Bỏ qua yếu tố kỳ ảo, nỏ thần thực chất được chế tạo bởi một vị tướng nổi tiếng của Âu Lạc thời bấy giờ, đó là tướng Cao Lỗ - GV treo ảnh về tượng tướng Cao Lỗ ở khu di tích thành Cổ [r]
Trang 1Người soạn: Tăng Nhật Lệ
Ngày soạn: 12/05/2017
Lịch sử địa phương TÌM HIỂU VỀ THÀNH CỔ LOA
I Mục tiêu
Sau khi học xong bài, HS sẽ nắm được:
1 Về kiến thức
- HS biết được vị trí địa lý của thành Cổ Loa
- HS biết và hiểu được quá trình xây dựng thành Cổ Loa
- HS biết và hiểu được giá trị lịch sử của thành Cổ Loa
- HS hiểu được những thành tựu nổi bật của người Âu Lạc
2 Về kĩ năng
- Rèn luyện kĩ năng làm việc nhóm
- Rèn luyện kĩ năng phân tích, nhận xét
- Rèn luyện kĩ năng đọc bản đồ, lược đồ
3 Về thái độ
- HS biết ơn, trân trọng những thành tựu ông cha để lại
- HS giữ gìn, bảo vệ hiện vật lịch sử
- HS rút ra được bài học lịch sử
- Bồi dưỡng lòng tự hào về địa phương, đất nước
II Chuẩn bị
1 Giáo viên
- Tư liệu về thành Cổ Loa
Trang 2- Sơ đồ thành Cổ Loa , sơ đồ thành phố Hà Nội
- Tranh, ảnh hiện vật thành Cổ Loa
2 Học sinh
- Tìm hiểu sơ lược về thành Cổ Loa
III Tiến trình dạy học
1 Ổn định lớp
2 Dẫn dắt vào bài
“Tôi kể ngày xưa chuyện Mị Châu Trái tim lầm chỗ để trên đầu
Nỏ thần vô ý trao tay giặc Nên nỗi cơ đồ đắm biển sâu”
Những câu thơ trên nhắc đến chuyện tình bi ai nàng công chúa Mỵ Châu Đây
là một câu chuyện có thật trong lịch sử Việt Nam Câu chuyện gắn liền với tòa thành nổi tiếng của nước Âu Lạc - thành Cổ Loa Hôm nay cô trò chúng ta sẽ cùng tìm hiểu về thành Cổ Loa qua câu chuyện “Truyền thuyết Mỵ Châu – Trọng Thủy” nhé!
3 Hoạt động dạy học
Hoạt động của GV Hoạt động của HS Nội dung cơ bản cần đạt HĐ1: Tìm hiểu vị trí địa lí của
thành Cổ Loa
- GV giảng: Trước khi cô kể cho
các em nghe câu chuyện, chúng
ta cùng tìm hiểu về vị trí thành
Cổ Loa nhé Các em quan sát
bản đồ Hà Nội và dừa vào hiểu
biết của mình, cho cô biết di
thích thành Cổ Loa nằm ở
huyện nào?
GV nhận xét
- Trả lời câu hỏi Đáp án: Thành Cổ Loa nằm ở huyện Đông Anh, Hà Nội
1 Vị trí địa lí của thành
Cổ Loa
- Thành Cổ Loa là kinh đô của nước Âu Lạc, được xây dựng dưới thời vua
An Dương Vương
- Hiện nay, quần thể khu
di tích thành Cổ Loa thuộc
ở xã Cổ Loa, huyện Đông Anh, Hà Nội
- Vào thời Âu Lạc, thành
Trang 3- GV giới thiệu khái quát về
thành Cổ Loa
+ Thành Cổ Loa ngày nay thuộc
huyện Đông Anh, Hà Nội
+ Thành Cổ Loa được xây dựng
dưới thời vua An Dương Vương,
là nơi giao lưu quan trọng đường
thủy và đường bộ của Âu Lạc
thời bấy giờ
Cổ Loa nằm ở vị trí đỉnh của tam giác châu thổ sông Hồng
HĐ 2: Tìm hiểu quá trình xây
thành Cổ Loa
- GV kể sơ lược truyện vua An
Dương Vương xây thành
- GV đặt câu hỏi: Thành Cổ Loa
được xây dựng bằng chất liệu
gì? Trong quá trình xây thành
vua An Dương Vương gặp
những khó khăn gì? Thành được
xây theo cấu trúc nào?
GV nhận xét, bổ sung
- GV giảng về cấu trúc thành Cổ
Loa qua sơ đồ thành Cổ Loa:
Thành Cổ Loa gồm 3 vòng
thành:
+ Thành nội hình chữ nhật, cao
trung bình 5 m so với mặt đất,
mặt thành rộng từ 6 m-12 m,
chân rộng từ 20 m-30 m, chu vi
1.650 m và có một cửa nhìn vào
tòa kiến trúc Ngự triều di quy
+ Thành trung là một vòng thành
không có khuôn hình cân xứng,
dài 6.500 m, nơi cao nhất là 10
m, mặt thành rộng trung bình 10
m, có năm cửa ở các hướng
đông, nam, bắc, tây bắc và tây
nam, trong đó cửa đông ăn thông
với sông Hoàng
+ Thành ngoài cũng không có
hình dáng rõ ràng, dài hơn 8.000
- HS trả lời câu hỏi Đáp án:
+ Thành Cổ Loa được xây dựng bằng đất
+ Trong quá trình xây thành, thành
cứ xây lại bị đổ + Thành được xây theo cấu trúc hình xoáy ốc
- HS nghe giảng và quan sát lược đồ
2 Quá trình xây dựng thành Cổ Loa
- Thành Cổ Loa được xây hình trôn ốc
- Gồm 3 vòng thành: Thành nội, thành trung, thành ngoại
- Ý nghĩa: Thành Cổ Loa vừa là đô thành, vừa là quân thành, thể hiện sự phát triển và sáng tạo của
cư dân Việt thời đó
Là di sản văn hóa vô giá của cha ông ta để lại
Trang 4m, cao trung bình 3 m-4 m (có
chỗ tới hơn 8 m)
Mỗi vòng thành đều có hào nước
bao quanh bên ngoài, hào rộng
trung bình từ 10m đến 30m, có
chỗ còn rộng hơn Các vòng hào
đều thông với nhau và thông với
sông Hoàng Sự kết hợp của
sông, hào và tường thành không
có hình dạng nhất định, khiến
thành như một mê cung, là một
khu quân sự vừa thuận lợi cho
tấn công vừa tốt cho phòng thủ
Thuyền bè đi lại dễ dàng trên ba
vòng hào để đến trú đậu ở Đầm
Cả hoặc ra sông Hoàng và từ đó
có thể tỏa đi khắp nơi
+ Theo truyền thuyết, An Dương
Vương thường dùng thuyền đi
khắp các hào rồi ra sông Hoàng
- GV mời HS lên trình bày khái
quát về 3 vòng thành
GV nhận xét, bổ sung
- GV giảng: Sau khi xây xong
thành, thần Kim Quy đã trao cho
vua An Dương Vương chiếc
vuốt của mình để làm nỏ thần có
thể bắn một phát được nhiều mũi
tên Bỏ qua yếu tố kỳ ảo, nỏ thần
thực chất được chế tạo bởi một
vị tướng nổi tiếng của Âu Lạc
thời bấy giờ, đó là tướng Cao Lỗ
- GV treo ảnh về tượng tướng
Cao Lỗ ở khu di tích thành Cổ
Loa và ảnh hiện vật mũi tên
đồng được tìm thấy ở Cổ Loa
- GV đặt câu hỏi: Dựa vào
những kiến thức đã học, em hãy
nhận xét về trình độ kĩ thuật thời
vua An Dương Vương?
- HS lên trình bày
về 3 vòng thành
- HS trả lời câu hỏi Đáp án: Trình độ
kĩ thuật luyện kim phát triển rõ rệt,
Trang 5 GV nhận xét, bổ sung
- GV chốt ý: Thành Cổ Loa vừa
là đô thành, vừa là quân thành,
thể hiện sự sáng tạo của người
Việt Thành Cổ Loa hiện nay là
tòa thành cổ nhất còn để lại dấu
tích của nước ta, là di sản văn
hóa vô giá mà ông cha ta để lại
thể hiện sự sáng tạo của người Việt trong quân sự
HĐ3: Bài học lịch sử rút ra
- GV kể cho HS nghe câu
chuyện Mỵ Châu – Trọng Thủy
và treo ảnh về am thờ Mỵ Châu,
giếng Ngọc, tượng công chúa
Mỵ Châu
- GV giảng: Khi Trọng Thủy
sang ở rể, Trọng Thủy đã đánh
cắp được bí mật quân sự của
nước ta Chi tiết Mỵ Châu dẫn
Trọng Thủy đi tham quan khắp
thành Cổ Loa, Trọng Thủy đã
nắm được cấu trúc của tòa thành,
khu huấn luyện quân đội của An
Dương Vương Chiếc lẫy nỏ bị
đánh cắp là hình ảnh tượng
trưng cho bí mật quân sự bị
Trọng Thủy nắm được là cách
chế tạo chiếc nỏ có thể bắn một
lúc nhiều mũi tên Như vậy, mặc
dù dân gian đã thêu dệt thêm
nhiều chi tiết nghệ thuật li kì,
hấp dẫn nhưng dấu ấn bi kịch
của câu chuyện vẫn không thể
xóa nhòa mờ Trước hết, có thể
thấy đó là bi kịch của đất nước,
bi kịch thuộc về một thời đại
lịch sử An Dương Vương vì
mất cảnh giác đã để mất nước
vào tay Triệu Đà Mị Châu vì cả
tin, ngây thơ vô tình tiếp tay cho
hành động gian sảo của Trọng
- HS lắng nghe GV giảng
- HS thảo luận nhóm
Đáp án:
+ Không nên chủ quan, khinh địch + Đề cao tinh thần cảnh giác với giặc
3 Bài học kinh nghiệm
- Không nên chủ quan, khinh địch
- Luôn luôn đề cao cảnh giác với quân thù
Trang 6Thủy Đem bí mật quốc gia tiết
lộ cho kẻ thù của dân tộc (dù kẻ
đó là chồng nàng), Mị Châu đã
mang trọng tội với nhân dân, đất
nước
- GV tổ chức hoạt động nhóm:
(3’)
Câu hỏi: Qua câu chuyện trên,
em rút ra được bài học gì?
HS thảo luận theo nhóm 4 người
4 Củng cố, dặn dò
Bài tập: HS tìm hiểu một số câu ca dao, bài thơ về thành Cổ Loa