong lao động là chất lượng học tập của học sinh trong bộ môn mình phụ trách, tôi luôn trăn trở và tự hỏi làm thế nào để có nhiều học sinh học tốt làm được nhiều bài tập về hàm trong Excel

Chính điều đó tôi mạnh dạn viết nên biện pháp hữu ích “Một số biện pháp giúp học sinh học tốt các hàm ở tin học 7”

Trước khi thực hiện giải pháp này, tôi đã khảo sát học sinh khối lớp 7A3 tại trường THCS Đa Phúc năm học 2020-2021 sau khi học xong bài “Sử dụng các hàm để tính toán” thông qua bài kiểm tra 15 phút

Đề ra: Cho bảng tính:

TỔNG GIÁ TRỊ SẢN XUẤT Năm nghiệp Nông Công nghiệp Dịch vụ Tổng

2011 1640,31 542,155 1049,45

2013 1749,27 1361,65 1379,21

2014 1880,45 1597,52 1577,53

2015 2009,32 1886,06 1789,94

2016 1924,60 2356,67 2151,85

Yêu cầu:

1, Nhập dữ liệu cho bảng tính

2, Tính tổng giá trị sản xuất của vùng đó theo từng năm

3, Tính giá trị sản xuất trung bình trong sáu năm

4, Hãy sử dụng hàm MAX và MIN để xác định tổng lớn nhất và nhỏ nhất Sau khi khảo sát thu được kết quả sau:

Lớp

Tổng

số HS

Kết quả kiểm tra

Qua khảo sát chúng ta thấy học sinh yếu còn khá cao 5 học sinh( 18,6%) Vậy chúng ta phải có biện pháp để các em vận dụng các hàm vào giải các bài toán một cách hiệu quả hơn, nâng tỉ lệ học sinh khá, giỏi lên và giảm học sinh yếu kém xuống Muốn được như vậy chúng ta cần có biện pháp tốt hơn để giúp các em khắc sâu, nhớ kiến thức và biết vận dụng kiến thức vào các bài toán một cách linh hoạt hơn, khơi dậy hứng thú học tập cho các em

2 Nêu vấn đề của biện pháp

*Giải pháp thực hiện

- Tạo tình huống

- Xây dựng cú pháp chung cho các hàm

- Sao chép công thức có chứa địa chỉ ô, khối ô trong bảng tính Excel

- Giúp học sinh khắc phục các lỗi thường gặp khi sử dụng hàm

- Giáo án tiết dạy

a) Tạo tình huống

- Giáo viên cần sử dụng tốt các tình huống như sách giáo khoa gợi mở, để dẫn dắt học sinh vào bài mới:

Làm sao chúng ta có thể tính TỔNG ĐIỂM, ĐIỂM TB và xác định ĐIỂM

TB cao nhất, ĐIỂM TB thấp nhất Từ đó kích thích sự hứng thú học tập của các

em, các em sẽ tập trung vào tìm hiểu bài học

b) Xây dựng cú pháp chung cho các hàm

Để thực hiện tính TỔNG ĐIỂM, ĐIỂM TB và xác định ĐIỂM TB cao nhất, ĐIỂM TB thấp nhất Giáo viên cần xây dựng các hàm tính tổng, hàm tính trung bình cộng, hàm xác định giá trị lớn nhất, hàm xác định giá trị nhỏ nhất Do vậy trước khi xây dựng cú pháp của các hàm, giáo viên nên cho học sinh nhắc lại Hàm là gì? Cách nhập hàm vào ô tính? Nội dung này có thể thực hiện như sau:

- Giáo viên đưa ra cú pháp chung cho các hàm:

= Tên hàm(biến 1, biến 2, biến 3, …, biến n)

- Khi học sinh nắm vững cú pháp chung thì việc vận dụng giải toán chỉ cần nhớ tên hàm

- Giới thiệu tên các hàm

+ Tên hàm tính tổng là SUM

+ Tên hàm tính trung bình cộng là AVERAGE

+ Tên hàm xác định giá trị lớn nhất là MAX

+ Tên hàm xác định giá trị nhỏ nhất là MIN

Phát huy tính tích cực của cá nhân học sinh, nhóm học sinh

- Giáo viên cần phát huy triệt để tính tích cực và chủ động của học sinh, chủ yếu ở nội dung: xây dựng cú pháp và nêu ý nghĩa của các hàm

- Như ở trên đã nêu tên được các hàm, yêu cầu học sinh:

+ Học sinh 1: Viết cú pháp của hàm tính tổng

=SUM(biến 1, biến 2, …, biến n) + Học sinh 2: Viết cú pháp của hàm tính trung bình cộng

=AVERAGE(biến 1, biến 2, …, biến n) + Học sinh 3: Viết cú pháp của hàm xác định giá trị lớn nhất

=MAX(biến 1, biến 2, …, biến n) + Học sinh 4: Viết cú pháp của hàm xác định giá trị nhỏ nhất

=MIN(biến 1, biến 2, …, biến n)

- Trong cú pháp của hàm, giáo viên cần nhấn mạnh về dấu phân cách giữa các biến, các biến ở đây bao gồm các số, địa chỉ ô, địa chỉ khối

- Lấy ví dụ minh họa về hàm có sử dụng các biến trong công thức kết hợp các số, ô, khối

Giáo viên cần hướng dẫn thật chi tiết các ví dụ:

 Hàm tính tổng (GV đưa ra ví dụ và hướng dẫn cách giải cho HS)

Ví dụ 1:

Tính tổng 3 số 7, 8, 9 có thể được tính bằng cách nhập nội dung sau vào ô tính

=SUM(7,8,9)

Ví dụ 2:

Giả sử ô A2 chứa số 7, ô B2 chứa số 8, và ô B3 chứa số 9

=SUM(A2B2,B3)

Ta cũng có thể dùng kết hợp các biến số và địa chỉ ô

=SUM(C2,D2,E2,5)

Ví dụ 3:

Để đơn giản việc liệt kê các giá trị khi tính toán, ta có thể sử dụng địa chỉ khối ô:

=SUM(A1:C5)

 Hàm tính trung bình cộng (GV đưa ra ví dụ và yêu cầu HS đưa ra cách

giải)

Ví dụ 1:

Tính trung bình cộng 3 số 7, 8, 9

=AVERAGE(7,8,9) cho kết quả là (7+8+9)/3=8

Ví dụ 2:

Giả sử khối ô C5:D6 lần lượt chứa các giá trị 6, 8, 5, 7 Tính trung bình cộng các giá trị trong khối ô đã cho?

= AVERAGE(C5:D6)

Ví dụ 3:

Giả sử khối ô C5:D6 lần lượt chứa các giá trị 6, 8, 5, 7 Tính trung bình cộng các giá trị trong khối ô đã cho và cả số 9?

= AVERAGE(C5:D6, 9)

Ví dụ 4:

Giả sử khối ô C5:D6 lần lượt chứa các giá trị 6, 8, 5, 7 Hàm sau cho kết quả

là bao nhiêu?

= AVERAGE(C5:D6, D5)

 Hàm xác định giá trị lớn nhất (GV đưa ra ví dụ và yêu cầu HS đưa ra

cách giải)

Ví dụ 1:

Dùng hàm đã học Tìm số lớn nhất trong 3 số 7, 8, 9

=MAX(7,8,9)

Ví dụ 2:

Giả sử khối ô C5:D6 lần lượt chứa các giá trị 6, 8, 5, 7 Các hàm sau cho kết quả gi?

= Max(C5:D6)

= Max(C5:D6, 9)

= Max(C5:D6, D5)

 Hàm xác định giá trị nhỏ nhất (GV đưa ra ví dụ và yêu cầu HS đưa ra

cách giải)

Ví dụ 1:

Dùng hàm đã học Tìm số lớn nhất trong 3 số 7, 8, 9

=MIN(7,8,9)

Ví dụ 2:

Giả sử khối ô C5:D6 lần lượt chứa các giá trị 6, 8, 5, 7 Các hàm sau cho kết quả gi?

= Min(C5:D6)

= Min(C5:D6, 9)

= Min(C5:D6, -15)

- Giáo viên cho các nhóm thảo luận để tính:

+ Nhóm 1: Tính TỔNG ĐIỂM

+ Nhóm 2: Tính ĐIỂM TB

+ Nhóm 3: Xác định ĐIỂM TB cao nhất, xác định ĐIỂM TB thấp nhất

Các nhóm phải nhập được các hàm như sau:

c) Sao chép công thức có chứa địa chỉ ô, khối ô trong bảng tính Excel

Mục tiêu của việc sử dụng hàm là tính toán nhanh, chính xác và đơn giản việc liệt kê các giá trị khi tính toán Do đó việc sao chép công thức có chứa địa chỉ ô, địa chỉ khối ô là rất cần thiết

Giáo viên hướng dẫn học sinh thực hiện các bước sao chép, chỉ cần nhập công thức ban đầu tại ô G4 các ô còn lại chỉ cần sao chép công thức là được kết quả ngay Tương tự cho cột điểm trung bình tại ô H4 các ô còn lại chỉ cần sao chép công thức là được kết quả ngay Cách này là cách mà học sinh dễ sử dụng công thức để tính toán và ít sai sót

Sau khi thực hiện các bước, thu được bảng sau:

d) Giúp học sinh khắc phục các lỗi thường gặp khi sử dụng hàm

Ta đã biết hàm có cú pháp chung:

=Tên hàm( biến 1, biến 2,…, biến n)

* Học sinh cần chú ý:

- Mỗi hàm có tên hàm và phần biến số của hàm

- Các biến số được liệt kê trong cặp dấu ( ) và cách nhau bới dấu (,)

- Tên hàm không cần phân biệt chứ hoa hay chữ thường, nhưng phải viết đúng tên hàm

- Khi học các hàm trong Excel học sinh tiếp xúc với các từ tiếng anh nên việc phát âm các từ tiếng anh chưa chuẩn hoặc chưa chính xác cho nên giáo viên cần hướng dẫn các em đọc tên hàm cho đúng

- Khi sử dụng hàm các em thường hay quên gõ tên hàm, sau đó gõ khoảng trắng rồi mới gõ tiếp các biến số như thế không đúng cú pháp hàm nên máy tính

sẽ báo lỗi

- Khi các em gõ sai tên hàm thì chương trình Excel thông báo lỗi và buộc các em phải sửa lại cú pháp hàm hoặc tên hàm cho đúng

Ví dụ:

Khi gặp thông báo lỗi #NAME? có nghĩa là sai tên hàm và yêu cầu các

em xem lại tên hàm có đúng không

Để tránh tình trạng báo lỗi trên giáo viên hướng dẫn các em học cách ghi tên hàm cho chính xác

*Một số lỗi thường gặp khi dùng trong bảng tính Excel

- ##### : Lỗi độ rộng ô

- #DIV/0! : Lỗi chia cho 0

- #VALUE! : Lỗi giá trị

e) Giáo án tiết dạy

Sau đây là giáo án một tiết dạy cụ thể mà tôi thực hiện tại đơn vị cơ sở về nội dung sử dụng hàm

Ngày soạn: 1/11/2020

Tiết 20

Bài 4 SỬ DỤNG CÁC HÀM ĐỂ TÍNH TOÁN (tiết 2)

1 Mục tiêu

1 Kiến thức

- Hiểu ý nghĩa của các hàm: Sum, Average, Max, Min

- Hiểu cách sử dụng hàm

- Viết đúng cú pháp các hàm, sử dụng hàm để tính kết hợp các số và địa chỉ ô tính, cũng như địa chỉ các khối ô trong công thức

2 Kỹ năng

- Viết đúng quy tắc các hàm

- Biết sử dụng hàm để tính kết hợp các số và địa chỉ ô tính

- Vận dụng tốt các hàm Sum, Average, Max, Min đã học vào việc giải các bài tập

3 Thái độ.

- Nhận thức được sự tiện lợi khi sử dụng hàm để tính toán

- Thái độ học tập nghiêm túc, có ý thức muốn tìm hiểu thêm các hàm khác trong Excel

4 Năng lực hướng tới:

- Biết sử dụng các hàm Sum, Average, Max, Min để tính toán cho các bài toán quen thuộc và một số bài tập trong thực tế

II Chuẩn bị của giáo viên và học sinh:

1 Giáo viên: Giáo án, tài liệu tham khảo, máy chiếu.

2 Học sinh: Đồ dùng học tập, SGK.

III Phương pháp

- Lấy HS làm trung tâm

- Kết hợp các phương pháp giảng dạy như thuyết trình, vấn đáp, thao tác mẫu, giải thích cho học sinh và cho học sinh tự giác thực hành trên máy

IV Tiến trình giờ dạy:

1 Ổn định tổ chức.

- Kiểm tra sĩ số:

- Ổn định lớp

2 Kiểm tra bài cũ.

Hàm là gì? Em hãy nêu cách sử dụng hàm trong Excel?

3 Tiến trình dạy học

Hoạt động 1: Một số hàm trong

chương trình bảng tính

a Hàm tính tổng.

3 Một số hàm trong chương trình bảng tính

a Hàm tính tổng

Gv: Hãy tính tổng điểm 3 số 7, 8,

9

Hs: Tính tổng: 7+8+9 = 24

Gv: Có một cách tính tổng khác

như sau:

=Sum (7,8,9)

Giới thiệu hàm Sum và cách

nhập hàm

Giải thích và các biến trong hàm

Gv: Các biến: biến 1, biến 2, …,

biến n có giới hạn số lượng

không?

Hs:Không

Gv: Hướng dẫn cách giải cho HS

- Lấy VD minh hoạ và thực hành

trên màn chiếu cho HS quan sát

GV:Khi bấm phím Enter hàm sẽ

cho kết quả gì?

HS: kết quả 24

Gv: Yêu cầu HS thực hiện ví dụ 2.

Hs: Thực hiện

Gv: Đưa ra một số ví dụ khác và

gọi Hs thực hiện

Hs: thực hiện.

b Hàm tính trung bình

cộng.

GV: Giới thiệu tên hàm và cách

thức nhập hàm

Giải thích và các biến trong hàm

Gv: Các biến: biến 1, biến 2, …,

biến n có giới hạn số lượng

không?

Hs:Không

GV: Yêu cầu Hs thực hiện ví dụ

- Tên hàm: SUM

- Cách nhập:

=SUM(biến 1,biến 2, …, biến n) Trong đó biến 1,biến 2, …, biến n + Các biến phân cách bởi dấu phẩy + Biến có thể là các số, có thể là địa chỉ ô tính hoặc địa chỉ khối ( số lượng các biến không hạn chế )

Ví dụ 1: Tính tổng 3 số 7, 8, 9 có thể được tính bằng cách nhập nội dung sau vào ô tính:

=SUM(7,8,9)

Ví dụ 2: Giả sử ô A2 chứa số 7, ô B2 chứa

số 8, và ô B3 chứa số 9

=SUM(A2B2,B3)

Ví dụ 3: Để đơn giản việc liệt kê các giá trị khi tính toán, ta có thể sử dụng địa chỉ khối ô:

=SUM(A1:C5)

Ta cũng có thể dùng kết hợp các biến số và địa chỉ ô, địa chỉ khối

=SUM(A1,B2:E2,5)

b Hàm tính trung bình cộng.

- Tên hàm: AVERAGE

- Cách nhập:

= AVERAGE(biến 1,biến 2, …, biến n) Trong đó biến 1,biến 2, …, biến n + Các biến phân cách bởi dấu phẩy + Biến có thể là các số, có thể là địa chỉ ô tính hoặc địa chỉ khối ( số lượng các biến không hạn chế )

Hs:

=AVERAGE(7,8,9);

- Lấy VD minh hoạ và thực hành

trên màn chiếu cho HS quan sát

GV:Khi bấm phím Enter hàm sẽ

cho kết quả gì?

Hs: 8

GV: yêu cầu HS xác định kết quả

của ví dụ 2

HS: trả lời

c Hàm xác định giá trị lớn nhất

Giáo viên đưa ra ví dụ:

= MAX(45,56,65,24);

- Cú pháp?

HS: Tìm hiểu sách giáo khoa và

trả lời

GV: Giới thiệu tên hàm và cách

thức nhập hàm

Giải thích và các biến trong hàm

Gv: Các biến: biến 1, biến 2, …,

biến n có giới hạn số lượng

không?

Hs:Không

- Lấy VD minh hoạ và thực hành

trên màn chiếu cho HS quan sát

GV:Khi bấm phím Enter hàm

=Max(7,8,9) sẽ cho kết quả gì?

Hs: 9

GV: yêu cầu HS xác định kết quả

của ví dụ 2

d Hàm xác định giá trị nhỏ

nhất.

GV: Giới thiệu tên hàm và cách

thức nhập hàm

Giải thích và các biến trong hàm

Gv: Các biến: biến 1, biến 2, …,

biến n có giới hạn số lượng

không?

VD 1: Tính trung bình cộng 3 số 7, 8, 9

=AVERAGE(7,8,9) cho kết quả là 8

VD 2: Giả sử khối ô C5:D6 lần lượt chứa các giá trị 6, 8, 5, 7

Các hàm sau cho kết quả gi?

= AVERAGE(C5:D6)

= AVERAGE(C5:D6, 9)

= AVERAGE(C5:D6, D5)

c Hàm xác định giá trị lớn nhất

- Tên hàm:MAX

- Cách nhập = MAX(biến 1, biến 2, …, biến n); Trong đó biến 1,biến 2, …, biến n + Các biến phân cách bởi dấu phẩy + Biến có thể là các số, có thể là địa chỉ ô tính hoặc địa chỉ khối ( số lượng các biến không hạn chế )

Ví dụ 1:

=Max(7,8,9) cho kết quả là: 9

Ví dụ 2: Giả sử khối ô C5:D6 lần lượt chứa các giá trị 6, 8, 5, 7 Các hàm sau cho kết quả gi?

= Max(C5:D6)

= Max(C5:D6, 9)

= Max(C5:D6, D5)

d Hàm xác định giá trị nhỏ nhất.

- Tên hàm: MIN

- Cách nhập

= MIN(biến 1, biến 2, …, biến n);

Trong đó biến 1,biến 2, …, biến n + Các biến phân cách bởi dấu phẩy + Biến có thể là các số, có thể là địa chỉ ô tính hoặc địa chỉ khối ( số lượng các biến không hạn chế )