Nhớ lại vụ mùa trước, nghĩ đến những mùa sau, hay nghĩ đến một ngày mai sẽ khác… Suốt một đời người, từ thủa lọt lòng trong chiếc nôi tre, đến khi nhắm mắt, xuôi tay, nằm trên giường tre[r]
Trang 2- Bố cục
Gồm bốn phần:
Phần 1: Từ đầu cho đến “Chí khí nh ư ngư ời” – Giới thiệu chung về cây tre Việt Nam
Phần 2: Tiếp đến “chung thuỷ”: - Cây tre gắn bó với con ng ười trong cuộc sống lao động và sinh hoạt
Phần 3: Từ câu tiếp đến “anh hùng chiến đấu”: -tre trong chiến đấu bảo vệ quê hư ơng
Phần 4: Phần còn lại: Tre trong hiện tại và tương lai
Trang 32 Đọc – chú thích.
Chú thích: Một thế kỉ “văn minh”, “khai hoá”: chỉ thời kì
thực dân Pháp đô hộ nư ớc ta, cách nói mỉa mai, vì bọn Thực dân Pháp th ường rêu rao là đã “khai hoá văn minh” cho các xứ thuộc địa
Trang 4II Đọc – hiểu văn bản
1 Giới thiệu chung về cây tre.
Là ng ười bạn thân của nông dân Việt Nam, bạn thân của nhân dân Việt Nam
N ước Việt Nam xanh muôn ngàn cây lá khác nhau Cây nào cũng
đẹp, cây nào cũng quý, như ng thân thuộc nhất vẫn là tre nứa Tre
Đồng Nai, nứa Việt Bắc, tre ngút ngàn Điện Biên Phủ, luỹ tre thân mật làng tôi… đâu đâu ta cũng có đâu đâu ta cũng có nứa tre làm bạn
Trang 5Tre, nøa, tróc , mai, vÇu mÊy chôc lo¹i kh¸c nhau, như ng cïng mét mÇm non m¨ng mäc th¼ng Vµo ®©u tre còng sèng, ë ®©u tre còng xanh tèt D¸ng tre v ư¬n méc m¹c, mµu tre t ư¬i nhòn nhÆn Råi tre lín lªn cøng c¸p, dÎo dai, v÷ng ch¾c Tre tr«ng thanh cao, gi¶n dÞ, chÝ khÝ nh ng ưêi
Trang 6
2 Tre trong cuộc sống lao động, sinh hoạt
Bóng tre trùm lên âu yếm
làng, bản, xóm thôn D ưới
bóng tre của ngàn x a, thấp
thoáng mái đình mái chùa cổ
kính D ưới bóng tre xanh ta
gìn giữ một nền văn hoá lâu
đời Dư ới bóng tre xanh, đã
từ lâu đời, ng ười dân cày
Việt Nam dựng nhà, dựng
cửa, vỡ ruộng, khai hoang
Tre ăn ở với ng ười đời đời,
kiếp kiếp
* Trong cuộc sống
Trang 7* Trong lao động
Tre, nứa, mai, vầu giúp ngư ời trăm
nghìn công việc khác nhau Tre là
cánh tay của ng ười nông dân:
Cánh đồng ta năm đôi ba vụ
Tre với ngư ời vất vả quanh năm
Tre với ngư ời nh ư thế đã mấy nghìn
năm Một thế kỉ “văn minh”, “khai
hoá” của thực dân cũng không làm ra
đ ợc một tấc sắt Tre vẫn còn phải vất ư
vả mãi với ngư ời Cối xay tre nặng nề
quay, từ nghìn đời nay, xay nắm thóc
2 Tre trong cuộc sống lao động, sinh hoạt
Trang 82 Tre trong cuộc sống lao động, sinh hoạt
* Trong sinh hoạt
2 Tre trong cuộc sống lao động, sinh hoạt
* Trong sinh hoạt
Giang trẻ lạt, buộc mềm, khít chặt như những mối tình quê cái thủa ban đầu th ường nỉ non dư ới bóng tre, bóng nứa:
Lạt này gói bánh ch ưng xanh
Cho mai lấy trúc, cho anh lấy nàng… đâu đâu ta cũng có
Tre còn là nguồn vui duy nhất của tuổi thơ Các em bé còn có đồ chơi gì nữa ngoài mấy que truyền đánh chắt
bằng tre
Tuổi già hút thuốc làm vui Với chiếc điếu cày tre là khoan khoái Nhớ lại vụ mùa tr ớc, nghĩ đến những mùa ư sau, hay nghĩ đến một ngày mai sẽ khác… đâu đâu ta cũng có
Suốt một đời ng ười, từ thủa lọt lòng trong chiếc nôi
tre, đến khi nhắm mắt, xuôi tay, nằm trên gi ường tre, tre với mình, sống có nhau, chết có nhau, chung thuỷ
Trang 9L¹t nµy gãi b¸nh ch ưng xanh Cho mai lÊy tróc, cho anh lÊy nµng… ®©u ®©u ta còng cã
Trang 102 Tre trong cuộc sống lao động, sinh hoạt
* Trong sinh hoạt
2 Tre trong cuộc sống lao động, sinh hoạt
* Trong sinh hoạt
Giang trẻ lạt, buộc mềm, khít chặt như những mối tình quê cái thủa ban đầu thư ờng nỉ non dư ới bóng tre, bóng nứa:
Lạt này gói bánh chư ng xanh
Cho mai lấy trúc, cho anh lấy nàng… đâu đâu ta cũng có
Tre còn là nguồn vui duy nhất của tuổi thơ Các em bé còn có đồ chơi gì nữa ngoài mấy que truyền đánh chắt
bằng tre
Tuổi già hút thuốc làm vui Với chiếc điếu cày tre là khoan khoái Nhớ lại vụ mùa tr ước, nghĩ đến những mùa sau, hay nghĩ đến một ngày mai sẽ khác… đâu đâu ta cũng có
Suốt một đời người, từ thủa lọt lòng trong chiếc nôi
tre, đến khi nhắm mắt, xuôi tay, nằm trên giư ờng tre, tre với mình, sống có nhau, chết có nhau, chung thuỷ
Trang 11Suốt một đời ng ười, từ thủa lọt lòng trong chiếc nôi tre,
đến khi nhắm mắt, xuôi tay, nằm trên gi ường tre, tre với mình, sống có nhau, chết có nhau, chung thuỷ
Trang 123 Trong chiến đấu bảo vệ tổ quốc
Ng ời x a có câu: “Trúc dẫu cháy, đốt ngay vẫn thẳng” Tre
là thẳng thắn, bất khuất! Ta kháng chiến, tre lại là đồng chí chiến đấu của ta Tre vốn cùng ta làm ăn, lại vì ta mà cùng ta
đánh giặc
Buổi đầu, không một tấc sắt trong tay, tre là tất cả, tre là
vũ khí Muôn ngàn đời biết ơn chiếc gậy tầm vông đã dựng nên thành đồng tổ quốc! Và sông Hồng bất khuất có cái
chông tre
Gậy tre, chông tre chống lại sắt thép của quân thù Tre
xung phong vào xe tăng, đại bác Tre giữ làng, giữ n ớc, giữ ư mái nhà tranh, giữ đồng lúa chín Tre hi sinh để bảo vệ con
ng ười Tre, anh hùng lao động! Tre, anh hùng chiến dấu!
Trang 13Gậy tre, chông tre chống lại sắt thép của quân thù Tre xung phong vào xe tăng, đại bác Tre giữ làng, giữ n ớc, giữ mái nhà tranh, giữ đồng lúa chín Tre hi sinh để bảo vệ con ng ười Tre, anh hùng lao động! Tre, anh hùng chiến dấu!
Trang 144 Tre trong hiện tại và tương lai
Nhạc của trúc, nhạc của tre là khúc nhạc của đồng quê Nhớ một buổi tr a nào nồm nam cơn gió thổi, khóm tre làng rung lên man mác khúc nhạc đồng quê
Diều bay, diều lá tre bay lư ng trời… đâu đâu ta cũng có
Sáo tre, sáo trúc vang lư ng trời
Gió nâng tiếng sáo, gió nâng cánh diều
Trời cao lồng lộng, đồng ruộng mênh mông hãy lắng
nghe tiếng hát giữa trời cao của trúc của trúc, của tre… đâu đâu ta cũng có
“Tre già măng mọc” Măng mọc trên phù hiệu ở ngực thiếu nhi Việt Nam, lứa măng non của n ước Việt Nam
dân chủ cộng hoà
* Trong hiện tại
Trang 15
“Tre giµ m¨ng mäc” M¨ng mäc trªn phï hiÖu ë ngùc thiÕu nhi ViÖt Nam, løa m¨ng non cña n ưíc ViÖt Nam d©n chñ céng hoµ
Trang 16* Trong tư ơng lai
Các em , các em rồi đây lớn lên, sẽ quen dần với sắt, thép
và xi măng cốt sắt
Như ng, nứa, tre sẽ còn mãi với các em, còn mãi với dân tộc Việt Nam, chia bùi sẻ ngọt của những ngày mai t ươi hát, còn mãi với chúng ta, vui hạnh phúc, hoà bình
Ngày mai, trên đất n ước này, sắt, thép có thể nhiều hơn tre, nứa Nh ưng, trên đường trư ờng ta dấn b ước, tre xanh vẫn là bóng mát Tre vẫn mang khúc nhạc tâm tình Tre càng t ơi những cổng chào thắng lợi Những chiếc đu tre vẫn d ớn lên bay bổng Tiếng sáo diều tre cao vút mãi.ư
Cây tre Việt Nam! Cây tre xanh, nhũn nhặn, ngay thẳng, thuỷ chung, can đảm Cây tre mang những đức tính của
người hiền là tư ợng trư ng cao quý của dân tộc Việt Nam
Trang 17* Tổng kết
1 Nghệ thuật: Cảm xúc dồi dào; nhịp điệu chi tiết, hình ảnh chọn lọc
thơ, ca dao, có vần
2 Nội dung: Cây tre là ng ười bạn thân thiết lâu đời của
ngư ời nông dân và nhân dân Việt Nam Cây tre cú vẻ
đẹp bình dị và nhiều phẩm chất quý báu Cây tre đã trở thành biểu t ượng của đất n ước Việt Nam, dân tộc Việt Nam
Trang 18C Hoạt động thực hành.
Em hãy tìm một số câu tục ngữ, ca dao, thơ truyện cổ
tích Việt Nam có nói đến cây tre ý nghĩa của hình ảnh cây tre qua câu tục ngữ, ca dao, câu thơ, truyện cổ đó
D Hoạt động ứng dụng
? Tìm những hình ảnh có biểu tư ợng cây tre trong đời sống Cây tre có ý nghĩa gì trong đời sống văn hoá tinh thần của dân tộc trong cuộc sống hôm nay
Trang 19Hướng dẫn về nhà.
Học bài, hiểu đ ược giá trị nghệ thuật và nội dung của văn bản -Soạn bài: “Câu trần thuật đơn”