Phân tích 1 chùm sáng SGK b Trả lời C5 và ghi vào vở trắng bằng sự phản xạ trên - Giới thiệu tác dụng phân C5:KHI chiếu ánh sáng trắng đĩa CD: tích ánh sáng của mặt ghi của màu mặt ghi c[r]
Trang 1Tuần: 31 Ngày soạn: 24/03/2018 Tiết : 61 Ngày dạy : 27/03/2018
I Mục tiêu :
1 Kiến thức :
- Nêu được chùm ánh sáng trắng có chứa nhiều chùm ánh sáng màu khác nhau và mô tả được cách phân tích ánh sáng trắng thành các ánh sáng màu
2 Kĩ năng :
- Giải thích được một số hiện tượng bằng cách nêu được nguyên nhân là do có sự phân tích ánh
sáng trắng
3 Thái độ : - Biết làm việc tự lực để tiến hành có kết quả công việc
II Chuẩn bị :
1 GV: - Nội dung bài học.
2 HS: - 1 lăng kính tam giác đều; một màn chắn trên khoét một khe hẹp; 1 bộ các tấm lọc màu
xanh, đỏ, nữa đỏ, nữa xanh
III Tổ chức hoạt động dạy và học :
1 Ổn định lớp: - Kiểm tra sĩ số vệ sinh lớp
9A1
9A2
9A3
9A4
2 Kiểm tra bài cũ: Kiểm tra 15 phút vào đầu giờ học
Câu 1: Nêu kết luận về việc
tạo ra ánh sáng màu bằng tấm
lọc màu?
- Ánh sáng trắng khi qua tấm lọc màu nào thì sẽ cho ta ánh sáng có màu đó
- Ánh sáng màu nào qua tấm lọc màu đó thì vẫn cho ta ánh sáng màu đó
- Ánh sáng màu này qua tấm lọc màu khác
sẽ cho ta màu tối đen
2.0 điểm 2.0 điểm 2.0 điểm
Câu 2: Làm câu C3 SGK? - Ánh sáng đỏ, vàng ở các đèn sau và các
đèn báo rẽ của xe máy được tạo ra bằng cách chiếu ánh sáng trắng qua vỏ nhựa màu
đỏ hay màu vàng , các vỏ nhựa này đóng vai trò như tấm lọc màu
4.0 điểm
3 Tiến trình:
GV tổ chức các hoạt động Hoạt động của học sinh Kiến thức cần đạt
Hoạt động 1: Giới thiệu bài mới
- Đặt vấn đề như SGK - HS làm theo yêu cầu của GV
Hoạt động 2: Tìm hiểu việc phân tích một chùm ánh sáng trắng bằng lăng kính
- Hướng dẫn hs đọc tài liệu
và làm thí nghiệm 1 SGK?
a) Đọc tài liệu để nắm được cách làm TN
I Phân tích một chùm ánh sáng trắng bằng lăng kính : Bài 53:
SỰ PHÂN TÍCH ÁNH SÁNG TRẮNG
Trang 2- Quan sát cách bố trí TN.
- Quan sát hiện tượng xảy ra
- Mô tả hình ảnh quan sát
được
+ Đặt câu hỏi định hướng sự
quan sát và sự mô tả của hs
như:
- Quan sát sự bố trí của các
khe, của lăng kính và của
mắt?
- Mô tả xem ánh sáng chiếu
đến lăng kính là ánh sáng gì
- Anh sáng mà ta thấy được
sau lăng kính là ánh sáng gì
- Hướng dẫn hs làm TN 2a
SGK
- Nêu mục đích TN ( thấy
được sự tách các dải màu
riêng rẽ)
- Hỏi về cách làm TN ( Dùng
các tấm lọc màu để chắn
chùm sáng ) Các tấm lọc
màu có thể đặt trước mắt
hoặc đặt sau khe hẹp ?
- Yêu cầu hs nêu dự đoán?
- Cho hs quan sát, nêu kết quả
kiểm tra dự đoán và ghi câu
trả lời C2 vào vở
chú ý khi dùng tấm lọc màu
đỏ ta sẽ vẫn thấy một quang
phổ liên tục màu nhờ nhờ,
nhưng vạch đỏ thì sáng rõ
khi dùng các tấm lọc màu
xanh thì thấy vạch màu xanh
sáng rõ Điều đáng chú ý là vị
trí của vạch màu xanh lệch
khỏi vị trí của vạch màu đỏ
một cách rõ ràng
- Hướng dẫn hs làm TN 2b
SGK
- Nêu mục đích của TN thấy
rõ sự phân cách giữa dải màu
đỏ và dải màu xanh
- Hỏi về cách làm TN (dùng
tấm lọc nữa đỏ, nữa xanh) để
quan sát được đồng thời vị trí
của hai dải sáng màu đỏ và
màu xanh)?
b)Làm TN 1 SGK: quan sát khe sáng trắng qua lăng kính Mô tả bằng lời và ghi vở hình ảnh quan sát được để trả lời cho C1 (Anh sáng chiếu đến lăng kính là ánh sáng trắng ,sau lắng kính ta quan sát được là một chùm dải màu )
C1: Dải màu có nhiều màu sắc nằm cạnh nhau ở bờ này là màu
đỏ, rồi đến màu da cam, vàng
… ở bờ kia là màu tím c)Làm TN 2a SGK ( quan sát các ánh sáng màu riêng rẽ trong dải màu cầu vòng ) theo tiến trình -Tìm hiểu mục đích TN -Dự đoán kết quả thu được nếu chắn chùm sáng bằng tắm lọc màu đỏ , lọc màu xanh
-Quan sát hiện tượng và kiểm tra
dự đoán -Ghi câu trả lời cho một phần C2: Khi chắn khe k bằng tấm lọc màu đỏ ta thấy có vạch đỏ, bằng tấm lọc màu xanh thì ta thấy có vạch màu xanh; hai vạch này không nằm cùng một chỗ
d) làm TN 2b (quan sát dải màu qua tấm lọc nửa trên đỏ, nửa dưới xanh) theo trình tự
-Tìm hiểu mục đích TN
-Nêu cách làm TN và dự đoán kết quả
-Quan sát hiện tượng và kiểm tra
dự đoán -Ghi câu trả lời của phần còn lại của C2 vào vở: Khi chắn khe k bằng tấm lọc màu nữa trên là màu đỏ, nữa dưới là màu xanh thì ta thấy cả hai vạch màu đỏ và màu xanh nằm lệch nhau
e)Trả lời C3, C4
C3:Bản thân lăng kính là một khối chất trong suốt không màu, nên nó có thể đóng vai trò như tấm lọc màu được
Nếu lăng kính có tác dụng nhuộn màu cho tia sáng thì tại
1 ) Thí nghiệm 1:
C1: Dải màu có nhiều màu sắc nằm cạnh nhau ở bờ này
là màu đỏ, rồi đến màu da cam, vàng … ở bờ kia là màu tím
2 ) Thí nghiệm 2:
C2: Khi chắn khe bằng tấm lọc màu đỏ ta thấy có vạch
đỏ, bằng tấm lọc màu xanh thì ta thấy có vạch màu xanh; hai vạch này không nằm cùng một chỗ
C3: Bản thân lăng kính là một khối chất trong suốt không màu, nên nó có thể đóng vai trò như tấm lọc màu được Nếu lăng kính có tác dụng nhuộn màu cho tia sáng thì tại sao chỗ này chỉ nhuộm màu xanh, chỗ kia chỉ nhuộm màu đỏ? Trong khi đó các vùng
mà các tia sáng đi qua trong lăng kính có tính cấht hoàn toàn giống nhau
C4:Trước lăng kính ta chỉ được một dải sáng trắng Sau lăng kính ta thu được nhiêù dải sáng màu Như vậy lăng kính đã phân tích từ dải ánh sáng trắng nói trên ra nhiêù dải sáng màu, Nên ta nói TN
1 SGK là TN phân tích ánh sáng
3 ) Kết luận: SGK
Trang 3- Cho hs quan sát và mô tả
hiện tượng (thấy hai vạch đỏ
và vạch xanh tách rời nhau
rõ rẹt) ghi câu trả lời vào vở
- Tổ chức cho hs thảo luận để
trả lời C3và C4 (các TN 2a ,
2b SGK nhằm giải thích hiện
tượng ở TN1 Hai TN này
cho ta thấy: Sau lăng kính có
hai chùm sáng xanh và đỏ
tách rời nhau, truyền theo hai
phương khác nhau )
-Đánh giá câu trả lời C3, C4?
- Tổ chức hợp thức hoá kết
luận
sao chỗ này chỉ nhuộm màu xanh, chỗ kia chỉ nhuộm màu đỏ? Trong khi đó các vùng mà các tia sáng đi qua trong lăng kính có tính cấht hoàn toàn giống nhau
C4:Trước lăng kính ta chỉ được một dải sáng trắng Sau lăng kính ta thu được nhiêù dải sáng màu Như vậy lăng kính đã phân tích từ dải ánh sáng trắng nói trên ra nhiêù dải sáng màu, Nên
ta nói TN 1 SGK là TN phân tích ánh sáng
- Cá nhận nêu suy nghĩ và đưa ra
ý kiến
Hoạt động 3: Tìm hiểu việc tách ánh sáng trắng bằng đĩa CD
- Hướng dẫn hs làm TN 3
SGK
- Giới thiệu tác dụng phân
tích ánh sáng của mặt ghi của
đĩa CD và cách quan sát ánh
đã được phân tích
- Cho hs quan sát , thảo luận
và trả lời C5, C6 ?
- Uốn nắn câu trả lời của hs
- Tổ chức hợp thức hoá kết
luận
a) Làm TN 3 SGK b) Trả lời C5 và ghi vào vở C5:KHI chiếu ánh sáng trắng màu mặt ghi của đĩa CD ta quan sát ánh sáng phản xạ , ta thấy nhìn theo phương này , theo hướng khác có ánh sáng màu khác
C6: -Anh sáng chiếu đến đĩa CD
là ánh sáng trắng
- Tuy theo hướng nhìn ta có thể thấy ánh sáng từ đĩa CD đến mắt
có màu này hay màu khác
- Trước khi đến đĩa CD, chùm sáng là chùm sáng trắng sau khi phản xạ trên đĩa CD, ta thu được nhiều chùm sáng màu khác nhau, truyền theo cac phương khác nhau Vậy TN với đĩa CD cũng
là TN phân tích ánh sáng trắng
II Phân tích 1 chùm sáng trắng bằng sự phản xạ trên đĩa CD:
1) Thí nghiệm 3:
C5:Khi chiếu ánh sáng trắng màu mặt ghi của đĩa CD ta quan sát ánh sáng phản xạ, ta thấy nhìn theo phương này,theo hướng khác có ánh sáng màu khác
C6: - Anh sáng chiếu đến đĩa
CD là ánh sáng trắng
- Tuy theo hướng nhìn ta có thể thấy ánh sáng từ đĩa CD đến mắt có màu này hay màu khác
- Trước khi đến đĩa CD, chùm sáng là chùm sáng trắng sau khi phản xạ trên đĩa CD, ta thu được nhiều chùm sáng màu khác nhau, truyền theo cac phương khác nhau Vậy
TN với đĩa CD cũng là TN phân tích ánh sáng trắng
2) Kết luận :SGK
III Kết luận chung : SGK Hoạt động 4 : Vận dụng
- Cho hs trả lời C7; C8 ? C7: Chiếu áng sáng trắng qua
tấm lọc màu đỏ ta được ánh sáng
đỏ Ta có thể coi như tấm lọc màu đỏ có tác dụng tách chùm
IV Vận dụng :
C7: Chiếu áng sáng trắng qua tấm lọc màu đỏ ta được ánh sáng đỏ Ta có thể coi như
Trang 4sáng đỏ ra khỏi chùm sáng trắng Nếu thay tấm lọc màu đỏ bằng tấm lọc màu xanh thì ta lại được ánh sáng xanh cú như thế cho các tấm lọc màu khác, ta sẽ biết được trong chùm sáng trắng
có chùm sáng nào? Đây cũng là một cách tách chùm sáng trắng C8:Phần nước nằm giữa mặt gương và mặt nước tạo thành một lăng kính bằng nước Xét một dải ánh sáng trắng hẹp phát
ra từ từ mép của vạch đèn trên trán chiếu đến mặt nước Dải sáng này khúc xạ vào nước, phản
xạ trên gương, trở lại mặt nước, lại khúc xạ ra ngoài không khí và
đi vào mắt của người quan sát
Dải sáng này coi như đi qua lăng kính nước nói trên, nên nó bị phân tích ra nhiều dải sáng màu sắc như cầu vồng Do đó khi nhìn vào phần gương ở trong nước ta sẽ không thấy vạch đen,
mà thấy một dải nhiều màu
tấm lọc màu đỏ có tác dụng tách chùm sáng đỏ ra khỏi chùm sáng trắng Nếu thay tấm lọc màu đỏ bằng tấm lọc màu xanh thì ta lại được ánh sáng xanh cứ như thế cho các tấm lọc màu khác, ta sẽ biết được trong chùm sáng trắng
có chùm sáng nào? Đây cũng
là một cách tách chùm sáng trắng
C8:
IV Củng cố:
- Cho HS đọc ghi nhớ SGK?
- Yêu cầu hs nhắc lại nội dung chính của bài trong phần ghi nhớ?
V
Hướng dẫn về nhà:
- Học thuộc phần ghi nhớ, đọc phần có thể em chưa biết - Làm bài tập SBT, Xem trước bài 54 SGK VI Rút kinh nghiệm: ………
………
………
………