Mức tối đa: Học sinh tự trình bày quan điểm suy nghĩ của bản thân nhưng cần phải hướng tới tư tưởng sau: + Khẳng định biển đảo Việt Nam trong đó có hai quần đảo Hoàng Sa và Trường Sa là [r]
Trang 1SỞ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO
LÀO CAI -
ĐỀ THI CHÍNH THỨC
KỲ THI CHỌN HỌC SINH GIỎI THCS CẤP TỈNH
NĂM 2017 Môn: Lịch sử
Thời gian: 150 phút (không kể thời gian giao đề)
Ngày thi: 25/3/2017
(Đề thi gồm có 01 trang, 06 câu)
A Lịch sử Việt Nam (14 điểm)
Câu 1 (2,0 điểm)
1 Công lao của các anh hùng dân tộc: Trần Quốc Tuấn, Lê Lợi, Nguyễn Huệ đối với lịch sử Việt Nam là gì?
2 Ngày nay, chúng ta thường lấy tên của các vị anh hùng để đặt tên cho trường học, đường phố…vv…Em hãy giải thích ý nghĩa của việc đặt tên đó?
Câu 2 (2,0 điểm)
Trình bày những nét chính về phong trào Đông Du? Chủ trương đưa học sinh Việt Nam sang Nhật học tập của phong trào Đông Du để lại bài học gì cho việc đưa
học sinh, cán bộ đi học tập ở nước ngoài hiện nay của nước ta?
Câu 3 (4,0 điểm)
Trong điều văn của Ban Chấp hành Trung ương Đảng Lao động Việt Nam do đồng chí Lê Duẩn – Bí thư thứ nhất đọc tại lễ truy điệu trọng thể Hồ Chủ tịch có đoạn viết:
“ Dân tộc ta, nhân dân ta, non sông đất nước ta đã sinh ra Hồ Chủ tịch – người anh hùng dân tộc vĩ đại và chính Người đã làm rạng rỡ dân tộc ta, nhân dân ta và non sông đất nước ta”
Bằng những kiến thức lịch sử đã học em hãy phân tích công lao của Nguyễn
Ái Quốc đối với cách mạng Việt Nam giai đoạn 1919-1930?
Câu 4 (6 điểm)
Chủ trương và biện pháp của Đảng, Chính phủ ta đối với Pháp và Tưởng trước
và sau Hiệp định Sơ bộ ngày 6/3/1946 có gì khác nhau? Nêu nhận xét của em về chủ trương và biện pháp đó Từ đó em có suy nghĩ như thế nào về vấn đề bảo vệ chủ quyền biển đảo nước ta hiện nay?
B Lịch sử thế giới
Câu 5 (2 điểm)
So sánh nguyên nhân bùng nổ của cuộc Chiến tranh thế giới thứ nhất (1914 – 1918) và cuộc Chiến tranh thế giới thứ hai (1939 – 1945)
Câu 6 (4 điểm)
Trình bày hoàn cảnh ra đời, nhiệm vụ, vai trò của tổ chức Liên hợp quốc? Tại sao Liên hợp quốc xác định một trong những nguyên tắc hoạt động là giải quyết tranh chấp bằng biện pháp hòa bình?
-Hết -
Trang 2SỞ GIÁO DỤC VÀ ĐẠO TẠO HƯỚNG DẪN CHẤM
LÀO CAI KỲ THI CHỌN HSG CẤP TỈNH
LỚP 9 – THCS – NĂM HỌC 2017
Môn: Lịch sử
( Hướng dẫn chấm có 06 trang)
ĐỀ CHÍNH THỨC
I Hướng dẫn chung
1 Thí sinh trả lời theo cách riêng (về bố cục và câu chữ) nhưng đáp ứng được
yêu cầu cơ bản như trong hướng dẫn chấm thì vẫn cho đủ điểm
2 Thí sinh vận dụng được kiến thức cơ bản từ những tài liệu ngoài SGK hoặc có
sự liên hệ thực tế thì được khuyến khích cho thêm điểm nhưng không được vượt quá điểm của từng câu và điểm của toàn bài
3 Sau khi cộng điểm toàn bài để điểm lẻ đến 0,25 điểm
II Hướng dẫn chấm chi tiết
ĐÁP ÁN VÀ THANG ĐIỂM
A Lịch sử Việt Nam
Câu
1
1 Công lao của các anh hùng dân tộc đối với lịch sử Việt Nam như sau:
- Trần Quốc Tuấn có công lớn trong cả ba lần kháng chiến chống quân xâm
lược Mông – Nguyên Đặc biệt, trong cuộc kháng chiến lần thứ hai và lần
thứ ba, ông được vua Trần phong làm Tiết chế các đạo quân thủy bộ Trần
Quốc Tuấn còn là nhà nghiên cứu quân sự với các bộ binh pháp Binh thư yếu
lược và Vạn Kiếp bí truyền
- Lê Lợi là linh hồn, là vị lãnh đạo tối cao của cuộc khởi nghĩa Lam Sơn
thắng lợi, đánh đuổi giặc Minh, kết thúc 20 năm đô hộ của nhà Minh trên đất
nước ta, giành lại độc lập tự do cho tổ quốc Đại Việt
Sau khi lên làm vua, Lê Lợi đã có những biện pháp và chính sách để củng cố
chế độ phong kiến trung ương tập quyền, xây dựng phát triển đất nước về
mọi mặt
- Nguyễn Huệ lãnh đạo cuộc khởi nghĩa Tây Sơn lật đổ chính quyền phong
kiến Nguyễn - Trịnh – Lê; xóa bỏ sự chia cắt đất nước, bước đầu lập lại nền
thống nhất quốc gia; lãnh đạo nhân dân cả nước đánh tan quân xâm lược
Xiêm – Thanh, bảo vệ vững chắc nền độc lập của Tổ quốc Nguyễn Huệ còn
có những chính sách tích cực để phục hồi, phát triển kinh tế, ổn định xã hội
và phát triển văn hóa dân tộc, đường lối ngoại giao mềm mỏng, kiên quyết…
2 Liên hệ
a Mức tối đa
HS cần trả lời được theo định hướng sau (có thể diễn đạt khác):
- Thể hiện sự biết ơn, sự tri ân sâu sắc của các thể hệ sau đối với công lao
của các anh hùng dân tộc
- Nhắc nhở thế hệ trẻ phải tìm hiểu, nhận thức rõ về lịch sử dân tộc, đặc biệt
công lao của các thế hệ trước để có ý thức xây dựng, giữ gìn và bảo vệ Tổ
0,5
0,5
0,5
0,5
Trang 3quốc
b Mức chưa tối đa
- HS nêu được ý nghĩa nhưng chưa đầy đủ
c Mức chưa đạt
- HS lạc đề hoặc không nêu ra được các ý nghĩa hợp lý
Câu
2
1 Trình bày những nét chính về phong trào Đông Du:
- Trong số những người yêu nước đón nhận con đường cứu nước dân chủ tư
sản có một số người muốn dựa vào Nhật Bản Nhật Bản được xem là nước
cùng màu da, cùng văn hóa Hán học, lại đi theo con đường tư bản châu Âu,
đã giàu mạnh lên và đánh thắng đế quốc Nga (nên có thể nhờ cậy được)
- Hoạt động:
+ 1904: các nhà yêu nước đã lập ra Hội Duy tân do Phan Bội Châu đứng
đầu Mục đích của hội là lập ra nước Việt Nam độc lập
+ Đầu 1905, Phan Bội Châu sang Nhật nhờ giúp khí giới tiền bạc để đánh
Pháp Người Nhật chỉ hứa đào tạo cán bộ cho cuộc bạo động vũ trang về sau
Hội Duy Tân phát động thành viên tham gia phong trào Đông Du Lúc đầu
phong trào Đông Du hoạt động thuận lợi; số học sinh sang Nhật có lúc lên
tới 200 người
+ Tháng 9 - 1908, thực dân Pháp câu kết với Nhật và yêu cầu nhà cầm quyền
nước này trục xuất những người yêu nước Việt Nam Tháng 3 – 1909, Phan
Bội Châu buộc phải rời khỏi Nhật Bản Phong trào Đông Du tan rã Hội Duy
tân ngừng hoạt động
- Ý nghĩa: Cách mạng Việt Nam bắt đầu hướng ra thế giới, gắn vấn đề dân
tộc với thời đại…
2 Bài học kinh nghiệm từ chủ trương đưa du học sinh sang Nhật học
tập của phong trào Đông Du đối với việc đưa học sinh, cán bộ sang nước
ngoài học tập hiện nay đó là:
a Mức tối đa
HS cần trả lời được theo định hướng sau (có thể diễn đạt khác):
- Trong thời kỳ khoa học công nghệ thế giới phát triển như vũ bão hiện nay
thì việc đi tắt đón đầu công nghệ bằng cách đưa học sinh, cán bộ sang nước
ngoài học tập là rất cần thiết
- Hiện nay, Đảng và Nhà nước ta cũng đã có nhiều biện pháp, chính sách để
đưa học sinh, cán bộ sang nước ngoài học tập Tuy nhiên, có nhiều người
đã không quay lại phục vụ đất nước mà chọn hướng công tác ở nước
ngoài Vì vậy, Đảng và Nhà nước ta phải có chính sách khuyến khích và thu
hút hợp lý đối với những người được đưa đi đào tạo
b Mức chưa tối đa
- HS nêu có ý đúng nhưng chưa đầy đủ
c Mức chưa đạt
- HS lạc đề hoặc không nêu ra được các ý hợp lý
0,25
0,25 0,5
0,25
0,25
0,5
Câu
3
* Giới thiệu khái quát:
Nguyễn Ái Quốc sinh ngày 19/5/1890, trong một gia đình nhà nho yêu
nước, ở xã Kim Liên, huyện Nam Đàn, tỉnh Nghệ An Người sớm có tinh
0,25
Trang 4thần cách mạng Tuy khâm phục tinh thần yêu nước, chống Pháp của cha anh
đi trước nhưng không tán thành đường lối cứu nước của họ nên năm 1911,
tại Bến cảng Nhà Rồng, Người đã ra đi tìm đường cứu nước mới
1 Nguyễn Ái Quốc tìm ra con đường giải phóng dân tộc đúng đắn cho
dân tộc Việt Nam, giải quyết khủng hoảng về đường lối đấu tranh giải
phóng dân tộc Việt Nam
- Năm 1919, thay mặt nhóm người Việt Nam yêu nước, Người gửi bản
“Yêu sách của nhân dân An Nam” tới hội nghị Vec-xai đòi quyền tự do, dân
chủ, bình đẳng, tự quyết cho dân tộc Việt Nam Tuy bản yêu sách không
được chấp nhận nhưng đã gây tiếng vang lớn
- Tháng 7/1920, Nguyễn Ái Quốc đọc được bản" Sơ thảo lần thứ nhất
những luận cương về vấn đề dân tộc và thuộc địa" của Lê-nin, từ đó Người
hoàn toàn tin theo Lê – nin, dứt khoát đứng về Quốc tế thứ ba
- Tại Đại Hội của Đảng Xã hội Pháp họp ở Tua (12/1920), Nguyễn Ái
Quốc đã bỏ phiếu tán thành và gia nhập Quốc tế thứ ba
2 Nguyễn Ái Quốc trực tiếp chuẩn bị về tư tưởng, chính trị và tổ chức
cho sự ra đời của chính đảng vô sản ở Việt Nam:
- Năm 1921, được sự giúp đỡ của Đảng Cộng sản Pháp, Người sáng lập
“Hội liên hiệp các dân tộc thuộc địa” để đoàn kết các lực lượng cách mạng
chống chủ nghĩa đế quốc
- Năm 1922, ra tờ báo “Người cùng khổ” để vạch trần chính sách đàn áp
bóc lột dã man của chủ nghĩa đế quốc, góp phần làm thức tỉnh các dân tộc bị
áp bức đứng lên đấu tranh tự giải phóng mình
- Ngoài ra Nguyễn Ái Quốc cũng viết nhiều bài cho các báo Nhân đạo,
Đời sống công nhân và viết cuốn "Bản án chế độ thực dân Pháp" Những
sách báo này đã được bí mật chuyển về Việt Nam, góp phần tố cáo tội ác của
đế quốc Pháp, truyền bá chủ nghĩa Mác Lê-nin về nước, làm thức tỉnh đồng
bào yêu nước
- Tháng 6-1923, Nguyễn Ái Quốc sang Liên Xô dự Hội nghị Quốc tế
nông dân, sau đó ở lại Liên Xô vừa nghiên cứu vừa học tập Năm 1924,
Người dự Đại hội Quốc tế cộng sản lần thứ V
- Cuối năm 1924, Nguyễn Ái Quốc về Quảng Châu (Trung Quốc),
thành lập Hội Việt Nam Cách mạng Thanh niên, trong đó tổ chức Cộng sản
đoàn làm nòng cốt (6-1925)
- Người đã sáng lập ra báo Thanh niên, trực tiếp mở nhiều lớp huấn
luyện chính trị để đào tạo cán bộ cách mạng Các bài giảng của Người sau đó
được tập hợp và in thành sách "Đường Kách mệnh" (1927) nêu ra phương
hướng cơ bản của cách mạng giải phóng dân tộc Việt Nam
- Năm 1928, Hội chủ trương "Vô sản hoá', đưa hội viên vào hoạt động
trong các nhà máy, hầm mỏ
3 Nguyễn Ái Quốc là người triệu tập, chủ trì Hội nghị thành lập
Đảng Cộng sản Việt Nam
- Trong năm 1929, sự ra đời của ba tổ chức cộng sản là một xu thế tất yếu
của cách mạng Việt Nam Tuy nhiên ba tổ chức cộng sản trên lại hoạt động
0,25
0,25
0,25
0,25 0,25 0,25
0,25
0,25
0,25
0,25
0,25
0,25 0,25 0,25
Trang 5riêng rẽ tranh giành ảnh hưởng của nhau Tình hình đó nếu kéo dài sẽ có
nguy cơ dẫn đến sự chia rẽ lớn Yêu cầu bức thiết của cách mạng Việt Nam
lúc này là phải có Đảng cộng sản thống nhất trong cả nước
- Với tư cách là phái viên của Quốc tế cộng sản, Nguyễn Ái Quốc đã triệu
tập và chủ trì Hội nghị thành lập Đảng Cộng sản Việt Nam (6/1/1930) tại
Cửu Long (Hương Cảng, Trung Quốc) Hội nghị cũng thông qua Chính
cương vắn tắt, Sách lược vắn tắt, Điều lệ tóm tắt của Đảng do Nguyễn Ái
Quốc soạn thảo
0,25
Câu
4
1 Chủ trương và biện pháp của Đảng, Chính phủ ta đối với Pháp, Tưởng
trước và sau Hiệp định sơ bộ ( 06/03/1946)
* Trước Hiệp định Sơ bộ
- Đối với Pháp
+ Đêm 22 rạng sáng 23/9/1945, quân Pháp đánh chiếm Sài Gòn, mở đầu
cuộc chiến tranh xâm lược lần thứ hai…
+ Chủ trương của ta: Phát động nhân dân tiến hành cuộc kháng chiến chống
Pháp nhằm đập tan dã tâm xâm lược của chúng
+ Biện pháp: Huy động cả nước ủng hộ Nam Bộ kháng chiến, hàng vạn
thanh niên hăng hái gia nhập quân đội, quyên góp ủng hộ…
- Đối với Tưởng:
+ Quân Tưởng và bọn tay sai chống phá cách mạng, âm mưu lật đổ
chính quyền cách mạng…
+ Chủ trương của ta: hòa hoãn, tránh xung đột, nhằm hạn chế sự phá hoại
của chúng, để tập trung lực lượng chống Pháp ở Nam Bộ
+ Biện pháp: Nhường cho tay sai của Tưởng 70 ghế trong Quốc hội và một
số ghế bộ trưởng trong Chính phủ Liên hiệp Nhân nhượng một số quyền lợi
về kinh tế, cho phép lưu hành đồng tiền “ quan kim”, “ quốc tệ” Ban hành
một số sắc lệnh nhằm trấn áp bọn phản cách mạng, giam giữ phần tử chống
đối, lập tòa án quân sự để trừng trị…
* Sau Hiệp định Sơ bộ
- Pháp chuẩn bị tiến công ra Bắc, chúng điều đình với Trung Quốc Hiệp ước
Hoa- Pháp được kí kết (28/2/1946)
- Chủ trương của ta: chủ động hòa hoãn với Pháp để đẩy quân Tưởng về
nước, tranh thủ thời gian chuẩn bị lực lượng cho cuộc kháng chiến với Pháp
sau này
- Biện pháp:
+ Kí Hiệp định Sơ bộ (6/3/1946): Pháp công nhận nước Việt Nam Dân chủ
Cộng hòa là một quốc gia tự do, …ta thuận cho Pháp vào miền Bắc, hai bên
ngừng bắn…
+ Kí bản Tạm ước 14/9/1946, nhượng bộ Pháp một số quyền lợi… nhằm kéo
giài thời gian chuẩn bị cho cuộc kháng chiến chống Pháp…
2 Nhận xét
Thực hiện chủ trương hoà hoãn là đúng đắn, sáng suốt, mềm dẻo về sách
lược nhưng cứng rắn về nguyên tắc, biết lợi dụng mâu thuẫn trong hàng ngũ
kẻ thù, không cho chúng tập trung lực lượng để chống phá ta Chủ trương đã
0,25
0, 5 0,25
0,25 0,25 0,75
0,25 0,5
0,5
0,5
1,0
Trang 6thể hiện thiên tài ngoại giao của Đảng, Chủ tịch Hồ Chí Minh lùi một bước,
tiến hai bước, tranh thủ sự ủng hộ của thế giới, kéo dài thời gian hoà hoãn
chuẩn bị cho cuộc khởi nghĩa lâu dài
3.Suy nghĩ về vấn đề bảo vệ chủ quyền biển đảo nước ta hiện nay:
a Mức tối đa: Học sinh tự trình bày quan điểm suy nghĩ của bản thân nhưng
cần phải hướng tới tư tưởng sau:
+ Khẳng định biển đảo Việt Nam trong đó có hai quần đảo Hoàng Sa và
Trường Sa là của người Việt Nam.Những năm gần đây, Trung Quốc đã có
nhiều hành động xâm hại đến chủ quyền biển đảo của Việt Nam… Những
hành động đó của phía Trung Quốc đã xâm phạm nghiêm trọng chủ quyền
của Việt Nam
+ Để bảo vệ chủ quyền biển đảo, chúng ta cần nghiên cứu và nhận thức sâu
sắc về ý nghĩa thiêng liêng chủ quyền biển đảo và giá trị to lớn chủ
quyền…Cần hưởng ứng và tích cực các diễn đàn hợp pháp trên các phương
tiện thông tin đại chúng, khẳng định chủ quyền biển đảo của Việt Nam …
xây dựng đất nước giàu mạnh, có định hướng lý tưởng yêu nước và đoàn kết
… Kiên trì giải quyết tranh chấp biển, đảo bằng biện pháp hòa bình, mềm
dẻo nhưng kiên quyết trên cơ sở luật pháp quốc tế, tranh thủ sự ủng hộ quốc
tế
b Mức chưa tối đa
- Học sinh trình bày quan điểm suy nghĩ của bản thân nhưng chưa đầy đủ
c Mức độ chưa đạt
- Học sinh chưa bày tỏ được quan điểm theo đúng định hướng
0,5
0,5
B Lịch sử thế giới
Câu
5
*Giống nhau:
Đều do sự phát triển không đều của chủ nghĩa tư bản, dẫn đến mâu thuẫn
gay gắt về quyền lợi, thị trường và thuộc địa giữa các nước để quốc
Đều có sự xuất hiện hai khối đế quốc một bên có Đức (đế quốc trẻ, ít
thuộc địa) với một bên là Anh, Pháp (đế quốc già, nhiều thuộc địa) Cả hai
khối đế quốc đều tích cực chạy đua vũ trang, chuẩn bị cho chiến tranh chia
lại thế giới
Đều có các cuộc chiến tranh cục bộ trước khi chiến tranh thế giới xảy ra
*Khác nhau:
Nội dung
so sánh
Chiến tranh thế giới thứ nhất(1914 – 1918)
Chiến tranh thế giới thứ hai (1939 – 1945)
Các khối
đế quốc
hình thành
Khối Liên minh: Đức,
Áo – Hung Khối Hiệp ước: Anh, Pháp, Nga
Khối phát xít: Đức, I – ta – li – a, Nhật Bản
Khối Anh, Pháp, Mĩ (sau này gọi là khối các nước Đồng minh)
Mâu thuẫn Hai khối đế quốc mâu
thuẫn gay gắt với nhau
Hai khối đế quốc mâu thuẫn gay gắt với nhau và cùng coi Liên Xô là kẻ thù cần tiêu diệt
Vì vậy, Khối Anh – Pháp – Mĩ thực
0,25 0,25
0,25
0,5
Trang 7Câu
6
hiện đường lối thỏa hiệp nhằm làm cho khối phát xít chĩa mũi nhọn về phía Liên Xô
1.Hoàn cảnh ra đời, nhiệm vụ và vai trò của tổ chức Liên hợp quốc:
a.Hoàn cảnh :Tại hội nghị I-an-ta (tháng 2-1945), các đại biểu đã nhất
trí thành lập một tổ chức quốc tế mới là Liên hợp quốc Từ 25 - 4 đến
26-4-1945, đại biểu 50 nước họp ở Xan phran-xi-xcô (Mĩ) để thông qua Hiến
chương Liên hợp quốc và thành lập tổ chức Liên hợp quốc
b Nhiệm vụ của Liên hợp quốc: Duy trì hoà bình và an ninh thế giới;
phát triển mối quan hệ hữu nghị giữa các dân tộc trên cơ sở tôn trọng độc
lập, chủ quyền của các dân tộc; thực hiện sự hợp tác quốc tế về kinh tế, văn
hóa, xã hội và nhân đạo
c Vai trò của Liên hợp quốc:
Từ năm 1945 đến nay, Liên hợp quốc là tổ chức quốc tế lớn nhất, giữ vai trò quan trọng trong việc giữ gìn hoà bình, an ninh quốc tế Góp phần
giải quyết các vụ tranh chấp, xung đột khu vực Đấu tranh xoá bỏ chủ nghĩa
thực dân và chủ nghĩa phân biệt chủng tộc
Phát triển các mối quan hệ, giao lưu giữa cac quốc gia Giúp đỡ các nước
phát triển kinh tế, văn hoá, khoa học-kỹ thuật nhất là đối với các nước Á,
Phi, Mĩ La-tinh
2 Liên hợp quốc xác định một trong những nguyên tắc hoạt động là
giải quyết tranh chấp bằng biện pháp hòa bình bởi vì:
Hòa bình là mong muốn, nguyện vọng, xu thế chung của tất cả các dân
tộc trên thế giới, còn chiến tranh để lại hậu quả hết sức nặng nề Đồng thời
hòa bình là cơ sở, điều kiện để các quốc gia ổn định và phát triển mọi lĩnh
vực
Mục đích cuối cùng mà tổ chức Liên hợp quốc hướng đến là: Duy trì
hòa bình và an ninh thế giới
0,75
1,0
0,75
1,5
0,5
0,25