Chủ đề văn 8 thơ mới

Đọc hiểu: - Hiểu được thông điệp, tư tưởng, tình cảm, và thái độ của tác giả - Nhận biết và phân tích được tác dụng của một số yếu tố hình thức và biện pháp nghệ thuật của thể loại thơ

TIẾT:

(SỐ LƯỢNG TIẾT DO KẾ HOẠCH TỰ XÂY DỰNG TỪNG TRƯỜNG)

CHỦ ĐỀ HỌC KÌ 2 NGỮ VĂN 8 THEO CV3280 NĂM 2020

CHỦ ĐỀ: VĂN BẢN NGHỊ LUẬN

CHỦ ĐỀ 2: THƠ MỚI Tên chủ đề thay đổi linh hoạt

I MỤC TIÊU BÀI HỌC

1 Phẩm chất

- Biết quan tâm đến người thân, trân trọng con người Biết nhường nhịn, vị tha; biết yêumến cảm thông, chia sẻ niềm vui, nỗi buồn, tình yêu thương đối với những người xungquanh cũng như với các nhân vật trong tác phẩm, tôn trọng sự khác biệt về hoàn cảnh,văn hóa, biết tha thứ, độ lượng với người khác Biết tôn trọng những giá trị văn hoá tinhthần cao đẹp của dân tộc Có trách nhiệm, nghiêm túc trong tìm hiểu, học tập

2 Năng lực:

+ Năng lực chung: Tự học, giao tiếp, sáng tạo.

+ Năng lực chuyên biệt: đọc - hiểu văn bản, phân tích chi tiết, hình ảnh, nhận xét nghệthuật, cảm thụ tác phẩm văn học

Qua bài học, HS biết:

a Đọc hiểu:

- Hiểu được thông điệp, tư tưởng, tình cảm, và thái độ của tác giả

- Nhận biết và phân tích được tác dụng của một số yếu tố hình thức và biện pháp nghệ thuật của thể loại thơ trữ tình

- Biết được sơ giản về phong trào thơ mới

- Hiểu được chiều sâu tư tưởng yêu nước thầm kín của lớp thế hệ tri thức Tây học chánghét thực tại, vươn tới cuộc sống tự do

- Nhận biết được hình tượng nghệ thuật độc đáo, có nhiều ý nghĩa của bài thơ Nhớ rừng

- Nhận biết được chủ đề, thông điệp mà văn bản muốn gửi gắm đến người đọc

- Nhận biết được tình cảm, cảm xúc của người viết qua phương tiện ngôn ngữ

- Liên hệ được nội dung nêu trong văn bản với những vấn đề của xã hội trung đại

b Viết

- Biết viết bài văn đảm bảo các bước: chuẩn bị trước khi viết (xác định đề tài, mục đích,

thu thập tư liệu); tìm ý và lập dàn ý; viết bài; xem lại và chỉnh sửa, rút kinh nghiệm

- Viết được bài văn phân tích một tác phẩm văn học: nêu được chủ đề; dẫn ra và phân tíchđược tác dụng của một vài nét đặc sắc nghệ thuật được dùng trong tác phẩm

c Nói và nghe

- Trình bày được ý kiến cá nhân về các vấn đề phát sinh trong quá trình học

tập Nắm bắt được nội dung chính mà nhóm đã trao đổi, thảo luận và trình bày lại được nội dung đó

- Nghe tóm tắt được nội dung thuyết trình của người khác và nhận biết được tính hấp dẫn của bài trình bày; chỉ ra được những hạn chế (nếu có) của bài

II PHƯƠNG TIỆN VÀ HÌNH THỨC TỔ CHỨC DẠY HỌC

1 Phương tiện dạy học:

- Máy tính, máy chiếu, bộ loa

- Bài soạn

- Sách giáo khoa, sách giáo viên, phiếu học tập

2 Hình thức tổ chức dạy học:

- Dạy học cá nhân, nhóm, cả lớp;

- HS thuyết trình, giới thiệu, trao đổi thảo luận

III TIẾN TRÌNH DẠY HỌC

- HS quan sát, đoán tên văn bản tương ứng với các hình ảnh

Con cáo và tổ ong Con sói và bầycừu

Thỏ và rùa Ca dao về con cò

(Con cò chết rũ , con cò ănđêm )

Mượn hình ảnh loài vật để giáo dục hoặc truyền tải một thông điệp nào đó là cách dùng quen thuộc trong các tác phẩm văn học Thế Lữ cũng chọn cách này, thông qua hình tượng con hổ bị giam cầm để để bày tỏ nỗi niềm của mình trong bài thơ

"Nhớ rừng" Đây cũng chính là nội dung tiết học của chúng ta ngày hôm nay

Cách 2:

1.2 Giáo viên phát cho học sinh Phiếu học tập số 1 được thiết kế theo kĩ thuật

KWL và yêu cầu học sinh hoàn thành các cột K và W trong khoảng thời gian 5 phút Sau đó gọi một số học sinh trình bày

muốn biết về

Thế Lữ vàNhớ rừng

LĐiều tôi

đã học

được về Thế Lữ vàNhớ rừng

II Đọc và tìm hiểu chung về văn bản

* Dự kiến kết quả

1 Đọc- chú thích

- Nêu được ấn tượng chung về văn bản: nỗi

niềm tiếc nuối

- Quan sát sgk, phối hợp cùng bạn bên cạnh

thắng cho thơ mới

II Hướng dẫn đọc và tìm hiểu chung

lộ tâm trạng, chú ý đọc liền mạch nhữngcâu thơ vắt dòng (câu thơ bắc cầu)

- Đọc mẫu  H đọc tiếp-> Gọi 2 - 3 họcsinh đọc bài thơ

- Gv yêu cầu học sinh nêu ấn tượng nổi bật về văn bản

- Gv hướng dẫn học sinh tìm hiểu từ ngữ khó Trao đổi với các bạn bên cạnh về những từ ngữ mình không hiểu hoặc chưahiểu bằng cách dự đoán nghĩa của từ trong ngữ cảnh, có thể tham khảo phần chú thích trong sách giáo khoa

2 Tìm hiểu chung về văn bản

1 Tìm hiểu về tác giả

- Gv chiếu chân dung Thế Lữ và yêu cầu học sinh làm việc theo nhóm đôi: Giới thiệu vài nét về nhà thơ Thế Lữ?

- Hs quan sát, thảo luận và báo cáo kết quả

b Tác phẩm

* Xuất xứ, hoàn cảnh ra đời

- Viết năm 1934, in trong tập “Mấy vần

thơ” xuất bản 1935

- Bài thơ được khơi nguồn từ 1 lần đi chơi

vườn bách thú (HN) Tác giả mượn lời con

Hổ bị nhốt trong vườn bách thú để nói đầy

đủ tam sự u uất của 1 lớp người, 1 thế hệ

những năm 1930, bất hòa với cuộc sống

thực tại

-> Là một trong những bài thơ tiêu biểu

nhất của Thế Lữ, góp phần mở đường cho

sự thắng lợi của thơ mới

trong chốn giang sơn hùng vĩ

- Phần 3: Đoạn 5: Nỗi khao khát “giấc

PBT số 2

+ Chia bố cục+ Xác định nội dung từng phần

III Đọc hiểu chi tiết văn bản

* Dự kiến kết quả

- Tâm trạng của con hổ trong cảnh ngộ bị tù

hãm ở vườn bách thú

- Thanh điệu

+ Câu 1: một loạt thanh trắc  tạo âm thanh

chối tai, sự gậm nhấm đầy uất úc

+ Câu 2: Sử dụng một loạt thanh bằng  trải

rộng như một tiếng thở dài ngao ngán

Gậm mội nỗi căm hờn trong cũi sắt

- Đoạn thơ thể hiện điều gì?

Gv tổ chức cho hs thảo luận theo nhóm bàn:

Nhóm 1: Đọc hai câu thơ đầu và hoàn thành PHT số 2

Ta nằm dài, trông ngày tháng dần qua

Thân phận Tâm trạng Từ ngữ

thể hiện tâm trạng

Gậm mội nỗi căm hờn trong cũi sắt

Ta nằm dài, trông ngày tháng dần qua

Thanh điệu

Điền từ ngữ phù hợp chỉ đặc điểm của cảnh

vật trong vườn bách dưới mắt của con hổ:

- Lũ người:

- Bọn gấu:

- Cặp báo chuồng bên:

- Những cảnh vật:

+ Hoa, cỏ, cây, lối đi:

+ Dải nước đen:

+ Dăm vừng lá :

- Nhận xét của em về bứa tranh cảnh vật hiện lên trong mắt con hổ: Cảnh đơn điệu, nhàm tẻ, giả tạo, vô hồn, tù túng đáng chán, đáng khinh, đáng ghét không phải là của thế giới tự nhiên to lớn, mạnh mẽ, bí hiểm. - Nhịp thơ: Ngắn, dồn dập, từ ngữ liệt kê, b2 Tâm trạng của con hổ \ Phiếu học tập số 3: Gạch dưới những từ ngữ bộc lộ trực tiếp tâm trạng con hổ trong những câu sau: - Khinh lũ người kia ngạo mạn, ngẩn ngơ - Nay sa cơ, bị nhục nhằn tù hãm - Nay ta ôm niềm uất hận ngàn thâu - Ghét những cảnh không đời nào thay đổi Những từ ngữ đó cho em hiểu gì về tâm trạng của con hổ? Tâm trạng uất hận, chán chường

- Những cảnh vật: + Hoa, cỏ, cây, lối đi:

+ Dải nước đen:

+ Dăm vừng lá :

Nhận xét của em về bứa tranh cảnh vật hiện lên trong mắt con hổ:

Nghệ thuật

Nhóm 3: Hoàn thành phiếu học tập số 3 Phiếu học tập số 3: Gạch dưới những từ ngữ bộc lộ trực tiếp tâm trạng con hổ trong những câu sau: - Khinh lũ người kia ngạo mạn, ngẩn ngơ - Nay sa cơ, bị nhục nhằn tù hãm - Nay ta ôm niềm uất hận ngàn thâu - Ghét những cảnh không đời nào thay đổi Những từ ngữ đó cho em hiểu gì về tâm trạng của con hổ?

Nhóm 4:

Quan sát bức tranh sau và trả lời câu

hỏi:

Mượn hình ảnh con hổ bị nhốt trong cũi sắt, Thế Lữ đang muốn truyền đi một thông điệp nào khác? Cảnh vườn bách thú là thực tại xã hội đương thời, thái độ của hổ là thái độ của người dân đối với xã hội đó 2 Hình ảnh con hổ trong chốn giang sơn hùng vĩ xưa (20’) * Nỗi nhớ da diết về thời oanh liệt, về sơn lâm hùng vĩ (Khổ 2) - Cảnh núi rừng: bóng cả, cây già, gió gào ngàn, nguồn hét núi, thét khúc trường ca dữ dội

-> NT: từ ngữ miêu tả phong phú, giàu sức gợi cảm, gợi tả, điệp ngữ "với", giọng kể say sưa => Cảnh núi rừng đại ngàn, lớn lao, phi Nhóm 4: Quan sát bức tranh sau và trả lời câu hỏi:

Mượn hình ảnh con hổ bị nhốt trong cũi sắt, Thế Lữ đang muốn truyền đi một thông điệp nào khác?

2 Hình ảnh con hổ trong chốn giang sơn hùng vĩ xưa (20’)

* Nỗi nhớ da diết về thời oanh liệt, về sơn lâm hùng vĩ (Khổ 2)

- Đọc 2 đoạn thơ này em có cảm nhận như thế nào so với các khổ thơ khác trong bài?

- Cảnh giang sơn được miêu tả như thế nào? Nhận xét từ ngữ được sử dụng trong đoạn thơ? Tác dụng của nó?

- Từ đó hình ảnh chúa tể muôn loài được

hiện lên với vẻ đẹp như thế nào?

thường nhưng cũng hoang vu, bí hiểm.

- Hình ảnh chúa sơn lâm:

Lượn tấm thân

Vờn bóng âm thầm

Mắt thần khi đã quắc

-> Từ ngữ gợi tả hình dáng, tính cách, động

từ chỉ hoạt động, nhịp nhàng, uyển chuyển,

nhịp thơ ngắn, linh hoạt

=> Vẻ đẹp oai phong lẫm liệt vừa uy nghi,

dũng mãnh vừa mềm mại, uyển chuyển của

chúa sơn lâm

lệ, câu hỏi tu từ, điệp ngữ “nào đâu? đâu?”

lặp đi lặp lại nhiều lần, đảo ngữ, nhịp điệu

nhanh, dồn dập

-> diễn tả thấm thía nỗi nhớ tiếc da diết,

đau đớn, của con hổ đối với những quá khứ

huy hoàng của nó

-> Giấc mơ huy hoàng đã khép trong tiếng

than u uất: Than ôi thời oanh…

HS: Nó gắn với nỗi xót xa, nhớ tiếc, nỗi

nhớ đến quặn lòng được tạo ra bởi những

ngữ điệu riêng

* Nhớ về những kỉ niệm ở chốn rừng xưa ( Khổ 3)

GV: Những từ Nào đâu, đâu như kiếm

tìm về một thời xa xôi

GV: Có thể nói đây là những câu thơ tuyệt

bút, là bức tranh tứ bình đặc sắc Những từ

ngữ nào đâu, đâu như xoáy sâu vào long

con hổ làm rõ nỗi nhớ tiếc đến quặn lòng

Và kết thúc là những dấu hỏi tu từ như oán

thán tiếc nuối khôn nguôi làm cho con hổ

như chới với Và lời thơ gấp gáp vội vàng

như muốn níu kéo lại chút gì đó tốt đẹp của

ngày xưa

HS: Cảnh vườn bách thú > < cảnh núi non

hùng vĩ Đó là sự đối lập giữa một bên là

cảnh tù túng, tầm thường, giả dối, một bên

là cuộc sống chân thật phóng khoáng, tự do

cuộc sống tự do, cao cả, chân thật

GV: Thực tại người dân Việt Nam mất tự

do, sống nô lệ > < Cuộc sống tự do trong

quá khứ, thời oanh liệt của dân tộc

- Làm nổi bật mối bất hòa sâu sắc với thực

tại và niềm khao khát tự do mãnh liệt của

tác giả, của mỗi người dân Việt Nam bấy

? Theo em sự đối lập này có ý nghĩa gì trong việc diễn tả trạng thái tư tưởng của con hổ?

? Điều đó có gì gần gũi với tâm trạng của người dân đương thời?

Đọc khổ cuối? Nội dung của đoạn thơ?

- Nhận xét về giọng điệu khổ thơ?

- Qua đó thể hiện nỗi khao khát “giấc

-> Khát vọng được sống chân thật với cuộc

sống của chính mình, trong xứ sở của mình

Đó là khát vọng tự do, khát vọng giải

phóng

-> Mãnh liệt, to lớn nhưng đau xót, bất lực

Đó là bi kịch của con hổ

-> Tâm sự của con hổ là tâm trạng của

người dân Việt Nam mất nước đang sống

trong cảnh nộ lệ và tiếc nhớ khôn nguôi

thời oanh liệt với những chiến công chống

giặc ngoại xâm vẻ vang trong lịch sử dân

GV: Là nỗi căm hờn u uất vì mất tự do

4 Tìm hiểu ý nghĩa khái quát văn bản

4.1 Nghệ thuật

- Sử dụng bút pháp lãng mạn, với nhiều

biện pháp nghệ thuật như nhân hóa, đối lập,

phóng đại, sử dụng từ ngữ gợi hình, giàu

sức biểu cảm

- Xây dựng hình tượng nghệ thuật có nhiều

tầng ý nghĩa

- Hình ảnh thơ giàu chất tạo hình

- Ngôn ngữ và nhạc điệu phong phú, giàu

sức biểu cảm Có âm điệu thơ biến hóa qua

mỗi đoạn thơ nhưng thống nhất ở giọng

điệu dữ dội, bi tráng trong toàn bộ tác

phẩm

4.2 Nội dung - Ý nghĩa văn bản

* Nội dung - Mượn lời con hổ bị nhốt

trong vườn bách thú:

+ Diễn tả sâu săc nỗi chán ghét thực tại tầm

? Em hãy nêu những đặc sắc nghệ thuật nổi bật của bài thơ?

thường, tù túng;

+ Bộc lộ niềm khao khát tự do mãnh liệt

* Ý nghĩa: Mượn lời con hổ trong vườn

- Nắm được thông tin về tác giả, đặc biệt

là thời đại, bối cảnh lịch sử, xã hội

- Nêu được hoàn cảnh sáng tác, bố cục

- Chỉ ra và phân tích được các biện pháp

nghệ thuật

- Chú ý đến tâm trạng, tình cảm của tác

giả gửi gắm trong bài thơ

V Hướng dẫn cách đọc hiểu văn bản thơ trữ tình

VI Liên hệ, mở rộng

Gợi ý:

* Chất nhạc: Nhịp điệu linh hoạt ( Cách

ngắt nhịp khi thì ngắn tạo cảm giác dồn dập

gấp gáp, náo nức; khi thì kéo dài trải ra với

những câu thơ vắt dòng diễn tả sự tuôn trào

của dòng hoài niệm)

- Tác dụng: Bộc lộ tâm trạng và và dòng

cảm xúcphong phú của nhân vật trữ tình:

bực bội chán chường trước thực tại, say sưa

khi quay trở về quá khứ vàng son oanh liệt;

tuyệt vọng, than thở khi biết tất cả chỉ là

giấc mơ xa

vĩ, bí hiểm, hoang vu; bức tranh về chân

dung của vị chúa tể sơn lâm oai phong,

mãnh liệt; bức tranh về cảnh thực giả dối

tầm thường

- Các dẫn chứng tiêu biểu chọn trong đoạn

2,3,4

Gợi ý: Từ tình cảnh và tâm trạng của con

hổ trong bài thơ cũng như của người dân

Việt Nam đầu thế kỉ XX, ta có thể thấy

được rằng cuộc sống hòa bình và tự do

chúng ta đang được hưởng thụ ngày nay

thật vô giá biết nhường nào Đất nước được

hòa bình, chúng ta không phải sống trong

cảnh khói lửa đạn bom, không phải chịu

nỗi đau mẹ mất con, con mất cha, vợ mất

chồng Đất nước được hòa bình, độc lập,

chúng ta được sống trong những điều kiện

tốt nhất Trẻ em được bình yên khôn lớn và

vui vẻ cắp sách tới trường Người dân khắp

mọi miền hăng say lao động sản xuất, xây

dựng cuộc sống hạnh phúc, ấm no Hòa

bình tự do là một món quà vô giá mà thế hệ

cha ông đã phải hi sinh máu xương để đánh

đổi Vì vậy, thế hệ học sinh chúng ta cần

phải có ý thức hơn trong việc gìn giữ hòa

bình để xây dựng một xã hội tốt đẹp, tươi

sáng hơn

?Từ tình cảnh và tâm trạng của con hổ trong bài thơ cũng như của người dân Việt Nam đầu thế kỉ XX, em có suy nghĩ gì về cuộc sống hòa bình tự do ngày nay (trình bày bằng một đoạn văn khoảng ½ trang).

1 Tổ chức hoạt động khởi động và tạo tâm thế

a Tổ chức khởi động

Gv: Tổ chức cuộc thi Ai biết?

Chia lớp thành các nhóm nhỏ (4-6 thành viên), kể tên những đồ dùng để trang trí

2 Hướng dẫn đọc và tìm hiểu chung về

văn bản

* Dự kiến sản phẩm

- Là một trong những lớp đầu tiên của

phong trào thơ mới

- Thơ ông mang nặng lòng thương người và

niềm hoài cổ

- Nhà phê bình Hoài Thanh và Hoài Chân

đã viết: “ Trong làng thơ mới, VĐL là 1

người cũ”

- Ngoài những sáng tác thơ ông còn dạy

học, là nhà giáo nhân dân, từng chủ nhiệm

khoa tiếng Pháp ở trường Đại học sư phạm

ngoại ngữ HN Ông còn dịch sách tiếng

a Tác giả Nhóm 1, 3: Gv cho hs quan sát chân

dung về tác giả và đặt câu hỏi: Giới thiệu những nét tiêu biểu về tác giả Vũ Đình Liên

Ông đồ là người dạy chữ nho xưa Nếu

không đỗ đạt làm quan thì thường làm nghề

dạy học (ông đồ, thày đồ) Theo phong tục,

khi tết đến, người ta thường sắm câu đối

họăc đôi chữ nho viết trên giấy đỏ hoặc lụa

đỏ để dán trên vách, trên cột nhà, vừa để

trang hoàng nhà cửa thêm đẹp, vừa để gửi

gắm lời chúc tốt lành Khi đó người ta phải

tìm đến ông đồ (người hay chữ) Ông đồ có

dịp trổ tài lại thêm tiền tiêu tết Vì vậy, dịp

giáp tết ông đồ thường xuất hiện với

phương tiện “ mực tàu, giấy đỏ” bày trên

hè phố để viết câu đối thuê hoặc bán.Tuy

viết thuê song chữ của ông thường được

mọi người trân trọng thưởng thức

Nhưng rồi những năm đầu TK20, nền

Hán học (chữ nho) dần mất vị thế quan

trọng khi chế độ thi cử PK bãi bỏ( Khoa thi

cuối cùng vào năm 1915) -> một thành trì

văn hóa cũ sụp đổ Các nhà nho từ chỗ là

nhân vật trung tâm trong dời sống VH tinh

thần của dân tộc được XH tôn vinh bỗng

chốc bước lạc hướng thời đại, bị bỏ quên

và cuối cùng vắng bóng trẻ con không đi

học chữ nho nữa mà học chữ Pháp, Nhật,

quốc ngữ Cuộc sống tây hóa khiến người

ta không còn vui sắm câu đối chơi tết nữa

Ông đồ vắng bóng và biến mất trên đường

phố ngày tết và trong tâm trí của mọi

người

-> Bài thơ không bàn bạc về sự hết thời của

chữ nho, nhà nho mà chỉ thể hiện tâm trạng

qua

- Bài thơ được viết theo thể thơ 5 chữ, một

thể thơ quen thuộc trong thơ ca Việt Nam

Khác với các bài thơ kể trên ở chỗ đây

không phải là thể thơ ngũ ngôn tứ tuyệt mà

là thơ ngũ ngôn gồm nhiều khổ, mỗi khổ 4

câu thơ

- PTBĐ: Tự sự+ miêu tả+ biểu cảm

- Bố cục: Ba phần:

+ 2 Khổ đầu: Hình ảnh ông Đồ thời đắc ý

+ 2 Khổ tiếp: ông Đồ thời tàn

+ Khổ cuối: Tâm trạng của tác giả

b2 Đọc- chú thích

Gv hướng dẫn học sinh cách đọc

- 2 khổ đầu: giọng vui tươi, phấn chấn

- 3 khổ tiếp: chậm rãi, trầm buồn, sâulắng, thiết tha

- Giáo viên đọc mẫuHS: Đọc bài thơ, GV uốn nắn

b3 Thể loại, bố cục

Gv hướng dẫn hs xác định thể loại, phương thức biểu đạt bằng câu hỏi gợi mở:

- Bài thơ được viết theo thể thơ nào? Thể thơ này có gì khác với bài thơ “ Tụng giá hoàn kinh sư” của Trần Quang Khải,

“Tĩnh dạ tứ” của Lí Bạch?

- Xác định phương thức biểu đạt, bố cục cuả bài thơ?

3 Tìm hiểu chi tiết văn bản

* Dự kiến sản phẩm (Gợi ý phiếu học tập

ở phụ lục

a Ông đồ thời hoàng kim

b Ông đồ thời tàn

3 Tìm hiểu chi tiết văn bản

Gv hướng dẫn hs tìm hiểu văn bản theo

bố cục vừa chia, để hs thấy được sự đối lập giữa hình ảnh Ông đồ thời hoàng kim

và thời tàn, PHT số (phụ lục)

Hs làm việc nhóm bàn, thời gian 10'

Hình ảnh ông đồ Nội dung

miêu tả

Quá khứ Hiện tại

Không gian Thời gian