Chủ đề vật lý 7 điện tích

- Nêu được hai biểu hiện của các vật đã nhiễm điện là hút các vật khác hoặc làm sáng bút thử điện.. MÔ TẢ CÁC MỨC ĐỘ NHẬN THỨC VÀ NĂNG LỰC ĐƯỢC HÌNH THÀNH Nội dung/chủ đề/chuẩn Nhận biết

TÊN CHỦ ĐỀ: ĐIỆN TÍCH

Thời lượng dạy học: 2 tiết (từ tiết 17 đến tiết 18)

I MỤC TIÊU

1 Kiến thức:

- Mô tả được một vài hiện tượng chứng tỏ vật bị nhiễm điện do cọ xát

- Nêu được hai biểu hiện của các vật đã nhiễm điện là hút các vật khác hoặc làm sáng bút thử điện

- Nêu được dấu hiệu về tác dụng lực chứng tỏ có hai loại điện tích và nêu được đó là hai loại điện tích gì

- Nêu được đặc điểm tương tác giữa hai loại điện tích

- Nêu được sơ lược về cấu tạo nguyên tử: hạt nhân mang điện tích dương, các êlectrôn mang điện tích âm chuyển động xung quanh hạt nhân, nguyên tử trung hoà về điện

- Nêu được vật mang điện âm nhận thêm electron, vật mang điện dương mất bớt electron

2 Kĩ năng:

- Giải thích được một số hiện tượng thực tế liên quan tới sự nhiễm điện do cọ xát

- Tiến hành được thí nghiệm tìm hiểu vật nhiễm điện

- Tiến hành được thí nghiệm về tương tác giữa hai loại điện tích

3 Thái độ:

- Làm việc nghiêm túc, khoa học, tích cực hoạt động nhóm

- Yêu thích môn học

- Tích cực tìm hiểu các ứng dụng trong thực tế liên quan đến môn học

4 Định hướng phát triển năng lực:

* Năng lực chung:

- Năng lực tự học

- Năng lực giao tiếp

- Năng lực hợp tác

- Năng lực giải quyết vấn đề

- Năng lực sáng tạo

* Năng lực chuyên biệt môn vật lí:

- Năng lực về phương pháp: P2; P4

- Năng lực trao đổi thông tin: X5; X6; X7

II MÔ TẢ CÁC MỨC ĐỘ NHẬN THỨC VÀ NĂNG LỰC ĐƯỢC HÌNH THÀNH

Nội dung/chủ

đề/chuẩn Nhận biết Thông hiểu Vận dụng Vận dụng cao

Tìm hiểu về

vật nhiễm điện

- Nêu được biểu hiện của vật đã nhiễm điện

- Mô tả được hiện tượng chứng tỏ vật nhiễm điện do

cọ xát

- Giải thích được 1 số hiện tượng thực tế liên quan tới hiện tượng nhiễm điện do

cọ xát

- Giải thíc và tiến hành được một số thí nghiệm trong thực tế về sự nhiễm điện do

cọ xát

Tìm hiểu

tương tác giữa

các vật nhiễm

điện

- Nêu được dấu hiệu về tác dụng lực chứng tỏ có hai loại điện tích và nêu được đó là hai loại điện tích gì

Tìm hiểu sơ

lược về cấu

tạo nguyên tử

Nêu được sơ lược về cấu tạo nguyên tử:

hạt nhân mang điện tích dương, các êlectrôn mang điện tích âm chuyển động xung quanh hạt nhân, nguyên tử trung hoà về điện

- Nêu được vật mang điện âm nhận thêm electron, vật mang điện dương mất bớt electron

III CÂU HỎI VÀ BÀI TẬP

1 Nhận biết:

Câu 1: Có những cách nào để nhận biết một vật bị nhiễm điện? [NB1]

Câu 2: Câu khẳng định nào dưới đây đúng: [NB2]

A Thanh nam châm luôn bị nhiễm điện do nó hút được các vụn sắt

B Thanh sắt luôn bị nhiễm điện vì nó hút được mảnh nam châm

C Khi bị cọ xát, thanh thủy tinh bị nhiễm điện vì khi đó nó hút được các vụn giấy

D Mặt đất luôn bị nhiễm điện vì nó hút mọi vậy gần đó

Câu 3: Có thể làm thước nhựa nhiễm điện bằng cách nào sau đây? [NB3]

A Áp sát thước nhựa vào 1 cực của pin

B Áp sát thước nhựa vào một đầu của thanh nam châm

C Hơ nóng nhẹ thước nhựa trên ngọn lửa

D Cọ xát thước nhựa bằng mảnh vải khô

Câu 4: Nhiều vật sau khi cọ xát có khả năng [NB4]

A đẩy các vật khác

B hút các vật khác

C vừa hút vừa đẩy các vật khác

D không hút, không đẩy các vật khác

Câu 5: Có thể làm nhiễm điện cho một vật bằng cách [NB5]

A Cọ xát vật

B Nhúng vật vào nước đá

C Cho chạm vào nam châm

D Nung nóng vật Câu 6: Trong các kết luận sau đây, kết luận nào sai? [NB6]

A Các vật đều có khả năng nhiễm điện

B Trái Đất hút được các vật nên nó luôn luôn bị nhiễm điện

C Nhiều vật sau khi bị cọ xát trở thành các vật nhiễm điện

D Có thể làm nhiễm điện nhiều vật bằng cách cọ xát

Câu 7: Vật chất được cấu tạo bởi các nguyên tử Nguyên tử gồm: [NB7]

A Hạt nhân ở giữa mang điện tích âm

B Hạt nhân không mang điện tích

C Hạt nhân mang điện tích dương, các electron mang điện tích âm quay xung quanh hạt nhân

D Hạt nhân ở giữa mang điện tích dương, lớp vỏ không mang điện

Câu 8: Chọn phát biểu sai: [NB8]

A Vật bị nhiễm điện có khả năng hút các vật nhẹ

B Hai vật nhiễm điện cùng dấu thì hút nhau

C Hai vật nhiễm điện khác dấu thì hút nhau

D Vật nhiễm điện là vật mang điện tích

Câu 9: Thanh thủy tinh sau khi cọ xát với lụa thì: [NB9]

A Thủy tinh mang điện tích dương, lụa mang điện tích âm

B Thủy tinh mang điện tích dương, lụa mang điện tích dương

C Thủy tinh mang điện tích âm, lụa mang điện tích âm

D Thủy tinh mang điện tích âm, lụa mang điện tích dương

Câu 10: Cọ xát hai thanh nhựa cùng loại như nhau bằng mảnh vải khô Đặt một thanh trên trục quay, đưa thanh nhựa kia lại gần thanh thứ nhất thì xảy ra hiện tượng nào dưới đây? [NB10]

A Hai thanh nhựa này đẩy nhau

B hai thanh nhựa này hút nhau

C Hai thanh nhựa này không hút không đẩy nhau

D Hai thanh nhựa này lúc đầu đẩy nhau, sau đó hút nhau

Câu 11: Một vật trung hòa về điện, sau khi được cọ xát thì nhiễm điện âm Đó là do nguyên nhân nào dưới đây? [NB11]

A Vật đó mất bớt điện tích dương

B Vật đó nhận thêm electron

C Vật đó mất bớt êlectrôn

D Vật đó nhận thêm điện tích dương Câu 12: Nếu một vật nhiễm điện dương thì vật đó có khả năng nào dưới đây? [NB12]

A Hút cực Nam của kim nam châm

B Đẩy thanh thủy tinh được cọ xát vào lụa.

C Hút cực Bắc của kim nam châm

D Đẩy thanh nhựa màu sẫm đã được cọ xát vào vải khô

Câu 13: Có mấy loại điện tích, chúng có tên gọi là gì? Nêu đặc điểm về lực tương tác giữa hai vật nhiễm điện cùng loại và khác loại? [NB13]

2 Thông hiểu:

Câu 1: Dùng một mảnh len cọ xát nhiều lần một mảnh phim nhựa thì mảnh phim nhựa này

có thể hút được các vụn giấy? Vì sao?

A Vì mảnh phim nhựa được làm sạch bề mặt

B Vì mảnh phim nhựa bị nhiễm điện

C Vì mảnh phim nhựa có tính chất từ như nam châm

D Vì mảnh phim nhựa bị nóng lên

Câu 2: Một thanh kim loại chưa bị nhiễm điện được cọ xát và sau đó trở thành vật mang điện tích dương Thanh kim loại khi đó ở vào tình trạng nào trong các tình trạng sau?

A Nhận thêm electron

B Mất bớt electron

C Mất bớt điện tích dương

D Nhận thêm điện tích dương

Câu 3: Trong nguyên tử bình thường thì điện tích của hạt nhân so với tổng điện tích âm của các electron là:

A bằng nhau

B lớn hơn

C nhỏ hơn

D có lúc lớn, lúc nhỏ Câu 4: Một vật như thế nào thì gọi là trung hòa về điện?

A vật có tổng điện tích âm bằng tổng điện tích dương

B vật nhận thêm một số electron

C vật được cấu tạo bởi các nguyên tử trung hòa về điện

D vật nhận thêm một số điện tích dương

Câu 5: Thanh thủy tinh tích điện dương khi cọ xát vào lụa, mảnh pôliêtilen tích điện âm khi

cọ xát vào len Đưa mảnh lụa và mảnh len lại gần nhau thì:

A không hút, không đẩy nhau B hút lẫn nhau

C vừa hút vừa đẩy nhau D đẩy nhau

Câu 6: Có các vật sau: bút chì vỏ gỗ, bút bi vỏ nhựa, lưỡi kéo cắt giấy, chiếc thìa kim loại, lược nhựa, mảnh giấy Dùng mảnh vải khô cọ xát lần lượt các vật này rồi đưa từng vật đó lại gần các vụn giấy Từ đó cho biết những vật nào bị nhiễm điện, vật nào không? [TH1]

Câu 7: Biết rằng lúc đầu cả tóc và lược nhựa đều chưa bị nhiễm điện, nhưng sau khi chải tóc khô bằng lược nhựa thì cả lược nhựa và tóc đều bị nhiễm điện và cho rằng lược nhựa nhiễm điện âm

a Hỏi sau khi chải, tóc bị nhiễm điện loại gì? Khi đó các electron dịch chuyển từ lược nhựa sang tóc hay ngược lại?

b Vì sao có những lần sau khi chải tóc thấy có một vài sợi tóc dựng đứng thẳng lên

Câu 8: Trong khi làm thí nghiệm Bình đã cho các vật khác nhau nhiễm điện (Vật A, vật B và vật C) Hãy điền vào bảng bên bằng chữ Đ khi các vật đẩy nhau và bằng chữ H khi các vật hút nhau

B

3 Vận dụng

Câu 1: Những ngày hanh khô, khi chải tóc khô bằng lược nhựa thì nhiều sợi tóc bị

lược nhựa hút kéo thẳng ra vì: [VD1]

A lược nhựa chuyển động thẳng kéo sợi tóc thẳng ra

B các sợi tóc trơn hơn và bị cuốn thẳng ra

C tóc đang rối, bị chải thì thẳng ra

D khi cọ xát với tóc lược nhựa bị nhiễm điện nên nó hút và kéo làm cho sợi tóc thẳng ra Câu 2: Cọ xát một thước nhựa vào một mảnh len thì thước nhựa bị nhiễm điện Hỏi mảnh len có bị nhiễm điện không ? Nếu có thì điện tích trên mảnh len cùng dấu hay khác dấu với điện tích trên thước nhựa ? Vì sao ?

Câu 3: Tổng điện tích hạt nhân của nguyên tử sắt là 26 nên khi trung hòa về điện thì tổng số electron của nguyên tử sắt này là:

A 26

B 52

C 13

D không có electron nào Câu 4: Xe chạy một thời gian dài Sau khi xuống xe, sờ vào thành xe, đôi lúc ta thấy như bị điện giật Nguyên nhân là do:

A Bộ phận điện của xe bị hư hỏng

B Thành xe cọ xát vào không khí nên xe bị nhiễm điện

C Do một số vật dụng bằng điện gần đó đang hoạt động

D Do ngoài trời sắp có cơn dông

Câu 5: Trong một số ngành sản xuất, nhiều khi người ta thấy có các tia lửa phóng ra giữa dây kéo và ròng rọc Giải thích vì sao?

A Ròng rọc và dây kéo bị nhiễm điện do cọ xát

B Ròng rọc và dây kéo bị nóng lên do cọ xát

C Nhiệt độ trong phòng khi ấy tăng lên

D Do cọ xát mạnh.

Câu 6: Sau một thời gian hoạt động, cánh quạt dính nhiều bụi vì:

A Cánh quạt cọ xát với không khí, bị nhiễm điện nên hút nhiều bụi

B Cánh quạt bị ẩm nên hút nhiều bụi

C Một số chất nhờn trong không khí đọng lại ở cánh quạt và hút nhiều bụi

D Bụi có chất keo nên bám vào cánh quạt

Câu 10: Trong các nhận xét sau đây, nhận xét nào sai:

A Lấy một mảnh lụa cọ xát vào thanh thủy tinh thì thanh thủy tinh có khả năng hút các vụn giấy

B Sau khi được cọ xát bằng mảnh vải khô, thước nhựa có tính chất

hút các vật nhẹ

C Nhiều vật sau khi bị cọ xát thì có khả năng hút các vật khác

D Không cần bị cọ xát một thanh thủy tinh hay một thước nhựa

cũng hút được các vật nhẹ

Câu 7: Để ý thấy cánh quạt thông gió, quạt điện thường bị bám

nhiều bụi bẩn Hãy giải thích tại sao?

Câu 8: Giải thích tại sao vào những ngày thời tiết khô ráo, đặc biệt là những ngày hanh khô, khi ta chải đầu bằng lược nhựa, nhiều sợi tóc bị lược nhựa hút kéo thẳng ra?

Câu 9: Vào những ngày thời tiết khô ráo, khi lau chùi gương soi, kính cửa sổ hay màn hình tivi bằng khăn bông khô, ta vẫn thấy có bụi vải bám vào chúng Giải thích tại sao?

Câu 10: Vì sao cọ xát hai vật trung hòa về điện ta lại được hai vật nhiễm điện trái dấu?

4 Vận dụng cao

Câu 1: Vào những ngày như thế nào thì các thí nghiệm về sự nhiễm điện do cọ xát thực hiện

dễ thành công? [VDC1]

A Trời nắng

B Hanh khô, rất ít hơi nước trong không khí

C Gió mạnh

D Không mưa, không nắng

Câu 2: Có 4 vật a, b, c, d đã nhiễm điện Nếu vật a hút b, b hút c, c đẩy d thì:

A vật b và c có điện tích cùng dấu

B vật b và d có điện tích cùng dấu

C vật a và c có điện tích cùng dấu

D vật a và d có điện tích trái dấu

Câu 3: Trong các thí nghiệm về sự nhiễm điện do cọ xát, vai trò (tác dụng) của các vụn giấy, quả cầu nhựa xốp, bút thử điện là:

A xác định xem các vụn giấy, quả cầu nhựa xốp có bị hút hoặc đẩy không

B xác định xem bóng đèn bút thử điện có sáng lên hay không

C những vật ″thử″, qua biểu hiện của chúng mà ta xác định được một vật có nhiễm điện hay không

D tạo ra hiện tượng hút hoặc đẩy, sáng hay không sáng

Câu 4: Cho mảnh tôn phẳng đã được gắn vào đầu bút thử điện chạm vào mảnh pôliêtilen đã được cọ xát nhiều lần bằng len thì bóng đèn bút thử điện sáng lên khi chạm ngón tay vào đầu bút vì:

A trong bút đã có điện

B ngón tay chạm vào đầu bút

C mảnh pôliêtilen đã bị nhiễm điện do cọ xát

D mảnh tôn nhiễm điện

Câu 5: Vì sao về mùa đông quần áo đang mặc có khi bị dính vào da người mặc dù da khô, còn nếu tóc được chải lại dựng đứng lên?

Câu 6: Giải thích trò chơi sau: cọ xát quả bóng lên tóc rồi đưa lại gần 1 vỏ lon rỗng đang đặt trên mặt sàn Lon nước lăn về phía quả bóng và khi dịch

chuyển bóng thì lon nước cũng lăn theo, tại sao?

Câu 7: Vào mùa đông, những ngày thời tiết hanh khô sau khi di

chuyển trên thảm bằng len, dạ ta hay gặp hiện tượng giống như

bị điện giật khi chạm tay vào các đồ vật như tay nắm cửa, áo

khoác…Hãy giải thích hiện tượng trên

Câu 8: Vì sao xe bồn chở xăng lại có 1 sợi xích dài thả chạm

xuống mặt đường?

IV KẾ HOẠCH THỰC HIỆN CHỦ ĐỀ

Nội dung Hình thức tổ

chức dạy học

Thời lượng

Thời điểm

Thiết bị DH, Học liệu

Ghi chú

Tìm hiểu về vật

nhiễm điện Nhóm/cá nhân 20 phút Tiết 1 Bóng bay, vải khô, mảnh tôn,

miếng phim nhựa, bút thử điên

Tìm hiểu tương

tác giữa các vật

nhiễm điện

phút Tiết 1 Bóng bay, thanh nhựa có

trục quay, thanh thủy tinh, vải khô, lụa

Tìm hiểu sơ

lược về cấu tạo

nguyên tử

Nhóm 15 phút Tiết 2

Vận dụng Nhóm/cá nhân 30phút Tiết 2

V THIẾT KẾ TIẾN TRÌNH DẠY HỌC

Hoạt động 1 Khởi động/mở bài (2 phút)

1 Mục tiêu:

- Học sinh nghe giới thiệu về chương điện học

- Tạo hứng thú môn học

2 Nhiệm vụ học tập của học sinh:

- Nêu các nội dung chính sẽ học trong chương điện học

- Mô tả được tranh đầu chương III: Điện học

3 Cách thức tiến hành hoạt động:

Nội dung Hoạt động giáo viên Hoạt động học sinh

- Gọi hs mô tả hiện tượng trong ảnh đầu chương III

và nêu thêm các hiện tượng khác

- Giới thiệu thêm: Hiện tượng xảy ra ngoài tự nhiên

là hiện tượng chớp, sấm sét

và đó là hiện tượng nhiễm điện do cọ xát

- Yc học sinh đọc các nội dung chính sẽ đọc trong chương điện học

- Mô tả hiện tượng trong ảnh đầu chương III và nêu thêm các hiện tượng khác

- Nêu nội dung chính trong chương III Điện học

Hoạt động 2 Hình thành kiến thức mới (58 phút) là tổng số phút từng nội dung trong hoạt động 2)

1 Mục tiêu:

- Mô tả được một vài hiện tượng chứng tỏ vật bị nhiễm điện do cọ xát

- Nêu được hai biểu hiện của các vật đã nhiễm điện là hút các vật khác hoặc làm sáng bút thử điện

- Nêu được dấu hiệu về tác dụng lực chứng tỏ có hai loại điện tích và nêu được đó là hai loại điện tích gì

- Nêu được đặc điểm tương tác giữa hai loại điện tích

- Nêu được sơ lược về cấu tạo nguyên tử: hạt nhân mang điện tích dương, các êlectrôn mang điện tích âm chuyển động xung quanh hạt nhân, nguyên tử trung hoà về điện

- Nêu được vật mang điện âm nhận thêm electron, vật mang điện dương mất bớt electron

- Tiến hành được thí nghiệm tìm hiểu vật nhiễm điện

- Tiến hành được thí nghiệm về tương tác giữa hai loại điện tích

- Làm việc nghiêm túc, khoa học, tích cực hoạt động nhóm

- Yêu thích môn học

- Tích cực tìm hiểu các ứng dụng trong thực tế liên quan đến môn học

2 Nhiệm vụ học tập của học sinh:

- Lắng nghe

- Tích cực tham gia các nhiệm vụ

- Trao đổi, thảo luận

- Rút ra kết luận

- Ghi vở

3 Cách thức tiến hành hoạt động: (phần nội dung đảm bảo đủ 4 bước)

Nội dung Hoạt động giáo viên Hoạt động học sinh

ND1: Tìm hiểu về vật nhiễm điện (20 phút) Bước 1 Giao nhiệm vụ:

(2’)

- Giáo viên phân lớp làm 4 nhóm

- Mỗi nhóm lần lượt thực hiện 1 thí nghiệm tại chỗ mình ngồi trong 3 phút sau

đó chuyển sang vị trí nhóm tiếp theo, theo chiều kim đồng hồ (hình thức tổ chức dạy học theo trạm)

- Yêu cầu học sinh tiến hành và hoàn thành kết luận 1 và 2(SGK/tr49):

- Học sinh phân nhóm

- Các nhóm quan sát và lắng nghe yêu cầu của giáo viên

Thí nghiệm 1: Cọ xát chiếc thước nhựa với miếng vải khô rồi đưa lại gần các vụn giấy

Nêu kết quả thí nghiệm

Thí nghiệm 2: Cọ xát quả bóng bay với vải len (dạ) rồi đưa lại gần các sợi tóc

Nêu kết quả thí nghiệm

Thí nghiệm 3:Trộn muối với hạt tiêu Cọ xát chiếc thìa nhựa và đưa vào gần hỗn hợp

Nêu kết quả thí nghiệm

Thí nghiệm 4: Dùng bút thử điện chạm vào mảnh

Nêu kết quả thí nghiệm