Đề tài sự sụp đổ của lehman brothers

Lehman Brothers cũng là một trong các ngân hàng chịu ảnh hưởng từ cuộc khủng hoảng này và dẫn đến phá sản.. Tuy nhiên việc phá sản của Lehman Brothers cũng xuất phát từ việc Cục dự trữ L

ĐẠI HỌC QUỐC GIA THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH

TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ - LUẬT

GVHD: Hồ Thị Hồng Minh

Phạm Chí Khoa

Tp Hồ Chí Minh, tháng 5 năm 2018.

DANH SÁCH NHÓM

ST

T

HỌ VÀ TÊN MSSV

[Type the company name] | Error! No text of specified style in document. 1

1 Phạm Thị Thu Hiền K154040324

2 Đinh Văn Hiệu K154040326

3 Trần Thị Hoa K154040331

4 Nguyễn Thị Như Nguyệt K154040357

5 Nguyễn Thị Kim Thi K154040381

6 Võ Thị Minh Thu K154040384

7 Trần Thị Cẩm Tiên K154040390

8 Nguyễn Khương Vy K154040412

9

[Type the company name] | Error! No text of specified style in document. 2

I TỔNG QUAN

1 Giới thiệu

Lehman Brothers là một tập đoàn chứng khoán và tập đoàn ngân hàng đầu tư

lớn thứ tư của Hoa Kỳ Lĩnh vực chính của tập đoàn là ngân hàng đầu tư, buôn bán cổ phiếu và trái phiếu, nghiên cứu thị trường, quản lý đầu tư, và ngân hàng tư nhân Tập đoàn đặt trụ sở chính ở Thành phố New York, và hai trụ sở khác ở London và Tokyo, cũng như nhiều văn phòng đại diện khắp thế giới

2 Quá trình phát triển và các hoạt động đầu tư

Năm 1824, Henry Lehman_người Do Thái từ Đức di cư tới Hoa Kỳ và mở một hiệu tạp hóa có tên Cửa hàng H Lehman tại Montgomery, Alabama Sau đó, ông đón hai em là Emanuel và Mayer Lehman sang và đến năm 1850 thì đổi tên cơ sở kinh doanh của mình thành Công ty Thương mại Lehman Brothers Thời đó, ngành trồng bông ở Alabama rất phát triển và anh em nhà Lehman bán hàng cho khách nhưng thay

vì nhận tiền mặt lại nhận hoa bông Việc kinh doanh hoa bông phát đạt giúp cho cơ sở kinh doanh của anh em nhà Lehman lớn mạnh và họ quyết định mở thêm một văn phòng tại thành phố New York là trung tâm giao dịch hoa bông lúc đó

Năm 1855, Henry qua đời, và công việc kinh doanh do hai anh em Emanuel và Mayer chịu trách nhiệm chính Họ đã dùng nguồn tài chính của mình để tiến hành đầu

tư tham gia khôi phục lại bang Alabama bị tàn phá bởi cuộc nội chiến Hoa Kỳ, và thu lời to lớn Không bao lâu sau, anh em nhà Lehman quyết định dời trụ sở công ty mình tới thành phố New York Năm 1870, sở giao dịch hoa bông New York được thành lập;

và công ty của anh em nhà Lehman đã góp một tay Năm 1884, Emanuel nhận cương

vị giám đốc sở giao dịch hoa bông nói trên Từ đó, công ty Lehman Brother còn tham gia vào thị trường trái phiếu phát triển đường sắt, bắt đầu hoạt động tư vấn đầu tư Năm 1887, công ty của anh em nhà Lehman trở thành hội viên của Sở Giao dịch Chứng khoán New York Năm 1899, lần đầu tiên công ty nhận bảo lãnh phát hành trái phiếu doanh nghiệp Sau khi con trai của Emanuel là Phillips lên làm chủ tịch công ty

thì Lehman Brothers bắt đầu liên kết với Goldman Sachs và trong vòng 20 năm, liên danh này đã nhận bảo lãnh phát hành hàng trăm trái phiếu doanh nghiệp khác nhau Con trai của Phillips là Robert nối nghiệp ông cha đã làm nên kỳ tích, giúp Lehman Brother vượt qua những ngày tháng khó khăn do cuộc Đại Khủng hoảng gây

ra Lúc ấy công ty này đã hậu thuẫn tài chính cho các nhà đầu tư cá nhân và hỗ trợ tài chính cho các vụ sáp nhập doanh nghiệp Sự nghiệp kinh doanh mạo hiểm của Lehman Brothers bắt đầu từ đó

II SỰ SỤP ĐỔ CỦA LEHMAN BROTHERS

Cuộc khủng hoảng tài chính toàn cầu là cuộc khủng hoảng lớn nhất trên thế giới

kể từ sau cuộc khủng hoảng kinh tế tồi tệ nhất lịch sử của thế giới trong những năm 30 của thế kỷ XX, nó đã gây ra những hâụ quả nghiêm trọng đối với nền kinh tế nước Mỹ

và lan rộng ra toàn cầu làm ảnh hưởng xấu đến toàn bộ hệ thống tài chính và sự tăng trưởng của kinh tế thế giới Hàng loạt các tổ chức tài chính phá sản với những nguyên nhân chính là bong bóng nhà đất và việc cho vay dưới chuẩn Lehman Brothers cũng

là một trong các ngân hàng chịu ảnh hưởng từ cuộc khủng hoảng này và dẫn đến phá sản Tuy nhiên việc phá sản của Lehman Brothers cũng xuất phát từ việc Cục dự trữ Liên bang Mỹ Fed không chấp nhận cung cấp cho ngân hàng này khoản cứu trợ như

đã thực hiện với một số ngân hàng trước đó và các tổ chức tài chính sau này

1 Diễn biến sự sụp đổ của Lehman Brothers

Từ năm 2006, Lehman Brothers quyết định thay đổi chính sách, đường lối để phát triển mạnh mẽ hơn đồng thời cũng nhận về nhiều rủi ro hơn

Năm 2007, khủng hoảng địa ốc bùng nổ, Lehman Brothers bỏ tiền vào và hy vọng sau cơn khủng hoảng sẽ lời lớn vì nghĩ đó chỉ là khủng hoảng tạm thời

Tháng 7 năm 2007, Lehman đóng cửa BNC Mortgage - một công ty con của Lehman Brothers đã tích cực cho vay thứ cấp đối với các dự án nhà ở và sa thải 2300 nhân viên

Năm 2008, Lehman Brothers bị lỗ nặng về vay mượn địa ốc và không bán được các khoản cho vay về địa ốc Riêng trong nửa đầu năm 2008, cổ phiếu của tập đoàn này đã mất giá tới 70% Cổ phiếu vẫn giảm trong thời gian tiếp đó cho đến ngày 12 tháng 9 năm 2008, cổ phiếu của Lehman Brothers đã giảm xuống còn $4

Ngày 15 tháng 9 năm 2008, ngân hàng đầu tư 158 tuổi đã đệ trình hồ sơ xin phá sản và tuyên bố phá sản với khoản nợ 613 tỷ đôla Mỹ sau khi không có công ty nào chấp nhận mua lại Đây là vụ phá sản ngân hàng lớn nhất trong lịch sử Hoa Kỳ

Sự sụp đổ của Lehman Brothers khiến thị trường tài chính toàn cầu chao đảo Tại sàn giao dịch chứng khoán London, bắt đầu phiên giao dịch ngày ngân hàng này sụp

đổ, chỉ số FTSE giảm 56,50 điểm cơ bản Thị trường chứng khoán ở nhiều nơi khác cũng biến động mạnh Điển hình ngày 16/9, thị trường chứng khoán tại Hồng Kông giảm 5,4% và Thượng Hải giảm 4,5%, mặc dù trước đó ngân hàng trung ương đã cắt giảm lãi suất lần đầu tiên trong 6 năm

2 Nguyên nhân

2.1 Nguyên nhân khách quan

 Bong bóng bất động sản

Mầm mống khủng hoảng tài chính 2008 bắt đầu từ nhiều năm trước đó,

mà tiên khởi là sau vụ khủng bố tại tòa tháp đôi của Mỹ ngày 11 tháng 9 năm 2001, nhằm giúp nền kinh tế thoát khỏi trì trệ, FED đã liên tục hạ lãi suất để thúc đẩy mở rộng đầu tư, sản xuất trở lại, theo đó các tổ chức tín dụng cũng phải hạ lãi suất theo Bên cạnh đó, đây cũng là thời điểm chính phủ Mỹ khuyến khích và tạo điều kiện cho dân nghèo Mỹ có nhà ở thông qua Fannie Mae và Freddie Mac, hai công ty này đổ vốn vào thị trường thông qua việc mua lại các khoản cho vay mua nhà ở của các ngân hàng thương mại, biến chúng thành chứng từ được đảm bảo bằng các khoản vay thế chấp rồi bán cho các ngân hàng đầu tư Một nguyên nhân nữa là các ngân hàng thương mại biến khế ước nhận nợ của người mua nhà thành các chứng khoán phái sinh và đẩy chúng vào thị trường thứ cấp

thông qua các nhà môi giới Vì những xúc tác trên, thị trường chứng khoán và bất động sản Mỹ lúc đó trở nên sôi động vô cùng, người dân có thu nhập thấp hoặc có tín dụng không tốt đua nhau vay tiền mua nhà do lãi suất thấp và được chính phủ hỗ trợ tích cực; nhà đầu tư nhỏ lẻ mặc dù không hiểu chứng khoán phái sinh là gì nhưng với lợi suất cao họ vẫn đổ tiền vào đầu tư Điều này đã đẩy lãi suất cho vay lẫn giá bất động sản lên cao vùn vụt làm xuất hiện kì vọng giá bất động sản sẽ liên tục tăng và vấn

đề đầu cơ trên thị trường; dẫn đến người ta chấp nhận mua nhà với giá cao bất chấp giá trị thực và khả năng trả nợ sau này vì nếu cần thì họ sẽ bán nhà đi để trả nợ Hậu quả là một bong bóng đã hình thành trên thị trường bất động sản

 Lehman Brothers bị đầu cơ

Cổ phiếu Lehman đã bị bán khống bởi các nhà đầu cơ trên thị trường khi

họ kì vọng giá cổ phiếu Lehman sẽ giảm mạnh Họ đã vay cổ phiếu đồng thời mua quyền chọn bán Tuy việc bán khống không có gì sai song nó chính là nguyên nhân tạo ra các tin đồn sai sự thật nhằm hạ giá cổ phiếu Lehman Điều này làm mất lòng tin của thị trường vào Lehman và đẩy Lehman dần rơi vào thế bất lợi Đỉnh điểm là khi Lehman công bố kết quả

lỗ quý 2 thì các hoạt động bán khống diễn ra mạnh mẽ hơn khiến cổ phiếu Lehman giảm sâu liên tục Vào tháng 7/2008, cổ phiếu Lehman chỉ còn

15 USD (bằng một nửa giá trị sổ sách)

 Lehman Brothers bị “ bỏ rơi”

FED cứu Bear Stearns bằng cách cung cấp 29 tỷ USD cho JP Morgan để mua Bear; cứu Freddie Mac và Fannie Mae bằng cách tiếp quản trực tiếp, cứu AIG bằng việc tung ra 85 tỷ USD để mua 80% cổ phần… nhưng lại

bỏ rơi Lehman

Lời giải thích cho điều này có lẽ bởi đây là đỉnh điểm của khủng hoảng nên hầu hết các định chế tài chính trong thị trường đều đang có nguy cơ

sụp đổ, nếu FED cứu tất cả sẽ để lại một tiền lệ rất xấu sẽ khuyến khích các tập đoàn thẳng tay đầu tư vào các hoạt động rủi ro cao sau này, nên FED phải cân nhắc để cứu ai bỏ ai mà Lehman là kẻ đã không may mắn Freddie Mac, Fannie Mae với tư cách là 2 tập đoàn hoạt động được Chính phủ bảo lãnh nhằm cung cấp tín dụng bất động sản cho người dân, do đó

2 tập đoàn này không thể chết AIG là tập đoàn bảo hiểm lớn, cung cấp hàng triệu hợp đồng bảo hiểm cho người dân với số tài sản khổng lồ trên 1,000 tỷ USD nên AIG cũng không phải là lựa chọn phù hợp đi hy sinh

2.2 Nguyên nhân chủ quan

 Các quyết định kinh doanh rủi ro

Ta đã biết ngân hàng đầu tư là một định chế tài chính có mức độ rủi ro rất cao và kiếm tiền thông qua quản trị rủi ro Nếu nhà điều hành có chiến lược quản trị hiệu quả sẽ mang lại khoản lợi nhuận khổng lồ nhưng nếu thiếu cẩn trọng dù chỉ là một chút cũng để lại hậu quả khó lường

Cái chết thảm của Lehman cũng mơn chớm từ chính những quyết định sai lầm quá tham vọng của CEO Chủ tịch của Lehman, Dick Fuld, vốn là người thận trọng, được đánh giá là người có chiến lược quản trị rủi ro tốt nhất phố Wall, đã giúp Lehman vượt qua cuộc khủng hoảng năm 1998 với

sự sụp đổ của quỹ đầu cơ “Long-Term Capital Management” là một khách hàng lớn của Lehman Tuy nhiên sự bùng nổ kinh tế toàn cầu đã khiến ông thay đổi chiến lược kinh doanh của Lehman sang các hoạt động rủi ro hơn trong đó có bất động sản

Nắm bắt nhu cầu vốn lớn của người dân (muốn vay tiền mua nhà ở) cũng như của các nhà đầu cơ đang tích cực kiếm lời do giá bất động sản tăng

liên tục, Lehman đã “mạnh tay vung tiền” cấp tín dụng dưới chuẩn

cho hàng loạt khách hàng để đổi lấy lãi suất cao Để tạo thanh khoản

cho khối tài sản cho vay trên, Lehman cũng như các ngân hàng đầu tư

khác sử dụng các phát minh tài chính mà cụ thể là nghiệp vụ chứng khoán hóa, biến các khoản cho vay mua bất động sản thành các gói trái phiếu có gốc bất động sản đẩy rủi ro (MBS, MBO, CDO) cung cấp cho thị trường Khi nền kinh tế đi xuống, người vay tiền mua nhà không trả được các khoản vay thì rủi ro tín dụng được chuyển sang các gói trái phiếu này – trái phiếu có tài sản đảm bảo là bất động sản Khủng hoảng càng gia tăng, khả năng trả nợ vay của người dân càng giảm, ngân hàng phát mại tài sản đảm bảo càng nhiều làm giá bất động sản càng giảm Điều này có nghĩa giá trị tài sản đảm bảo của trái phiếu càng giảm và rủi ro tín dụng càng tăng

Vòng xoáy khủng hoảng cứ tiếp tục như vậy làm cho giá chứng khoán sụt giảm mạnh Lúc này khủng hoảng tín dụng dưới chuẩn đang lan sang tín dụng trên chuẩn và toàn bộ thị trường tín dụng nói chung Các ngân hàng đầu tư mặc dù không nắm giữ toàn bộ rủi ro nhưng cũng trực tiếp hoặc gián tiếp duy trì một số danh mục chứng khoán liên quan đến bất động sản Hậu quả là hàng loạt ngân hàng đầu tư lần lượt báo cáo các khoản lỗ kinh doanh Quý 2 năm 2008, lần đầu tiên trong hơn 150 năm hoạt động, Lehman báo lỗ 2,8 tỷ USD

Ngoài các gói trái phiếu liên quan đến bất động sản, Lehman còn đầu

tư trực tiếp hoặc gián tiếp vào bất động sản thương mại Lehman đã

cấu trúc các giao dịch này thông qua cung cấp vốn nợ và vốn chủ sở hữu cho các công ty con, công ty liên doanh đầu tư bất động sản Cuối tháng 8/2008, Lehman sở hữu khoảng 52 tỷ USD liên quan đến bất động sản trong đó 24 tỷ USD chứng khoán bất động sản nhà ở, 17 tỷ USD chứng khoán bất động sản thương mại và 11 tỷ đầu tư trực tiếp So với tương quan tổng tài sản khoảng 600 tỷ USD và vốn chủ khoảng 20 tỷ USD thì đây là một danh mục lớn Khi thị trường bất động sản đi xuống thì các giá trị bất động sản thương mại này cũng sụp giảm theo

 Giải quyết khủng hoảng do dự, thiếu sáng suốt

Vấn đề của Lehman không mới và đã được cảnh báo trong một thời gian dài Khủng hoảng ập tới, hàng loạt định chế tài chính báo lỗ, và mạnh mẽ nhất là sự ra đi của Bear Stearns Lúc đó, ban lãnh đạo Lehman cũng đã thực hiện cơ cấu lại bảng cân đối nhằm giảm hệ số đòn bẩy tài chính và

áp lực lên vốn Trong quý 2 và quý 3, quy mô tài sản của Lehman giảm khoảng 150 tỷ USD, riêng trong quý 3, giảm được 17 tỷ USD tài sản rủi

ro liên quan đến bất động sản

Tuy nhiên, Lehman đã ít nhất 3 lần bỏ qua cơ hội tự cứu mình Sau khi Bear Steans thất thủ, Lehman đã phát hành cổ phiếu vừa phổ thông vừa

ưu đãi để gia tăng tiềm lực tài chính, chống đỡ lại áp lực thị trường Điều đáng tiếc là tỷ lệ đăng ký mua cổ phiếu vượt xa so với số vốn huy động

dự tính nhưng cả hai lần đều bị Lehman từ chối bán vì cho rằng như thế là

đủ Và đáng đau lòng nhất là khi kết quả quý 3 chuẩn bị đến ngày công bố

và bị thị trường đồn đoán lỗ nặng Lehman mới thực sự “sáng mắt” mà ráo riết tìm nhà đầu tư chiến lược để bán 25% ngân hàng Nhưng những bất đồng về giá đã khiến quá trình thương thuyết thất bại, không lâu sau đó Lehman nộp đơn xin phá sản

 Vi phạm đạo đức kinh doanh – thủ thuật kế toán

Từ giữa năm 2007 đến giữa năm 2008 - đúng vào giai đoạn thị trường tài chính phố Wall tăng cường mối quan ngại về tình trạng áp dụng thái quá đòn bẩy tài chính của các ngân hàng đầu tư Các ngân hàng lớn, bao gồm

cả Lehman Brothers, đang đứng trước sức ép phải giảm bớt quy mô tài sản Tuy nhiên, một thực tế lúc đó tài sản do Lehman nắm giữ đang dần mất tính thanh khoản do ảnh hưởng của cuộc khủng hoảng cho vay mua nhà dưới chuẩn Do đó, lãnh đạo của Lehman đã sử dụng Repo 105 như là một giải pháp tức thời Ngoài nguyên nhân trên, việc sử dụng Repo 105 còn để giảm hệ số nợ, nhằm duy trì hệ số tín nhiệm S&P vì Lehman cho rằng Hãng xếp hạng tín nhiệm S&P đánh giá các ngân hàng chủ yếu dựa trên hệ số nợ

Repo 105 là hợp đồng mua lại của Lehman, trong đó Lehman sẽ chuyển giao chứng khoán đầu tư của mình cho đối tác như một khoản ký quỹ để vay tiền ngắn hạn, đồng thời cam kết trả lại tiền kèm lãi suất và nhận lại chứng khoán ký quỹ tại một thời điểm cụ thể trong tương lai Repo 105 tương tự như giao dịch Repo truyền thống, một dạng nghiệp vụ tài trợ nhằm giải quyết nhu cầu thanh khoản trong ngắn hạn Kỳ hạn của Repo

105 trung bình khoảng từ 7 đến 10 ngày

Lợi dụng kẽ hở trong quy định chuẩn mực kế toán số 140 (“SFAS 140”), Lehman đã công bố ra công chúng rằng giao dịch Repo 105 được ghi nhận như một nghiệp vụ tài trợ nhưng thực tế ngân hàng lại hạch toán nó

là một khoản doanh thu (nhưng thực chất giao dịch này không đủ điều kiện thỏa mãn ghi nhận doanh thu của SFAS 140) Thủ thuật trên đã giúp Lehman qua mặt được không chỉ hàng nghìn nhà đầu tư trên thế giới mà thậm chí cả cơ quan kiểm toán nội bộ lẫn kiểm toán nhà nước Theo đó khoản mục tiền mặt tăng lên chính bằng khoản chứng khoán đầu tư giảm

đi, lúc này tổng tài sản và hệ số nợ, hệ số đòn bẩy tài chính không thay đổi Ngay sau đó Lehman dùng tiền mặt tăng lên đó để trả nợ vay ngắn hạn dẫn đến kết quả tổng tài sản và hệ số nợ giảm xuống Điểm mấu chốt

là thời gian đáo hạn của Repo 105 kéo dài từ cuối qúy trước đến đầu quý sau nên trên bảng cân đối hàng quý, hệ số đòn bẩy tài chính và hệ số nợ đều thấp hơn so với thực tế Nhưng “cái kim trong bọc cũng có ngày lòi ra”, Repo 105 được áp dụng trong gần một năm đụng phải biến động mạnh của thị trường bất động sản đang chao đảo lan rộng lúc bấy giờ đã khiền Lehman mất dần tính thanh khoản, trong lúc “dầu sôi lửa bỏng” ấy, cứu cánh duy nhất là được viện trợ bởi chính phủ nhưng Lehman lại bị bỏ rơi

III BÀI HỌC