khái quát tự nhiên của hoa kì

Trong miền núi Ca-xcát và các cao nguyên có nhiều hồ, đặc biệt nhất là Xon-lây-cơ Hồ Muối, một trung tâm khai thác nhiều nguyên liệu hóahọc của cao nguyên Bồn địa lớn.. Nhánh cực Đông củ

GIỚI THIỆU VỀ ĐẤT

NƯỚC HOA KÌ

Hoa Kỳ là đất nước có diện tích lớn thứ 4 trên thế giới sau Nga, Canada và Trung Quốc Với địa hình rộng lớn, Hoa Kỳ sở hữu nhiều loại hình khí hậu đa dạng Đồng thời, Hoa Kỳ hay gọi với tên đầy đủ là Hợp chủng quốc Hoa Kỳ - nơi hội tụ của nhiều sắc tộc văn hoá từ châu Âu, châu Á, châu Mỹ, châu Mỹ, châu Phi

vì thế rất khó để miêu tả về một người Hoa Kỳ điển hình

GIỚI THIỆU VỀ QUỐC KỲ, QUỐC CA CỦA HOA KÌ.

* QUỐC KỲ.

Đối với người Mỹ, quốc kỳ có một ý nghĩa quan trọng trong đời sống tinhthần Quốc kỳ Hoa Kỳ trở thành biểu tượng của tự do, lá cờ đã nói lên sự hy sinhcủa biết bao thế hệ để giành lấy nền độc lập Lá cờ đầu tiên của Hoa Kỳ gồm có 13ngôi sao và 13 sọc tượng trưng cho 13 tiểu bang thuộc địa thời bấy giờ Quốc kỳHoa Kỳ có hai phần Một phần nhỏ ở góc trái trên cùng có hình ảnh của 50 ngôisao trên nền màu xanh dương, tượng trưng cho 50 tiểu bang hiện tại Phần chínhgồm 7 sọc đỏ và 6 sọc trắng, tượng trưng cho 13 tiểu bang sơ khai Ý nghĩa của bamàu xanh, trắng, đỏ trên lá cờ Hoa Kỳ vẫn không thay đổi cho đến hiện nay Màu

đỏ tượng trưng cho lòng dũng cảm và nhiệt huyết, màu trắng nói lên niềm hy vọngtrong sáng, nét tinh khiết của cuộc sống và tinh thần kỷ luật, trong khi màu xanh làhiện thân của màu sắc thiên đàng, biểu tượng của Thượng đế, lòng trung thành,niềm chân thành, công lý, và chân lý Ngôi sao, theo như biểu tượng xa xưa trongvăn hóa Ấn Ðộ, Ba Tư, và Ai Cập, tượng trưng cho chủ quyền Trên lá cờ Hoa Kỳ,mỗi một ngôi sao tượng trưng cho chủ quyền của một tiểu bang, do đó ngày nay lá

cờ Mỹ gồm có 50 ngôi sao tượng trưng cho 50 tiểu bang, trong khi số sọc trên lá

cờ vẫn được giữ ở con số 13, tượng trưng cho 13 tiểu bang đầu tiên của ngày lậpquốc Lễ chào cờ có ý nghĩa quan trọng cho mỗi công dân Hoa Kỳ vì nó nói lênlòng trung thành với tổ quốc

Ðối với thế giới, quốc kỳ Hoa Kỳ mang ý nghĩa của sự độc lập, tự do, và lòng

cũng còn là biểu tượng nhắc nhở công dân Hoa Kỳ luôn sống với tinh thần tráchnhiệm và danh dự.

* QUỐC CA.

"The Star-Spangled Banner", tạm dịch là Lá cờ lấp lánh ánh sao, là quốc ca

chính thức của Hoa Kỳ Lời được viết vào năm 1814 bởi Francis Scott Key, mộtluật sư và nhà thơ nghiệp dư, sau khi ông chứng kiến cảnh pháo đài McHenry bịquân Anh oanh tạc trong Chiến tranh năm 1812 Bài này được phổ biến là một bàihát yêu nước sau khi được phổ nhạc theo bài tửu ca To Anacreon in Heaven củaAnh, nhưng chỉ được trở thành quốc ca khi Quốc hội Hoa Kỳ thông qua một nghịquyết vào ngày 31 tháng 3 năm 1931

A ĐẶC ĐIỂM TỰ NHIÊN

1. Lãnh thổ và vị trí địa lí.

a Lãnh thổ:

Hoa Kì là quốc gia có diện tích lớn thứ ba trên thế giới Lãnh thổ Hoa

Kì gồm phần rộng lớn ở trung tâm Bắc Mĩ, bán đảo A-la-xca và quần đảoHa-oai

Phần đất ở trung tâm Bắc Mĩ có diện tích hơn 8 triệu km² với chiều từđông sang tây khoảng 4500km và chiều từ bắc xuống nam khoảng 2500km.Đây là khu vực rộng lớn nên thiên nhiên thay đổi rõ rệt từ ven biển vào nộiđịa, từ phía nam lên phía bắc Hình dạng lãnh thổ cân đối là một thuận lợicho phân bố sản xuất và phát triển giao thông

b Vị trí địa lí:

- Về cơ bản, vị trí địa lí của Hoa Kì có một số đặc điểm chính:

+ Nằm ở bán cầu Tây

+ Tọa độ: * Phía Bắc: 49°B

* Phía Nam: 25°07’B

* Phía Đông: 66°55’T

* Phía Tây: 124°44’T + Nằm giữa hai đại dương lớn: Đại Tây Dương và Thái Bình Dương + Tiếp giáp Canada và Mĩ La Tinh

- Hoa Kì gồm 3 bộ phận lãnh thổ:

+ Bộ phận lớn nhất gồm 48 bang, nằm giữa lục địa Bắc Mĩ: Bắc giápCanada, Nam giáp Mexico và Vịnh Mexico, Tây giáp Thái Bình Dương vàĐông giáp Đại Tây Dương

+ Bộ phận thứ hai là bang Alaska nằm ở Tây Bắc lục địa Bắc Mĩ: Đônggiáp Canada, Bắc giáp biển Beaufort và Nam giáp biển Bering

+ Bộ phận thứ ba là quần đảo Ha-oai (bang Ha-oai) nằm giữa Thái BìnhDương cách thành phố San Francisco khoảng 3.900km

- Ảnh hưởng của vị trí địa lí đối với sự phát triển kinh tế - xã hội của HoaKì:

*Thuận lợi:

+ Thiên nhiên đa dạng, phong phú

+ Phần lớn lãnh thổ nằm trong khu vực có khí hậu ôn hòa, thuận lợicho phân bố sản xuất, sinh hoạt và phát triển giao thông

- Nằm cách châu Âu bởi Đại Tây Dương, cách châu Á bởi Thái BìnhDương, nên hầu như không bị tàn phá trong các cuộc chiến tranh thế giới

- Nằm ở trung tâm Bắc Mỹ, tiếp giáp với Ca-na-đa và khu vực MĩLatinh, gần với nguồn nguyên liệu phong phú và giàu có, đồng thời là thịtrường tiêu thụ rộng lớn

- Nằm trong khu vực kinh tế Châu á - Thái Bình Dương

- Giao lưu, phát triển kinh tế biển

* Khó khăn:

- Khó khăn từ khí hậu là chủ yếu: bão, lũ lụt, lốc, xoáy, vòi rồng

- Mỗi khu vực của Hoa Kì có mức độ ảnh hưởng khác nhau gây ảnhhưởng đến đời sống và một số hoạt động kinh tế

2. Địa hình:

Tuy lãnh thổ rộng lớn, nhưng địa hình của Hoa Kỳ lại tương đối đơn giản Những nét chính là hai mạch núi Cóoc-đi-e ở phía Tây, và Ap-pa-las ở phía Đông, cách nhau bởi những đồng bằng trung tâm mênh mông, giải ra giữa đất nước Hoa Kỳ

Mạch núi lớn phía Tây rộng gần 1.700km, gồm nhiều dải song song, cónhiều ngọn cao hơn 4.000m Sát bờ Thái Bình Dương là dải núi duyên hảicao không quá 2.000m gây nên một số nét khúc khuỷu cho đường ven biển:Vịnh Ju-ăng đê Fuca, cửa sông Cô-lum-bi-a và vịnh Xan Fran-xi-xcô Cáccảng lớn nhất của Hoa Kỳ trên Thái Bình Dương đều được thành lập tạinhững nơi này Nhiều sông nhỏ chảy dọc theo chân núi phía Đông của dảinúi duyên hải như các sông Uyn-la-méx (tả nhánh của sông Cô-lum-bi-a),sông Xa-crơ-men-tu và sông Xan-Jo-a-kin, tạo nên những thung lũng xinhtươi ở đó phát triển một nền trồng trọt sầm uất Phía đông các thung lũngnày là dải núi Ca-xcát phía Bắc, và Xi-e-ra Nê-va-đa phía Nam, với nhữngđỉnh cao hơn 3.000m Các dải núi này ngăn chặn hết mọi ảnh hưởng tốt củaThái Bình Dương đối với các cao nguyên lớn nội địa: Bắc là cao nguyên Cô-lum-bi-a, trung tâm là cao nguyên Bồn địa lớn, và Nam là cao nguyên Cô-lô-ra-đô Trong miền núi Ca-xcát và các cao nguyên có nhiều hồ, đặc biệt nhất

là Xon-lây-cơ (Hồ Muối), một trung tâm khai thác nhiều nguyên liệu hóahọc của cao nguyên Bồn địa lớn Nhánh cực Đông của mạch Cooc-đi-e, dãyThạch Sơn, với nhiều dải song song trong đó có các đỉnh cao hơn 4.000m,

ôm lấy phía Đông các cao nguyên trên Toàn bộ hệ thống mạch Cooc-đi-enhư vậy làm cho nhiều diện tích cao nguyên lớn trên các cao nguyên trở nênhanh khô, không thuận lợi cho việc khai thác Muốn phát triển nông nghiệptại vùng này, không thể thiếu được các công trình thủy lợi Trùng trùng, điệpđiệp, sườn dốc đứng, mạch núi Cooc-đi-e là một hàng rào khí hậu đồ sộ, vàcũng là một trở ngại lớn cho việc liên lạc giữa đồng bằng trung tâm với miền

bờ biển Thái Bình Dương Các đường xe hỏa, xe hơi đều phải men theo cácthung lũng, các đèo tương đối cao và đòi hỏi nhiều công trình kỹ thuật đắttiền: cầu vòm, tuy-nen….Để giảm được tiền vốn đầu tư vào việc xây dựngcác đường đó, trong nửa sau thế kỷ thứ XIX, giai cấp tư sản Hoa Kỳ đã sửdụng chủ yếu các nhân công Nhật Bản, Trung Hoa, Mê-hi-cô, rẻ tiền hơnnhân công da trắng

Ở phía Đông Hoa Kỳ, mạch núi Ap-pa-las vươn theo hướng Đông-BắcTây-Nam suốt từ phía Nam của sông Xanh-lô-răng tới miền hạ lưu sôngMit-xi-xi-pi, dài 2.500km Xuất hiện từ nguyên đại cổ sinh bị nâng cao lênthời kỳ đệ tam và bị xâm thực dữ dội, mạch núi gồm nhiều dải song song,ngăn cách nhau bởi những thung lũng là những quãng bị sụt vỡ Đỉnh caonhất (núi “Nhà Đen”) chỉ tới 2045m Vì vậy Áp-pa-las không phải là một trởngại lớn cho sự giao thông giữa đồng bằng ven Đại Tây Dương với nội địa.Nhiều sông lớn nhỏ, hoặch chảy ra Đại Tây Dương, hoặc thuộc hệ thốngsông Mít-xi-xi-pi, đã đào giữa những dải núi nhiều thung lũng sâu, ngang,dọc, mà các đường xe hỏa, đường xe hơi có thể lợi dụng được “Thung lũnglớn” dọc theo giữa các dải núi, đã là đường thiên nhiên đưa dân Hoa Kỳ từ

bờ Đại Tây Dương vào khai thác lưu vực Mít-xi-xi-pi trong thế kỷ thứ XVIII

và đầu thế kỷ thứ XIX

Với độ cao trung bình dưới 2000m, mạch núi Áp-pa-las không ngăn cảncác ảnh hưởng của Đại Tây Dương thâm nhập vào vùng đồng bằng trungtâm Hoa Kỳ

Càng về phía Nam, càng chếch vào sâu trong nội địa, mạch núi Áp-pa-lastạo điều kiện cho sự hình thành những đồng bằng ven Đại Tây Dương vớiđất tốt, với khí hậu hải dương, với bờ biển cực kỳ khúc khuỷu và nhiều cửsông loa, ăn sâu vào nội địa, cơ sở tự nhiên thuận tiện cho việc xây dựngnhiều hải cảng Các đồng bằng này, đến bờ vịnh Mê-hi-cô, gắn liền vào vớicác đồng bằng trung tâm rộng lớn và đều là những vùng nông nghiệp quantrọng

Trải rộng giữa hai mạch núi Thạch Sơn và Áp-pa-las, các đồng bằngtrung tâm gồm 3 miền địa hình khác nhau, dốc từ 1.200m ở sườn ĐôngThạch Sơn, xuống tới 100m ở Đông Nam, trên bờ vịnh Mê-hi-cô Gối vàoThạch Sơn ở phía Tây là những đồi gò thoải dần của các cao nguyên Đồng

cỏ (Pre-ri) bị các sông ngòi thuộc hệ thống sông Mít-xi-xi-pi đào sâu, tạonên nhiều thung lũng song song rộng lớn Đông sông Mít-xi-xi-pi là Đồngbằng lớn, tiếp liền vào với đồng bằng lưu vực sông Mít-xi-xi-pi, do sông bồiđắp nên bằng những phù sa màu mỡ Bán đảo đá vôi Flo-ri-đa đã được gán

liền vào lục địa là do sự bồi đắp đó Tuy hướng chung là dốc thoải từ Bắc xuống Đông-Nam, thực ra, trên các đồng bằng trung tâm cũng có nhiều Nét địa hình gồ ghề, trắc trở, gây nên bởi sự tác động thời xưa của băng

Tây-hà, và những vùng trũng lầy lội mà các sông nhánh thuộc hệ thống sông xi-xi-pi chưa bồi lấp hết Tuy nhiên, trên đồng bằng đã xuất hiện những miềnnông nghiệp trù phú nhất của Hoa Kỳ, trồng các loại cây thông thường: lúa

Mít-mì, ngô, bông, thuốc lá, mía…và chăn nuôi những đàn gia súc rất đông

3. Khí hậu:

Nằm ở châu Bắc Mỹ, giữa vĩ tuyến 49ºB và vĩ tuyến 25º35’B, tươngđương với vị trí địa lý của nước Cộng hòa nhân dân Trung Hoa, Hoa Kỳđáng lẽ ra có một chế độ khí hậu ôn đới nóng, vì điểm cực nam của Hoa Kỳtiến xuống gần sát đường Bắc chí tuyến Nhiều yếu tố địa lý đã làm cho khíhậu ở Hoa Kỳ biến đổi tùy theo địa phương, và do đó, khả năng của các địaphương đối với nền sản xuất của nước đó cũng thay đổi theo

Các mạch núi lớn trườn dài theo hướng kinh tuyến, mở ra những đườngrộng thênh thang cho các khí đoàn lạnh phương Bắc tràn sâu xuống đến bởvịnh Mê-hi-cô tiến xa lên đến xứ Ca-na-đa Khu vực các đồng bằng trungtâm vì vậy thường chịu đựng những thay đổi thời tiết rất đột ngột (biên độ cóthể tới 15- 20º sau 24 giờ), ảnh hưởng không ít tới nông nghiệp

Do bề ngang quá lớn (gần 5.000km) lại có những mạch núi rất cao theohướng kinh tuyến, nên tuy Hoa Kỳ ở giữa hai đại dương, ảnh hưởng đạidương không tác động đến toàn bộ lãnh thổ Hoa Kỳ, và qua đó đến tình hìnhsản xuất nông nghiệp, đều nhau

Khí hậu hải dương ở phía Tây Hoa Kỳ, dừng lại tại hàng rào tạo nên bởicác mạch núi Ca-xcat và Xi-e-ra Nê-va-đa, cho nên chỉ chi phối có một dảiduyên hải hẹp Phần Bắc duyên hải, được sưởi ấm bởi dòng hải lưu nóng A-la-xca, có khí hậu ôn hòa, nhiệt độ tháng nóng nhất ở đây là 14º Phần Namduyên hải chịu ảnh hưởng của dòng hải lưu lạnh Ca-li-fooc-ni-a, nên trờiquang, sáng gần quanh năm Hoàn cảnh đó kích thích sự phát triển các câytrồng, cũng như các ngành sản xuất khác, cần nhiều ánh sáng, nhiều ngàyquang mây (chiếu bóng, chế tạo máy bay)

Một phần lớn bờ biển Bắc Đại Tây Dương của Hoa Kỳ chịu sự tác độngcủa dòng hải lưu lạnh La-bra-đo Nữu ước vì vậy rét hơn nhiều thành phốkhác của Ý ở cùng một vĩ độ, việc giao thông qua các cảng Bắc Đại TâyDương do đó bị trở ngại bởi có nhiều sương mù, và có thời gian băng đóngkhá chắc: nhiệt độ trung bình về mùa đông của Nữu ước là oo6 thấp hơn Na-pô-li (nước Ý) gần 10o, tuy Nữu ước ở trên vĩ tuyến của Na-pô-li.

Từ phía Nam thủ đô Hoa Thịnh Đốn, nhờ ảnh hưởng của dòng hải lưunóng chảy trong vịnh Mê-hi-cô, khí hậu nói chung có tính chất cận nhiệt đới

và nhiệt đới Khu vực Đông Nam và Nam Hoa Kỳ, cho tới chân sườn ĐôngThạch Sơn là địa bàn của các cây công nghiệp quý giá: bông, chè, thuốc lá,mía…

Vùng đồng bằng trung tâm ít được ảnh hưởng của Đại Dương, nhất là khi

ta đi sâu vào vùng núi phía Tây, hay, ngược xa lên phía Bắc Cho nên nếuthời kỳ phát triển thuận lợi (vì không rét lắm) đối với cây trồng ở dọc duyênhải vịnh Mê-hi-cô kéo dài tới 300 ngày trong một năm, cũng như tại các samạc nội địa của mạch núi Cooc-đi-e, thì thời kỳ đó đã rút xuống 250 – 300ngày, tại dải ngang trung tâm Hoa Kỳ, từ Thạch Sơn tới vùng đồng bằng venĐại Tây Dương Quá lên phía Bắc, thời kỳ không rét chỉ còn độ từ 100 đến

200 ngày mà thôi Nhiệt độ quá thấp về mùa đông tại Bắc Hoa Kỳ không chỉảnh hưởng đến nông nghiệp: sông ngòi, các hồ lớn cũng bị đóng băng gầnnửa năm làm ngưng trệ việc giao thông vận tải bằng đường thủy nội địa Chế độ mưa tác động sâu sắc đến sự phát triển nông nghiệp trên đất Hoa

Kỳ Nhìn chung vũ lượng giảm từ Đông sang Tây: lượng mưa trung bìnhhàng năm ở ven Đại Tây Dương là 1.000 đến 2.000mm, ở đồng bằng trungtâm cho tới chân Thạch Sơn là từ 500 đến 1.000mm, và ở cao nguyên nội địatrong mạch núi Cooc-đi-e dưới 30mm Riêng miền duyên hải Bắc Thái BìnhDương của Hoa Kỳ cho tới Bắc thành phố Xan Fran-xi-xcô là được ưu đãiđặc biệt, nhờ dòng hải lưu nóng A-la-xca: 1.000 – 2.000mm nước mưa, vàtới 6.000mm trên sườn Tây dải núi Ca-xcát Cần chú ý là lượng mưa ở đây

đã lớn, sự bốc hơi lại không đáng kể, khiến cho việc trồng trọt gặp nhữngđiều kiện khí hậu rất thuận lợi

Trên quá một nửa lãnh thổ Hoa Kỳ, phía Đông kinh tuyến 100o Tây, mưahàng năm ít nhất là trên 500mm và tập trung nhiều nhất trong mùa hạ, vượtquá sự bốc hơi Cho nên toàn thể phần Đông Hoa Kỳ có thể tiến hành trồngtrọt dễ dàng, không cần phải có các công trình thủy lợi Vượt qua kinh tuyến100o Tây, đi vào viễn Tây, lượng mưa sút nhanh xuống dưới 300 – 400mm,

và không thể bù đắp lại sự tổn thất do bốc hơi gây nên Tình trạng hanh khô

đã bắt đầu xuất hiện, và việc trồng trọt rất khó thu được kết quả tốt nếu thiếucác công trình thủy lợi

Các cao nguyên lớn nội địa của hệ thống Cooc-đi-e, cao nguyên Bồn địalớn và cao nguyên Cô-lô-ra-đô nhận được mỗi năm trung bình dưới 300mmnước mưa, bằng 10% của vùng Fa-u-ex Đó là các sa mạc và bán sa mạc nơi

mà sự bốc hơi vượt rất xa lượng mưa rơi, Nên việc trồng trọt ở đây khôngthể tiến hành được nếu không có các công trình thủy lợi hoàn bị

Phần duyên hải Thái Bình Dương, từ phía Nam thành phố

Xan-Fran-xi-cô, có khí hậu kiểu Địa Trung Hải Những ngày quang mây trong năm lêntới quá 300 ngày, và mưa chủ yếu về mùa Đông, chỉ cung cấp độ 300 –500mm nước Việc trồng các cây cận nhiệt đới có giá trị của vùng Ca-li-fooc-ni-a: cam, lê, táo, mận…phải hoàn toàn dựa vào các công trình thủy lợikhông thể thiếu được

4. Thủy văn:

Những yếu tố thủy văn của Hoa Kỳ thuộc vào hai loại quan trọng: sông

và hồ Hoa Kỳ có rất nhiều sông, và sông lớn Có thể xếp các sông của Hoa

Kỳ vào hai hệ thống: hệ thống Mit-xi-xi-pi, quan trọng nhất và hệ thống cácsông duyên hải

Dài 3.950km, chảy theo hướng kinh tuyến tại trung tâm Hoa Kỳ, sôngMít-xi-xi-pi bắt nguồn từ phía Tây hồ Thượng, trong bang Mi-ne-zô-ta, chảydọc qua các đồng bằng trung tâm và đổ vào vịnh Mê-hi-cô qua một châu thổlớn với cửa sông rất lầy lội Cảng lớn nhất phía Nam Hoa Kỳ Tân Ooc-lê-ăng ở trên sông Mít-xi-xi-pi phải dùng một kênh đào thông với biển Mê-hi-

cô Nhánh quan trọng nhất của sông là sông Mít-xu-ri, dài hơn cả sôngchính: 4.740km, phát nguyên từ sườn Đông Thạch Sơn và chảy trên mộtkhúc dài trong dải núi này Mít-xu-ri gặp Mít-xi-xi-pi tại Bắc thành phố

Xanh Lu-i, cả hai hợp thành một sông lớn, sông Mít-xi-xi-pi – Mít-xu-ri, dài

độ 7.000km Cùng với các nhánh chính bên tả ngạn: Uy-xcôn-xin, Ô-hai-ô,In-li-no-ix, và bên hữu ngạn (ngoài Mít-xu-ri): Mi-ne-zô-ta, Đi-moi-nơ, A-can-zax, Rét Ri-vơ, lưu vực của hệ thống Mít-xi-xi-pi giải trên 2/5 lãnh thổHoa Kỳ: 3.950.000km2, tạo nên một lưới đường giao thông trên sông quantrọng nhất trên mặt trái đất Tàu lớn có thể ngược lên tới thành phố Mi-nê-a-pô-lix ở cách cửa sông 3.000km Toàn bộ hệ thống, với nhiều khúc chảytrong miền núi, vượt qua những thác ghềnh lớn, tàng trữ nhiều năng lượngthủy điện cực kỳ phong phú Trên các triền sông đó, đã xuất hiện một sốtrạm thủy điện lớn, nhỏ, nhưng cũng còn xa mới sử dụng hết khả năng củatoàn hệ thống sông

Trong khi có lòng rộng, nước sâu, và có giá trị giao thông lớn, hệ thống xi-xi-pi vẫn thường gây ra nhiều nạn lụt nguy hại, do lũ cực kỳ mạnh về mùaxuân của cả các hữu nhánh, lẫn tả nhánh Chỉ tính từ năm 1950 trở về đây,những trận lụt gần như xảy ra hàng năm trên triền sông Mít-xi-xi-pi Trận lụtnhững năm 1951-1952 đã phá hủy mùa màng trên 600.000ha, và đẩy hơn100.000 người vào tình trạng bơ vơ đói khổ

Mít-Tại biên giới phía Tây nam Hoa Kỳ, chảy sông Ri-ô Bra-vô đen Nooc-tê haysông Ri-ô Gran-đê (tiếng Tây Ban Nha là “sông lớn”) dài 2.870km, với lưuvực rộng trên 500.000km2 Lưu lượng rất thất thường (trong nhiều nămhanh khô, sông cạn hẳn) hạn chế tác dụng vận tải, và sông chỉ có ích đối vớiviệc tưới nước cho nông nghiệp

Các sông duyên hải Đại Tây Dương nói chung là ngắn và dốc, vì bắt nguồn

từ dãy núi Ap-pa-las, và đổ ngay xuống biển ở sát chân núi Tuy nhiên chúng

có công dụng khá quan trọng vì mở ra các thung lũng đi sâu vào nội địa, vàchứa nhiều khả năng thủy điện Trên bờ một số sông nhỏ đó, đã xuất hiệnnhiều thành phố công nghiệp, nhiều trạm thủy điện, làm tăng thêm giá trịcủa chúng Đáng kể có các sông Hớt-xơn, giúp cho sự liên hệ trực tiếp giữaĐại Tây Dương với vùng Hồ lớn, sông Đe-la-ve, chảy qua cảng lớn Fi-la-đen-fi-a và sông Pơ-tô-mác có thủ đô Hoa Thịnh Đốn trên tả ngạn, sông Xa-va-na với cảng cùng tên trên cửa sông

Hai sông lớn nhất tại miền Tây Hoa Kỳ là sông Cô-lum-bi-a và sông ra-đô Bắt nguồn từ các mạch núi rất cao chảy trên một quãng dài trên vùngnúi, các sông này có nhiều ghềnh thác rất lớn nên công dụng giao thông bịhạn chế nhiều: tàu bè chỉ đi lại được độ trên dưới 1.000km từ cửa sông lên Giá trị lớn nhất của các sông này là cung cấp năng lượng Các nàh máy thủyđiện mạnh nhất Hoa Kỳ và mạnh nhất toàn thế giới tư bản chủ nghĩa, đềuxây dựng trên triền các sông Cô-lum-bi-a với nhánh chính là Xnây-cơ, vàsông Cô-lô-ra-đô.

Cô-lô-Có một ý nghĩa đặc biệt lớn với nền kinh tế Hoa Kỳ, là hệ thống 5 Hồ lớn ởtrên biên giới phía Bắc Đó là các hồ Thượng, hồ Mi-si-gơn, hồ Hua-rôn, hồE-ri, và Ông-ta-ri-ô Riêng hồ Mi-si-gơn thuộc hoàn toàn lãnh thổ Hoa Kỳ.Chiếm một diện tích bằng 245.050km2 (rộng bằng cả nước Anh), các hồ đóhợp thành một biển nhỏ trong lục địa, điều hòa khí hậu các vùng xungquanh, tạo điều kiện thuận lợi cho các ngành trồng trọt và chăn nuôi pháttriển sầm uất Sâu trung bình 200m, được nối liền nhau bởi các hồ và cácsông thiên nhiên, và giao thông thẳng được nhờ các công trình nhân tạo, vớisông Xanh-lô-răng phía Đông-Bắc, sông Hớt-xơn phía Đông, và các sông Ô-hai-ô phía Nam và Mít-xi-xi-pi phía Tây, hệ thống 5 Hồ lớn cùng với hệthống Mít-xi-xi-pi và các sông Xanh-lô-răng, Hớt-xơn, kết nên một mạnglưới đường sông dày đặc trên một nửa diện tích Hoa Kỳ Nhờ vậy, các tàubiển lớn từ vịnh Mê-hi-cô hay từ Đại Tây Dương có thể vào sâu trong nộiđịa tới trên 2.000km Việc trao đổi kinh tế giữa Hoa Kỳ và Ca-na-đa cũngthường sử dụng các đường sông này Tuy nhiên mặt khiên Ca-na-đa bằngphảng không ngăn cản các khí đoàn lạnh phương Bắc tràn về, nên các hồnày bị đóng băng rắn chắc 4 hay 5 tháng mỗi năm (từ tháng chạp tới thángtư) Sông Ni-a-ga-ra nối liền hai hồ E-ri và Ông-ta-ri-ô, chảy qua một tháccao trên 50m, rộng hơn 1.000m, chứa một trữ lượng thủy điện tới 3 triệu ki-lô-oát

5. Thực vật:

- Thực vật chủ yếu gồm rất nhiều rừng lá rộng, nhất là ở các khu vực phíaĐông Hoa Kỳ

- Hoa Kì bao gồm chủ yếu là các khu rừng cận nhiệt đới Phần lớn các khurừng gồm các loài cây thường xanh Đó là những loài cây có khả năng thíchnghi với trời lạnh

- Vì thuộc dạng khí hậu bán sa mạc nên chủ yếu thực vật tồn tại dưới dạngsavanna hoặc đồng cỏ hoang Ngược lại, tại các khu vực thuộc phía nambao gồm chủ yếu rừng nhiệt đới Cây cối ở những nơi này thường rậm rạp vàẩm

- Với nhiều vùng sinh trưởng từ khí hậu nhiệt đới đến địa cực, cây cỏ củaHoa Kỳ rất đa dạng

- Hoa Kỳ có hơn 17.000 loài thực vật bản địa được xác định, bao gồm 5.000loài tại California (là nơi có những cây cao nhất, to nhất, và già nhất trên thếgiới)

6. Động vật:

- Động vật rất phong phú trong suốt nhiều vùng của Hoa Kì

- Hơn 400 loài động vật có vú, 700 loài chim, 500 loài bò sát và loài sốngtrên cạn dưới nước, và 90.000 loài côn trùng đã được ghi chép thành tài liệu

- Hoa Kì có khí hậu nhiệt đới, ôn đới, núi cao và sa mạc nên là một quốc gia

lý tưởng cho sự sinh sống của các loài động vật như:Nai, Cá sấu Mỹ, Rắn đuôichuông, Chó sói, Bò rừng, Bồ nông trắng, Đại bàng đầu trắng, Sóc xám, Nhím Bắc

Mỹ, Chồn opossum, Cáo, Hải li, Sư tử núi, Gấu

II ĐẶC ĐIỂM XÃ HỘI.

- Tỉ lệ gia tăng tự nhiên thấp, tỉ lệ dân cư trong độ tuổi lao động thấp.

* Thuận lợi:

- Lực lượng lao động dồi dào, kĩ thuật cao

- Hoa Kì không chi phí đào tạo ban đầu

* Khó khăn:

- Làm tăng chi phí phúc lợi xã hội

- Nguy cơ thiếu lao động bổ sung

b/ Thành phần dân cư:

- Thành phần dân cư đa dạng, phức tạp: người gốc Âu 83%, Phi >10%, Á

và Mĩ La Tinh 6%, dân bản địa 1%

- Thuận lợi: Tạo nên nền văn hóa phong phú thuận lợi cho phát triển dulịch, tính năng động của dân cư

- Khó khăn: Việc quản lí xã hội gặp nhiều khó khăn

c/ Phân bố dân cư:

-Dân cư phân bố không đều:

+ Tập trung ven bờ Đại Tây Dương, Thái Bình Dương, đặc biệt là vùngĐông Bắc

+ Vùng núi phía Tây, vùng Trung tâm dân cư thưa thớt

+ Dân cư chủ yếu tập trung ở các thành phố (79% – 2004), phần lớnthành phố vừa và nhỏ (91,8%)

Xu hướng thay đổi: di chuyển từ vùng Đông Bắc đến phía Nam và ven bờ TháiBình Dương

- Nguyên nhân: do tác động của nhiều nhân tố, chủ yếu là khí hậu, khoángsản; lịch sử khai thác lãnh thổ và trình độ phát triển kinh tế

2 Chính trị - xã hội.

- Hoa Kỳ là liên bang tồn tại lâu đời nhất trên thế giới Quốc gia này

là một cộng hòa lập hiến mà "trong đó khối đa số cầm quyền bị kiềm chế bởiquyền của khối thiểu số được luật pháp bảo vệ Trên cơ bản Hoa Kỳ có cơcấu giống như một nền Dân chủ đại nghị mặc dù các công dân Hoa Kỳ sinhsống tại các lãnh thổ không được tham gia bầu trực tiếp các viên chức liênbang Chính phủ luôn bị chỉnh lý bởi một hệ thống kiểm tra và cân bằng doHiến pháp Hoa Kỳ định nghĩa Hiến pháp Hoa Kỳ là tài liệu pháp lý tối caocủa quốc gia và đóng vai trò như một bản khế ước xã hội đối với nhân dânHoa Kỳ Trong hệ thống liên bang của Hoa Kỳ, công dân Hoa Kỳ có ba cấpbậc chính quyền, đó là liên bang, tiểu bang, và địa phương Nhiệm vụ củachính quyền địa phương thông thường được phân chia giữa chính quyềnquận và chính quyền khu tự quản (thành phố) Trong đa số trường hợp, cácviên chức hành pháp và lập pháp được bầu lên theo thể thức công dân bầu raduy nhất một ứng viên trong từng khu vực bầu cử Không có đại biểu theo tỷ

lệ ở cấp bậc liên bang, và rất hiếm khi có ở cấp bậc thấp hơn Các viên chứcnội các và toà án của liên bang và tiểu bang thường được ngành hành pháp

đề cử và phải được ngành lập pháp chấp thuận Tuy nhiên có một số thẩmpháp tiểu bang được bầu lên theo lối phổ thông đầu phiếu Tuổi bầu cử là 18

và việc đăng ký cử tri là trách nhiệm cá nhân; không có luật bắt buộc phảitham gia bầu cử

- Chính quyền của Liên bang gồm có ba nhánh quyền lực:

• Lập pháp: Quốc hội lưỡng viện gồm có Thượng viện và Hạ viện đặctrách làm luật liên bang, tuyên chiến, phê chuẩn các hiệp ước, có quyềnquyết định về ngân sách, và có quyền ít khi được dùng đến là truất phế mà

có thể bãi bỏ chức vụ của các viên chức đương nhiệm của chính phủ

• Hành pháp: tổng thống là tổng tư lệnh quân đội, có quyền phủ quyếtcác đạo luật của ngành lập pháp trước khi các đạo luật trở thành luật, bổnhiệm Nội các và các viên chức khác giúp quản trị và thi hành chính sáchcũng như luật liên bang

• Tư pháp: Tối cao Pháp viện và những tòa án liên bang thấp hơntrong đó các thẩm phán được tổng thống bổ nhiệm với sự chấp thuận của

Thượng viện Nhiệm vụ của ngành là diễn giải về luật và có thể đảo ngượccác luật mà họ cho rằng vi hiến.

- Hạ viện có 435 thành viên, mỗi thành viên đại diện cho một khu bầu

cử quốc hội với nhiệm kỳ hai năm Các ghế ở Hạ viện được chia theo tỉ lệdân số tại 50 tiểu bang (trung bình mỗi dân biểu đại diện khoảng 646.946 cưdân) Theo Điều tra Dân số Hoa Kỳ năm 2000 (lần điều tra dân số kế tiếp sẽ

là năm 2010), bảy tiểu bang chỉ có một đại diện tại Hạ viện trong khiCalifornia, tiểu bang đông dân nhất có đến 53 đại diện tại Hạ viện Mỗi tiểubang cho dù có đông dân hay ít dân cũng chỉ có hai Thượng nghị sĩ, đượcbầu với nhiệm kỳ sáu năm; một phần ba số Thượng nghị sĩ sẽ hết nhiệm kỳ

cứ mỗi hai năm và các chiếc ghế trống đó ở Thượng viện sẵn sàng đưa rabầu cử Tổng thống phục vụ một nhiệm kỳ bốn năm và có thể được tái đắc

cử nhưng không được phục vụ hơn hai nhiệm kỳ Tổng thống không đượcbầu trực tiếp, nhưng qua một hệ thống đại cử tri đoàn trong đó số phiếu địnhđoạt được chia theo tỉ lệ từng tiểu bang (theo dân số) Tối cao Pháp viện, doThẩm phán trưởng Hoa Kỳ lãnh đạo, có chín thành viên phục vụ cả đời trừkhi tự từ chức hay qua đời

- Tất cả các luật lệ và thủ tục pháp lý của chính phủ liên bang và chínhquyền tiểu bang đều phải chịu sự duyệt xét, và bất cứ luật nào bị xét thấy là

vi hiến bởi ngành tư pháp đều bị đảo ngược Văn bản gốc của Hiến phápthiết lập cơ cấu và những trách nhiệm của chính phủ liên bang, quan hệ giữaliên bang và từng tiểu bang, và những vấn đề trọng yếu về thẩm quyền kinh

tế và quân sự Điều một của Hiến pháp bảo vệ quyền đòi bồi thường nếu bịgiam cầm bất hợp pháp, và Điều ba bảo đảm quyền được xét xử bởi mộtđoàn bồi thẩm trong tất cả các vụ án hình sự Các Tu chính án Hiến pháp cầnphải có sự chấp thuận của ba phần tư tổng số các tiểu bang Hiến pháp được

tu chính 27 lần; mười tu chính án đầu tiên tạo nên Đạo luật Nhân quyền, và

Tu chính án 14 hình thành cơ bản trọng tâm các quyền cá nhân tại Hoa Kỳ

- Chính trị tại Hoa Kỳ hoạt động dưới một hệ thống lưỡng đảng gần như suốtchiều dài lịch sử Hoa Kỳ Đối với các chức vụ được đưa ra bầu cử ở các cấp,bầu cử sơ bộ do tiểu bang đảm trách sẽ được tổ chức để chọn ra các ứng cửviên của từng đảng chính yếu để chuẩn bị cho tổng tuyển cử sau đó Từ lầntổng tuyển cử năm 1856, hai đảng có ảnh hưởng chi phối là Đảng Dân chủ