Chủng ngừa là cách dùng mầm bệnh chết hoặc sống nhưng làm cho hết độc hoặc dùng một phần mầm bệnh như dùng lớp vỏ ngoài siêu vi B chẳng hạn đã được bào chế thành thuốc chủng vắc-xin để đ
Trang 1Những lưu ý khi chủng ngừa cho trẻ
Chủng ngừa là biện pháp cần thiết để bảo vệ sức khỏe lâu dài cho trẻ Tuy nhiên, thực hiện chủng ngừa cho trẻ như thế nào là đúng cách thì không phải bậc phụ huynh nào cũng hiểu rõ Webtretho xin giới thiệu một
số kiến thức cơ bản về việc chủng ngừa cho trẻ để bạn
có thể tham khảo
Trang 2
Vì sao phải chủng ngừa cho trẻ?
Chủng ngừa là cách dùng mầm bệnh chết hoặc sống nhưng làm cho hết độc hoặc dùng một phần mầm bệnh (như dùng lớp vỏ ngoài siêu vi B chẳng hạn) đã được bào chế thành thuốc chủng (vắc-xin) để đưa vào cơ thể Nhờ vậy, cơ thể nhận diện được mầm bệnh để khi nhiễm mầm bệnh thật, cơ thể sẽ chống trả có hiệu quả, tiêu diệt được mầm bệnh Nói gọn hơn, chủng ngừa là nhằm phòng ngừa một bệnh nào đó bằng cách tạo nên sự miễn dịch cho người được chủng
ngừa
Trẻ mới sinh ra đã có khả năng miễn dịch (không bị nhiễm bệnh), do nhận được các kháng thể từ mẹ Tuy nhiên, khả năng miễn dịch này chỉ kéo dài được từ 1 tháng đến 1 năm Sau đó, trẻ không còn nhận được kháng thể từ mẹ nữa và
dễ dàng bị nhiễm các bệnh có thể phòng tránh được bằng vắc-xin, ví dụ ho gà, sởi…Khi đứa trẻ không được tiêm chủng bị nhiễm vi khuẩn hoặc vi-rút, cơ thể của trẻ sẽ
không đủ sức mạnh để chống lại, trẻ sẽ bị nhiễm bệnh
Thực tế đã chứng minh cho thấy trước khi con người phát
Trang 3minh ra vắc-xin, đã có rất nhiều trẻ em bị chết vì những căn bệnh: ho gà, bại liệt, sởi, bạch hầu… Ngày nay tỉ lệ trẻ bị chết do các bệnh trên giảm là nhờ trẻ được dự phòng bệnh trước bằng tiêm chủng
Việc tiêm chủng cho trẻ không chỉ giúp dự phòng bệnh cho bản thân đứa trẻ mà còn bảo vệ sức khỏe cho cả cộng đồng chúng ta, nhất là cho những đối tượng không được tiêm chủng bao gồm các trẻ quá nhỏ chưa đủ tuổi để được tiêm chủng, những trẻ không thể tiêm chủng do có các bệnh lý khác (vd: như trẻ bị bệnh bạch cầu cấp)… Tiêm chủng cho trẻ còn giúp làm chậm đi hoặc ngăn chặn sự bùng phát dịch bệnh
Vì những lý do trên đây nên việc quyết định không tiêm chủng cho trẻ do nghi ngại các tai biến sau tiêm sẽ dễ dàng khiến trẻ có nguy cơ bị nhiễm bệnh và tử vong, gây bùng phát dịch bệnh trong cộng đồng
Thông thường sự chủng ngừa được thực hiện cho trẻ từ khi mới sinh ra, tức là từ khi trẻ đã có khả năng bị nhiễm bệnh Nhưng do mỗi nước có đặc điểm về mô hình bệnh tật khác nhau nên sự chủng ngừa cũng thay đổi tùy theo mỗi nước
Trang 4hoặc khu vực Riêng nước ta, tình hình chủng ngừa không khác lắm với các nước châu Á, đặc biệt khá giống với các nước thuộc khu vực Ðông Nam Á
Hiện nay có 6 bệnh được ngừa cho trẻ ở nước ta theo lịch chủng ngừa bắt buộc và miễn phí, đó là: lao, bại liệt, bạch hầu, uốn ván, ho gà, sởi Ngoài chủng ngừa bắt buộc 6
bệnh kể trên, ở ta trẻ còn được chủng ngừa tự nguyện (tức gia đình lựa chọn và chịu chi phí cho việc chủng ngừa) để ngừa các bệnh sau: viêm màng não mủ Hemophillus
influenza hib, viêm màng não mủ do não mô cầu Nesseria meningitidis, thủy đậu (varicella), viêm gan siêu vi B, quai
bị, rubeol (có thuốc Trimovax ngừa cả 3 bệnh: quai bị,
rubeol, sởi), viêm não Nhật Bản B và cả viêm gan siêu vi
B
Thực hiện chủng ngừa cho trẻ khi nào?
Chủng ngừa là điều cần thiết với bất kỳ trẻ em nào Ngay từ lúc bà mẹ đang mang thai được 6 tháng, có thể chủng ngừa uốn ván để bảo vệ trẻ Càng chủng ngừa sớm, phản ứng thuốc (nếu có) càng nhẹ
Trang 5Một đứa trẻ chủng ngừa rồi vẫn có thể mắc bệnh nhưng rất hiếm, quan trọng là phải chủng ngừa đúng thời gian Thời gian tiêm chủng của trẻ thường là:
- Ngừa lao: Vào ngày thứ tư, thứ năm sau khi sinh, nếu trẻ
khỏe mạnh Nếu sinh thiếu tháng và dưới 2,5kg thì phải đợi
bé được 3kg
- Ngừa bại liệt: Chích hoặc uống từ lúc trẻ 1-3 tháng (mỗi
tháng một lần) Chích (uống) nhắc lại một năm sau, trễ lắm
là 18 tháng hoặc tối đa là 2 năm
- Ngừa ban đỏ: Chích một lần duy nhất vào lúc trẻ được 9
tháng Phản ứng thuốc sẽ gây ra một thứ ban đỏ nhẹ
- Ngừa D.T.C (bạch hầu, uốn ván, ho gà) thường được pha
chung trong một mũi chích duy nhất Phải chích ba lần mới hiệu nghiệm, mỗi lần cách nhau từ 3-6 tuần, tốt nhất là 1 tháng Thuốc thường gây phản ứng sốt, nóng, khó chịu vài giờ sau khi chích, chỗ chích ửng đỏ, sưng đau Phải chích sớm ngay khi trẻ được ngoài tháng vì càng chích trễ, phản ứng càng nhiều Trường hợp trẻ bị nhiễm lao, viêm thận, suyễn, lác hoặc có tiền căn kinh phong trong gia đình, phải
Trang 6cho bác sĩ biết để tùy trường hợp quyết định có nên chích D.T.C không
- Ngừa viêm gan siêu vi B: Ðối với trẻ có mẹ mang mầm
bệnh, thì sau khi sinh 12 giờ cần chủng ngừa viêm gan siêu
vi B và tiêm chích HBi G 0,5 ml Còn trẻ bình thường,
chích 3 mũi lúc xuất viện về nhà, lúc 1-2 tháng tuổi và 6-18 tháng tuổi Hiện có nhiều loại văc-xin ngừa viêm gan siêu
vi với liều lượng dùng khác nhau, phải do cơ sở y tế hướng dẫn cụ thể
-Ngoài ra có thể chủng thêm các bệnh khác như: viêm
màng não mũ do HIB, quai bị, Rubeol, thủy đậu, viêm não nhật bản B…
Việc chủng ngừa tốt nhất là nên đúng lịch để tạo miễn dịch phòng bệnh sớm nhất và đạt hiệu quả cao nhất Trường hợp
bé không tiêm đúng lịch vẫn có thể chủng ngừa các mũi tiếp theo trong thời gian sau
Lịch chủng ngừa cho trẻ trong năm đầu
Ở Việt Nam, nhiều năm gần đây, việc tiêm chủng theo
chương trình tiêm chủng quốc gia đã trở nên phổ biến, tạo thành một thói quen tốt
Trang 7Vì quyền lợi của con em mình và của cộng đồng, dù khó khăn hay bận bịu đến đâu, các bà mẹ cũng phải sắp xếp để đưa con mình đi tiêm chủng Không nên đợi trạm y tế địa phương không thường xuyên nhắc nhở Bà mẹ phải nhớ lịch tiêm chủng sau đây và đưa con đi chủng ngừa:
Trong năm đầu, bạn nên đưa trẻ đến cơ tế để tiêm chủng các bệnh theo lịch:
Tháng tuổi Bệnh tiêm chủng
vi B
ván
Ho gà – Viêm gan siêu vi B
Bạch hầu - Uốn ván – Ho
gà
Trang 84 Bại liệt
Bạch hầu - Uốn ván – Ho
gà
Giai đoạn bạn đưa bé đi chủng ngừa nhưng trẻ đang bị sốt nhẹ, tiêu chảy hay suy dinh dưỡng thì vẫn có thể thực hiện tiêm chủng bình thường Trường hợp sau khi tiêm chủng bạn thấy bé có một số biểu hiện như: sốt nhẹ hay chỗ tiêm sưng đỏ cũng không nên lo ngại vì đó là phản ứng bình thường Sau năm đầu, nhớ đưa trẻ đi tiêm ngừa nhắc lại theo hướng dẫn của nhân viên y tế