Giáo viên thờng đi sâu hơn vào vấn đề cho trẻ làm quen với tác phẩm, cho trẻ nhớ diễn biến, trình tự và từng chi tiết của tác phẩm hơn là cho trẻ kể lại tác phẩm, cha chú trọng đến việc
Trang 1" Một số biện pháp phát triển ngôn ngữ mạch lạc cho
trẻ mẫu giáo 3-4 tuổi"
I- Đặt vấn đề.
Mỗi chúng ta đã từng là trẻ con và đã từng sống với bao ớc mơ bay bổng với những câu chuyện cổ tích, những câu chuyện thần thoại diệu kỳ Đó là thế giới rêng của trẻ con mà không bất kỳ lứa tuổi nào có đợc Thế giới ấy từng ngày, từng ngày nuôi dỡng các tâm hồn trẻ thơ, góp phần hình thành nên nhân cách của trẻ Đó chính là thế giới văn học Từ thuở lọt lòng trẻ đợc tiếp xúc với thế giới văn học qua tiếng ru ầu ơ của mẹ:"Những cánh cò lặn lội bờ sông" những "Công cha nh núi Thái Sơn - Nghĩa mẹ nh nớc trong nguồn chảy ra" Cùng với năm tháng qua đi việc tiếp xúc của trẻ với thế giới bên ngoài đợc mở rộng dần ra Đặc biệt khi đi học ở trờng mầm non trẻ đợc tiếp xúc với thế giới cực kỳ đa dạng và phong phú của văn học Đó không hẳn là những sự vật, hiện tợng gần gủi hàng ngày diễn ra xung quanh trẻ:
" Hay hỏi đâu đâu
Là con chó vện Hay chăng dây điện
Là con nhện con "
Hay:
"Buổi sáng con chào mẹ Chạy tới ôm cổ cô
Chiều về cháu chào cô
Rồi sà vào lòng mẹ "
Mà còn mang đến cho trẻ cả thế giới lung linh, hấp dẫn với những ông bụt, bà tiên, cô tấm dịu hiền chăm chỉ
Văn học đã trở thành món ăn tinh thần không thể thiếu đợc của trẻ Chúng say mê ngồi nghe ngời lớn kể chuyện hàng giờ không chán Với đặc
điểm giàu tình cảm, trí tởng tợng phong phú trẻ dễ hoà nhập tâm hồn mình với thế giới nhân vật trong chuyện: chăm chú theo dõi những tình tiết, sự kiện với
đôi mắt tròn xoe ngạc nhiên với những hiện tợng kỳ vĩ, biến đổi lạ kỳ của nhân vật, trẻ xúc cảm đến rơi nớc mắt, lo sợ cho nhân vật mình yêu thích gặp nguy hiểm, cời rạng rỡ khi nhân vật mình yêu thích chiến thắng kẻ thù, chiến thắng cái ác và giành hạnh phúc
Trang 2Ngợc lại các em cũng thể hiện một cách hồn nhiên, thẳng thắn thái độ với các nhân vật các em không a thích
Niềm ham thích ấy của các em không chỉ dừng lại ở yêu cầu đợc nghe
kể chuyện mà còn chính ở khả năng " thể hiện lại tác phẩm"
Nói nh vậy có thể khẳng định văn học là một ngời bạn lớn của trẻ Trớc hết văn học thoả mãn nhu cầu giải trí đơn giản mà hấp dẫn với trẻ Mặt khác văn học giúp trẻ nâng cao nhận thức về thế giới xung quanh, biết phân biệt cái xấu, cái đẹp, cái tốt, cái cha tốt, từ đó bồi đắp những nhân cách tốt đẹp cho trẻ, phát triển về thẩm mỹ: cảm nhận đợc những vẻ đẹp của cuộc sống thiên nhiên xung quanh mình, trí tởng tợng và sáng tạo nghệ thuật và một yếu tố rất quan trọng nữa là văn học góp phần to lớn trong việc phát triển ngôn ngữ mạch lạc cho trẻ mẫu giáo Ngôn ngữ mạch lạc thể hiện một trình độ phát triển tơng đối cao không những về phơng diện ngôn ngữ mà cả về phơng diện t duy và đặc biệt đối với sự phát triển trí tuệ của trẻ
Thế nên việc thờng xuyên cho trẻ tiếp xúc, làm quen với các tác phẩm văn học là hết sức quan trọng và cần thiết Thực tế tôi nhận thấy việc phát triển ngôn ngữ mạch lạc cho trẻ hiện nay đã đợc quan tâm nhng cha đúng mức Giáo viên thờng đi sâu hơn vào vấn đề cho trẻ làm quen với tác phẩm, cho trẻ nhớ diễn biến, trình tự và từng chi tiết của tác phẩm hơn là cho trẻ kể lại tác phẩm, cha chú trọng đến việc luyện cho trẻ đọc thơ diễn cảm theo đúng tính chất của bài thơ, trẻ cha có nhiều cơ hội đợc nói lên cảm xúc của mình về các nhân vật trong các tác phẩm văn học Vì thế hiệu quả của việc phát triển ngôn ngữ mạch lạc cho trẻ mẫu giáo còn hạn chế trớc khi trẻ bớc vào lớp 1
Tôi thiết nghĩ khi đa những tác phẩm văn học đến với trẻ, ngoài việc chọn lọc những tác phẩm hay, phù hợp chúng ta cần có những biện pháp, hình thức thích hợp để làm sao nâng cao khả năng diễn đạt ngôn ngữ mạch lạc cho
trẻ Với lý do đó tôi mạnh dạn chọn đề tài " Một số biện pháp phát triển
ngôn ngữ mạch lạc cho trẻ mẫu giáo 3-4 tuổi"
II- Một số biện pháp:
1 Tổ chức hoạt động cho trẻ làm quen với thơ, chuyện
2 Tổ chức hoạt động " kể chuyện sáng tạo"
3 Tổ chức cho trẻ chơi trò chơi kết hợp đọc, hát đồng dao
4 Tổ chức hoạt động ngày hội, ngày lễ
Cụ thể:
1/ Tổ chức hoạt động cho trẻ làm quen với thơ, chuyện.
Trang 3Để trẻ thể hiện diễn cảm đợc các tác phẩm văn học thì trớc hết phải làm công tác truyền đạt TPVH đến trẻ Có cảm thụ đợc sâu sắc về nội dung tác phẩm thì trẻ mới biết thể hiện lại diễn cảm đợc tác phẩm đó theo đúng tính chất của nó
Tổ chức cho trẻ làm quen với thơ chuyện đợc thực hiện ở nhiều hoạt
động, nhiều thời điểm trong ngày của trẻ
Hoạt động chung là một hoạt động chủ đạo trong quá trình cho trẻ tiếp xúc với thơ chuyện, Trên hoạt động chung với thời gian 25-30 phút cô giáo có thể truyền tải một cách đầy đủ nhất về nội dung cũng nh ý nghĩa giáo dục của tác phẩm đến với trẻ Để hoạt động này đạt kết quả tốt trớc hết giáo viên phải chuẩn bị đầy đủ đồ dùng trực quan mang tính hấp dẫn và thu hút trẻ Các đồ dùng mang tính phong phú và đa dạng nh: tranh ảnh minh hoạ tác phẩm, rối tay, rối que, mũ đội đầu Các đồ dùng này sẽ góp phần tích cực vào việc thu hút trẻ, kích thích hứng thú nơi trẻ
Mặt khác tác phẩm văn học liệu có thực sự đi vào tâm hồn trẻ thơ hay không, phụ thuộc vào bản thân nội dung tác phẩm và việc thể hiện tác phẩm đó
nh thế nào ? Đối với ngời giảng dạy các TPVH thì nghệ thuật thể hiện là một công cụ hết sức đặc biệt cần thiết: trong cuốn " Phơng pháp dạy học văn" ( tác giả Phan Trọng Luận và Nguyễn Thanh Hùng Nhà xuất bản giáo dục) có nêu một cách hiểu về nghệ thuật đọc kể diễn cảm TPVH nh sau: " Biết phối hợp lao động đọc của mình, biết phát huy u thế về chất dạy, biết khắc phục những nhợc điểm về phát âm, độ cao thấp, sức ngân vang của ngôn ngữ, về ngừng, nghỉ trong ngắt nhịp để làm chủ giọng đọc, kể phù hợp với nội dung tác phẩm
"
Một yêu cầu nữa là ngời đọc thể hiện mỗi xúc cảm và sự hiểu biết sâu sắc của cá nhân đối với TPVH: Đó là đọc sáng tạo Chỉ khi nghệ thuật đọc, kể,
đạt tới mức độ này thì trẻ mẫu giáo mới có thể cảm thụ tác phẩm một cách trọn vẹn và đầy đủ Trẻ có thể cảm nhận giọng điệu rộn ràng, vui vẻ khi cô giáo đọc bài thơ " Tết đang vào nhà", cảm nhận đợc cảnh vật và hoạt động của con ngời rất sáng sủa, sinh động, thực sự gợi đợc tâm trạng vui sớng, yêu đời của mọi ngời và mùa xuân đang tới
" Hoa đào trớc ngõ Cời vui sáng hồng Hoa mai trong vờn Rung rinh cánh trắng
Trang 4Sân nhà đầy nắng
Mẹ phơi áo hoa
Ông dán tranh gà
Em treo câu đố "
( Nguyễn Hồng Kiên)
Hoặc trẻ cảm nhận đợc tình cảm yêu thơng, chăm sóc gần gũi của ngời
mẹ khi cô giáo đọc bài thơ "Vì con"
" Mẹ giống nh cô giáo Nhng lại không phải cô
Mẹ cũng giống nh bà Nhng trẻ hơn nhiều lắm
Mẹ cũng giống nh bạn Những lúc chơi hay nhờng Con không h không quấy Vì con lo mẹ buồn"
( Hồng Vân )
Tơng tự nh vậy, truyện cời phải đợc đọc, kể với giọng điệu dí dỏm, truyện ngụ ngôn với sắc thái mỉa mai châm biếm Còn với thể loại thần thoại,
cổ tích lại cần một sắc thái kỳ ảo, huyền diệu trong giọng kể và giọng đọc Không thể kể cho trẻ nghe câu chuyện " Sơn tinh - Thuỷ tinh " với giọng điệu buồn tẻ từ đầu đến cuối không có chút sắc thái kỳ vĩ, biến đổi kỳ diệu của thiên nhiên qua tài năng của Sơn tinh và Thuỷ tinh Nh thế trẻ sẽ chán ngay
Thực sự thì lựa chọn ngữ điệu, giọng đọc kể cẩn thật tinh tế Trong câu chuyện "Ba cô gái" mặc dù nội dung chuyện có đề cập đến vấn đề cô chị cả rất thơng mẹ Tuy nhiên với ngữ điệu bình thản, pha chút ngạc nhiên, thể hiện sự thờ ơ, ít tình cảm với ngời mẹ: " Thật sóc ? Mẹ chị đang ốm đấy à ? chị muốn
đến thăm mẹ chị ngay nhng chị phải còn cọ xong cái chậu này đã " Thì trẻ sẽ hiểu ngay đó chỉ là tình cảm giả vờ, miệng thì nói thơng mẹ đấy thôi nhng thực
ra chẳng có tình cảm gì với mẹ cả
Ngoài những yếu tố trên việc trình bày TPVH còn phải nhờ đến nét mặt,
cử chỉ của ngời đọc, ngời kể T thế nét mặt, cử chỉ của ngời đọc, ngời kể góp phần tích cực vào việc bộc lộ rõ tác phẩm Nét mặt, ánh mắt tơi nếu là tác phẩm vui, diễn biến có hậu Nét mặt buồn nếu nhân vật trong chuyện gặp điều không may, hoạn nạn Sự giao cảm giữa ngời đọc, kể và ngời nghe chính là ở
Trang 5yếu tố này Song t thế cử chỉ sẽ mất đi sức biểu cảm mạnh mẽ nếu lạm dụng
nó Chỉ có thể sử dụng ở mức độ vừa phải để trẻ khỏi bị phân tán bởi những ấn tợng bên ngoài tác phẩm
Ví dụ: Bài thơ " Chim chích bông "
Với đoạn thơ: " Em vẫy gọi
Chích bông ơi Luống rau tơi Sâu đang phá
Chim xuống nhá
Có thích không ? "
Có thể kết hợp cử chỉ giơ tay lên vẫy vẫy Và có thể cúi xuống gật gật
đầu khi đọc đến đoạn:
" Chú chích bông Liền sà xuống Bắt sâu cùng
Và luôn mồn Thích thích thích"
Mặt khác để tác phẩm để lại ấn tợng sâu sắc với trẻ các bài thơ cô giáo nên ngâm thơ cho trẻ nghe sau khi đã đọc cho trẻ nghe nhiều lần cũng nh khi trẻ đợc đọc nhiều lần Ngâm thơ giúp trẻ cảm thụ sâu sắc hơn về tác phẩm văn học cũng nh tiếp cận với một hình thức nghệ thuật đặc biệt khi " Biểu diễn tác phẩm thơ" Tuy nhiên chúng ta chỉ ngâm những bài thơ có cấu trúc là thơ lục bát hay thể 5 chữ Còn các thể loại khác rất khó để ngâm thơ
Khi đã chuẩn bị chu đáo về đồ dùng trực quan, về giọng kể, cử chỉ, nét mặt, ánh mắt và sự tập luyện thờng xuyên thì chắc chắn trên hoạt động chung trẻ sẻ có hứng thú khi nghe cô đọc, kể về TPVH và cảm nhận đợc sâu sắc về nội dung tác phẩm về ý nghĩa giáo dục của chính tác phẩm, qua đó tạo tiền đề cho trẻ sẻ kể lại chuyện, đọc diễn cảm bài thơ một cách thuận lợi
Ngoài hoạt động chung các hoạt động khác cũng là lúc cô giáo có thể cho trẻ làm quen vói tác phẩm mới hoặc luyện khả năng nói mạch lạc cho trẻ
Ví Dụ: Trong giờ hoạt động ngoài trời Cô và trẻ cùng làm một con trâu
lá cây Cô cho trẻ miêu tả về con trâu mình làm Nói lên cảm xúc của mình khi làm đợc con trâu từ lá cây Sẽ giữ gìn nó nh thế nào? Cô chú ý rèn cho trẻ nói trọn câu, sử dụng các từ ngữ giàu hình ảnh và sắc thái biểu cảm nh : màu xanh
Trang 6xanh, đôi sừng cong cong, em yêu con trâu lắm v.v Cô hỏi trẻ có thuộc bài thơ gì về con trâu không? con có thể đọc bài thơ cho cả lớp nghe hoặc cả lớp
sẽ cùng cô đọc bài thơ "Trâu lá đa" thật hay nhé:
"Con trâu lá đa
Trâu thích ăn cỏ Cái mình nho nhỏ
Đôi sừng cong cong Con trâu lá đa Chạy vào chạy ra Trâu muốn tìm mẹ
Đi cày đồng xa Con trâu lá đa
Ăn no ngủ kỹ Trâu ngoan nhất nhà".
Nh vậy trẻ dùng đợc ngôn ngữ của mình, diễn đạt những gì mình nhìn thấy, làm đợc cũng nh cảm xúc trẻ có, hoặc đọc thơ về đối tợng mình yêu thích thì khả năng diễn đạt ngôn ngữ mạch lạc sẽ đợc tăng lên
Vào hoạt động chiều, tôi thờng tổ chc các nhóm nhỏ thi dọc thơ và kể chuyện cùng với nhau Có thể trẻ đại diện cho cả nhóm hoặc cả nhóm cùng thi Cô khuyến khích trẻ thể hiện giọng đọc, kể diễn cảm sau đó cô mời các bạn trong lớp nhận xét về giọng đọc, giọng kể của bạn: với con thì con sẽ đọc câu thơ đó nh thế nào? thể hiện giọng trong câu chuyện đó nh thế nào?
Các TPVH khi truyền đạt đến trẻ hoặc trẻ thể hiện ở ngoài hoạt động chung cần đợc lựa chọn kỹ càng, có nội dung hấp dẫn và ngắn gọn, lời đối thoại dễ hiểu để cô giáo có thể thực hiện tốt quá trình làm cho trẻ làm quen với TPVH và để trẻ cảm nhận tốt nội dung TPVH Lựa chọn nhiều tác phẩm ngoài chơng trình để làm phong phú kiến thức cũng nh làm phong phú vốn từ ngữ cho trẻ để tạo điều kiện phát triển, rèn luyện ngôn ngữ mạch lạc cho trẻ
Nh vậy có thể khẳng định việc làm cho trẻ làm quen với TPVH là yếu tố hàng đầu trong việc phát triển ngôn ngữ mạch lạc cho trẻ thực chất của quá trình này là trẻ bắt chớc giọng kể, giọng đọc của cô giáo Vì thế cô giáo cần phải thờng xuyên rèn luyện giọng đọc, giọng kể để trẻ cảm thụ tốt tác phẩm và bắt chớc Còn sau khi trẻ đã quen, thành thạo thì cô giáo cùng trẻ có thể thảo luận, trao đổi về cách đọc bài thơ này, kể câu chuyện kia nh thế nào cho hay và phù hợp
Trang 72.Tổ chức hoạt động kể chuyện sáng tạo.
Hoạt động kể chuyện sáng tạo là một trong những hoạt động tơng đối khó trong quá trình dạy trẻ Lên 5 tuổi trẻ mới thực sự tham gia vào hoạt động này và có niềm ham thích thật lớn Kể chuyện sáng tạo mở ra một thế giới mới rộng lớn hơn cho trẻ, từ nhng câu chuyện kể về những sự vật gần gũi đến các
sự vật cách xa trẻ nh mặt trăng, các vì sao Kể chuyện sáng tạo thực sự thoả mãn đợc trí tởng tợng sáng tạo của trẻ Trên nội dung cơ bản của câu chuyện
cử chỉ cần thay đổi một vài tình tiết là trẻ có ngay một chuyện mới cho mình
ở mức độ cao hơn trẻ có thể tự nghĩ ra câu chuyện qua cách sắp xếp trình tự tranh ảnh, con rối, mô hình
Thế nhng để trẻ diễn đạt, kể tốt câu chuyện của mình thì đòi hỏi: Trẻ phải có óc sáng tạo, khả năng diễn đạt tốt, vốn kinh nghiêm phong phú và phần nhiều phụ thuộc vào năng khiếu của trẻ Qua tổ chức hoạt động kể chuyện sáng tạo và các biện pháp rèn luyện cho trẻ về hoạt động này tôi nhận thấy:
Đây là một hoạt động góp phần rất tích cực vào việc phát triển ngôn ngữ mạch lạc cho trẻ
Để tổ chức tốt hoạt động kể chuyện sáng tạo góp phần phát triển ngôn ngữ mạch lạc cho trẻ tôi áp dụng một số biện pháp sau:
* Kể cho trẻ nghe nhiều chuyện trên một nội dung bức tranh.
Muốn trẻ kể đợc tốt câu chuyện của mình thì trớc hết thì cô giáo phải là ngời làm mẫu Khi cô giáo kể, trẻ lắng nghe để nắm bắt nhịp điệu của các nhân vật cũng nh tiếp nhận từ cô giáo về vốn từ, vốn kinh nghiệm về cuộc sống xung quanh mình tôi thờng xuyên kể những câu chuyện có nội dung khác nhau trên một nội dung tranh cho trẻ nghe ở từng thời điểm khác nhau trong ngày để trẻ làm quen với cách suy nghĩ tìm ra tình huống mới, hoàn cảnh mới cho sự vật hiện tợng
Ví dụ : Trên cùng 3 bức tranh có nội dung sau:
Bức tranh 1: Vẽ cảnh mèo bố xếp chăn, mèo mẹ đeo cặp cho mèo con,
mèo con đánh răng rửa mặt
Bức tranh 2: Khung cảnh trong lớp học có các bạn: Lợn,Vịt, Cún con,
Gà con xúm xít xung quanh mèo con, mèo con khóc nhè
Bức tranh 3: Cô giáo bồ nông ôm mèo con vào lòng, cả lớp cùng với cô
giáo, mèo con ra sân dự lễ khai giảng
Trang 8Tôi sẽ lần lơt kể cho trẻ nghe các câu chuyện khác nhau trên 3 bức tranh
đó (nội dung cơ bản)
Câu chuỵện thứ nhất: Buổi sáng mèo con thức dậy đánh răng, rửa mặt
và ăn sáng, mèo bố xếp chăn còn mèo mẹ chuẩn bị cặp sách quần áo cho mèo con Sau đó mèo bố và mèo mẹ đa mèo con đến trờng Mèo con lễ phép chào
bố mẹ và cô giáo Trong lớp các bạn đang chơi vui vẻ Thấy mèo con đến các bạn đang trêu mèo con khóc nhè, cô giáo ôm mèo con vào lòng an ủi mèo con, giới thiệu mèo con với cả lớp, nhắc nhở các bạn chơi cùng với nhau, đoàn kết
và yêu thơng bạn bè Cuối cung cô giáo và các bạn dắt mèo con ra sân dự lể khai giảng
Câu chuyện thứ hai: Hôm nay là ngày khai giảng của mèo con với các
bạn Mèo con rất vui sớng Vào trong lớp các bạn chạy lại góc chơi hết cả không rủ mèo con cùng chơi, mèo con nhớ bố mẹ quá khóc nhè Cô giáo an ủi mèo con, vỗ về, dỗ dành mèo con đừng khóc Cô nói với các bạn là rủ mèo con cùng chơi thì mới là học sinh ngoan chiều đến bố mẹ đón mèo con về, mèo bố xếp chăn và hỏi mèo con đi học có ngoan không? mèo con kể chuyện ở trên lớp, mèo bố dặn mèo con: ngày mai đi học con phải ngoan hơn, đừng khóc nhè Mèo mẹ nhắc nhở mèo con đánh răng, rửa mặt để đi ngủ ngày mai dậy sớm và đi học
Câu chuyện thứ ba: Lớp học hôm nay thật đẹp, thật vui Các bạn nô nức
để chuẩn bị ra sân làm lễ khai giảng Ai cũng khoe bộ quần áo mới của mình, thế rồi các bạn quay sang nhìn mèo con Các bạn chê bộ quần áo của mèo con
là xấu xí và không có màu sắc gì cả Mèo con tủi thân quá và khóc nhè Cô giáo biết đợc an ủi mèo con Cô khen mèo con ngoan và biết giữ gìn quần áo sạch sẽ, trắng tinh thơm tho Các bạn hiểu ra và chạy lạii xin lỗi mèo con Thế rồi cả lớp cùng ra sân và dự buổi khai giảng vui vẻ Tối về mèo con kể lại cho
bố mẹ nghe câu chuện xẩy ra ở lớp Bố mẹ khen mèo con ngoan Mèo con vui
vẻ đi đánh răng, rửa mặt, đi ngủ sớm để sớm mai đến lớp
*Tập cho trẻ kể chuyện ngắn, đơn giản về đồ vật, hiện tợng xung quanh trẻ.
Khi tập cho trẻ kể chuyện về đồ vật, hiện tợng gần gũi xung quanh mình cần phải tổ chức hoạt động từ dễ đến khó, từ đơn giản đến phức tạp Đầu tiên cô giáo cho trẻ kể chuyện về những đồ vật gần gũi hàng ngày của trẻ
Trang 9Ví dụ : Cô cùng trẻ ngồi bên nhau Cô hỏi trẻ: các con có biết đồ dùng
thích nhất của cô khi còn bé là cái gì không? và sau đó cô kể cho trẻ nghe về câu chuyện cái gối nằm của cô: "Ngày còn bé cô rất ngoan, Bố mua cho cô một cái gối màu hồng Cái gối đẹp lắm cơ, nó có viền màu vàng Trên gối có thêu hình một bông hoa màu đỏ thật đẹp Khi nằm ngủ cái gối thật êm và ấm
áp Cô rất thích cái gối đó và luôn giữ gìn cái gối sạch sẽ và thơm tho" Sau đó cô hỏi trẻ: thế đồ dùng thích nhất ngày bé của con là gì? con hãy kể về đồ dùng đó cho cô và các bạn nghe đợc không? Chúng mình cùng lắng nghe bạn
kể chuyện nhé Nếu trẻ gặp khó khăn trong việc kể chuyện thì cô có thể gợi ý cho trẻ: Đồ dùng đó có đặc điểm gì? Nó dùng để làm gì? Con đã giữ gìn nó
nh thế nào? Cứ nh thế hằng ngày, cô giáo tập cho trẻ kể các chuyện đơn giản
về các đồ vật, hiện tợng gần gũi xung quanh trẻ để tăng dần khả năng diễn đạt cho trẻ, cách sử dụng câu, từ ngữ chính xác
Sau khi trẻ đã quen, cô tập cho trẻ nghĩ ra một đoạn hay một câu chuyện
đơn giản về một số đối tợng nào đó tức là các đối tợng lúc này đã tập hợp thành nhóm Hình thức kể chuyện này khó hơn, yêu cầu cao hơn bởi vì trẻ cha
đợc nghe một câu chuyện về sự vật này cả, nhng nó phát huy tối đa tính sáng tạo, khả năng diễn đạt ngôn ngữ mạch lạc cũng nh cách xâu chuỗi các sự kiện hợp lý là logic Đầu tiên có thể cả tập thể lớp cùng chung sức sáng tạo, sau đó cho trẻ hoạt động theo nhóm
Ví dụ: Tôi chuẩn bị một cái bánh, một lọ hoa, hai con rối: thỏ anh, thỏ
em Cho trẻ xem các đồ dùng đã chuẩn bị Cô nói: cô cùng cả lớp thi kể chuyện sáng tạo nhé Đây là nhân vật thỏ anh và thỏ em Hôm nay là ngày sinh nhật của thỏ mẹ Thỏ anh nói với thỏ em tôi sẽ dừng lại ở câu này và khuyến khích trẻ: con thử ngữ xem thỏ anh sẽ nghĩ gì nào ? trẻ sẽ tởng tợng và lần lợt nêu ra ý kiến của mình Tôi khuyến khích trẻ có nhiều ý kiến khác nhau và chọn ra một ý kiến hay nhất, hợp lý nhất Tiếp tục tôi lại gợi ý cho trẻ: liệu thỏ
em có vâng lời thỏ anh không Thỏ em láu táu làm vỡ lọ hoa và khóc Thỏ anh
sẽ làm gì? cứ thế tôi khuyên khích cả lớp hoàn chỉnh câu chuyện về anh em nhà thỏ
Khi trẻ đã quen cách kể chuyện sáng tạo trên một nhóm đối tợng thì tôi cho trẻ thực hiện theo nhóm Thực chất các câu chuyện trẻ kể đều bắt nguồn từ những hoạt động, những kinh nghiệm trong cuộc sống hàng ngày diễn ra xung quanh trẻ Việc dạy trẻ kể chuyện sáng tạo về các đồ vật, hiện tợng ở xung quanh trẻ có hiệu quả phát triển lời nói mạch lạc nếu chúng ta thờng xuyên
Trang 10gần gũi rèn luyện cho trẻ theo những chủ đề cụ thể và vốn kinh nghiệm sống của trẻ
* Đa hoạt động kể chuyện sáng tạo vào hoạt động góc.
Cũng giống nh nhiều hoạt động khác Kể chuyện sáng tạo đợc lồng vào rất nhiều hoạt động trong ngày, tron đó có hoạt động góc ở góc: hoạt động kể chuyện sáng tạo đợc thực hiện theo từng nhóm nhỏ trên trẻ và mang sắc thái riêng ở góc khi trẻ đã nghe đợc nhiều câu chuyện khác nhau, đã quen với cách
tự sáng tạo nên các câu chuyện khác nhau, các tình huống thì trẻ hoạt động
dễ dàng hơn
Trớc hết việc trang trí môi trờng trong góc sẽ quyết định phần nhiều kết quả hoạt động trên trẻ Một môi trờng phong phú về tranh ảnh, rối tay, rối dẹt, rối ngón tay đợc thay đổi theo từng chủ điểm sẽ kích thích trẻ tích cực hoạt
động Với môi trờng trang trí nổi bật trong góc học tập – sách tôi đã thực hiện một số biện pháp về hoạt động kể chuyện sáng tạo nhằm nâng cao khả năng diễn đạt ngôn ngữ mạch lạc cho trẻ nh sau:
a Kể chuyện sáng tạo với rối tay:
Trong góc tôi có treo rối tay về các con vật các nhau: dê, thỏ, mèo, voi, vịt Khi nhóm trẻ ngồi chơi ở góc Cô cho trẻ chọn con rối mình thích đeo vào tay sau đó khuyến khích trẻ kể câu chuyện sáng tạo về con vật
Ví dụ: Một trẻ đeo rối con mèo, một trẻ đeo rối con dê và một trẻ đeo rối
con thỏ Cô gợi ý cho trẻ: các con hãy chọn một con vật làm cô giáo, còn hai con vật còn lại làm học trò Câu chuyện xẩy ra khi các con vật đi học muộn Bắt đầu câu chuyện là khung cảnh: dê con và thỏ con thức dậy ( cô có thể gợi ý cho trẻ miêu tả cảnh vật vào buổi sáng: có tiếng gà gáy ò, ó, o, ông mặt trờ toả tia nắng ấm áp ) chuyện gì xẩy ra khiến hai bạn đi học muộn? cứ nh thế cô
động viên trẻ sáng tạo và kể cho thuộc câu chuyện đó Khi có thời gian thích hợp cô sẽ cho nhóm trẻ đó kể lại câu chuyện của mình cho cả lớp nghe
b Kể chuyện sáng tạo bằng cách sắp xếp các hình ảnh theo thứ tự.
Trong góc tôi có gắn một tấm bìa to đợc chia thành nhiều ô, các ô đợc gắn số từ số 1 đến số cuối cùng Trong các ô có gắn xốp dính và các tranh ảnh rời có nội dung liên kết nhau theo các chủ điểm trẻ học Khi trẻ vào góc chơi tôi khuyến khích nhóm trẻ sắp xếp tranh ảnh theo thứ tự mà trẻ lựa chọn với
định hình câu chuyện mà trẻ sẽ tập kể