Những bài làm văn mẫu lớp 12 tập 2

Thân bài: * Thế nào là loại văn chương chỉ chuyên chú ở văn chương 7 - ĐÓ là thứ văn chương chĩ chú trọng hình thức nghệ thuật mà không quan tâm tới nội dung tư tưỏng của tác phẩm, tới

TRẦN THỊ THÌN

eHIIIirềN(ĐỀV/IW fTRMN@H0.e!BHềfHèWGi

1 )

TRẦN THỊ THÌN

CHUYÊN ĐỂ VĂN TRUNG HỌC PHổ THÔNG

NHỮNG BÀI LÀM VĂN MẪU

(Tái bản có sửa chữa, bổ sung)

Dùng ôn thi tốt nghiệp THPT

Thi vào Cao đẳng và Đại học.

NHÀ XUẤT BÀN T ổ N G H ộ p TP H ồ C H Í MINH

LỜI NÓI ĐẦU

Chúng tôi trân trọng giới thiệu với các em học sinh cuốn sách Những bài làm văn mẫu 12 (gồm hai tập)

Cuốn sách cung cấp kiến thức cơ bản và phương pháp làm bài

nhằm giúp học sinh học tốt hơn môn Làm văn; đổng thời cũng là

tài liệu tham khảo cho giáo viên Dựa trên chương trình cơ bản và nâng cao lớp 12 Trung học phổ thông, chúng tôi nêu rõ cách làm

của từng thể lo ạ i: nghi luận xã hội, nghị luận văn học Các bài văn

mẫu chỉ có tính chất minh hoạ cho lí thuyết và gỢi ý, hướng dẫn

để học sinh làm bài đưộc tốt hơn

Các em cố gắng nắm vững phương pháp, xác định đúng yêu cầu của từng đề, đọc kĩ từng bài văn mẫu, từ đó viết thành bài văn riêng của mình Mỗi bài văn sẽ là một tác phẩm nhỏ do chính các em sáng tạo

Mong rằng cuốn sách này sẽ đem lại cho các em những điều thiết thực và bổ ích

TÁC GIẢ

I DÀN Ý

1 MỖ bài:

- Văn chương xuất hiện từ xa xưa và phát triển song song cùng với lịch sử xã hội loài người Trong kho tàng văn học nhân loại có rất nhiều kiệt tác bất hủ Tuy vậy, nhiều thế hệ cầm bút vẫn băn khoăn về ý nghĩa và giá trị đích thực của văn chương

- Đầu thế kỉ XX, trôn văn đàn nước ta đã diễn ra cuộc tranh luận gay gắt giữa hai

quan điểm: nghệ thuật vị nghệ thuật và nghệ thuật vị nhân sinh Nhưng từ cuối thê' kỉ

XIX, danh sĩ Nguyễn Văn Siêu đã nêu rõ quan điểm tích cực của ông về văn chương:

Văn chương có loại đảng thờ Có loại không đáng thờ Loại không đáng thờ là loại chỉ chuyên chú ở văn chương Loại đáng thờ là loại chuyên chú ở con người Nhận định

đúng đắn trên gần gũi với quan niệm văn học phục vụ con người, phục vụ nhân sinh

2 Thân bài:

* Thế nào là loại văn chương chỉ chuyên chú ở văn chương 7

- ĐÓ là thứ văn chương chĩ chú trọng hình thức nghệ thuật mà không quan tâm

tới nội dung tư tưỏng của tác phẩm, tới vận mệnh con người và trách nhiệm của nhà vàn đối với xã hội Cực đoan hơn nữa là tôn sùng nghệ thuật như một tôn giáo

- Thứ văn chương này thường chuộng hình thức cầu kì, thiên về vẻ hào nhoáng bên ngoài; nội dung xa rời hoặc thoát li hiện thực cuộc sống

- Trong trào lưu Thơ mới trước Cách mạng tháng Tám 1945, một số thi sĩ sáng tác theo quan niệm văn chương chỉ là văn chương Thế Lữ khẳng định; Tôi chỉ là một khách

tình si, Ham vẻ đẹp có muôn hình, muôn thể (Cây đàn muôn điệu) Thiên chức duy nhất của nghệ sĩ là đi tlm Cái Đẹp vĩnh hằng để tôn vinh và ca ngợi

- Những tác giả sáng tác theo quan niệm văn chương chỉ chuyên chú ở văn chương

không quan tâm đến nội dung tư tưởng và giá trị nhân sinh của tác phẩm, vì họ cho rằng văn chương, nghệ thuật không nên đả động tới những vấn để liên quan tới chinh trị, xã hội, tư tưởng, đạo đức Thơ không cần có ý nghĩa cụ thể, rõ ràng mà thơ là

nghệ thuật sử dụng âm thanh, hlnh ảnh, thậm chí chỉ là ảo thuật của ngôn từ mà thôi Đến giai đoạn cuối của trào lưu Thơ mói, các trường phái thơ bí hiểm, thơ say,

thơ loạn, thơ điên là biểu hiện tiêu cực của quan niệm sai lệch nói trên

* Thế nào là văn chương chuyên chú ở con ngườn

- Đó là loại văn chương quan tâm trước hốt tới vận mệnh con người và luôn

hướng tới mục đích phục vụ con người

- Các nhà văn theo quan niệm này cho rằng giá trị đích thực của văn chương không phải ở chỗ dùng từ ngữ hay, hình ảnh đẹp, điển tích điển cố cầu kì , mà là ở

chỗ nó có ích cho con người, cho xã hội nhiều hay ít Đây chính là quan niệm nghệ

thuật vị nhân sinh rất đúng đắn và tiến bộ.

- Văn chương chuyên chú ở con người phản ánh đời sống vật chất, tinh thần của

con người thời đại với những niểm vui, nỗi đau đời thường Nhà thơ Tô' Hữu nhận định:

Văn học không chỉ là văn chương mà thực chất là cuộc đời Văn học sê không là gì cả nếu không vì cuộc đời mà có Cuộc đời là nơi xuất phát, cũng là nơi đi tới của văn học.

- Cách đây hơn trăm năm, nhà thơ Nguyễn Đình Chiểu đã nêu rõ chức năng của

văn chương và trách nhiệm đối với xã hội của người cầm b ú t: Chở bao nhiêu đạo

thuyền không khẳm, Đâm mấy thằng gian bút chẳng tà Đạo ở đây là đạo lí nhân

nghĩa, là yêu nước, thương dân : mấy thằng gian là lũ quan lại sâu dân mọt nước xấu

xa đáng phỉ nhổ và lên án

- Chủ tịch Hồ Chí Minh đã tiếp thu và nâng cao quan niệm tlch cực ấy bằng hai

câu thơ: Nay ở trong thơ nên có thép, Nhà thơ cũng phải biết xung phong {cảm tưởng đọc Thiên gia thi) Văn chương phải là vũ khí chiến đấu sắc bén và văn nghệ sĩ là chiến sĩ trên mặt trận văn hoá, tư tưởng, tham gia vào sự nghiệp đấu tranh giành lại chủ quyền dộc lập tự do thiêng liêng của đất nước và hạnh phúc của nhân dân

- Như vậy, loại văn chương đáng thờ mà danh sĩ Nguyễn Văn Siêu nhắc đến chính

là văn chương viết về con người, phục vụ lợi ích của con người Ý kiến của ông đúc rút từ thực tiễn văn học nên hoàn toàn xác đáng

* Có nên coi nhẹ hình thức nghệ thuật của văn chương ?

- CÓ ý kiến cho rằng: Văn học không chỉ phải chân thực, sâu sắc, nhân đạo mà

còn phải hay, phải đẹp Nội dung tác phẩm chi phối và chọn lựa hình thức thể hiện

Do vậy mà giá trị nội dung thường gắn liền với giá trị nghệ thuật Chất lượng nghệ thuật được đánh giá trên cơ sở là nó đã thể hiện nội dung tác phẩm như thố nào? Có lôi cuốn, hấp dẫn được người đọc hay không?

- Văn chương sáng tạo ra Cái Đẹp, nhưng Cái Đẹp phải chính là sự sống muôn màu muôn vẻ của con người Phản ánh con người là cách thức để văn chương đến với cuộc dời và tồn tại lâu dài

- Văn chương là nghệ thuật, vì vậy người viết phải chú ý đến tính nghệ thuật của vãn chương Nguyễn Văn Siêu và Cao Bá Quát được người đương thời đánh giá rất

cao: “ Thần Siêu, thánh Quát" Vì thế, chắc chắn nghệ thuật văn chương của ông phải tài tình, điêu luyện Nhưng tài nghệ văn chương phải chuyên chú ở con người th'\ mới

xứng đáng được đề cao

Đầu thế kỉ XX, trên văn đàn nước ta diễn ra những cuộc tranh luận gay gắt giữa các quan điểm khác nhau, thậm chí đối lập nhau về văn chương, tiêu

biểu là hai trường phái: Nghệ thuật vị nghệ thuật và Nghệ thuật vị nhân sinh Tuy nhiên, từ cuối thế kỉ XIX, danh sĩ Nguyễn Văn Siêu đã khẳng định: Văn chương có loại đáng thờ Có loại không đáng thờ Loại không đáng thờ là loại chỉ chuyên chú ở văn chương Loại đáng thờ là loại chuyên chú ở con người

Nhận định đúng đắn này rất gần gũi với quan điểm; Mục đích tối thượng của văn học là phục vụ con người, phục vụ nhân sinh

Thế nào là loại văn chương chỉ chuyên chú ở văn chương'? Đó là loại văn

chương chỉ chú trọng về mặt nghệ thuật, coi nghệ thuật là trên hết, thậm chí tôn sùng nghệ thuật như một tôn giáo kì bí Người cầm bút chỉ lo trau chuốt cho vẻ đẹp hình thức của tác phẩm chứ không quan tâm tới nội dung tư tưởng

có liên quan đến vận mệnh con người và trách nhiệm của nhà văn, nhà thơ đối với xã hội hay không

Loại văn chương ấy thường chuộng hình thức xưa cũ cầu kì hoặc thiên về

vẻ đẹp hào nhoáng, bóng bẩy của ngôn từ, còn nội dung thì xa rời, thoát li hiện thực Những sáng tác như thế đểu không chịu nổi thử thách nghiêm

ngặt của thời gian và dư luận Bài thơ vịnh Mùa thu sau đây của tác giả Ngô

Chi Lan thế kỉ XV toàn là hình ảnh tượng trưng, ước lệ vay mượn từ thơ Đường,

thơ Tống, như: gió vàng, bóng nhạn, giếng ngọc, rừng phong:

Gió vàng hiu hắt cảnh tiêu sơ,

Lẻ tẻ bên trời bóng nhạn thưa,

Giếng ngọc sen tàn bông hết thắm, Rừng phong lá rụng tiếng như mưa.

Nguyễn Gia Thiều, tác giả của Cung oán ngâm khúcốã lạm dụng điển tích,

điển cố trong văn chương, sử sách Trung Hoa khiến nhiều câu thơ trỏ nên cầu

kì, khó hiểu:

Câu cẩm tú đàn anh họ Lý, Nét đan thanh bậc chị chàng Vương.

hoặc:

Cẩu thệ thuỷ ngồi trơ cổ độ, Quán thu phong đứng rũ tà huy.

Cho đến khi trào lưu Thơ mới xuất hiện và phát triển, làm chủ thi đàn Việt

Nam vào những năm ba mươi, bốn mươi của thế kỉ XX thì không ít thi sĩ vẫn

quan niệm rằng văn chương chỉ là văn chương Thế Lữ lúc đầu khẳng định

mình chỉ tôn sùng Cái Đẹp:

Tôi chĩ là một khách tình si Ham vẻ đẹp có muôn hình, muôn thể Mượn lấy bút nàng Ly Tao, tôi vẽ

Và mượn cây đàn ngàn phím tôi ca

Vẻ đẹp u trầm, đắm đuối hay ngây thơ Cũng như vẻ đẹp cao siêu, hùng tráng, Của non nước, của thi văn, tư tưởng

(Cây đàn muôn điệu)

Trong bài thơ trên, Thế Lữ cho rằng thi nhân, nghệ sĩ là những khách tình

si ham mê Cái Đẹp Thiên chức duy nhất và cao cả nhất của nghệ sĩ là đi tìm

Cái Đẹp, phụng sự Cái Đẹp chứ không bận tâm đến những vấn đề thiết thực của con người và xã hội, đến trách nhiệm công dân của bản thân họ Thi sĩ muốn dược sống trên cõi tiên để xa lánh cuộc dời trần tục và coi đó là biểu hiện của thái độ thoát li thực tại Thơ văn ấy tuy đẹp, tuy hay nhưng nó xa lạ với dân tộc đang phải sống đói khổ, tủi nhục dưới ách nô lệ của thực dân, phong kiến

Cực đoan hơn nữa, một vài nhà thơ, nhà văn theo quan niệm văn chương chỉ chuyên chú ở văn chương đã phủ nhận nội dung tư tưởng và giá trị nhân

sinh trong tác phẩm Họ cho rằng sáng tác nghệ thuật không nên đề cập tới

các vấn đề liên quan tới chính trị, tư tưởng, đạo đức và có như thế mới xứng

đáng được gọi là văn chương Hoặc khẳng định thơ không cần phải có nội

dung, ý nghĩa cụ thể mà thơ là nghệ thuật của âm thanh, hình ảnh; thậm chí

chỉ là ảo thuật của ngôn từ mà thôi.

Sang giai đoạn cuối của trào lưu lãng mạn, các trường phái thơ bí hiểm, thơ loạn, thơ điên là biểu hiện cụ thể của quan niệm sai lệch nêu trên Không ít những sáng tác loại này đã bị dư luận phê bình, chỉ trích

Còn thế nào là văn chương chuyên chú ở con người ? Đó là loại văn chương

quan tâm trước hết đến số phận con người và cuộc sống, luôn hướng tới mục đích phục vụ con người Các nhà văn, nhà thơ theo quan điểm này cho rằng giá trị của văn chương không phải chỉ ở chỗ dùng từ ngữ hay, hình ảnh đạp, điển tích điển cố cầu kì, nội dung dẫn dắt người đọc xa rời thực tế hoặc có ảo tưởng về cuộc sống trước mắt , mà là ở chỗ nó có ích cho cuộc đời nhiều

hay ít, gần hay xa Đây chính là quan điểm nghệ thuật vị nhân sinh Các tác

phẩm thuộc trào lưu hiện thực và cách mạng, kể cả một số tác phẩm thuộc trào lưu lãng mạn có nội dung tích cực cũng được viết theo quan điểm đúng đắn này

Văn chương chân chính phải phục vụ con người, phải phản ánh được đời sống vật chất, tinh thần của con người với những niềm vui, nỗi đau muôn

thuỏ Nhà thơ Tố Hữu khẳng định: Văn học không chỉ là văn chương mà thực chất là cuộc đời Văn học sẽ không là gì cả nếu không vì cuộc đời mà có Cuộc đời là nơi xuất phát, cũng là nơi đi tới của văn học.

Cách đây hơn một trăm năm, nhà thơ yêu nước Nguyễn Đình Chiểu cũng

đã nêu rõ chức năng của văn học và trách nhiệm xã hội của người cầm bút:

Chở bao nhiêu đạo thuyền không khẳm, Đâm mấy thằng gian bút chẳng tà.

Đạo ở đây lầ nhân nghĩa, là yêu nước, thương dân Văn chương là con thuyền chở đạo (đạo lí làm người) và ngòi bút là vũ khí sắc bén để trừ gian,

diệt ác, cứu đời, cứu người

Chủ tịch HỔ Chí Minh đã tiếp thu, phát triển và nâng cao ý nghĩa của quan

niệm tích cực ấy trong bài cảm tưởng đọc Thiên gia thl:

Nay ở trong thơ nên có thép, Nhà thơ cũng phải biết xung phong.

Theo Bác thì văn chương phải là vũ khí chiến đấu để cải tạo, xây dựng xã hội và văn nghệ sĩ là người chiến sĩ đứng trong hàng ngũ cách mạng, cống hiến, hi sinh để bảo vệ chủ quyền độc lập tự do của đất nước, hạnh phúc của nhân dân.

Loại văn chương đáng thờ mà danh sĩ Nguyễn Văn Siêu nhắc tới chính là

văn chương viết về con người, phục vụ con người Ý kiến này của ông rút ra

từ hiện thực nền văn học nước nhà nên hoàn toàn xác đáng

Nhưng nếu văn chương chỉ chuyên chú ở con người mà coi nhẹ hình thức

nghệ thuật thì liệu tác phẩm có thể cuốn hút được người đọc, có thể đứng

vững trước thời gian hay không? Có ý kiến cho rằng: Văn học không chỉ phải chân thực, sâu sắc, nhân đạo mà còn phải hay, phải đẹp Vậy hai ý kiến này

có mâu thuẫn với nhau chăng?

Như trên đã nói, con người là trung tâm cũa cuộc sống mà văn chương lại

là tấm gương phản chiếu cuộc sống Nếu văn chương không đề cập tới con người thì nó sẽ không có giá trị Mặt khác, giá trị nội dung và nghệ thuật của văn chương luôn gắn bó chặt chẽ với nhau Nội dung chi phối và lựa chọn hình thức thể hiện Do vậy mà không có nội dung thì cũng không thể có hình thức Xét cho cùng, chất lượng nghệ thuật của tác phẩm chủ yếu là ở chỗ nó

đã thể hiện nội dung tác phẩm như thế nào ? Văn chương sáng tạo ra Cái Đẹp mà Cái Đẹp lại chính là sự sống Không có Cái Đẹp thuần tuý, trừu tượng chẳng liên quan gì đến cuộc sống muôn màu muôn vẻ Phản ảnh con người chính là cách thức duy nhất để văn chương đến với Chân, Thiện, Mĩ của cuộc đời

Một tác phẩm có giá trị lâu dài nghĩa là phải vừa hay, vừa đẹp Nhà văn

sáng tạo ra nó phải thực sự có tài năng và tâm huyết Cái tâm chính là tấm lòng, là tình ngưòỉ, tình đời của người cầm bút Cái tâm mới là gốc rễ bền

vững làm nên mọi giá trị thực sự của văn chương chân chính

Lòng thương yêu, cảm phục người nông dân yêu nước giúp nhà thơ Nguyễn

Đình Chiểu dựng nên một tượng đài hùng tráng về người nghĩa s ĩ nông dản trong lịch sử văn học Việt Nam Sự đau xót chân thành trước số phận bi thảm

của con người lương thiện; thái độ bất bình, căm phẫn xã hội phong kiến thối

nát, bất công là cơ sở để thi hào Nguyễn Du viết nên một Truyện Kiều bất

hủ Nhà văn Nam Cao lạnh lùng, tỉnh táo phân tích cội nguồn mọi điều xấú, điều ác đều xuất phát từ giai cấp thống trị đương thời Bạo lực đen tối của xã

hội đã tước đoạt quyền sống, quyền làm người và chà đạp lên danh dự, nhân

phẩm Những tác phẩm như Đời thừa, Trăng sáng, Sống mòn, Vợ chồng A Phủ, Vợ nhặt và đặc biệt là Chí Phèo của Nam Cao là lời kêu cứu hãy bảo

vệ con người, hãy chặn đứng bàn tay tội ác tha hoá con người

Mấy trăm năm qua, người đời vẫn rung động sâu xa trước tiếng than xé

ruột: Đau đớn thay phận đàn bà của thi hào Nguyễn Du, vẫn yêu thích cái hay cái đẹp của Truyện Kiều, bởi đó là tác phẩm chuyên chú ở con người Phần tích cực, trong sáng của Thơ mới cũng được coi là tiếng nói trẻ trung,

yêu đời tha thiết, yêu tiếng Việt sâu xa Thế hệ trẻ sẽ không bao giờ quên thơ Xuân Diệu, Nguyễn Bính, Huy Cận, Thế Lữ, Lưu Trọng Lư Những tác

phẩm như thế chính là loại văn chương đáng thờ vậy.

Văn chương là nghệ thuật, vì vậy người viết phải chú ý đến tính nghệ thuật của văn chương Danh sĩ Nguyễn Văn Siêu và Cao Bá Quát được người

đương thời đánh giá rất cao là : Thẩn Siêu, thánh Quát Vì thế, chắc chắn

nghệ thuật văn chương của hai ông phải tài tình, điêu luyện Nhưng tài nghệ

văn chương dù có tài tình, điêu luyện đến đâu thì cũng phải chuyên chú ở con ngườiịh'\ mới xứng đáng được đề cao và ca tụng.

Ý kiến trên đây của danh sĩ Nguyễn Văn Siêu tiêu biểu cho quan điểm

nghệ thuật truyền thống của dân tộc ta Chính với quan điểm văn chương chuyên chủ ở con người mà ông cha ta đã xây dựng được một nền văn học đầy

sức sống và giàu chất nhân văn Nền văn học ấy là cơ sở vững chắc cho sự phát triển ngày càng mạnh mẽ của văn chương hiện đại

I DÀN Ý

1 MỖ bài:

- Văn học nghệ thuật luôn gắn bó chặt chẽ với đời sống của con người Văn học

là phương tiện độc đáo, hấp dẫn giúp con người hiểu biết, khám phá và sáng tạo thực

tại xã hội.

- Văn học là tấm gương phản chiếu đời sống nhưng không đơn thuần chỉ là hình thức phản ánh Từ chỗ cung cấp cho con người những hiểu biết về cuộc sống, văn học đã góp phần cải tạo cuộc sống theo hướng ngày càng tốt dẹp

- Văn học đến vơi con người bằng con đường tinh cảm, cảm xúc Nó mang lại cho con người những rung cảm sâu sắc trước vẻ đẹp của quê hương, đất nước, của con người và cuộc sống xung quanh để từ đó có nhận thức và tình cảm đúng đắn,

biết yêu ghét phân minh và có khát khao hướng thiện Đó chính là chức năng giáo dục

của văn học

2 Thân bài:

* Văn học chân chính có khả năng cảm hoá, nhân đạo hoá con người.

- Văn học phản ánh hiện thực cuộc sống, giúp con người nhận biết về thiên nhiên, vể đời sống xã hội, về con người trong mối quan hệ tổng hoà với cuộc sống

- Từ ngàn xưa, văn học dân gian đã làm tốt chức năng giáo dục qua ca dao, tục ngữ, truyện cổ dân gian Tất cả đều nhằm phản ánh đời sống của con người dưới những màu sắc, góc độ khác nhau Bao trùm lên hết thảy vẫn là khao khát hiểu biết

và chinh phục thiên nhiên cùng khát vọng vươn tới Chân, Thiện, Mĩ của con người

- Văn học có tính hướng thiện, giúp con người làm lành, lánh dữ\ bởi thế nó tác

động mạnh mẽ tới đời sống tình cảm của con người Văn học còn có tính định hướng, trang bị cho mỗi cá nhân những điều cần thiết trong quá trình hoàn thiện nhân cách đúng theo dạo lí

3 Kết bài:

- Chức năng giáo dục là chức năng quan trọng hàng đầu của văn chương Nó

gắn bó chặt chẽ với chức năng nhận thức, chức năng thẩm mĩ để thể hiện thành công mục đích mà tác giả đặt ra trong tác phẩm

- Văn chương có khả năng nhân đạo hoá con người, hướng con người tới những giá trị cao quý của Chân, Thiện, Mĩ trong cuộc sổng

II BÀI LÀM

Văn học nghệ thuật luôn gắn bó chặt chẽ với cuộc sống con người, là

phương tiện độc đáo, hấp dẫn để con người hiểu biết, khám phá và sáng tạo thực tại xã hội Văn học là tấm gương phản chiếu đời sống Qua tấm gương

sinh động này, con người hiểu biết sâu hơn về hiện thực Nhưng văn học không đơn thuần chỉ là hlnh thức phản ánh Phản ánh chưa phải là mục đích cuối cùng của văn học Từ chỗ cung cấp những hiểu biết đúng đắn cho con người, văn học đã góp phần cải tạo cuộc sống

Văn học đến với con người bằng con đường tình cảm, cảm xúc Nó mang lại cho con người những rung cảm sâu xa trước vẻ đẹp của quê hương, đất nước, trước trạng thái muôn màu của cuộc sống chung quanh và nhất là trước chiều sâu của thế giới tâm hồn Văn học giúp con người đối chiếu, liên tưởng, nghiền ngẫm về cuộc đời và về chính bản thân mình, để từ đó có nhận thức đúng đắn về cuộc sống, vể chân lí, biết yêu ghét minh bạch và

luôn luôn khát khao hướng thiện Đó chính là chức năng giáo dục của văn

học

Văn học chân chính có khả năng cảm hoá, nhân đạo hoá con người Nó góp phần vào việc hoàn thiện đạo đức, giúp con người sống tốt đẹp hơn Phản ánh cuộc sống là bản chất, là chức năng quan trọng của văn học Văn học giúp ta nhận biết về thiên nhiên, về đời sống xã hội xung quanh nhưng cao hơn thế, nó giúp chúng ta nhận thức về con người trong mối quan hệ tổng hoà với cuộc sống

Từ ngàn xưa, văn học dân gian đã làm tốt chức năng này Những thiên thần thoại, cổ tích, truyền thuyết, ngụ ngôn, tất cả đều nhằm phản ánh đời sống con người dưới những màu sắc, góc độ khác nhau Nhưng bao trùm lên hết thảy vẫn là khao khát hiểu biết và chinh phục, là mục đích vươn tới Chân, Thiện, Mĩ của con người

Một nhà văn xưa đă nói: Văn học giúp người ta làm lành, lánh dữ Bởi thế

nên nó có sức tác động mạnh mẽ tới đời sống tình cảm của con người, giúp chúng ta nhận thức được tốt, xấu, phải, trái, từ đó có cách sống đúng đắn, phù hợp với đạo lí

Trong những năm 30, 40 của thê' kỉ XX, các nhà văn hiện thực phê phán

đã lớn tiếng tố cáo xã hội thực dân phong kiến đẩy con người vào cuộc sống cùng khổ, bế tắc, thậm chí mất hết cả nhân tính Ngô Tất Tố đã vẽ nên bức

tranh xám xịt, thê lương của nông thôn Việt Nam trong mùa sưu thuế, phản ánh số phận đen tối, thảm thương của người nghèo Nam Cao đau xót, phẫn uất trước thực trạng xã hội đầy rẫy bất công và vô nhân đạo đã giết chết phần tốt đẹp trong con người, tước đoạt quyền làm người của kẻ bị áp bức

Truyện ngắn Chí Phèo như một tiếng chuông cảnh tỉnh, như lời kêu gọi hãy

cứu lấy nhân tính đang bị bạo lực thống trị tước đoạt và chà đạp Tinh thần

nhân đạo của tác giả còn thể hiện ở việc miêu tả con người với những khát

vọng chân chính muốn thay đổi hoàn cảnh, thay đổi cuộc đời, dám đứng lên đấu tranh để khẳng định bản lĩnh, phẩm giá và lí tưởng sống của mình

Đọc những tác phẩm chân chính, người đọc trước tiên sẽ nhận thức và xác định được hướng đi đúng đắn cho mình Văn học định hướng cho cá nhân, trang bị cho cá nhân những điều kiện cần thiết để tiến tới việc hoàn thiện nhân cách Một chữ hiếu của Thuý Kiều, một khí phách hiên ngang của

Từ Hải, một nhân cách cao đẹp cũa Huấn Cao đều có tác động sâu xa đến trái tim người đọc và lưu lại ở đó những bài học đạo lí muôn đời Những hình tưọng đẹp trong văn thơ truyền cho người đọc một tình yêu mãnh liệt đối với Cái Đẹp và cái cao cả của cuộc sống, đồng thời cũng chỉ ra dâu là cái xấu, cái ác cần phải xoá bỏ dể con người và cuộc đời ngày càng tốt đẹp hơn

Như vậy, chức năng giáo dục là chức năng quan trọng hàng đầu của văn

chương Nó kết hợp chặt chẽ với các chức năng khác để thể hiện mục đích tốt đẹp mà tác giả đặt ra trong tác phẩm : góp phần hướng con người tới những chuẩn mực của cuộc sống Đó là giá trị vĩnh hằng của Chân, Thiện, Mĩ

I DÀN Ý

1 Mỏ bài:

- Từ xưa tới nay, trên thế giới có rất nhiểu quan điểm khác nhau về việc đánh glá giá trị của một tác phẩm văn học

- Nhà văn nổi tiếng của nước Pháp La Bơ-ruy-e cho rằng : Khi một tác phẩm

nâng cao tinh thần ta lên và gỢi cho ta những tình cảm cao quý và can đảm, không cần tìm một nguyên tắc nào để đánh giá nó nữa: đó là một cuốn sách hay và do một nghệ ST viết ra.

2 Thân bài:

* Giải thích ý nghĩa nhận đ|nh trân.

+ La Bơ-ruy-e nhấn mạnh đến chức năng giáo dục của văn học.

- Văn học là nhân học (M Go-rơ-ki) Văn học nuôi dưỡng tâm hổn, tư tưởng, tình

cảm của con người Văn chưđng đích thực phải có tác dụng bồi đắp đời sống tinh thẩn, tình cảm của con người, khiến cho nó ngày càng trỏ nên trong sáng hon, phong phú và tốt dẹp hdn

- Văn chương có khả năng đặc biệt trong việc phát hiện và diễn tả sự bí ẩn, huyền diệu của con người Từ những hình tượng nghệ thuật trong tác phẩm, nhà văn

để cập tới nhiều vấn đề thiết thực của cuộc sống, giúp người đọc nhận thức và suy ngẫm, để từ đó nâng cao trình độ hiểu biết và tự hoàn thiện nhân cách

- Mục đích của văn học trước hết là giúp con người nhận thức được về bản thân

Một tác phẩm văn học thực sự có giá trị phải nâng cao tinh thần con người và gỢi cho con người những tình cảm cao quý và can đảm.

+ Cách đánh giá một tác phẩm văn học:

- Một sáng tác chỉ xứng đáng được gọi là tác phẩm văn chương khi nó chứa đựng nội dung nhân đạo sâu sắc và cao cả, liên quan tới những vấn đề bức thiết của đời sống xã hội và phản ánh những điều đó thông qua hình tượng nhân vật điển hình

có ý nghĩa khái quát cao, tác động mãnh liệt tới tâm hổn người đọc Một tác phẩm

như thế là một cuốn sách hay và do một nghệ sT viết ra.

- Người nghệ sĩ chân chính, nhà văn chân chính phải thực sự sáng tạo trong

nghệ thuật, tạo ra cho mình một phong cách riêng, dấu ấn riêng không thể lẫn với bất

cứ ai khác Tác phẩm phải là đứa con tinh thần của chính họ

* Chứng minh bằng một số tác phẩm nổl tiếng t h í glđi.

- Bộ tiểu thuyết Những người khốn khổ của Vích-to Huy-gô là bài ca tuyệt vời vể

tinh thương yêu con người, vể đức hi sinh quên minh vì người khác Nhân vật Giăng Van-giăng là nhân vật tư tưởng của chủ nghĩa nhân đạo của nhà văn

- Truyện ngắn Số phận con người của nhà văn Sô-lô-khốp không ngần ngại nói

lên cái giá rất đắt của chiến thắng, những đau khổ tột cùng mà con người phải gánh chịu do chiến tranh-, đồng thời ca ngợi lòng nhân hậu, vị tha của người lính Hổng quân

nói riêng và của nhân dân Nga nói chung

- Trong tiểu thuyết ông già và biển cả của Hô-minh-uê, hình ảnh ông lão đánh

cá đơn độc dũng cảm săn đuổi con cá lớn nhất đời minh là một biểu tượng về vẻ đạp của ước mơ và hành trinh gian khổ của con người để biến ước mơ thành hiện thực Tác phẩm này là bài học thiết thực, bổ ích về khát vọng, ý chf và nghị lực của con người

3 Kết bài:

- Những tác phẩm văn học có giá trị nội dung, tưtưỏng; giá trị nghệ thuật cao sẽ vượt qua thử thách khắc nghiệt của dư luận, của thời gian, khồng gian để trỏ thành kiệt tác chung của nhân loại

- Đúng như nhà văn La Bơ-ruy-e khẳng định: đó là một cuốn sách hay và do

một nghệ s ĩ viết ra.

II BÀI LÀM

Từ trước tới nay, trên thê' giới có rất nhiều ý kiến khác nhau bàn về cách đánh giá giá trị của một tác phẩm văn chương Có người thì đề cao nghệ thuật, có người thì đề cao nội dung La Bơ-ruy-e, nhà văn Pháp đã bày tỏ

quan điểm của minh như sau: Khi một tác phẩm nâng cao tinh thần ta lên và gợi cho ta những tình cảm cao quý và can đảm, không cần tìm một nguyên tắc nào để đánh giá nó nữa: đó là một cuốn sách hay và do một nghệ s ĩ viết ra.

Xét về mặt ý nghĩa thì quan điểm trên gần giống với quan điểm của nhà văn

hiện thực Nga nổi tiếng Mác-xim Go-rơ-ki: Văn học là nhân học La Bơ-ruy-e nhấn mạnh tới chức năng giáo dục của văn học Văn học nuôi dưỡng tâm

hồn, tư tưởng, tình cảm của con người Văn chương có khả năng đặc biệt trong việc phát hiện và diễn tả sự bí ẩn, huyền diệu của con người Đặc điểm của văn học là thông qua các sự kiện, các hình tượng nghệ thuật trong tác phẩm để giáo dục cho con người tình cảm trong sáng, đạo lí làm người Mặt

khác, văn học giúp con người hoàn thiện nhân cách, nâng cao tinh thần và gợi cho con người những tình cảm cao quý và can đảm.

Văn học đến với con người bằng con đường tinh cảm, cảm xúc Nó mang lại cho con người những rung cảm sâu xa trước vẻ đẹp của quê hương, đất nước, trước cuộc sống phong phú, đa dạng muôn màu muôn vẻ và nhất là trước chiều sâu của thế giới tâm hổn Mục đích trước tiên và quan trọng của văn học là giúp con người đối chiếu, liên tưỏng, suy ngẫm về cuộc đời và về chính bản thân, nâng cao niềm tin vào bản thân để từ đó có nhận thức đúng đắn hơn, có khát vọng hướng tới chân lí, dám đấu tranh chống cái xấu, cái ác; biết tlm tòi và hướng tới cái Đẹp, cái Thiện của cuộc sống Đó chính là văn học chân chính có khả năng cảm hoá, nhân đạo hoá, xứng đáng là bạn tiốt của con người.

Nhà văn La Bơ-ruy-e cũng bày tỏ ý kiến về cách đánh giá một tác phẩm văn chương và một nghệ sĩ chân chính Theo ông, tác phẩm nào có ảnh hưởng lớn lao tới đời sống tinh thần của con người theo chiều hướng tích cực

thì đó là một cuốn sách hay, đích thực là văn chương và người viết ra nó xứng đáng được gọi là nghệ sĩ.

Hai nhà văn nổi tiếng của Việt Nam là Thạch Lam và Nam Cao cũng có

quan điểm gần giống với La Bơ-ruy-e Thạch Lam cho rằng: Đối với tôi, văn chương không phải là một cách đem đến cho người đọc sự thoát li hay sự quên; trái lại, văn chương là một thứ khí giới thanh cao và đắc lực mà chúng

ta có, để vừa tố cáo và thay đổi một cái thế giới giả dối và tàn ác, vừa làm cho lòng người được thêm trong sạch và phong phú hơn Còn Nam Cao đã thông qua nhân vật Hộ trong truyện ngắn Đời thừa để bày tỏ quan điểm của

mình về tác phẩm văn chương, về nhà văn chân chính Là một nhà văn, Hộ từng ấp ủ một hoài bão lớn về sự nghiệp văn chương của mình Anh mong

ước sẽ sáng tạo ra những tác phẩm thật sự có giá trị, vượt lên tất cả bờ cõi

và giới hạn Quan điểm về văn chương cũa Hộ cũng hết sức tiến b ộ : Một tác phẩm văn chương đích thực phải chứa đựng được một cái gì lớn lao, mạnh

mẽ, vừa đau đớn, lại vừa phấn khởi Nó ca tụng lòng thương, tình bác ái, sự cõng bình Nó làm cho người gần người hơn Nhà văn phải là những người

nghệ sĩ vừa có tâm vừa có tài, trong sáng tác phải tạo cho mình một phong

cách riêng, một dấu ấn riêng không thể lẫn với bất cứ ai khác; vì: Văn chương không cần đến những người thợ khéo tay, làm theo một vài kiểu mẫu đưa cho Văn chương chỉ dung nạp những người biết đào sâu, biết tìm tòi, khơi những nguồn chưa ai khơi, và sáng tạo những cái gì chưa có (Nam Cao).

'CV", '

Chúng ta có thể lấy một số tác phẩm kinh điển của các nhà văn nổi tiếng thê' giới để chứng minh và khẳng định ý kiến của La Bơ-ruy-e là đúng

Bộ tiểu thuyết Những người khốn khổ của Vích-to Huy-gô là bài ca tuyệt

vời về tình thương yêu con người, về đức vị tha, hi sinh đến quên mình Nhân vật Giăng Van-giăng là “nhân vật tư tưởng” tiêu biểu cho chủ nghĩa nhân đạo của nhà văn Người thợ làm vườn nghèo khổ này vì thương đàn cháu mổ côi nheo nhóc, đói khát nên đã liều đập vỡ cửa kính tiệm bán bánh mì để lấy cắp một ổ bánh Bị kết án khổ sai, Giăng Van-giăng mấy lần tìm cách vượt ngục nhưng không thành nên thời gian ngồi tù cứ kéo dài ra mãi Sau khi được trả

tự do, vì hoàn cảnh ngặt nghèo, Giăng Van-giăng lại phạm tội cướp đồng xu của một đứa trẻ và lấy cắp bộ đồ ăn bằng bạc của giám mục Mi-ri-en Sự độ lượng và lòng bác ái của vị giám mục nhân từ đã cứu Giăng Van-giăng thoát vòng lao lí và nó tác động rất lớn tới tư tưởng, tình cảm của con người tội nghiệp này Nó đóng vai trò quyết định trong việc thay đổi cuộc sống và tính cách của Giăng Van-giăng

Đoạn trích Người cầm quyền khôi phục uy quyền tiêu biểu cho phong cách

nghệ thuật của Vích-to Huy-gô và mang dấu ấn đặc trưng của chủ nghĩa lãng mạn trong văn chương Pháp thế kỉ XIX Nội dung đoạn trích phản ánh sự đối lập giữa cái ác và cái thiện, giữa bạo lực cường quyền và nạn nhân của nó Qua đó, nhà văn phê phán cường quyền, khơi dậy mối đồng cảm với những người khốn khổ và khẳng định lí tưởng nhân đạo tốt đẹp

Từ một người tù khổ sai, sau nhiều năm làm việc cật lực, Giăng Van-giăng

đã trở thành ông chủ nhà máy có uy tín và được dân chúng tín nhiệm bầu làm thị trưởng, ông quan tâm và có những nghĩa cử cao đẹp đối với người đàn bà bất hạnh Phăng-tin Bị tên mật thám Gia-ve phát hiện và đến bắt, Giăng Van-giăng (tức thị trưởng Ma-đơ-len) không hề run sợ Trước thái độ hung hăng, tàn nhẫn của Gia-ve, ông vẫn tìm cách trấn an Phăng-tin để níu kéo sự sống cho chị Phăng-tin chết vì bị sốc trước sự thực phũ phàng (tên mật thám Gia-ve túm cổ áo ngài thị trưởng đáng kính) Giăng Van-giăng ghé tai chị thì thầm hứa sẽ tìm bằng được bé Cô-dét - đứa con gái yêu quý của

chị Một điều kì diệu ngoài sức tưởng tượng đã xảy ra: Điều mà chẳng ai nghi ngờ là bà xơ Xem-pli-xơ, người độc nhất chứng kiến cảnh ấy, thường kể lại rằng lúc Giăng Van-giăng thì thầm bên tai Phăng-tin, bà trông thấy rõ ràng một nụ cười không sao tả được hiện trên đôi môi nhợt nhạt và trong đôi mắt

xa xăm, đầy ngỡ ngàng của chị khi đi vào cõi chết Đây là một ảo tưỏng cảm

động trước một sự thực cao cả làm rung động sâu xa tâm hồn người đọc

người lính Hồng quân nói riêng và của nhân dân Nga nói chung Tác phẩm này ra đời như một sự kiện làm chấn động nền văn học Xô viết và Sô-lô-khốp được đánh giá là nhà văn vĩ đại của nước Nga thế kỉ XX.

Nhân vật chính của truyện là An-đrây Xô-cô-lốp, một chiến sĩ Hồng quân tham gia cuộc chiến tranh vệ quốc của Liên bang Xô viết chống phát xít Đức xâm lược Bị bắt làm tù binh, anh phải chịu đựng sự hành hạ dã man của kẻ thù Trong một cuộc trốn chạy để trở về với Hổng quân, anh đã mưu trí dũng cảm bắt sống một tên thiếu tá Đức và cướp một xe vận tải Chiến tranh kết thúc, thay vì được hưởng niềm hạnh phúc vô biên là được đoàn tụ với gia đình trên quê hương thân yêu thì Xô-cô-lốp lại phải chịu đựng một số phận bất hạnh: Vợ và hai con gái nhỏ bị trúng bom của phát xít; con trai lớn của anh cũng là một chiến sĩ Hồng quân đã trúng đạn ngã xuống tại cửa ngõ Béc-lin ngay trong ngày chiến thắng Đất nước đã hoà bình nhưng Xô-cô-lốp không thể sống yên ổn bởi anh mang trong tim một nỗi đau vô hạn Anh nhận chú bé mồ côi Va-ni-a làm con nuôi và từ đó cuộc sống của anh thay đổi hẳn Tuy vất vả, cực nhọc nhưng Xô-cô-lốp thấy lòng vui trở lại, thấy cuộc đời là đáng yêu, đáng sống Tình yêu thương quả là một sức mạnh thần

kì giúp con người vượt qua nghịch cảnh, chiến thắng sự nghiệt ngã của số phận Nhân vật Xô-cô-lốp là hiện thân của tính cách Nga kiên cường, dũng cảm và giàu lòng nhân ái Bằng hình tượng nhân vật điển hình này, nhà văn Sô-lô-khốp đã đề cập tới một vấn đề trọng đại từng ám ảnh bao nghệ sĩ lớn,

đó là vấn đề số phận con người Một khái niệm trừu tượng đã được nhà văn

cụ thể hoá thông qua cuộc đời của một nhân vật với nhiều đau khổ, mất mát;

để rồi với ý chí, nghị lực phi thường và lòng nhân ái sâu sắc, nhân vật đã

vượt qua tất cả để chiến thắng số phận bất hạnh Đọc truyện ngắn Số phận con người của Sô-lô-khốp, người đọc nhận thức được rất nhiều điều và cũng

học được nhiều bài học nhân sinh bổ ích từ nhân vật Xô-cô-lốp Đó là thành công của tác phẩm, là vinh dự lớn lao của người nghệ sĩ

Trong tiểu thuyết ông già và biển cả của nhà văn Mĩ Hê-minh-uê, hinh

ảnh ông lão đánh cá đơn độc dũng cảm săn đuổi con cá lớn nhất đời mình là một biểu tượng về vẻ đẹp của ước mơ và hành trình gian khổ của con người

để biến ước mơ thành hiện thực Tác phẩm này là một bài học thiết thực và

bổ ích về khát vọng, ý chí và nghị lực của con người Nhà văn đặt nhân vật

'O il

vào một tình huống đặc biệt là chỉ có một mình giữa biển khơi bao la đầy bất trắc; một mình săn đuổi, đánh bắt con cá kiếm khổng lổ và một mình đương đầu với đàn cá mập hung dữ để bảo vệ thành quả lao động, ông lão đánh cá Xan-ti-a-gô suốt đời làm lụng vất vả, cực nhọc nhưng không nguôi mơ ước một ngày nào đó sẽ đánh bắt được một con cá thật to để thoả mãn ước mơ

và khẳng định tài năng của mình Trớ trêu thay, cho tới lúc ông đã quá già thì ước mơ này mới trở thành hiện thực Suốt mấy ngày đêm lênh đênh trên biển, ông lão mới phát hiện ra con cá kiếm khổng lồ, to hơn chiếc thuyền của ông Cuộc chiến đấu gay go giữa người và cá kéo dài tưởng chừng quá sức chịu đựng của ông lão, nhưng ông lão không nản chí, vẫn đem hết sức lực để bắt bằng được con cá mà ông ao ước đã bao lâu Thế nhưng đàn cá mập tham lam đã tấn công con cá kiếm Mặc dù ông lão chống đỡ quyết liệt để xua đuổi đàn cá mập hung dữ nhưng đến lúc thuyền cập bến thì con cá kiếm chỉ còn là một bộ xương

Cốt truyện giản dị chỉ có vậy nhưng Hê-minh-uê đã viết nên một áng văn xuôi giản dị và trung thực về con người Tuy không có âm hưởng anh hùng ca

nhưng câu chuyện về ông lão đánh cá thực sự là bài ca ca ngợi vẻ đẹp khoẻ khoắn, kiên cường rất đáng khâm phục của người lao động Tác phẩm còn chứa đựng một tầng nghĩa sâu xa hơn trong hình tượng con cá kiếm và ông

già đánh cá vẻ đẹp kiêu hùng của con cá kiếm vùng vẫy tự do trên biển cả

tượng trưng cho ước mơ và lí tưởng mà con người suốt đời khao khát và theo đuổi Ông lão đánh cá với ý chí kiên cường tiêu biểu cho quyết tâm biến ước

mơ thành hiện thực của con người Tiểu thuyết ông già và biển cả với số trang khiêm tốn chỉ nhiều hơn một truyện vừa chút ít nhưng thực sự là một sáng tác mà nhà văn nào cũng ao ước viết được lấy một lần (Phôn-cơ-ne), bởi

nó đã để lại ấn tượng sâu sắc trong lòng người đọc trên toàn thế giới và đem lại vinh quang cho tên tuổi Hê-minh-uê - một nghệ sĩ vĩ đại của nhân loại

Ý kiến của La Bơ-ruy-e đã góp phần khẳng định vai trò quan trọng của

chức năng giáo ơục trong văn chương và nêu lên cách đánh giá đúng đắn về

tài năng người nghệ sĩ Văn chương đem lại cho con người những giá trị tinh thần cao quý, giúp con người hướng tới Chân, Thiện, Mĩ trong cuộc sống Những tác phẩm văn học có giá trị nội dung, tư tưởng; giá trị nghệ thuật cao

sẽ vượt qua thử thách khắc nghiệt của dư luận, của thời gian, không gian dể trở thành kiệt tác muôn đời của nhân loại Đúng như La Bơ-ruy-e khẳng định:

đó là một cuốn sách hay và người viết ra nó xứng đáng là một nghệ sĩđích

thực

- Bên cạnh những loài hoa được trổng trọt, chăm sóc trong vườn, trong nhà

kính còn có nhiều loài hoa dại mọc trên những vùng sỏi đá khô cằn, tuy vậy chúng vẫn nỏ những chùm hoa thật đẹp Hình ảnh ấy gỢi nên trong tôi sự suy tưởng về sức

sống bền bĩ của con người, về những số phận không may, về các bạn học sinh nghồo hiếu học, vượt khó đã thực hiện được ước mơ và làm thay đổi số phận của minh

2 Thân bàl:

Glảl thích:

a/ Ý nghĩa của hlnh ảnh một vùng SỎI đá khô cằn:

* Những khó khăn trong cuộc sống:

Thiên nhiên khắc nghiệt, đất đai khô cằn, thời tiết không thuận lợi

* Khó khăn con người gặp p hải:

- Không ai che chở, giúp đỡ

- Nghèo khổ, thiếu thốn về kinh tế (hoặc gặp thiên tai, địch hoạ )

- Bị tật nguyền, bị nhiễm chất độc màu da cam

b/ Ý nghĩa của hình ảnh cây hoa dạl văn mọc lên và nở những chùm hoa thật đẹp:

* Sức sống mãnh liệt và vỏ đẹp phong phú của các loài hoa dọi.

- Hoa dại xuất hiện ỏ khắp nơi, từ núi cao dến đồng bằng, ven biển Hoa dại tập trung nhiều nhất là ỏ vùng rừng núi, cao nguyên

- Sắc tím hồng của hoa sim, hoa mua nở trên các triển đổi khô cằn làm tươi thêm cảnh sắc thiên nhiên và gỢi nôn cảm xúc trữ tình trong lòng người

- Hoa ban trắng, hoa ban hồng, hoa đỗ quyên nở rộ ở vùng cao Tây Bắc báo hiệu xuân về Hoa mai rừng phương Nam cũng là sứ giả của mùa xuân

- ở thiên đường hoa Đà Lạt, các loài hoa dại cũng có một vai trò rất lớn trong đời sống tinh thần của con người Hoa dại làm hàng rào, trang trí lối đi rất đẹp Nhiều người yêu thích vẻ đẹp tự nhiên, hoang dã của các loài hoa dại

* Những suy tưdng được gỢI ra từ hình ảnh của hoa dọl.

- Từ hình ảnh hoa dại, chúng ta liên tưởng tới những con người không được che chở đùm bọc, phải sống trong hoàn cảnh khó khăn, bất hạnh, tật nguyền

- Sức sống mãnh liệt của hoa dại gỢi cho chúng ta liên tưởng tới lòng tự trọng, nghị lực, ý chí kiên cường của con người trong cuộc đời, nhất là những người có sô' phận bất hạnh

- Nếu vượt lên được hoàn cảnh sống nghiệt ngã, con người sẽ trưởng thành, sẽ khẳng định đượp giá trị của bản thân trước cuộc đời bằng những đóng góp hữu ích

* Chứng minh bằng một số gưong sáng dũng cảm đưong đẩu và chiến thắng khó khăn, thử thách.

Lấy những ví dụ gần đây nhất trong kl thi Đại học nàm 2008: Ngày càng nhiều học sinh nông thôn nghèo đỗ thủ khoa Đại học

- Bạn Bùi Đức Ngọt ở Nga Sơn, Thanh Hoá, nhà quá nghèo, chỉ có mấy sào ruộng và một con bò Mồ côi bố từ nhỏ, Ngọt phải vừa đi học vừa giúp mẹ mưu sinh Góc học tập sơ sài của Ngọt chỉ có sách giáo khoa, sách tham khảo cũ Ngọt xin được Ngọt chỉ có một thú vui giải trí duy nhất là đánh cờ một mình Trước khi ra Hà Nội dự thi, Ngọt còn cố dỡ cho xong mấy sào lạc Suốt những năm học phổ thông, Ngọt luôn là học sinh giỏi, được cấp hơn 30 bằng khen, giấy khen và nhiều giải thưởng Ngọt thi đỗ thủ khoa hai trường: Đại học Y khoa Hà Nội với sô' điểm 29,5 : Học viện Cảnh sát nhân dân với số điểm tuyệt đối 30/30

- Bạn Phạm Văn Huy từ tỉnh lên Hà Nội trọ học, mấy năm liền miệt mài đi xin nước rửa bát, thức ăn thừa ở các hàng ăn để bán lấy tiền đóng tiền học Huy đã đỗ thủ khoa trường Đại học Bách khoa Hà Nội

- Bạn Chu Thị Kim Liên ở Thanh Long, Yên Mỹ, Hưng Yên đã đỗ thủ khoa Đại học Y khoa Thái Bình với sô' điểm tuyệt đối 30/30 và thi đỗ vào Học viện Tài chính với SỐ điểm 28,75 Hoàn cảnh gia đinh Liên vô cùng khó khăn: Cha bị sét đánh chết,

mẹ làm thuê làm mướn Kim Liên vừa đi học vừa đi làm giúp mẹ Có thể nói Kim Liên

đã vào Đại học bằng chiếc xe cải tiến chở thuê gạch, cát của mẹ

- Bạn Lê Minh Thắng, học sinh nghèo của vùng núi An Nhơn, Bình Định đã đỗ thủ khoa trường Đại học Giao thông vận tải, Cơ sở II, Thành phô' Hổ Chí Minh với số điểm 24,5 Khi được hỏi tại sao thiếu thốn, cơ cực là vậy mà vẫn học giỏi, Thắng đã

trả lời: Nhà nghèo nên ráng học.

- Bạn Phan Chí Hiếu, học sinh lớp 12 chuyên Lý trường Trung học phổ thông Gia

Định, đỗ thủ khoa trường Đại học Ngoại thương Thành phố Hồ Chí Minh với số điểm 29,5 Cha là dạl uỷ công an thường xuyên công tác vắng nhằ nên Hiểu từ nhỏ đã có

tinh thần ham học và tự lập Hiếu quan niệm: Việc học như chèo thuyền ngược nước

nên lúc nào cũng phải cố gắng ,

- Hai anh em Vũ Trọng Quý, Vũ Trọng Mạnh ở Nga Hải, Thanh Hoá Nhà nghèo đến nỗi không có một thứ tài sản gì đáng giá Bàn học là miếng bê tông tự đúc đặt ở góc nhà Hai anh em đi học hằng ngày với cái bụng rỗng không, tan học lại ra đồng vừa mò cua bắt 6c vừa ôn bài cả hai anh em đểu thi đỗ vào trường Đại học Hàng hải, mang lại vinh dự to lớn cho gia đình, dòng họ.

3 Kết bài:

- Trong trời đất, mỗi con người, mỗi sự vật đều có vai trò, vị trí riêng

- Nếu không may rơi vào tình cảnh ngặt nghèo, khó khăn, chúng ta không nên

có mặc cảm tự ti mà phải cố gắng phấn đấu vươn lên chiến thắng số phận, tự tạo ra cho mình những cơ hội dẫn tới thành công bằng chính ý chí, nghị lực và khả năng thực sự của minh

- Hãy nghĩ đến'sức sống mãnh liệt và vẻ đẹp phong phú của các loài hoa dại, chúng ta sẽ rút ra được nhiều bài học nhân sinh thiết thực và bổ ích

II BÀI LÀM

Sự xuất hiện của hoa trên mặt đất có lẽ cũng đã hàng triệu năm Hoa là món quà vô giá, là những thông điệp đầy tình yêu thương mà Tạo hoá ban tặng cho loài người, sắc màu và hương thơm phong phú, đa dạng của hoa làm cho cuộc sống trở nên tươi đẹp, đáng yêu Bên cạnh những loài hoa được trồng trọt, chăm sóc trong vườn, trong nhà kính, còn có nhiều loài hoa

dại mọc trên những vùng sỏi đá khô cằn, tuy vậy chúng vẫn nở những chùm hoa thật đẹp Hiện tượng thiên nhiên ấy hàm chứa ý nghĩa sâu sắc và gợi ra

những liên tưởng thú v ị : Dù hoàn cảnh sống có khó khăn, nghiệt ngã bao nhiêu thì sự sống vẫn tồn tại mãnh liệt và cái đẹp vẫn hiện hữu khắp nơi; đồng thời nó cũng khiến chúng ta suy ngẫm, chiêm nghiệm về sức sống bền

bỉ và nghị lực phi thường của con người trong nghịch cảnh

Hoa dại là những loài hoa hoang dã trong thiên nhiên, không cần tới bàn tay con người chăm bón Hoa dại có sức sống dẻo dai, mãnh liệt, hiện diện khắp nơi, từ vùng rừng núi, cao nguyên cho tới vùng đồng bằng, ven biển Bạn đã bao giờ lặng ngắm sắc tím hồng của hoa sim, hoa mua nỏ sáng cả những triền đồi trung du dưới nắng mai tinh khiết, trong veo, hay say sưa ngây ngất trước màu vàng rực của hoa dã quỳ trải khắp các con đường cao nguyên ?! Quen thuộc hơn, gần gũi hơn là những hàng rào râm bụt đỏ hoa quê hoặc tím nhạt màu hoa bìm bìm gắn với tuổi thơ đầy kỉ niệm Đơn sơ thế thôi mà làm cho cảm xúc cứ dâng lên như những đợt sóng trong tâm hồn của mỗi con người

ở vùng cao Tấy Bắc, Việt Bắc, hoa ban trắng, hoa ban hồng, hoa đỗ quyên, phong lan rừng nở rộ báo hiệu xuân về ở miền Trung Nam Bộ, khi từng vạt rừng nhuộm thắm sắc mai vầng là năm cũ dã qua và năm mới dã dến với bao nhiẽu hi vọng, ổ thiên đường hoa Đà Lạt, tuy đã có hàng trăm loài hoa lộng lẫy, kiêu sa nhưng hoa dại vẫn không thể thiếu trong cuộc sống của con người Hoa dại trồng làm hàng rào hay trang trí lối đi rất đẹp Nhiều người yêu thích

vẻ dẹp tự nhiên, hoang dã và rất nên thơ của các loài hoa dại

Sức sống mãnh liệt của hoa dại gợi cho chúng ta liên tưởng tới lòng tự trọng, về nghị lực, ý chí kiên cường của con người trong cuộc đời, nhất là những người có số phận thiếu may mắn hay bất hạnh Nếu có ý chí và nghị lực, con người có thể chiến thắng số phận, làm thay đổi cuộc đời mình

Mọi triết lí đểu bắt nguồn từ thực tiễn cuộc sống của con người Bản chất cuộc sống không hể đơn giản mà rất phức tạp, khó khăn Nó luôn luôn thử thách con người, buộc con người phải vươn lên dể tồn tại và phát triển Giống

như trong tự nhiên, giữa một vùng sỏi đá khô càn, hoa dại vẫn mọc lên và nở những chùm hoa thật đẹp.

Miền Trung đất nước ta từ Nghệ An, Hà Tĩnh vào đến Quảng Bình, Quảng Trị phải chịu một diều kiện khí hậu vô cùng khắc nghiệt Mùa hẻ thl chang chang nắng lửa, cháy bòng gió Lào; mùa đông thì gió lạnh buốt xương Ấy vậy nhưng bên cạnh những cồn cát trắng xoá vẫn là những đồng lúa trĩu nặng bông vàng Vùng đất Tây Nguyên mênh mông hoang vắng ngày nào nay bạt ngàn những nông trường, trang trại cà phê tươi tốt Trên cao nguyên Lãm Viên Đà Lạt vẫn rực rỡ màu hoa Mimốda làm say đắm lòng người Hoàn cảnh khắc nghiệt không thể vùi dập sự sống Trái lại, sự sống bất diệt dã làm đổi thay hoàn cảnh Trên mảnh đất khô cằn, cây trái vẫn nảy mầm, đơm hoa kết quả, vẫn ríu rít tiếng chim Con người là chủ thể cuộc sống, vì thế mà con người không bao giờ bị hoàn cảnh khuất phục Ngược lại, con người luôn luôn làm cho cuộc sống phát triển ngày càng tốt đạp hơn

Từ xa xưa, ông cha chúng ta đã bỏ ra bao nhiêu công sức để đắp những con đê dài hàng trăm cây số dọc các dòng sông lớn dể bảo vệ mùa màng hoặc kiên trl lấn biển, lập nên nhiều xóm làng trù phú ở Nam Bộ, nông dân

ta dã đào những con kênh vừa xả phèn, thoát lũ, vừa là đường giao thông thuỷ vô cùng thuận tiện giữa các tỉnh trong vùng

Kì diệu thay sức chịu đựng và khả năng to lớn của con người Nhà thơ Hoàng Trung Thông đã có câu thơ ca ngợi sức mạnh vô biên của con người:

Xung quanh chúng ta có rất nhiều tấm gương vượt khó, kiên trì học tập và

đã đạt được kết quả cao trong các kì thi vào Đại học

Bạn Bùi Đức Ngọt ở Nga Sơn, Thanh Hoá, nhà quá nghèo, tài sản vẻn vẹn chỉ có mấy sào ruộng và một con bò Mổ côi bô' từ nhỏ, Ngọt phải vừa đi học vừa giúp mẹ mưu sinh Góc học tập sơ sài của Ngọt chỉ có sách giáo khoa, sách tham khảo cũ mà Ngọt xin được Thú vui giải trí duy nhất của Ngọt là đánh cờ một mình Suốt những năm học phổ thông, Ngọt luôn là học sinh giỏi, được cấp hơn 30 bằng khen, giấy khen và nhiều giải thưởng Trước khi ra Hà Nội dự thi, Ngọt còn cô' dỡ cho xong mấy sào lạc để mẹ đỡ vất vả

Do chuyên cần tự học mà Ngọt thi đỗ thủ khoa hai trường; Đại học Y khoa

Hà Nội với sô' điểm 29,5; Học viện Cảnh sát nhân dân với số điểm tuyệt đối 30/30 Với sự nỗ lực vươn lên không ngừng, Ngọt đã thực hiện được ước mơ vào Đại học của mình và đó là cơ sở để bạn ấy tạo dựng sự nghiệp cùng tương lai tươi sáng Trước mắt, Ngọt đã đem lại cho mẹ niềm vui, niểm tự hào

to lớn không gì sánh được Đó cũng là cách mà Ngọt báo hiếu, đáp đền công lao khó nhọc của mạ một cách thiết thực nhất

Bạn Phạm Văn Huy từ tỉnh lên Hà Nội trọ học, suốt mấy năm liền chịu khó, chịu nhục đi xin nước rửa bát và thức ăn thừa ở các nhà hàng để bán lấy tiền đóng tiền học Nhờ nhẫn nại, kiên trì và có quyết tâm cao mà Huy đã

đỗ thủ khoa trường Đại học Bách khoa Hà Nội

Một gương sáng khác làm cho nhiều người thương mến và cảm phục, đó

là bạn Chu Thị Kim Liên ỏ xã Thanh Long, huyện Yên Mỹ, tỉnh Hưng Yên đã

đỗ thủ khoa Đại học Y khoa Thái Bình với số điểm tuyệt đối 30/30 và thi đỗ vào Học viện Tài chính với số điểm rất cao là 28,75 Thi vào hai trường, tổng cộng 6 môn thì Liên đã đạt được tới 5 điểm 10, quả là xuất sắc I Hoàn cảnh

gia đình Liên vô cùng khó khăn ; Cha bị sét đánh chết khi đang làm đồng trong một cơn mưa; mẹ làm thuê làm mướn Kim Liên một buổi đi học, một buổi đi làm cùng mẹ Có thể nói Kim Liên đã vào Đại học bằng chiếc xe cải tiến chỏ thuê gạch, cát của mẹ Sau khi nhận giấy báo kết quả, Kim Liên rất vui và ngày ngày cô thủ khoa vẫn chăm chỉ kéo xe chở hàng thuê để kiếm tiền đóng học phí Đại học.

Bạn Lê Minh Thắng, học sinh nghèo của vùng núi An Nhơn, Bình Định đã

đỗ thủ khoa trường Đại học Giao thông vận tải, Cơ sở II, Thành phố Hồ Chí Minh với số điểm 24,5 Túp lều của Thắng rộng chưa đầy 10 mét vuông, nằm giữa vườn điều sát chân núi, chĩ vỏn vẹn có một chiếc giường ọp ẹp và một chiếc bàn gỗ cũ kĩ Toàn bộ sách vỏ của Thắng chứa trong chiếc hòm gỗ nhỏ Sau khi thi Đại học, Thắng lên tận Chư Sê, Gia Lai làm thợ hồ với cha Được thầy báo là Thắng đã đỗ thủ khoa, Thắng mừng lắm Hai cha con về nhà ngay Khi trả lời câu hỏi tại sao thiếu thốn, cơ cực là vậy mà vẫn học

giỏi, Thắng đã trả lời rất thật; Vì nhà nghèo nên ráng học Còn lý do tại sao chọn ngành Giao thông vận tải, Thắng cho biết: Trong tương lai, ngành này

sẽ phát triển nên mình sẽ có công ăn việc làm để lo cho ba và các em.

Bạn Phan Chí Hiếu, học sinh lớp 12 chuyên Lý trường Trung học phổ thông Gia Định, đỗ thủ khoa trường Đại học Ngoại thương với số điểm xuất sắc 29,5 Cha là đại uý công an thường xuyên công tác vắng nhà nên từ nhỏ

Hiếu đã có tinh thần ham học và tự lập Hiếu quan niệm rất đúng rằng: Việc học như chèo thuyền ngược nước nên lúc nào cũng phải cố gắng.

Hai anh em Vũ Trọng Quý, Vũ Trọng Mạnh ở Nga Hải, Thanh Hoá cũng là trường hợp đặc biệt Nhà nghèo đến nỗi không có một thứ tài sản gì đáng giá ngoài mấy chiếc nồi nhôm đen thui, móp méo Bàn học chỉ là miếng bê tông

tự đúc đặt ỏ góc nhà Sáng sáng, hai anh em đi học với cái bụng rỗng không Tan học, hai anh em lại ra đồng vừa mò cua bắt ốc vừa ôn bài với nhau, cẻu hai đều thi đỗ vào trường Đại học Hàng hải, mang lại vinh dự to lớn cho gia đình, làng xóm

Trong trời đất, mỗi con người, mỗi sự vật đều có vai trò, vị trí riêng Nếu không may rơi vào tình cảnh khó khăn, ngặt nghèo, chúng ta không nên có mặc cảm tự ti mà phải cố gắng phấn đấu vươn lên chiến thắng số phận, tự tìm kiếm hoặc chủ động tạo ra những cơ hội để thể hiện bản chất, khẳng định tài năng bằng chính ý chí, nghị lực của mình Hãy nhìn ngắm và suy nghĩ

về sức sống mãnh liệt cùng vẻ đẹp phong phú c.ủa các loài hoa dại, chúng ta

sẽ rút ra được nhiều bài học nhân sinh thiết thực và bổ ích

I DÀN Ý

1 MÒ bài:

- Lời mở đầu: (Kính thưa )

- Tự giới thiệu: Chúng em là đoàn viên ưu tú của các trường Trung học phổ thông

ở Thành phố Hổ Chỉ Minh ra thăm Nghĩa trang liệt s ĩ quốc gia Trường Sơn.

2. Thân bàl:

* Ca ngợi công lao của những liệt s ĩ vô danh.

- Trong cuộc chiến tranh giải phóng kéo dài hơn hai mươi năm, hàng triệu thanh

niên đã ngã xuống trên khắp các chiến trường Có những liệt sĩ đã xác định được tên tuổi, quê quán, nhưng cũng còn hàng ngàn liệt sĩ vô danh Điều đó gợi lên nỗi niểm đau xót, tiếc thương gấp bội Tổ quốc và dân tộc dời đời ghi nhớ công ơn của các liệt sĩ

- Các anh chị là gương sáng về lòng yêu nước, tinh thần dũng cảm chiến đấu, hi sinh để bảo vệ đất nước, là bài học lí tưởng cách mạng vô cùng quý báu cho các thế

hệ kế tiếp

- Chúng em phần nào hlnh dung được khí thê' ra trận hào hùng thời chống Mĩ qua các bài học văn chương, lịch sử và các phương tiện truyền thông Các anh, các chị sẵn sàng lên đường vào mặt trận, cầm súng trực tiếp chiến đấu chống xâm lăng, giải phóng miền Nam, thống nhất đất nước Sự hi sinh của các anh chị là vô cùng lớn lao, cao cả, không gl so sánh được

- Đứng trước nghĩa trang liệt sĩ Trường Sơn, trong lòng chúng em dậy lên cảm xúc kính phục và tự hào Chúng em hiểu sâu sắc hơn về những tổn thất do chiến tranh gây ra và giá trị thiêng liêng của cuộc sống hoà binh

- Có được cuộc sống thanh binh và những đổi thay lớn lao của đất nước hôm nay phần lớn là nhờ công sức và sự hi sinh xương máu của các anh hùng, liệt sĩ

3 Kết bài:

* LỜI hứa và hành động của tuổi trẻ ngày nay.

- Buổi thăm viếng nghĩa trang Trường Sơn hôm nay sẽ để lại ấn tượng sâu sắc

trong suốt cuộc đời chúng em

- Chúng em xin hứa sẽ sống xứng dáng với sự hi sinh cao quỷ của các anh hùng liệt sĩ; sẽ cống hiến hết sức mình cho sự nghiệp xây dựng và phát triển đất nước Việt Nam giàu đẹp, hoà bình

II BÀI LÀM

Kính thưa hương hồn các anh hùng, liệt sĩ!

Hôm nay, chúng em gồm 150 đoàn viên ưu tú đại diện cho đoàn viên của các trường Trung học phổ thông ở Thành phô' Hồ Chí Minh có mặt tại Nghĩa trang liệt sĩ quốc gia Trường Sơn để thắp nén nhang tưởng nhớ hương hồn các anh hùng, liệt sĩ đã ngã xuống vì sự nghiệp kháng chiến chống ngoại xâm, bảo vệ chủ quyền độc lập, tự do thiêng liêng của Tổ quốc, mang lại cuộc sống hoà bình, ấm no cho dân tộc, trong đó có cuộc sống của chúng em.Trong hàng triệu anh hùng, liệt sĩ đã hi sinh, bên cạnh những người mà tên tuổi, quê quán đã ghi rõ trên bia mộ, được chính quyền, đổng đội, người thân thường xuyên thăm viếng, khói hương thì còn có hàng ngàn liệt sĩ vô danh đang nằm ở nghĩa trang liệt sĩ này hoặc cón nằm giữa đại ngàn Trường Sơn hùng vĩ Cũng đều là liệt sĩ hi sinh vì Tổ quốc nhưng những liệt sĩ vô danh không rõ tên tuổi, quê hương gợi lên trong lòng mọi người niềm đau xót, tiếc thương vô hạn Song tên tuổi và chiến công của các anh chị đã gắn liền với tên tuổi và chiến công oanh liệt, hào hùng của đất nước Sự hi sinh cao quý của các anh chị sẽ được cả dân tộc đời đời ghi nhớ I Lòng yêu nước thiết tha, tinh thần chiến đấu dũng cảm và đức hi sinh cao cả của thế hệ trẻ Việt Nam thời chống Mĩ là bài học về lí tưởng cách mạng vô cùng quý báu cho các thế hệ nối tiếp

Qua văn chương, lịch sử và các phương tiện trúyển thông, chúng em phần nào hình dung được khí thế hào hùng của những đoàn quân điệp điệp trùng trùng trên các nẻo đường ra trận năm xưa Tiền tuyến lớn miền Nam kêu gọi, hậu phương lớn miền Bắc đáp lời Hàng triệu thanh niên đã rời dồng ruộng, xưởng máy, mái trường thân yêu, hăng hái xung phong vào chiến trường đánh giặc Học sinh, sinh viên và rất nhiều trí thức trẻ cũng tạm gác cây bút, nắm chắc cây súng, góp phần đánh thắng giặc Mĩ xâm lược và bè lũ nguy quyền tay sai, thực hiện mục đích cuối cùng của cách mạng là giải phóng miền Nam, thống nhất đất nước Hào khí ấy đã được phản ánh sinh động và

khái quát qua hai câu thơ trong trường ca Theo chân Bác của nhà thơ Tố Hữu:

Xẻ dọc Trường Sơn đi cứu nước

Mà lòng phơi phới dậy tương lai!

Các anh chị sẵn sàng hiến dâng tuổi thanh xuân tươi đẹp và cả xương máu, sinh mệnh của mình cho Tổ quốc Không một toan tính cá nhân vị kỉ

nào xuất hiện trong tâm hồn tràn đầy nhiệt huyết yêu nước, thương dân; mà chỉ có khát vọng chiến đấu và chiến thắng sôi sục, thôi thúc bước chân tiến lên phía trước Chúng em hiểu rằng chiến tranh là khốc liệt, đau thương, là mất mát, hi sinh nhưng tất cả những cái đó không thể làm nhụt ý chí và quyết tâm đánh Mĩ của các anh, các chị.

Trong cuộc kháng chiến kéo dài hơn hai mươi năm, hàng triệu thanh niên

đã ngã xuống trên khắp các chiến trường Máu thịt của các anh, các chị đã thấm sâu vào lòng đất Mẹ, để Tổ quốc có được chiến thắng vẻ vang làm chấn động thế giới ngày 30 - 4 - 1975 Chiến dịch Hồ Chí Minh vĩ đại mãi mãi

là niềm tự hào to lớn, là mốc son trong lịch sử dựng nước và giữ nước mấy ngàn năm của dân tộc Việt Nam

Đến thăm viếng Nghĩa trang liệt sĩ quốc gia Trường Sơn, lặng ngắm bạt ngàn mộ liệt sĩ hữu danh và vô danh xếp thành hàng lối trùng trùng điệp điệp dưới sắc đỏ hoàng hôn, trong lòng chúng em dậy lên một cảm xúc thiêng liêng Tâm hồn chúng em được thanh lọc hết những toan tính ích kỉ, những

ám ảnh, vướng bận đời thường để hướng tới những điểu cao cả Đó là nghĩa

vụ của công dân trước sự tồn vong của Tổ quốc; là trách nhiệm của thế hệ trẻ đối với thành quả của tiền nhân để lại và trên hết là đạo lí làm người Mỗi con người chĩ có một cuộc đời, chúng ta phải sống sao cho có ích với bản thân, gia đình và xã hội

Hiện nay, đất nước ta đang trên con đường phát triển và đổi mới Bộ mặt của đất nước và cuộc sống của nhân dân thay đổi rất nhiều Chúng em hiểu rằng có được cuộc sống thanh bình, hạnh phúc ngày hôm nay là nhờ phần lớn công lao và sự hi sinh xương máu của các anh các chị

Trong không khí thiêng liêng này, chúng em cảm nhận rất rõ sự có mặt của các anh, các chị Tiếng gió thổi, lá reo hoà cùng tiếng thì thầm của các anh các chị nhắc nhở chúng em hăy sống sao cho xứng đáng với sự hi sinh của các thế hệ đi trước; hãy ngẩng cao đầu vững bước tới tương lai Đừng bao giờ làm cho máu xương của các anh chị đổ xuống đất này trở nên uổng phí!Chúng em tin rằng hương hồn các anh các chị vẫn quấn quýt, vấn vương trong từng lá cây, ngọn cỏ, trong mỗi dòng sông, mỗi đỉnh núi của quê hương; vẫn ngày ngày chia sẻ buồn vui cùng nhân dân, đất nước thân yêu!

Những chuyến đi, những buổi sinh hoạt với chủ đề Tuổi trẻ nhớ về cội nguồn

như ngày hôm nay giúp chúng em hiểu thêm truyền thống đạo lí và giá trị của cuộc sống hoà bình

Trước hương hồn của các anh hùng, liệt sĩ, chúng em xin hứa sẽ phát huy phẩm chất tốt đẹp của tuổi trẻ Việt Nam trong công cuộc phát triển đất nước tiến lên theo ki.p thời đại và xây dựng xã hội công bằng, văn minh Những cảm xúc tốt đẹp của ngày hôm nay ở Nghĩa trang liệt sĩ quốc gia Trường Sơn sẽ để lại ấn tượng sâu đậm trong đời sống tinh thần của chúng em trong suốt cuộc đời!

Xin tạm biệt các anh, các chị! Cầu chúc cho hương hồn các anh, các chị đời đời yên nghỉ!

* Những ưu điểm của chiếc áo dàl truyền thống.

+ Áo dài đem lại cho nữ sinh vẻ đẹp giản dị và duyên dáng:

- Màu trắng áo dài tượng trưng cho tâm hồn trong sáng, chưa vướng bận những toan tính đời thường của lứa tuổi học sinh

- Chiếc áo dài tạo cho nữ sinh cảm giác là mình đã lớn, từ đó có sự điều tiết, kiểm chế lời nói, hành động của bản thân cho phù hợp

+ Áo dài nữ sinh chứa đựng ý nghĩa binh đẳng trong trường học

Đồng phục áo dài xoá nhoà sự khác biệt giàu nghèo trong cách ăn mặc của nữ sinh: từ đó hạn chế những biểu hiện tiêu cực trong thái độ cư xử

+ Về ý nghĩa giới tính:

- Chiếc áo dài nhắc nhở nữ sinh những điều cần thiết trong cuộc sống hằng ngày như giữ gìn phẩm chất tốt đẹp của người phụ nữ Việt Nam và phải biểu hiện nữ tính ở mọi lúc, mọi nơi

- Chiếc áo dài truyền thống góp phần rèn luyện tính cách dịu dàng, thanh lịch cho nữ sinh

Chiếc áo dài truyền thống đem lại cho nữ sinh vẻ đẹp giản dị và duyên dáng, sắc trắng tinh khôi của chiếc áo dài nữ sinh tượng trưng cho tâm hồn trong trắng, thanh khiết chưa vướng bận những toan tính đời thường Mặc chiếc áo dài, các bạn nữ sinh có cảm giác mình đã trở thành thiếu nữ nên sẽ

Về ý nghĩa giới tính, chiếc áo dài như một người bạn thân, âm thầm nhắc nhở nữ sinh những điều cần thiết trong cuộc sống hằng ngày, dù là ở nhà, ở trường hay ra ngoài xã hội Các bạn nữ sinh không thể có những biểu hiện

“phi nữ tính” khi đang mặc áo dài, ví dụ như đùa cợt rượt đuổi nhau trên sân trường hoặc đá cầu, đánh đấm như con trai Thậm chí đến cả chuyện “cười to nói lớn” cũng không hợp với chiếc áo dài vốn mềm mại, dễ thưdng

Về ý nghĩa thẩm mĩ, không ai có thể phủ nhận vẻ đẹp tuyệt vời của chiếc

áo dài truyền thống Bạn hãy thử hình dung những sớm mai hồng, trên khắp các nẻo đường Thành phô' Hà Nội hay Thành phô' Hồ Chí Minh, phấp phới tung bay những tà áo dài nữ sinh trắng muốt tới trường Khi đó, vẻ tất bật, ồn

ào sẽ giảm đi rất nhiều và nét thanh bình đáng yêu của cuộc sống tăng lên biết bao nhiêu I

Nữ sinh mặc áo dài sẽ thể hiện được vẻ đẹp kín đáo, uyển chuyển của người phụ nữ và nét dịu dàng vốn có trong tâm hồn các cô gái Á Đông Phẩm chất thuỳ mị, nhẹ nhàng được tà áo dài tôn vinh thêm một bậc

Tuy nhiên, áo dài cũng bộc lộ một số nhược điểm như người mặc sẽ bị gò

bó, vướng víu trong ktii đi lại và lúc nào cũng phải giữ gìn ý tứ nên ảnh hưởng đến việc thể hiện sự hồn nhiên của tuổi trẻ Các hoạt động chạy nhảy, vui chdi, đùa nghịch ngoài giờ học hoặc trong giờ tập thể dục thể thao đều không thích hợp với chiếc áo dài

Đồng phục hiện đại có nhiều ưu điểm vượt trội so với áo dài Ví d ụ : nữ sinh mặc áo sơ mi trắng, quần tây xanh hoặc váy xanh vừa thể hiện được vẻ khoẻ mạnh, hồn nhiên vừa tạo được sự thống nhất trong môi trường học đường Các bạn nữ sinh đi lại, hoạt động thoải mái hơn so với mặc áo dài Giờ ra chơi do vậy cũng tự nhiên và sôi động

Tuy nhiên, đồng phục học sinh hiện đại phải đảm bảo tính thẩm mĩ, phù hợp với lứa tuổi và bản sắc văn hoá dân tộc; đồng thời phải gọn gàng, giản dị, kín đáo và thuận tiện, thể hiện được đặc trưng và truyền thống của từng trường

Áo dài hay đồng phục đều có mặt ưu việt và có chỗ hạn chế của nó Trong thời đại công nghiệp và hội nhập như ngày nay thì nhà trường nên chọn đồng phục hiện đại Chỉ nên quy định mặc áo dài đối với nữ sinh bậc Trung học phổ thông Tuỳ theo hoạt động học tập, sinh hoạt mà quy định nữ sinh mặc đồng phục hoặc quần áo bình thường Điều này còn phụ thuộc vào điều kiện tự nhiên, điều kiện kinh tế, xã hội của từng địa phưdng và từng trường mà có quyết định cho hợp lí, nhất là ỏ vùng sâu, vùng xa như miền núi hay hải đảo.

I DÀN Ý

1 MÒ bài:

Một sô' bạn trẻ hiện nay cho rằng: Trước hết là phải sống cho mình Phương châm

sống nói trên đang gây nhiểu tranh cãi trong thanh niên chúng ta

2 Thân bài:

- Trước hết, chúng ta phải hiểu thế nào là sống? Sống đúng nghĩa là sự kết hợp hài hoà giữa cống hiến và hưởng thụ Vậy phải hiểu câu nói: Trước hết là phải sống

cho mình như thế nào cho đúng ?

- Với ý nghĩa tích cực, sống cho mình chinh là lối sống có trách nhiệm với bản

thân, phải chịu trách nhiệm trước mọi lời nói, hành vi của mình Sống có lý tưởng,

mục đích tốt đẹp, đúng đạo lí, biết yêu thương gia đình, quê hương, đất nước; luôn có

ý thức tu dưỡng, rèn luyện nhân cách, phẩm chất, bản lĩnh, sức khoẻ để trở thành một công dân lốt, hữu ích cho gia đình và xã hội

- Với ý nghĩa tiêu cực, quan niệm: Trước hết phải sống cho mình là lối sống đề cao “cái tôi” vị kĩ Những người tôn thờ lối sống này thường thực dụng, luôn giành phần

thuận tiện cho mình, đẩy phần khó khăn, nguy hiểm cho người khác

- Tới mức độ nào đó, tính vị kỉ sẽ trở thành thái độ lạnh lùng, vô cảm trước con

người và cuộc đời

- Cách sống như vậy đối lập với quan điểm sống của những người đang gánh vác những công việc nặng nề, những trọng trách mà đất nước giao phó

3 Kết bài:

- Ngày nay, trong nền kinh tế thị trường, có nhiều người tạo dựng được sự nghiệp

nhưng cũng có nhiểu người vẫn nghèo khổ Nếu người giàu chỉ biết sống cho mlnhXh]

người nghèo biết dựa vào ai?

- Lớp trẻ cần phấn đấu vươn lên làm giàu một cách chính đáng và biết hưởng thụ những thành quả do mình làm ra.

- Tuy nhiên, người giỏi, người giàu phải quan tâm giúp đỡ những người không dược may mắn như mình

- Câu nói: Trước hết phải sống cho mình có nhiều ý nghĩa Bản thân phải lo cho

mình thật tốt, thật tử tế thì mới có khả năng lo cho mọi người Những suy nghĩ, việc làm của minh phải gắn kết, hoà hộp với lợi ích của cả cộng dồng

thanh niên chúng ta

Trước hết, chúng ta phải hiểu thế nào là sống? Sống đúng nghĩa là sự kết

hợp hài hoà giữa cống hiến và hưỏng thụ Nếu chỉ có cống hiến thì con người trở thành khô cứng, máy móc, duy ý ch í; nhưng nếu chỉ biết hưởng thụ thì con người sẽ ích kỉ, nhỏ bé, hẹp hòi, xa lạ với cộng đồng Vậy chúng ta phải

hiểu câu nói: Trước hết là phải sống cho mình thế nào cho đúng?

Với ý nghĩa tích cực, sống cho mình là mỗi người phải có trách nhiệm với bản thân, tức là có sự ràng buộc đối với lời nói, hành vi của mình Người xưa

có câu : Thương người như thể thương thân Như vậy, mình phải thương thân trước rồi mới thương người Có khả năng tự lo cho bản thân thì mới lo được cho người khác Thương thân ở đây đồng nghĩa với có trách nhiệm với bản thân Người có trách nhiệm với bản thân thường sống có lý tưởng, mục đích

đúng đắn, tốt đẹp phù hợp với đạo lí; biết yêu thương gia đình, quê hương, đất nước; luôn có ý thức tu dưỡng, rèn luyện phẩm chất, sức khoẻ để trở thành một công dân hữu ích Họ có nếp sống nghiêm túc, quy củ; biết kiềm chế những ham muốn vật chất; biết tránh xa các thói hư tật xấu; không cho phép mình có những lời nói và hành động sai lầm Họ biết kính trên nhường dưới, có lòng tự trọng, có ý chí và nghị lực phấn đấu, vượt qua khó khàn thử thách trên đường đời để biến ước mơ thành hiện thực, tạo dựng cho mình một cuộc sổng ổn định, một tương lai tươi sáng Đó là những biểu hiện cụ thể

của lối sống có trách nhiệm đối với bản thân Người xưa đề cao tu thân rồi mới lập nghiệp là vậy.

cá nhân mình, đặt trên lợi ích của người khác, của xã hội Người có tính vị kỉ

coi trọng “cái tô i”, coi thường “cái ta”, cho nên mọi suy nghĩ, nói năng, hành động của họ đều nhằm vào mục đích vun vén cho lợi ích cá nhân, không đếm xỉa gì tới quyền lợi của những người xung quanh Họ tôn thờ lối sống thực dụng, luôn giành phần dễ dàng, thuận tiện cho mình, đẩy phần khó khăn, nguy hiểm cho người khác Lúc hưởng thụ, họ có mặt đầu tiên Ngược lại, lúc

xã hội cần cống hiến, hi sinh thì chẳng thấy mặt họ đâu ông cha chúng ta

đã phê phán loại người đó qua những câu tục ngữ, ca dao châm biếm, đả

kích, ví dụ như: Ăn cỗ đi trước, lội nước đi sau, Ăn thì ăn những miếng ngon, Làm thì chọn việc cỏn con mà làm ; Ăn như rồng cuốn, nói như rồng leo, làm như mèo mửa Đây không phải là cách sống khôn ngoan của con người chân

chính mà chỉ là trò láu cá vặt của kẻ tiểu nhân mà thôi

Sống cho mình đồng nghĩa với vị kỉ\à tự tách mình ra khỏi cộng đồng, biến

mình thành kẻ cô đơn, cô độc vì không có quan hệ gắn bó với mọi người Kẻ ích kỉ sẽ không có người chia sẻ vui buồn, không ai giúp đỡ khi khó khăn, hoạn

nạn Họ luôn ở trong tình trạng: Ăn một mình đau tức, làm một mình cực thân.

ổ mức độ cao, tính vị kỉ sẽ trỏ thành thái độ lạnh lùng, vô cảm trước con người và cuộc đời Những kẻ vị kĩ thường có thái độ thờ ơ, lạnh nhạt, không

quan tâm tới những gì không mang lại lợi ích cụ thể cho họ Trái tim họ không

có chỗ dành cho tình thương yêu và đức vị tha Họ dửng dưng trước nỗi khổ của đồng bào, đồng loại bởi không muốn sứt mẻ quyền lợi, không muốn liên luỵ tới mình Họ luôn muốn thoả mãn ý thích, dục vọng cá nhân mà không cần biết mọi người xung quanh phản ứng ra sao? Có bị ảnh hưởng hay thiệt hại gì không?

Nhà thơ Tô' Hữu đã phê phán lối sống ích kỉ qua những câu thơ:

Một ngôi sao chẳng sáng đêm, Một thân lúa chín chẳng nên mùa vàng.

Một người đâu phải nhân gian, Sống chăng một đốm lửa tàn mà thôi.

Quan điểm sống tiêu cực như vậy đối lập với quan điểm sống của những người đang gánh vác những công việc nặng nề, những trọng trách mà đất nước giao phó Đó là những chiến sĩ ngày đêm chắc tay súng bảo vệ biên cương, hải đảo, không hề tiếc máu xương Đó là những kỹ sư, công nhân trên giàn khoan dầu khí hay những công trình xây dựng thuỷ điện, phải vượt qua bao gian khổ, khó khăn để làm giàu cho Tổ quốc Đó là những nhà khoa học miệt mài trong phòng thí nghiệm, trong các nhà máy, xí nghiệp để phát minh, chế tạo, sản xuất ra nhiều hàng hoá phục vụ cuộc sống con người Quan

điểm sống tích cực của họ là; Mình vì mọi người, mọi người vì mình.

Ngày nay, trong nền kinh tế thị trường, có nhiều người tạo dựng được sự nghiệp nhưng cũng có nhiều người vẫn nghèo khổ Nếu người giàu chỉ biết

sống cho mình thì người nghèo biết dựa vào ai ? Các em bé mồ côi không nơi

nương tựa hoặc bất hạnh vì bệnh tật, vì chất độc da cam biết trông chờ vào đâu? Mọi người hãy chung tay giúp đỡ các sô' phận kém may mắn trong xã

hội với tấm lòng từ thiện: Lá lành đùm lá rách, Một miếng khi đói bằng một gói khí no, Một con ngựa đau cả tàu bỏ cỏ Đó là đạo lí, là truyền thống tốt

đẹp có từ lâu đời của dân tộc Việt Nam

Tuổi trẻ chúng ta cần phải phấn đấu vươn lên làm giàu một cách chính đáng và biết hưởng thụ những thành quả do mình làm ra Nhà lầu, xe hơi, những cuộc du lịch trong và ngoài nước không còn xa lạ với các bạn trẻ, nhưng xã hội cũng mong muốn các bạn thành đạt trong cuộc đời hãy luôn luôn quan tâm giúp đỡ đến những người xung quanh, nhất là các sô' phận

không được may mắn như mình Câu n ó i: Trước hết phải sống cho mình có

nhiều ý nghĩa Bản thân phải lo cho mình thật tốt, thật tử tế thì mới có khả năng lo cho mọi người Những suy nghĩ, việc làm của mình phải gắn kết, hoà hợp với lợi ích của cả cộng đồng

- Ý nghĩa của câu nói: Trong cuộc đời của mỗi con người, mỗi ngày là rất quan trọng, quý giá, vì vậy đừng để lãng phí thời gian.

- Sự so sánh đối lập giữa một ngày và một đời người còn thể hiện ý nghĩa sâu sắc về mối quan hệ giữa việc nhỏ và việc lố n ; có rất nhiều việc nhỏ xem ra không đáng quan tâm, nhưng là cơ sở để tạo thành những sự việc lớn

- Phê phán hiện tượng lười biếng trong công việc, trong mọi hoạt động hằng ngày

3 Kết bài:

- Cuộc đời con người là hữu hạn nên chúng ta phải biết quý trọng thời gian, đừng

để thời gian trôi đi một cách lãng phí

- Biết trân trọng những giá trị của việc làm, những niềm vui, hạnh phúc thường ngày

II BÀI LÀM

Thời gian là một khái niệm trừu tượng, nhưng kết quả của việc sử dụng thời gian của mỗi con người thì lại rất cụ thể Thời gian chỉ có một chiều nên khi nó đã trôi qua thì không thể nào lấy lại được Nhận xét về mối quan hệ

giữa một ngày và cả đời người, có ý kiến cho rằng: Một ngày so với một đời người là quá ngắn ngủi, nhưng một đời người lại là do mỗi ngày tạo nên (Theo sách Nguyên lý của thành công, NXB Văn hoá thông tin, 2009, trang 91).

Ý kiến trên đã nêu bật sự đối lập giữa thời gian ngắn ngủi của một ngày (24 tiếng đồng hồ) với thời gian rất dài của một đời người, nhằm mục đích nhấn mạnh rằng: Giá trị cuộc sống mỗi ngày là cơ sở để tạo nên chất lượng,

ý nghĩa cuộc sống của một đời người Hiểu theo một cách khác thì ý kiến trên khẳng định thời gian là vô cùng quý báu nên chúng ta phải biết sử dụng thời gian sao cho có ích, không nên lãng phí thời gian

Thời gian là điểu kiện quan trọng để tạo nên cuộc sống của con người Thời gian song hành với mỗi con người kể từ khi chào đời cho tới lúc nhắm mắt xuôi tay giã biệt cuộc đời Tâm lí chung của tất cả mọi người là muốn sống mạnh khoẻ, sống lâu để được học tập, làm việc, cống hiến, được nếm trải vui buồn, sướng khổ và được tận hưởng hạnh phúc của kiếp người

Chúng ta có thể lấy câu hát quen thuộc của nhạc sĩ Trần Long Ẩn trong

bài Một đời người, một rừng cây để đối chiếu với hình ảnh một ngày và một đời trong ý kiến trên: Khi nghĩ về một đời người, tôi thường nghĩ về rừng cây Khi nghĩ về một rừng cây, tôi thường nhớ về nhiều người Giữa các hình ảnh trên

có một sự tương đồng thú vị Một ngàyìà một đơn vị thời gian ngắn ngủi, nhưng một đời người dài dằng dặc lại là xâu chuỗi của từng ngày nối tiếp nhau tạo nên Một ngày giống như một cây và đời người là một cánh rừng do hàng vạn

cây gộp lại mà thành

Một ngày tuy ngắn ngủi nhưng đối với người biết tận dụng thời gian thì vẫn

có thể làm được nhiều việc có ích Học sinh tới trường học tập Nông dân ra đồng cày cuốc, trồng trọt, làm ra lúa gạo nuôi đời Công nhân vào xí nghiệp, nhà máy để sản xuất ra hàng hoá thiết yếu phục vụ cuộc sóng Các nhà khoa học miệt mài trong phòng thí nghiệm nghiên cứu, tìm tòi để có được những phát minh hữu ích cho nhân loại Thực tế đã chứng minh rằng có những phát minh, những công trình khoa học được tìm ra chỉ trong một thời gian rất ngắn, thậm chí chỉ là khoảnh khắc Có thời gian, con người sẽ có tất cả

Thời gian qua đi không thể lấy lại đưộc Mỗi con người chỉ có một quỹ thời gian nhất định để sống, học tập và làm việc Vì thế chúng ta không nên nghĩ rằng chẳng thể làm đưộc việc gì lớn lao trong thời gian hạn hẹp của một ngày Bởi có nhỏ thì mới có lớn Một ngày sống tốt sẽ là một viên gạch chất lượng cao để góp phần xây dựng toà nhà sự nghiệp vững chắc của mỗi con người Một ví dụ đơn giản và dễ hiểu đối với lứa tuổi học sinh: Mỗi một điểm

số của bài kiểm tra sẽ làm nên kết quả của môn học Kết quả của các môn

học cộng lại sẽ thành kết quả học tập chung, đánh giá năng lực học tập của mỗi người là kém, trung bình, khá hay giỏi Muốn trở thành một học sinh xuất sắc, chúng ta cần phải cố gắng học tập không ngừng, phải có một ý chí cao

và nghị lực bền

Trong cuộc sống đời thường cũng vậy Giữa việc lớn và việc nhỏ có một mối liên quan chặt chẽ Chúng ta không nên bỏ qua việc nhỏ vì nhiều khi có thể căn cứ vào một việc rất nhỏ để đánh giá con người như thanh niên ăn mặc lịch sự nhưng nói năng thô tục, ứng xử kém văn hoá, văn minh nơi công cộng : học sinh nhưng lại không biết lễ phép với thầy cô, với người trên Nhiều việc nhỏ tưỏng chừng không đáng quan tâm nhưng lại là cơ sở để tạo thành những việc lớn Chẳng hạn như chuyện gian dối kéo dài sẽ làm méo

mó nhân cách lúc trưởng thành, thậm chí ảnh hưởng xấu tới danh dự suốt cả cuộc đời Những lời nói hoặc hành động lệch chuẩn của con cái, của học sinh nếu không được cha mẹ, thầy cô uốn nắn kịp thời thì dần dà sẽ thành một thói quen xấu khó sửa Một vài buổi bỏ học tạo ra lỗ hổng kiến thức nhỏ, nhiều ngày bỏ học tạo ra lỗ hổng kiến thức lớn rất khó bù đắp Đến lúc hiểu ra thì

đã muộn Chẳng khác gì một tàn lửa ai đó vô ý đánh rơi xuống đám lá khô, nếu nhìn thấy mà không kịp thời dập tắt thì nó sẽ đốt cháy cả cánh rừng Muốn có một sự nghiệp thành công, một cuộc đời hạnh phúc thì chỉ có một con đường duy nhất là học tập, làm việc nghiêm túc, sáng tạo và không ngừng vươn lên để làm sao cho ngày hôm nay tốt hơn ngày hôm qua Như vậy, cuộc đời của mỗi con người mới thực sự trở nên hữu ích với bản thân, gia đình và xã hội

Thời gian là vô cùng đáng quý, thê' nhưng một số người vẫn không biết quý trọng thời gian Họ sa đà vào những thú vui vô bổ, thậm chí có hại như cờ bạc, hút hít, quậy phá hoặc có thái độ ỷ lại, sống bám vào người khác, do

đó mà lơ là học tập hoặc vô trách nhiệm trong công việc Họ sống ích kỉ, lo thoả mãn ý muốn cá nhân chứ không quan tâm tới lợi ích của những người xung quanh hoặc của cả cộng đồng Đó là điều đáng chê trách và phê phán.Mỗi con người chỉ có một quỹ thời gian nhất định để sống, học tập và lao

động Vậy trong mỗi ngày và trong cả cuộc đời, chúng ta phải làm gl để đến khi nhắm mắt xuôi tay không phải ân hận vì những năm tháng sống hoài sống phí {Thép đã tôi thế đấy - Ốt-xtơ-rốp-xki) Đó là câu hỏi lớn đặt ra cho cả đời

người, do đó chúng ta phải biết quý trọng thời gian và biết trân trọng những giá trị của việc làm, nhữhg niềm vui, hạnh phúc trong cuộc sống hằm ngày

Từ xưa, dân gian đã khẳng định giá trị quý báu của thời gian qua câu: Thì giờ là vàng bạc Các Mác, vị lãnh tụ của giai cấp vô sản toàn thế giới cũng đã khẳng định: Mọi tiết kiệm suy cho cùng là tiết kiệm thời gian Không có thời

gian, con người không thể làm được việc gì cả Còn nếu biết tận dụng thời gian để học tập tốt, lao động tốt thì sẽ tạo ra của cải vật chất và tinh thần cho bản thân, cho xã hội, góp phần xây dựng đất nước ngày càng giàu đẹp

* Thế nào là tôn sư trọng đọo7

- Tôn: tôn trọng; sư: thầy, người dạy dỗ chữ nghĩa, đạo lí.

- Tôn sư trọng đạo : Tôn vinh, đề cao người thầy, kính trọng đạo học, đạo lí.

* Những biểu hiện của truyền thống tôn sư trọng đạo của dân tộc ta.

+ Trong lịch sử:

- Từ xa xưa, người Việt đã có tinh thần hiếu học Điều đó thể hiện trong ca dao,

tục ngữ: Không thầy đố mày làm nên, Nhất tự vi sư, bán tự vi sư, Muốn sang thì bắc

cầu kiều, Muốn con hay chữ thì yêu lấy thầy Dù nghèo khổ, túng thiếu, dân chúng

vẫn muốn cho con cái được học hành để biết chữ nghĩa, đạo lí thánh hiền, đạo lí làm người

- Nhiều địa phương trong cả nước nổi tiếng là đất học (Bẳc Ninh, Hà Nội, Hải Dương, Hà Nam, Nam Định, Nghệ An, Huế, Quảng Nam ) Nhiều họ tộc có truyền thống học hành, đỗ đạt qua nhiều đời

- Các bậc vua chúa cũng có ý thức tôn sư trong đạo, thường mời những bậc thầy

nổi tiếng về triều dạy dỗ cho các hoàng tử, công chúa

- Cách đây hơn tám trăm năm, ở nước ta đã có trường Đại học đầu tiên là Quốc

Tử Giám đặt tại kinh thành Thăng Long Một nền giáo dục học đường được tổ chức nghiêm minh từ việc học hành tới thi cử đã cung cấp nhiều nhân tài cho đất nước

- xưa nay, dân tộc ta vẫn tôn vinh những người có trình độ học vấn cao, có tài đức:

Hiền tài là nguyên khỉ của quốc gia Các bậc hiền tài có mối quan hệ chặt chẽ với sự

hưng vong của đất nước Những vị đỗ tiến sĩ được khắc tên vào bia đá để lưu danh muôn thuỏ

- Nền giáo dục Việt Nam xưa lấy đạo lí làm mục tiêu và nội dung giáo dục: Tiên

học lễ, hậu học văn Lễ là lễ nghĩa, là đạo lf dân tộc trong quan hệ xã hội, gia đình,

thầy trò và đổng môn

+ Trong thời đại ngày nay;

- Truyền thống giáo dục Việt Nam là cờ sở quan trọng cho việc xây dựng nền giáo dục xã hội chủ nghĩa vừa phù hợp với dân tộc vừa đáp ứng được những yêu cầu,

nhiệm vụ của cách mạng trong giai đoạn lịch sử mới Truyền thống tôn sư trọng đạo vẫn được gìn glữ và phát huy Ngày Nhà giáo Việt Nam 20- 11 hàng năm được tổ chức

trọng thể

- Việc giáo dục đạo đức luôn luôn được coi trọng Song song với việc dạy kiến thức cho học sinh, nhà trường dạy những điều cơ bản về đạo đức truyền thống kết hợp

với những yêu cầu về đạo đức của thời đại qua các môn Ngữ văn, Lịch sử, Giáo dục

công dân và các hlnh thức khác trong và ngoài chương trình giảng dạy.

3 Kết b à i:

- Tôn sư trọng đạo là truyền thống tốt đẹp có từ lâu đời của dân tộc Việt Nam.

- Trên con đường đến với tri thức nhiều khó khăn, gian khổ, thầy giáo yừa là người dẫn đường chỉ lối, vừa là người bạn thân thiết của mỗi chúng ta

huy, tuy hình thức đã có nhiều thay đổi

Vậy thế nào là tôn sư trọng đạo7 Tôn là tôn vinh, kính trọng; sư là thầy, là người làm nghề dạy học: trọng là coi trọng, đề cao; đạo là đạo học, là đạo

đức, lễ nghĩa Dân tộc Việt Nam nghèo nhưng có tinh thần hiếu học Tổ tiên

chúng ta thuở trước đã có nhận thức rất đúng đắn rằng: Ngọc bất trác bất thành khí, Nhân bất học bất tri lí (Ngọc không mài không sáng, người không

học thì không biết thế nào là lí lẽ phải, trái, đúng, sai) Vì thế muốn nên người