Khái niệm Tư tưởng Hồ Chí Minh là một hệ thống quan điểm toàn diện và sâu sắc vềnhững vấn đề cơ bản của cách mạng Việt Nam, kết quả của sự vận dụng và pháttriển sáng tạo chủ nghĩa Mác-Lê
Trang 1Câu 1: Phân tích nội dung, khái niệm, quá trình hình thành và phát triển Tư tưởng Hồ Chí Minh? Liên hệ bản thân
1 Khái niệm
Tư tưởng Hồ Chí Minh là một hệ thống quan điểm toàn diện và sâu sắc vềnhững vấn đề cơ bản của cách mạng Việt Nam, kết quả của sự vận dụng và pháttriển sáng tạo chủ nghĩa Mác-Lênin vào điều kiện cụ thể của nước ta, kế thừa vàphát triển các giá trị truyền thống tốt đẹp của dân tộc, tiếp thu tinh hoa văn hóanhân loại; là tài sản tinh thần vô cùng to lớn và quý giá của Đảng và dân tộc ta,mãi mãi soi đường cho sự nghiệp cách mạng của Nhân dân ta giành thắng lợi
(Cương lĩnh xây dựng đất nước trong thời kỳ quá độ lên chủ nghĩa xã hội).
2 Nội dung của tư tưởng Hồ Chí Minh
Nội dung của tư tưởng Hồ Chí Minh chính là tư tưởng về giải phóng dântộc, giải phóng giai cấp, giải phòng con người Nội dung tư tưởng Hồ Chí Minhbao gồm một hệ thống các quan điểm cơ bản về chính trị, các quan điểm về kinh
tế, văn hóa, xây dựng con người xã hội chủ nghĩa và phương pháp cách mạng
3 Nguồn gốc tư tưởng Hồ Chí Minh
Thứ nhất: Giá trị truyền thống tốt đẹp của dân tộc
Đó là chủ nghĩa yêu nước và ý chí bất khuất, tự lực tự cường để dựngnước và giữ nước được hun đúc qua hàng ngàn năm lịch sử; Trải qua hàng nghìnnăm hun đúc, chủ nghĩa yêu nước Việt Nam là giá trị tinh thần cao nhất của dântộc ta, nhưng có đặc điểm sâu sắc là nó mang trong mình một giá trị kép: Yêunước-Thương dân, Thương dân-Yêu nước Vấn đề dân tộc vì thế gắn liền vớivấn đề con người trong tất cả các lĩnh vực của đời sống con người
Là tinh thần cộng đồng, truyền thống đoàn kết, tương thân, tương ái; tinhthần lạc quan yêu đời, ý thức dân chủ, tất cả được nuôi dưỡng trong quá trìnhdựng nước, giữ nước và trở thành giá trị truyền thống tốt đẹp của dân tộc
Trang 2Những giá trị này được biểu hiện trong kinh tế nhưng trong chế độ ruộng đấtcông điền; về xã hội là vấn đề dân chủ và tự chủ trong tổ chức làng xã, xây dựnghương ước; trong văn hóa là sự tôn vinh các giá trị anh hùng, thờ phụng nhữngngười có công dựng nước, giữ nước, xây dựng làng xã, nghề nghiệp và trọngngười hiền tài Con người cá nhân trong lịch sử Việt Nam quan hệ chặt chẽ vớicộng đồng, làng xã và dân tộc.
Là truyền thống Dũng cảm, cần cù, hiếu học, thông minh, sáng tạo củadân tộc Việt Nam trong lao động, trong chiến đấu, đồng thời luôn mở rộng đónnhận những giá trị văn minh của nhân loại để bảo tồn dân tộc và phát triển đấtnước Thu nhận cái hay để tồn tại, phát triển là tư duy mở, mềm dẻo của conngười Việt Nam Một dân tộc sau hàng ngàn năm là nô lệ, bị cưỡng bức đồnghóa về thể chất và tinh thần nhưng vẫn không chịu khuất phục, kiên nhẫn chịuđựng và nuôi dưỡng ý thức độc lập dân tộc rồi lại đứng lên dành lấy độc lập dântộc, xây dựng một quốc gia là sự thật lịch sử dân tộc Việt Nam Sức mạnh ấy lànhững giá trị truyền thống tốt đẹp
Trong những giá trị truyền thống tốt đẹp đó, Chủ nghĩa yêu nước-nhânvăn Việt Nam là cội nguồn, là giá trị văn hóa truyền thống tốt đẹp, là điểm xuấtphát, là động lực lên đường cứu nước và là bộ lọc các học thuyết để Hồ ChíMinh lựa chọn, tiếp nhận tinh hoa văn hóa nhân loại mà đỉnh cao của nó là chủnghĩa Mác-Lê nin Chủ tịch Hồ Chí Minh đã từng nói: Lúc đầu, chính chủ nghĩayêu nước chứ chưa phải chủ nghĩa cộng sản đã đưa tôi theo Lê nin và Quốc tếthứ Ba
Thứ hai: Tiếp thu tinh hoa văn hóa phương Đông và phương Tây
Tư tưởng Hồ Chí Minh cũng có nguồn gốc từ tư tưởng và văn hóa nhânloại bao gồm văn hóa phương Đông và văn hóa phương Tây Đặc biệt là văn hóaphương Đông qua những giá trị tích cực của nho giáo, Phật giáo… Về văn hóaphương Tây Người đã tới Pháp, Mỹ, Anh và trực tiếp khảo sát mọi mặt củanhững nơi khởi nguồn của ba cuộc cách mạng tư sản điển hình trên thế giới Tưtưởng cách mạng tiến bộ của các cuộc cách mạng này đã tác động mạnh mẽ đến
Hồ Chí Minh Đó là những tư tưởng cơ bản của chủ nghĩa dân tộc và nhân văntrong cách mạng tư sản Mỹ và Pháp với quyền dân tộc, quyền con người và tưtưởng dân chủ mà nội dung của nó là Tự do- Bình đẳng-Bác ái Đây là nhữngđiểm mới về tư tưởng trong tinh hoa văn hóa phương Tây đã tác động mạnh mẽđến suy nghĩ, hành động và tư tưởng Hồ Chí Minh
Thứ ba: Chủ nghĩa Mác-Lênin- chủ nghĩa chân chính nhất, chắc chắn
nhất, cách mạng nhất
Trang 3Đây là cơ sở thế giới quan và phương pháp luận của tư tưởng Hồ ChíMinh Đây chính là hạt nhân cơ bản của tư tưởng Hồ Chí Minh, nguồn gốc quantrọng nhất để hình thành nên tư tưởng Hồ Chí Minh, tạo sự khác biệt của tưtưởng Hồ Chí Minh Tiếp nhận chủ nghĩa Mác-Lê nin, Hồ Chí Minh từ mộtngười yêu nước trở thành một người cộng sản, người đã trở thành người thamgia sáng lập Đảng Cộng sản Pháp Với thế giới quan và phương pháp luận Mác-xít, Hồ Chí Minh có sự chuyển biến về chất nhận thức cách mạng của mình để
có thể tiếp thu và chuyển hóa những giá trị tích cực và tiến bộ của nhân loại,giúp cho người hình thành được một hệ thống những quan điểm cơ bản về cáchmạng Việt Nam, từ bước hình thành tư tưởng Hồ Chí Minh về giải phóng dântộc, giải phóng giai cấp, giải phóng con người
Chủ nghĩa Mác – Lê nin chính là nguồn gốc lý luận, là cơ sở chủ yếu đểhình thành, phát triển của tư tưởng Hồ Chí Minh và tư tưởng Hồ Chí Minh chính
là sự vận dụng sáng tạo, phát triển, làm phong phú chủ nghĩa Mác-lê nin trongthời đại mới
Thứ tư: trí tuệ và hoạt động thực tiễn của Hồ Chí Minh
Đó là trí tuệ thông minh, luôn tư duy độc lập, tự chủ, sáng tạo, óc phêphán tinh tường, sáng suốt Đó là sự khổ công học tập, là nghị lực phi thườngnhằm chiếm lĩnh tri thức của nhân loại, vốn kinh nghiệm đấu tranh phong phúcủa phong trào giải phóng dân tộc và phong trào công nhân thế giới để có thểđến với chủ nghĩa Mác-Lê nin và vận dụng phát triển sáng tạo vào điều kiện cụthể của Việt Nam Đó là tâm hồn của một nhà yêu nước, một chiến sĩ nhiệt thành
cách mạng mà suốt đời “Hết lòng, hết sức phục vụ Tổ quốc, phục vụ cách mạng, phục vụ cách mạng, phục vụ nhân dân” và hết lòng thương yêu những người
cùng khổ, nhân loại bị áp bức Tư tưởng Hồ Chí Minh có cội nguồn và đượchình thành từ các giá trị truyền thống tốt đẹp của dân tộc, tinh hoa văn hóa củanhân loại mà đỉnh cao là chủ nghĩa Mác- Lê nin thông qua hoạt động trí tuệ vàthực tiễn của con người
Như vậy, tư tưởng Hồ Chí Minh có cội nguồn và được hình thành từ cácgiá trị truyền thống tốt đẹp của dân tộc, tinh hoa văn hóa của nhân loại mà đỉnhcao là chủ nghĩa Mác-Lê nin thông qua hoạt động trí tuệ và thực tiển của Người
4 Quá trình hình thành và phát triển của tư tưởng Hồ Chí Minh
a Từ năm 1890-1911: Tiếp nhận chủ nghĩa yêu nước và hình thành ý chí cứu nước
Đây là giai đoạn Nguyễn Sinh Cung tiếp nhận các giá trị truyền thống tốtđẹp của dân tộc là chủ nghĩa yêu nước - nhân văn Việt Nam từ gia đình, quê
Trang 4hương Tiếp nhận văn hóa phương Đông Việt Nam qua nền giáo dục Nho giáoViệt Nam và bắt đầu tiếp xúc với văn hóa phương Tây Nguyễn Tất Thành quyếtđịnh đi theo con đường mới, tìm mẫu hình mới cho sự nghiệp giải phóng dân tộc
và con người Việt Nam
b Từ năm 1911-1920: Đi tìm đường cứu nước
Đây là giai đoạn Nguyễn Tất Thành đi sang phương Tây, đến các châu lụckhảo sát, tìm hiểu một cách toàn diện đời sống của các dân tộc, tiếp thu tinh hoavăn hóa của nhân loại và nghiên cứu các cuộc cách mạng tư sản điển hình trênthế giới, đặc biệt là cách mạng tư sản Anh, Pháp, Mỹ Nguyễn Ái Quốc đến vớichủ nghĩa Mác-Lênin sau khi Người tiếp xúc với Luận cương của Lênin về vấn
đề dân tộc và thuộc địa, tìm ra con đường của cách mạng Việt Nam chỉ có thể làcon đường cách mạng vô sản Người đã biểu quyết tán thành Quốc tế III, thamgia sáng lập Đảng Cộng sản Pháp
c Từ năm 1920-1930: Tư tưởng Hồ Chí Minh hình thành
Đây là giai đoạn Người tham gia và trưởng thành qua thực tiễn trongphong trào Cộng sản quốc tế và giải phóng dân tộc thế giới, bắt đầu tiến hànhtruyền bá chủ nghĩa Mác-Lênin Thông qua các tác phẩm như Bản án chế độthực dân Pháp (1925), Đường cách mệnh (1927), Chính cương vắn tắt của Đảng,Sách lược vắn tắt của Đảng, Chương trình vắn tắt của Đảng, Điều lệ vắn tắt(1930) của Đảng Cộng sản Việt Nam khẳng định những luận điểm cơ bản vềcách mạng giải phóng dân tộc và cách mạng Việt Nam
d Từ năm 1930-1969: Tư tưởng Hồ Chí Minh được thực hiện và phát triển ở Việt Nam
Tư tưởng Hồ Chí Minh gặp khó khăn thử thách (1930-1940)
Xây dựng Đảng Cộng sản Việt Nam với đường lối cách mạng vô sản quacác văn kiện đầu tiên là Chính cương vắn tắt của Đảng, Sách lược vắn tắt củaĐảng, Chương trình vắn tắt của Đảng, Điều lệ vắn tắt (1930) của Đảng là sựsáng tạo của Hồ Chí Minh khi vận dụng nghĩa Mác-Lênin vào hoàn cảnh cụ thểcủa Việt Nam
Do tình hình thực tiễn lúc bấy giờ và bị chi phối bởi các quan điểm tảkhuynh của Quốc tế Cộng sản, Hội nghị lần thứ nhất Ban Chấp hành Trungương Đảng (10-1930) đã chỉ trích, phê bình xung quanh các vấn đề về mối quan
hệ dân tộc - giai cấp, vấn đề Mặt trận Dân tộc thống nhất, tên Đảng và ra nghịquyết thủ tiêu các văn kiện này, đồng thời quyết định đổi tên Đảng Cộng sảnViệt Nam thành Đảng Cộng sản Đông Dương Nguyễn Ái Quốc vẫn kiên trìquan điểm của mình Chỉ sau khi Đại hội VII Quốc tế Cộng sản (7-1935) phê
Trang 5phán khuynh hướng tả khuynh, biệt phái trong phong trào cộng sản quốc tế và từthực tiễn cách mạng nước ta, Đảng ta từng bước điều chỉnh và đề ra những chủtrương theo quan điểm đúng đắn của Nguyễn Ái Quốc.
Tư tưởng Hồ Chí Minh được thực hiện đúng đắn ở Việt Nam
Tháng 5-1941, Hồ Chí Minh triệu tập và chủ trì Hội nghị Trung ươngĐảng lần thứ 8 Tại Hội nghị này, những quan điểm của Hồ Chí Minh về đườnglối cách mạng Việt Nam, chủ yếu là giải quyết mối quan hệ dân tộc - giai cấp,đặt quyền lợi dân tộc giải phóng cao hơn hết thảy, đoàn kết toàn dân trong xâydựng lực lượng cách mạng, xây dựng mặt trận đoàn kết dân tộc và phương phápcách mạng Hồ Chí Minh được khẳng định Với những quan điểm đúng đắn đó,Mặt trận Việt Minh được Đảng ta tổ chức đã phát triển mạnh mẽ, thúc đẩyphong trào giải phóng dân tộc trên cả nước, đồng thời tạo ra cơ sở chính trị vữngchắc cho sự ra đời của lực lượng vũ trang Nhân dân Đó là những nhân tố cănbản đưa tới thành công của Cách mạng Tháng Tám 1945
Tư tưởng Hồ Chí Minh phát triển trong điều kiện mới
Nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa ra đời, nước ta bước vào kỷ nguyênđộc lập và chủ nghĩa xã hội, tư tưởng Hồ Chí Minh được phát triển đáp ứng tìnhhình, nhiệm vụ cách mạng mới Quan điểm của Người về xây dựng nhà nướcdân chủ mới ở nước ta; về những vấn đề chính trị, đối nội, đối ngoại; về xâydựng nền kinh tế, văn hóa, con người mới v.v để bảo vệ thành quả của Cáchmạng Tháng Tám
Quan điểm về vừa kháng chiến, vừa kiến quốc, thực hiện toàn dân khángchiến, toàn diện kháng chiến, trường kỳ chống thực dân Pháp xâm lược Đại hộiđại biểu toàn quốc lần thứ II của Đảng (1951) là sự phát triển tư tưởng Hồ ChíMinh trong xây dựng Đảng ta qua Cương lĩnh, Điều lệ, tên mới của Đảng làĐảng Lao động Việt Nam và về đường lối cách mạng Việt Nam từ cách mạngdân tộc dân chủ Nhân dân tiến lên cách mạng xã hội chủ nghĩa
Sau Hiệp định Giơnevơ năm 1954, đất nước bị chia cắt làm hai miền, tưtưởng Hồ Chí Minh được phát triển đáp ứng tình hình, nhiệm vụ mới Hồ Chí
Minh đã để lại cho toàn Đảng, toàn dân ta bản Di chúc thiêng liêng, chỉ rõ sự tất
thắng của sự nghiệp chống Mỹ, cứu nước; tổng kết những bài học của cáchmạng Việt Nam; chỉ ra những phương hướng lớn để xây dựng đất nước sauchiến tranh
5 Liên hệ bản thân
Qua nghiên cứu về lịch sử hình thành, phát triển của tư tưởng Hồ ChíMinh, bản thân tôi rút ra một số điểm tâm đắc như sau:
Trang 6a) Về quá trình hình thành tư tưởng Hồ Chí Minh: Đối với tiến trình
phát triển của lịch sử dân tộc, sự kiện Bác Hồ quyết tâm ra đi tìm đường cứunước là một dấu son mở đầu trang sử mới trong lịch sử dân tộc Việt Nam Từchủ nghĩa yêu nước, Người đến với Chủ nghĩa Mác-Lênin, lựa chọn ra conđường cách mạng Việt Nam: Độc lập dân tộc gắn liền với chủ nghĩa xã hội, conđường cách mạng đúng đắn, phù hợp với điều kiện thực tiễn của lịch sử nước ta,đưa cách mạng nước ta đến thành công…
Cuộc hành trình của Hồ Chí Minh là một bước ngoặt lớn của cách mạng,làm cho chủ nghĩa yêu nước vươn lên tầm thời đại, mà sau này là biểu tượngtrong hai cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp và đế quốc Mỹ, trong cuộc táithiết và phát triển đất nước theo con đường đi lên xã hội chủ nghĩa Cuộc hànhtrình tìm đường cứu nước của Bác Hồ đã tạo nên những bước ngoặc lớntrongcách mạng Việt Nam, đã làm thay đổi hướng phát triển của lịch sử và thayđổi số phận của cả dân tộc Việt Nam trong thế kỷ 20
Thông qua quá trình đó của cuộc hành trình vĩ đại đến với các dân tộc,chủng tộc ở các châu lục, đặc biệt là trải qua thực tiễn đấu tranh cách mạng ởnhiều nước đã nâng cao trí tuệ, làm giàu văn hóa và mở rộng thế giới quan choNgười - từ tầm mức dân tộc đến nhân loại
Đó là cơ sở tạo ra sự khác biệt giúp cho Người thấu hiểu được sự tươngđồng và khác biệt giữa triết lý phương Đông và phương Tây; đã nhận thấynguồn gốc trực tiếp nỗi khổ đau chung của các dân tộc thuộc địa và những ngườilao động, không phân biệt chủng tộc, màu da, trên hành tinh này và đi tới khẳngđịnh: vấn đề giải phóng dân tộc, giải phóng con người không chỉ là nhu cầu củadân tộc và con người Việt Nam mà là của các dân tộc bị áp bức và nhân dân cầnlao trên thế giới
b) Quá trình hình thành tư tưởng Hồ Chí Minh ở giai đoạn thứ nhất cho tôi thấy nhiều ý nghĩa:
Bằng trực tiếp khảo sát tại quê hương của các cuộc cách mạng tư sản điểnhình (Pháp, Anh và Mỹ), với trí tuệ thiên tài của mình, Nguyễn Tất Thành đãphát hiện và tiếp nhận “những lời bất hủ” mang giá trị chung của nhân loại vềquyền dân tộc và quyền con người được ghi trong Tuyên ngôn độc lập của nước
Mỹ và Tuyên ngôn nhân quyền và dân quyền của nước Pháp Đồng thời, Ngườicũng thấy rõ hạn chế giữa lí thuyết và thực tế mà nổi bật là tính chất “không đếnnơi” của các cuộc cách mạng này Những kết luận trên đây không phải chỉ là kếtquả của sự trải nghiệm
Trang 7Chỉ với tầm trí tuệ không ngừng được nâng cao, trên cơ sở được làm giàu
về các giá trị văn hóa-văn minh nhân loại và với một tầm nhìn thế giới trongphân tích lý luận và kiểm nghiệm thực tiễn, Nguyễn Tất Thành mới có thể đúcrút thành những kết luận khoa học đúng đắn có giá trị quan trọng như vậy Do
đó, Người không chỉ dừng lại ở phân tích lý luận và thực tiễn để chọn lọc vàthâu thái các giá trị văn hóa - văn minh nhân loại, mà còn trên cơ sở các kết luận
đó, tìm lời giải đáp những vấn đề đang được đặt ra trong lịch sử tiến hóa của loàingười
Với những biến cố lịch sử trong một thế kỉ qua, từ sự bế tắc trong đườnglối cứu nước hồi đầu thế kỉ XX, với sự hy sinh của biết bao bậc tiên liệt chonhiệm vụ mở lối, tìm đường cho dân tộc, đến thực tiễn của những thắng lợi đãđạt được trong trong cuộc tranh đấu giành và bảo vệ quyền dân tộc cơ bản cũngnhư trong xây dựng Tổ quốc xã hội chủ nghĩa theo con đường mà Chủ tịch HồChí Minh lựa chọn, chúng ta càng thấu hiểu thêm ý nghĩa lịch sử và thời đại của
sự kiện đi ra thế giới (với với phương hướng và pháp mới) để thâu thái nhữnggiá trị văn hóa-văn minh nhân loại mưu tìm con đường cho sinh tồn và phát triểncủa dân tộc mà Người đã thực hiện
c) Về nguồn gốc hình thành:
Đi từ Dân tộc đến Nhân loại, tiếp thu chủ nghĩa Marx-Lenin là quá trình
từ nhận thức cảm tính đến khoa học Với thế giới quan khoa học và cách mạng,Bác đã phát hiện và nhận thức được quy luật tiến hóa, xu thế phát triển trongtiến trình đi lên của loài người và đi tới khẳng định: “Muốn cứu nước và giảiphóng dân tộc không có con đường nào khác con đường cách mạng vô sản.”
d) Một số bài học rút ra cho bản thân:
- Không nề hà khó khăn dám dấn thân, bất chấp hoàn cảnh khó khăn.Không ngừng tìm tòi con đường mới, cách làm mới trong công tác, trong chuyênmôn, trong hoạt động đoàn thể Tại cơ quan Sở Tư pháp, trong thời gian sinhhoạt Chi đoàn tôi nhận thấy: Chi đoàn cần tăng cường giao lưu giữa các đoànviên với nhau, với các đoàn viên trong Đoàn Sở và các chi đoàn bạn để khôngngừng học hỏi, học tập mở mang kiến thức từ phong cách kỹ năng làm việc,quan điểm về nghề nghiệp, đặc thù công việc, những cách làm hay, mô hình haycủa bạn để từ đó rút ra cho chính bản thân mình những bài học riêng qua đó tựhoàn thiện bản thân trong cách làm việc nâng cao chất lượng, hiệu quả công việccũng như đóng góp cho chi đoàn, cho cơ quan những sáng kiến, ý kiến cải tiếncông tác
Trang 8- Luôn tích cực chủ động: Ngày nay, trong sự nghiệp xây dựng và bảo vệ
Tổ quốc, với các giá trị trên đây, sự kiện lịch sử Nguyễn Tất Thành ra đi tìmđường cứu nước càng có ý nghĩa thực thực tiễn Với đường lối đổi mới củaĐảng, trên thực tế, sự hội nhập quốc tế của Việt Nam cũng là tiếp tục quá trìnhdân tộc ta đi ra thế giới trong điều kiện lịch sử mới theo tư tưởng Hồ Chí Minh
để thâu nhận các giá trị văn hóa-văn minh nhân loại và nắm bắt xu thế phát triểncủa loài người nhằm vận dụng và tiến hành thắng lợi sự nghiệp công nghiệp hóa,hiện đại hóa đất nước, tạo ra các điều kiện để thực hiện ngày một hoàn chỉnh cácnội dung của tiêu chí Độc lập-Tự Do-Hạnh phúc cho dân tộc Việt Nam
Câu 2: Trình bày tư tưởng Hồ Chí Minh về độc lập dân tộc gắn liền với chủ nghĩa xã hội? Làm rõ trong giai đoạn hiện nay độc lập dân tộc gắn liền với chủ nghĩa xã hội vẫn là con đường duy nhất, đúng đắn Liên hệ bản thân đồng chí
1 Khái niệm tư tưởng Hồ Chí Minh
Tư tưởng Hồ Chí Minh là một hệ thống quan điểm toàn diện và sâu sắc vềnhững vấn đề cơ bản của cách mạng Việt Nam, kết quả của sự vận dụng và pháttriển sáng tạo chủ nghĩa Mác-Lênin vào điều kiện cụ thể của nước ta, kế thừa vàphát triển các giá trị truyền thống tốt đẹp của dân tộc, tiếp thu tinh hoa văn hóanhân loại; là tài sản tinh thần vô cùng to lớn và quý giá của Đảng và dân tộc ta,mãi mãi soi đường cho sự nghiệp cách mạng của Nhân dân ta giành thắng lợi
(Cương lĩnh xây dựng đất nước trong thời kỳ quá độ lên chủ nghĩa xã hội).
2 Tư tưởng Hồ Chí Minh về tính tất yếu của độc lập dân tộc gắn với chủ nghĩa xã hội
Đòi hỏi khách quan của cách mạng Việt Nam từ đầu thế kỷ XX Thực dânPháp xâm lược nước ta từ cuối thế kỷ XIX đến đầu thế kỷ XX Trong quá trìnhtìm kiếm thuộc địa, thực dân pháp đã nhòm ngó Việt Nam từ thế kỷ XVII, chođến thế kỷ XIX, tiến hành xâm lược Việt Nam
Phong trào yêu nước chống thực dân pháp, đòi độc lập dân tộc của nhândân ta cuối TK XIX đầu TK XX Trước sự xâm lược của thực dân pháp, phongtrào kháng chiến chống thực dân pháp của nhân dân ta đã nổ ra mạnh mẽ, trong
đó tiêu biểu là phong trào Cần Vương và các cuộc khởi nghĩa khác đều diễn ra.Tuy nhiên chưa có một đường lối cách mạng đúng đắn cho nên đã dẫn đến thấtbại nặng nề
Đòi hỏi mới về con đường cứu nước của Việt Nam đầu thế kỷ XX Trướctình hình của đất nước như vậy Với lòng yêu nước nồng nàn Nguyễn Tất Thành
Trang 9đã ra đi tìm đường cứu nước Người đã nghiên cứu Cách mạng tư sản Mỹ,nghiên cứu cách mạng tư sản Pháp, đặc biệt là nghiên cứu Cách mạng thángMười Nga năm 1917 và đã khẳng định: “Trong thế giới bây giờ chỉ có cáchmệnh Nga là đã thành công đến nơi, nghĩa là dân chúng được hưởng cái hạnhphúc tự do, bình đẳng thật, không phải tự do và bình đẳng giả dối như đế quốcchủ nghĩa Pháp khoe khoang bên An Nam” Từ nghiên cứu kinh nghiệm cáchmạng trên thế giới, nhất là Cách mạng Tháng Mười Nga, Nguyễn Ái Quốc nhậnthấy, Việt Nam muốn giành độc lập, tự do phải đi theo con đường cách mạng vôsản…
Chủ nghĩa Mác-Lê nin soi đường cho cách mạng Việt Nam Nguyễn ÁiQuốc từ người yêu nước trở thành người cộng sản Đến với Chủ nghĩa Mác-Lênin là bước ngoặt trọng đại trong quá trình khảo sát, nghiên cứu lí luận cáchmạng của Nguyễn Ái Quốc Để đáp ứng đòi hỏi khách quan của cách mạng ViệtNam đặt ran gay từ thế kỷ XX, trên cơ sở nghiên cứu kinh nghiệm của các cuộccách mạng trên thế giới và đi đến lập trường cách mạng của chủ nghĩa Mác-Lênin, Nguyễn Ái Quốc xác lập con đường cách mạng Việt Nam phải đi theo quỹđạo của cách mạng vô sản Người nói: “Muốn cứu nước và giải phóng dân tộckhông có con đường nào khác là con đường cách mạng vô sản”
3 Tư tưởng Hồ Chí Minh về mối quan hệ giữa độc lập dân tộc với chủ nghĩa xã hội
3.1 Quan điểm của Hồ Chí Minh về độc lập dân tộc
Độc lập dân tộc phải là một nền độc lập thực sự Hồ Chí Minh khẳng địnhnhân dân Việt Nam kiên quyết đấu tranh cho độc lập-thống nhất-chủ quyền-toànvẹn lãnh thổ Theo người, một dân tộc độc lập thực sự, tức là các quyền dân tộc
cơ bản phải được đảm bảo; dân tộc đó phải có quyền tự quyết trên tất cả các lĩnhvực đối nội và đối ngoại
Độc lập dân tộc là quyền thiêng liêng của dân tộc Hồ Chí Minh khẳngđịnh, mỗi dân tộc trên thế giới đều được hưởng quyền độc lập, tự do Mỗi côngdân của một nước có trách nhiệm và nghĩa vụ bảo vệ quyền độc lập thiêng liêngcủa dân tộc
Độc lập dân tộc phải gắn liền với hòa bình Theo Hồ Chí Minh, chỉ có độclập dân tộc thực sự mới có một nền hòa bình chân chính; và chỉ có hòa bìnhchân chính, mới có độc lập dân tộc hoàn toàn
Độc lập dân tộc phải đi tới tự do hạnh phúc của nhân dân Hồ Chí Minhđặt vấn đề, nếu nước độc lập mà dân không được hạnh phúc thì độc lập cũngchẳng có nghĩa lí gì…
Trang 103.2 Quan niệm của Hồ Chí Minh về chủ nghĩa xã hội
Chủ nghĩa xã hội có nền kinh tế phát triển cao, dựa trên lực lượng sảnxuất hiện đại và chế độ công hữu về các tư liệu sản xuất chủ yếu, nhằm khôngngừng nâng cao đời sống vật chất và tinh thần cho nhân dân, trước hết là nhândân lao động
a) Về mục tiêu của chủ nghĩa xã hội:
- Về chế độ chính trị: xây dựng chế độ do nhân dân là chủ và làm chủ
- Về kinh tế: Xây dựng nền kinh tế Xã hội chủ nghĩa với công nghiệp vànông nghiệp hiện đại…
- Về văn hóa: Phát triển văn hóa là mục tiêu quan trọng của chủ nghĩa xãhội…
- Về quan hệ xã hội: Xây dựng mối quan hệ tốt đẹp giữa người vớingười…
b) Chủ nghĩa xã hội tạo cơ sở củng cố, giữ vững độc lập dân tộc:
- Chủ nghĩa xã hội sẽ xóa bỏ chế độ người bóc lột người
- Tạo ra cơ sở cơ bản này, chủ nghĩa xã hội sẽ triệt để giải phóng conngười, phát triển lực lượng sản xuất…
c) Những điều kiện đảm bảo cho độc lập dân tộc gắn liền với chủ nghĩa xãhội ở Việt Nam:
- Phải xác lập, củng cố, giữ vững và phát huy vai trò lãnh đạo của Đảng
- Xây dựng khối lien minh công-nông-trí thức vững chắc làm nền tảngxây dựng mối đoàn kết toàn dân tộc
- Thường xuyên gắn bó cách mạng Việt Nam với cách mạng thế giới
3.3 Mối quan hệ giữa độc lập dân tộc với chủ nghĩa xã hội:
- Độc lập dân tộc là mục tiêu trực tiếp, trước hết
- Độc lập dân tộc là tiền đề đi lên chủ nghĩa xã hội…
- Chủ nghĩa xã hội là bước phát triển tất yếu của độc lập dân tộc:
+ Cách mạng tháng Mười Nga mở ra thời đại mới, cả nước đấu tranh dànhđộc lập dân tộc thắng lợi có thể tiến thẳng lên chủ nghĩa xã hội…
+ Chủ nghĩa xã hội là con đường duy nhất có thể giải phóng triệt để dântộc khỏi thân phận nô lệ, bất công xã hội, bất bình đẳng giai cấp…
4 Trong giai đoạn hiện nay độc lập dân tộc gắn liền với chủ nghĩa xã hội là con đường duy nhất, đúng đắn.
Trên cơ sở lý luận và thực tiễn, cả tình hình trong nước và kinh nghiệmquốc tế, muốn thay đổi căn bản cuộc sống của người lao động từ kiếp nô lệ làmthuê trở thành người làm chủ, không có con đường nào khác ngoài con đường đi
Trang 11lên chủ nghĩa xã hội Mọi con đường khác đều không được nhân dân ta chấpnhận Vì vậy, hơn lúc nào hết, chúng ta cần kiên định vững vàng với mục tiêu, lýtưởng mà Đảng và Bác Hồ đã lựa chọn là con đường đi lên chủ nghĩa xã hội
Thực tiễn cách mạng Việt Nam đã chứng minh sự đúng đắn đó bằngnhững thắng lợi vĩ đại của nhân dân ta trong sự nghiệp đấu tranh giành độc lậpdân tộc, giải phóng đất nước trước đây, cũng như trong công cuộc xây dựng vàbảo vệ Tổ quốc ngày nay Vì vậy, cần khẳng định, độc lập dân tộc gắn liền vớiCNXH là sự lựa chọn của lịch sử, của toàn dân tộc Việt Nam, là sự phù hợp quyluật của tiến trình lịch sử nước ta
Giành được độc lập dân tộc mà không gắn với CNXH thì chẳng nhữngkhông giữ được độc lập dân mà còn không thể mang lại tự do, hạnh phúc chonhân dân CNXH bảo đảm quyền dân tộc tự quyết, quyền lựa chọn con đường
và mô hình phát triển đất nước; bảo đảm quyền và phát huy năng lực làm chủcủa nhân dân, xóa bỏ triệt để tình trạng áp bức, bóc lột
CNXH tạo ra sự trao đổi, hợp tác kinh tế, văn hóa giữa các nước dựa trênnguyên tắc tôn trọng độc lập, chủ quyền, bình đẳng và cùng có lợi, vì một thếgiới không có chiến tranh, không có sự hoành hành của tội ác, của tàn bạo và bấtcông, bảo đảm cho con người phát triển toàn diện, có cuộc sống ấm no, tự do,hạnh phúc
Độc lập dân tộc mà không gắn với CNXH thì nhân dân ta sẽ không đượchưởng một nền dân chủ thực sự và một xã hội ổn định Dân chủ tư sản phục vụcho lợi ích của thiểu số giai cấp tư sản và giai cấp này nắm mọi quyền hànhtrong tay chi phối toàn xã hội Đó là một nền dân chủ cho số ít, chuyên chínhcho số đông và là căn nguyên mọi tầng lớp nhân dân trong xã hội tư bản khôngđược hưởng một nền dân chủ thực sự Trái lại, dân chủ XHCN, với tư cách làchế độ nhà nước được sáng tạo bởi nhân dân lao động dưới sự lãnh đạo củaĐảng Cộng sản, cho nên, luôn đảm bảo mọi quyền lực đều thuộc về tay nhândân Nhà nước XHCN là thiết chế chủ yếu thực thi dân chủ do giai cấp côngnhân lãnh đạo thông qua chính đảng của mình Điều đó cho thấy, dân chủXHCN vừa có bản chất giai cấp công nhân, vừa có tính nhân dân rộng rãi vàtính dân tộc sâu sắc
Tư tưởng đó đã được Đảng ta khẳng định, được cả dân tộc hưởng ứng và
đi theo Đó là sự lựa chọn của lịch sử Việt Nam, của toàn dân tộc Việt Nam.Sựlựa chọn này dựa trên cơ sở: Chỉ có chủ nghĩa xã hội - chủ nghĩa cộng sản mớitriệt để giải phóng giai cấp, giải phóng dân tộc, giải phóng xã hội, giải phóng
Trang 12con người khỏi ách áp bức bóc lột, đem lại cuộc sống ấm no, tự do, hạnh phúc,đem lại vị trí làm chủ chân chính cho người lao động
Chủ nghĩa xã hội xóa bỏ triệt để chế độ chiếm hữu tư nhân tư bản chủnghĩa về tư liệu sản xuất, là nguồn gốc sinh ra tình trạng người bóc lột người,xác lập chế độ công hữu về tư liệu sản xuất chủ yếu, cơ sở kinh tế đảm bảo chonhân dân lao động thoát khỏi đói nghèo, hướng tới cuộc sống ấm no, hạnh phúc,xây dựng xã hội công bằng, dân chủ, văn minh, tạo điều kiện giải phóng và pháttriển con người toàn diện Độc lập dân tộc là điều kiện tiên quyết để thực hiệnchủ nghĩa xã hội và chủ nghĩa xã hội là cơ sở đảm bảo vững chắc cho độc lậpdân tộc
Thắng lợi của cách mạng Việt Nam trong hơn 70 năm qua dưới sự lãnhđạo của Đảng đã khẳng định tính đúng đắn của sự lựa chọn đó Trong quá trìnhxây dựng chủ nghĩa xã hội ở nước ta, bên cạnh những thành tựu, chúng ta cũngcòn có khuyết điểm, yếu kém, những vấp váp sai lầm Đảng ta đã sớm nhận thức
ra những thiếu sót, khuyết điểm và tự nhận khuyết điểm trước nhân dân, đã sửachữa và sửa chữa có kết quả, đem lại lòng tin của nhân dân với Đảng
Đảng đã khởi xướng và lãnh đạo công cuộc đổi mới toàn diện vì chủnghĩa xã hội, với quyết tâm và trí tuệ của toàn Đảng, sự tham gia tích cực củanhân dân, công cuộc đổi mới ở nước ta trong hơn 17 năm qua đã thu đượcnhững thành tựu to lớn, có ý nghĩa quan trọng, khẳng định đường lối đổi mới làđúng đắn
Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ IX của Đảng khẳng định: "Chủ nghĩa
xã hội trên thế giới, từ những bài học thành công và thất bại cũng như từ khátvọng và sự thức tỉnh của các dân tộc có điều kiện và khả năng tạo ra bước pháttriển mới Theo quy luật tiến hóa của lịch sử, loài người nhất định sẽ tiến tới chủnghĩa xã hội"
- Kiên định mục tiêu độc lập dân tộc gắn liền với chủ nghĩa xã hội trong sự nghiệp đổi mới của nước ta.
+ Bài học đầu tiên sau gần 30 năm đổi mới, Đảng Cộng sản Việt Nam tiếp
tục khẳng định là “Nắm vững ngọn cờ độc lập dân tộc và chủ nghĩa xã hội-ngọn
cờ vinh quang mà Chủ tịch Hồ Chí Minh đã trao lại cho thế hệ hôm nay và các thế hệ mai sau Độc lập dân tộc là điều kiện tiên quyết để thực hiện chủ nghĩa
xã hội là cơ sở bảo đảm vững chắc cho độc lập dân tộc Xây dựng chủ nghĩa xã hội và bảo vệ Tổ quốc xã hội chủ nghĩa là hai nhiệm vụ chiến lược có quan hệ chặt chẽ với nhau”
Trang 13+ Độc lập dân tộc gắn liền với chủ nghĩa xã hội hiện nay vẫn là ngọn cờdẫn dắt dân tộc Việt Nam đi lên trong sự nghiệp đổi mới.
+ Kiên định mục tiêu độc lập dân tộc và chủ nghĩa xã hội, đòi hỏi phảinắm vững bối cảnh mới của thế giới có nhiều yếu tố tác động tới quá trình thựchiện mục tiêu này
+ Chiến tranh lạnh kết thúc nhưng chiến tranh dân tộc, sắc tộc, tôn giáo vànạn khủng bố diễn ra ở nhiều nơi Đấu tranh dân tộc, giai cấp diễn ra phức tạp
và gay gắt Nguy cơ chiến tranh cục bộ vẫn còn… Trong bối cảnh như vậy, kiênđịnh đường lối độc lập dân tộc và chủ nghĩa xã hội là hết sức quan trọng
- Điều kiện mới của độc lập dân tộc gắn liền với CNXH hiện nay
+ Một là, muốn xây dựng đất nước, dân giàu, nước mạnh, dân chủ, côngbằng, văn minh và bảo vệ vững chắc độc lập dân tộc, trước hết phải phát huymọi tiềm năng, sức mạnh của nguồn nội lực, đồng thời phải biết tranh thủ cácnguồn lực bên ngoài, tận dụng thời cơ, điều kiện quốc tế thuận lợi, làm tăng sứcmạnh dân tộc
+ Hai là, xác định rõ bước đi và chủ động, tích cực hội nhập quốc tế phùhợp với điều kiện, hoàn cảnh của đất nước, trên nguyên tắc đặt lợi ích đất nước,lợi ích dân tộc lên trên hết
+ Ba là, độc lập dân tộc gắn bó chặt chẽ với chủ nghĩa xã hội, phải đượcthể hiện trong suốt quá trình đổi mới, trên mọi lĩnh vực của sự nghiệp xây dựngbảo vệ Tổ quốc
+ Bốn là, giữ vững định hướng xã hội chủ nghĩa trong tiến trình đổi mới.Đây là con đường duy nhất đúng đắn cả trên bình diện lí luận và thực tiển, phùhợp thời đại Đồng thời tiếp tục làm rõ mục tiêu, đặc trưng và động lực của chủnghĩa xã hội trong đổi mới
5 Liên hệ bản thân
a) Có thể khẳng định, hiện nay độc lập dân tộc gắn liền với chủ nghĩa xãhội vẫn là con đường duy nhất, đúng đắn, tuy nhiên hiện nay không ít Đảngviên, cán bộ, công chức và người dân còn chưa nắm vững quan điểm này và rơivào hiện tượng “tự diễn biến”, “tự chuyển hóa”, phủ nhận về con đường đi lên
xã hội chủ nghĩa và mục tiêu độc lập dân tộc gắn với chủ nghĩa xã hội
- Về tư tưởng chính trị: Nhiều người chưa có thông tin, tỉnh táo để phânbiệt cái đúng cái sai, đặc biệt trong tình hình hiện nay, khi mà các thông tinkhông chính thống, thông tin trái chiều được đưa lên và truyền tải với tốc độ rấtnhanh trên các phương tiện thông tin đại chúng, thông qua mạng internet, mạng
xã hội, dễ dẫn đến phát ngôn thiếu thận trọng, cảm tính, đặc biệt là thông qua
Trang 14việc tham gia vào các diễn đàn trên các mạng xã hội; còn có cán bộ, đảng viênhạn chế về trình độ chuyên môn, trình độ lý luận, bản lĩnh chính trị, bế tắc vềnhận thức, không lý giải được một cách thấu đáo những vấn đề thực tiễn đặt ranên hoài nghi, hoang mang, dao động, thiếu niềm tin và quan điểm, đường lối, lýtưởng của Đảng.
- Về ứng xử, giao tiếp: Hiện tượng phát ngôn thiếu thận trọng, cảm tính;
có quan điểm phiến diện, chỉ đánh giá, phê phán thực tế còn khó khăn và nhữnghạn chế, khuyết điểm trong tổ chức thực hiện mà không đánh giá, không thừanhận thành tựu, tiến bộ; phê phán, chỉ trích những khó khăn của đất nước, củathành phố với thái độ bàng quan, thờ ơ, không nhận thấy trách nhiệm của bảnthân đối với tổ chức, cơ quan, đơn vị
- Vẫn còn tình trạng một số cán bộ, đảng viên chưa làm tròn trách nhiệm,nhiệm vụ được giao; chưa gương mẫu, tiên phong trong thực hiện chức trách,nhiệm vụ, thực hiện nội quy, quy chế, dễ trở thành tấm gương không tốt choquần chúng
- Về lối sống đạo đức: Một trong những biểu hiện của “tự diễn biến”, “tựchuyển hóa” là trên lĩnh vực văn hóa, xã hội, đạo đức lối sống: biểu hiện ở việcsùng bái, chạy theo văn hóa, lối sống tư sản; từ bỏ các giá trị văn hóa, đạo đứctruyền thống dân tộc, các giá trị XHCN; xuyên tạc lịch sử, thương mại hóa cáchoạt động văn hóa một cách thái quá; đề cao chủ nghĩa cá nhân, thói đạo đứcgiả, vị kỷ, xa hoa, trụy lạc…
Biểu hiện rõ nhất của suy thoái đạo đức, lối sống trong đội ngũ cán bộ,đảng viên chính là sa vào chủ nghĩa cá nhân, lạm dụng chức quyền, vụ lợi, sống
xa hoa, hưởng lạc, tham nhũng, lãnh phí tài sản công, cơ hội, thực dụng, hámdanh, hối lộ, quan liêu, cửa quyền, xa dân; nói không đi đôi với làm; thiếu tráchnhiệm trong việc; ngại khó, ngại phấn đấu, rèn luyện; đề cao cái tôi, khôngmuốn người khác phê bình khuyết điểm; tư lợi tư quyền…
b) Giải pháp:
- Đối với từng cán bộ, đảng viên:
+ Tăng cường bản lĩnh chính trị, nâng cao trình độ chuyên môn bằng việctăng cường học tập, nghiên cứu tư tưởng, đạo đức Hồ Chí Minh, học tập, nghiêncứu đường lối đổi mới của Đảng, cập nhật, nghiên cứu những quy định mới liênquan đến lĩnh vực chuyên môn, công việc được giao;
+ Tích cực rèn luyện phong cách, tác phong công tác, làm việc khoa học,làm việc có chương trình, kế hoạch, sâu sát, hiệu quả, không quan liêu, hìnhthức, nâng cao tinh thần trách nhiệm Mỗi cán bộ, đảng viên phải thật sự gương
Trang 15mẫu, nói đi đôi với làm, có tinh thần trách nhiệm đối với công việc chung, tinhthần vì tập thể, có như vậy mới thuyết phục được quần chúng, thể hiện được tínhtiên phong, là tấm gương để quần chúng noi theo;
+ Thường xuyên tự giáo dục, tự rèn luyện đạo đức cách mạng để nâng caobản lĩnh chính trị trên cơ sở tu dưỡng, rèn luyện thường xuyên, bền bỉ suốt đờithông qua việc nêu cao tinh thần đấu tranh tự phê bình và phê bình;
+ Nâng cao trình độ năng lực chuyên môn nghiệp vụ: muốn có bản lĩnhchính trị thì trước hết phải có trình độ, năng lực chuyên môn để đáp ứng đượcyêu cầu công việc;
+ Thận trọng trong phát ngôn, phải kiểm chứng nguồn của thông tin, tìmhiểu những thông tin từ các nguồn chính thức để bảo đảm độ chính xác củathông tin mà mình phát tán;
- Đối với Chi bộ:
+ Phải chuẩn bị và xây dựng tốt các nội dung sinh hoạt chuyên đề, gắn vớiđặc thù công việc và nêu được các giải pháp cụ thể, biến thành nghị quyết củaChi bộ; đồng thời thực hiện tốt việc theo dõi, đánh giá kết quả thực hiện cácnghị quyết của Chi bộ;
+ Tăng cường nắm bắt, đánh giá, định hướng tư tưởng cho cán bộ, đảngviên, quần chúng trong phạm vi quản lý của Chi bộ thông qua việc đánh giá kếtquả thực hiện công tác chuyên môn, chấp hành nội quy, quy chế, từ đó phát hiệnkịp thời những biểu hiện lệch lạc để có biện pháp uốn nắn phù hợp;
+ Trong sinh hoạt Chi bộ phải tăng cường tự phê bình và phê bình,khuyến khích đảng viên phát biểu, đưa tiêu chí tham gia phát biểu xây dựng cơquan, đơn vị, xây dựng chi bộ, đảng bộ là một trong những tiêu chí đánh giáđảng viên cuối năm;
+ Đảng viên được phân công giúp đỡ, bồi dưỡng công chức, quần chúng,đảng viên mới phải thường xuyên nắm bắt, định hướng tư tưởng cho người đượcphân công giúp đỡ, bồi dưỡng, kiên quyết chưa đưa vào tổ chức Đảng nhữngngười có động cơ, mục đích không trong sáng, chưa đúng đắn Gắn kết quả phântích chất lượng đảng viên với kết quả rèn luyện của quần chúng mà đảng viênđược phân công giúp đỡ
Câu 3:Trình bày những nội dung cơ bản trong tư tưởng đại đoàn kết
Hồ Chí Minh? Vận dụng tư tưởng này trong tình hình hiện nay Liên hệ bản thân đồng chí
1 Khái niệm
Trang 16Tư tưởng Hồ Chí Minh là một hệ thống quan điểm toàn diện và sâu sắc vềnhững vấn đề cơ bản của cách mạng Việt Nam, kết quả của sự vận dụng và pháttriển sáng tạo chủ nghĩa Mác-Lênin vào điều kiện cụ thể của nước ta, kế thừa vàphát triển các giá trị truyền thống tốt đẹp của dân tộc, tiếp thu tinh hoa văn hóanhân loại; là tài sản tinh thần vô cùng to lớn và quý giá của Đảng và dân tộc ta,mãi mãi soi đường cho sự nghiệp cách mạng của Nhân dân ta giành thắng lợi.
(Cương lĩnh xây dựng đất nước trong thời kỳ quá độ lên chủ nghĩa xã hội).
2 Nội dung cơ bản trong tư tưởng đại đoàn kết của Hồ Chí Minh
Với Hồ Chí Minh, đoàn kết là một truyền thống cực kỳ quý báu của nhândân ta Đoàn kết là tư tưởng cơ bản, nhất quán, xuyên suốt tiến trình cách mạngViệt Nam Đoàn kết quyết định thành công cách mạng vì: đoàn kết tạo nên sứcmạnh, là then chốt của thành công Muốn đưa cách mạng đến thắng lợi phải cólực lượng đủ mạnh, muốn có lực lượng phải quy tụ cả dân tộc vào một mốithống nhất Giữa đoàn kết và thắng lợi cómối quan hệ chặt chẽ, qui mô, mức độcủa thành công Đoàn kết phải luôn được nhận thức là vấn đề sống còn của cáchmạng Lúc nào dân ta đoàn kết muôn người như một thì nước ta độc lập, tự do.Trái lại, lúc nào dân ta không đoàn kết thì bị nước ngoài xâm lấn Và Ngườikhuyên dân ta rằng:“ Dân ta xin nhớ chữ đồng: Đồng tình, đồng sức, đồng lòng,đồng minh
Tinh thần này thể hiện qua các nội dung sau:
2.1 Đại đoàn kết dân tộc
a Lực lượng đại đoàn kết dân tộc
Bao gồm các giai cấp, các tầng lớp trong xã hội, các ngành, các giới, cáclứa tuổi, các dân tộc sống trên lãnh thổ Việt Nam, đồng báo các tôn giáo, cácđảng phái,… hợp thành khối đại đoàn kết rộng rãi toàn dân tộc trong khối đạiđoàn kết rộng lớn, đông đảo và đa dạng đó, liên minh công – nông – trí thức lànền tảng
Theo tư tưởng Hồ Chí Minh, “dân” chỉ mọi con dân đất Việt, con rồngcháu tiên, không phân biệt dân tộc đa số, người tín ngưỡng với người không tínngưỡng, không phân biệtgià trẻ , gái, trai, giàu, nghèo Nói dến đại đoàn kết dântộc cũng có nghĩa phải tập hợp mọingười dân vào một khối trong cuộc đấu tranhchung Người đã nhiều lần nói rõ: “ ta đoàn kết để đấu tranh cho thống nhất vàđộc lập tổ quốc; ta còn phải đoàn kết để xây dựng nước nhà Ai có tài, có đức, cósức, có lòng phụng sự tổ quốc và phụng sự nhân dân thì ta đoàn kết với họ”
Muốn thực hiện đại đoàn kết toàn dân thì phải kế thừa truyền thống yêunước- nhân nghĩa-đoàn kết của dân tộc, phải có tấm lòng khoan dung, độ lượng
Trang 17với con người Xác định khốiđại đoàn kết là liên minh công nông, trí thức Tinvào dân, dựa vào dân, phấn đấu vì quyềnlợi của dân Người cho rằng: liên minhcông nông- lao động trí óc làm nền tảng cho khối đại đoàn kếttoàn dân, nền tảngđược củng cố vững chắc thì khối đại đoàn kết dân tộc càng được mở rộng,không e ngại bất cứ thế lực nào có thể làm suy yếu khối đại đoàn kết dân tộc.
b Hình thức tổ chức đại đoàn kết dân tộc
Theo Hồ Chí Minh là đoàn kết trong Mặt trận dân tộc thống nhất Mặttrận là một liên minh chính trị nhằm đoàn kết rộng rãi các tổ chức yêu nước vàomột khối thống nhất, đấu tranh vì độc lập dân tộc, dân chủ và tiến bộ xã hội
Đại đoàn kết dân tộc phải biến thành sức mạnh vật chất có tổ chức là Mặttrậndân tộc thống nhất dưới sự lãnh đạo của Đảng
Xây dựng Mặt trận Dân tộc thống nhất Hồ Chí Minh yêu cầu:
- Mặt trận phải lấy liên minh công – nông – trí thức làm nền tảng Liênminh có vững, mặt trận mới bền vững, lâu dài được Đây là yếu tố cần Yếu tố
đủ là mặt trần phải đoàn kết với các tầng lớp yêu nước khác để mở rộng tổ chức,
mở rộng tổ chức, mở rộng khối đại đoàn kết
- Mặt trận do Đảng của giai cấp công nhân lãnh đạo Đảng lãnh đạo Mặttrận bằng việc đề ra chính sách Mặt trận đúng đắn, phù hợp với từng thời kỳ,từng giai đoạn của cuộc cách mạng; bằng phương pháp tuyên truyền, vận động,giáo dục, thuyết phục
c Nguyên tắc đại đoàn kết dân tộc
Nguyên tắc thứ Nhất: Đại đoàn kết phải được xây dựng trên cơ sở thống
nhất giữa lợi ích của quốc gia dân tộc với quyền lợi cơ bản của các giai tầngtrong xã hội Đại đoàn kết phải được xây dựng trên cơ sở bảo đảm những lợi íchtối cao của dân tộc, lợi ích của nhân dân lao động và quyền thiêng liêng của conngười Trong mỗi quốc gia, mỗi dân tộc bao giờ cũng tồn tại những tầng lớp,giai cấpkhác nhau Mỗi giai cấp, mỗi tầng lớp lại có lợi ích khác nhau nhưng tất
cả các lợi ích khácnhau đó đều có một điểm chung là lợi ích dân tộc
Quyền lợi của các tầng lớp, giai cấp cóthực hiện được hay không còn phụthuộc vào dân tộc đó có được độc lập tự do, có đoàn kếthay không và việc nhậnthức, giải quyết đúng đắn các quan hệ lợi ích đó như thế nào Nguyên tắc đạiđoàn kết dân tộc Hồ Chí Minh là tìm kiếm, trân trọng và phát huy nhữngyếu tốtương đồng, thu hẹp đến mức thấp nhất những yếu tố khác biệt, mâu thuẫn vàNgười bao giờ cũng tìm ra những yếu tố của đoàn kết dân tộc thay cho sự đàosâu tách biệt, thựchiện sự quy tụ thay cho việc loại trừ những yếu tố khác nhau
về lợi ích
Trang 18Lợi ích tối cao của dân tộc là độc lập, chủ quyền và toàn vẹnlãnh thổ, làbình đẳng, dân chủ, tự do Lợi ích tối cao này là ngọn cờ đoàn kết, là sứcmạnhdân tộc và là nguyên tắc bất di bất dịch của cách mạng Việt Nam Đó cũng
là nguyên tắc bất biến trong tư tưởng Hồ Chí Minh để Người tìm ra nhữngphương pháp để thực hiện nguyên tắc đó trong chiến lược đại đoàn kết dân tộccủa mình
Nguyên tắc thứ Hai: Tin vào dân, dực vào dân, phấn đấu vì quyền lợi
của nhân dân: Đây là nguyên tắc xuất phát từ tư tưởng lấy dân làm gốc của ôngcha ta được Ngườikế thừa và nâng lên một bước và là phạm trù cơ bãn của chủnghĩa duy vật lịch sử: cáchmạng là sự nghiệp của quần chúng, nhân dân là ngườisáng tạo ra lịch sử
Tin vào dân, dựa vào dân và lấy dân làm gốc có nghĩa là phải tin tưởngvững chắcvào sức mạnh to lớn và năng lực sáng tạo của nhân dân, phải đánh giáđúng vai trò của lựclượng nhân dân Người viết: “Có lực lượng dân chúng việc
to tát mấy, khó khăn mấy cũng làm được Không có thì việc gì làm cũng khôngxong Dân chúng biết giải quyết nhiều vấn đề một cách giản đơn, mau chóng,đầy đủ mà những người tài giỏi, những đoàn thể to lớn nghĩ mãi không ra”
Nguyên tắc thứ Ba: Đại đoàn kết một cách tự giác, có tổ chức, có lãnh
đạo; đoàn kết lâu dài, chặt chẽ Theo Hồ Chí Minh, có đoàn kết mới tạo nên sứcmạnh của cách mạng Muốn đoànkết thì trước hết phải có Đảng cách mạng đểtrong thì vận động, tổ chức dân chúng, ngoàithì liên minh với các dân tộc bị ápbức và giai cấp vô sản ở mọi nơi
Như vậy, để đoàn kếtvà lãnh đạo cách mạng, điều kiện tiên quyết là phải
có một Đảng cách mạng với tính cáchlà Bộ tham mưu, là hạt nhân để tập hợpquần chúng trong nước và tổ chức, giữ mối liên hệvới bè bạn ở ngoài nước.Đảng cách mạng muốn thống nhất về chính trị và tư tưởng, đảm bảo được vaitrò đó, thì phải giữ vững bản chất của giai cấp công nhân, phải được vũ trangbằng chủ nghĩa chân chính, khoa học và cách mạng nhất là chủ nghĩa Mác –Lênin:”
Để làm trọn trách nhiệm người lãnh đạo cách mạng, Đảng ta phải dựavào giai cấp công nhân, lấy liên minh công nông làm nền tảng vững chắc đểđoàn kết các tầng lớp kháctrong nhân dân Có như thế mới phát triển và củng cốđược lực lượng cách mạng và đưacách mạng đến thắng lợi cuối cùng” Đại đoànkết một cách tự giác là một tập hợp bền vững của các lực lượng xã hội có địnhhướng, tổ chức và có lãnh đạo