LỊCH sử ĐẢNG

Từ khi thực dân Pháp nổ súng xâm lược nước ta đến khi chúng đặt ách thống trị thực dân - phong kiến thì nhân dân ta dưới sự lãnh đạo của các lãnh tụ theo các khuynh hướng khác nhau như p

A MỞ ĐẦU

1 Lý do chọn đề tài

Đường lối lãnh đạo là một trong nhân tố hàng đầu góp phần vào quan trọng trong việc mở ra con đường cứu nước của mỗi quốc gia, dân tộc khi thực hiện sứ mệnh đấu tranh bảo vệ tổ quốc và xây dựng đất nước giàu mạnh Ở Việt Nam đường lối đó được tích lũy kinh nghiệm ngàn đời từ khi dựng nước như thời Hùng Vương, An Dương Vương đến các triều đại Phong kiến trong lịch sử dân tộc nhằm đấu tranh chống ngoại xâm giữ vững bờ cõi biên cương của đất nước và xây dựng đất nước vững mạnh Từ khi thực dân Pháp nổ súng xâm lược nước ta đến khi chúng đặt ách thống trị thực dân - phong kiến thì nhân dân ta dưới sự lãnh đạo của các lãnh tụ theo các khuynh hướng khác nhau như phong trào nông dân, trí thức, tư sản đứng lên đấu tranh giành độc lập tự do nhưng đều thất bại vì không có đường lối lãnh đạo đúng đắn nên không tìm ra lối thoát cho những cuộc đấu tranh Sau khi Đảng Cộng Sản Việt Nam ra đời đã chấm dứt thời kỳ khủng hoảng về vai trò lãnh đạo cách mạng Việt Nam, mở đầu một thời kỳ mới trong lịch sử đấu tranh cách mạng của nhân dân cả nước

Đường lối của Đảng được thể hiện qua việc hoạch định trên cơ sở quan điểm lý luận khoa học của chủ nghĩa Mác - Lenin, tri thức tiên tiến của nhân loại, phù hợp với đặc điểm, yêu cầu, nhiệm vụ của việc thực hiện cách mạng Việt Nam, xu thế quốc tế, phải thực hiện trong sự nghiệp phụng sự tổ quốc, phục vụ nhân dân mới đem đến thắng lợi

Đường lối đúng đắn, linh hoạt sẽ đi vào đời sống, soi sáng thực tiễn, trở thành ngọn cờ thức tỉnh, động viên và tập hợp quần chúng nhân dân tham gia tự giác vào phong trào cách mạng một cách hiệu quả nhất

Trong thắng lợi Cách Mạng Tháng Tám 1945 mở ra bước ngoặt trong lịch

sử dân tộc ta, đánh dấu bước phát triển nhảy vọt của cách mạng Việt Nam, mở đầu kỷ nguyên mới của dân tộc: Kỷ nguyên độc lập tự do, kỷ nguyên nhân dân lao động lên nắm chính quyền, làm chủ đất nước, làm chủ vận mệnh dân tộc, kỷ nguyên giải phóng dân tộc gắn liền với giải phóng xã hội

Có được thắng lợi to lớn ấy, trong những ngày khởi nghĩa với đường lối lãnh đạo của toàn Đảng, toàn dân đoàn kết một lòng với tinh thần “Đem sức ta

mà tự giải phóng cho ta” quyết tâm giành độc lập tự do Các cấp bộ Đảng và Việt Minh từ trung ương đến địa phương đã linh hoạt, sáng tạo đề ra đường lối chỉ đạo khởi nghĩa, chớp thời cơ phát động quần chúng nổi dậy giành chính quyền

Trong dòng chảy của lịch sử dân tộc, Đảng bộ huyện Phong Điền đã nhận chủ trương của Trung ương Đảng và tỉnh Thừa Thiên Huế đồng thời nhận định tình hình diễn biến của thế giới và đất nước đề ra đường lối lãnh đạo phù hợp trong quá trình chuẩn bị khởi nghĩa vũ trang giành chính quyền, cùng nhân dân

cả nước đập tan xiềng xích thực dân - phát xít

Đường lối lãnh đạo ấy diễn ra trong suốt 15 năm, qua 3 giai phong trào cách mạng (1930 - 1935), (1936 - 1939) và (1939 - 1945) Đặc biệt đường lối lãnh đạo của Đảng thể hiện rõ nhất trong giai đoạn (1939 - 1945) đó là sự sáng tạo, linh hoạt của tổ chức Đảng và mặt trận Việt Minh Trường Sơn huyện Phong Điền Cách Mạng Tháng Tám ở Phong Điền tỉnh Thừa Thiên Huế với một đường lối lãnh đạo đúng đắn, sáng tạo, kịp thời, linh hoạt trong quá trình chuẩn bị lâu dài đã để lại cho cách mạng tỉnh Thừa Thiên Huế nói chung, Phong Điền nói riêng những ý nghĩa to lớn, những kinh nghiệm thực tiễn để tiếp tục sự nghiệp cách mạng vĩ đại của dân tộc Việt Nam

Do đó tìm hiểu về Đường lối lãnh đạo của Đảng trong quá trình chuẩn bị tiến tới khởi nghĩa giành chính quyền trong Cách Mạng Tháng Tám 1945 ở

huyện Phong Điền (Tỉnh Thừa Thiên Huế) là việc có ý nghĩa về mặt khao học và

có giá trị sâu sắc

Về khoa học tìm hiểu vấn đề này nhằm làm sáng tỏ đường lối lãnh đạo sáng suốt, đúng đắn, linh hoạt của Đảng bộ và sự nghiệp đấu tranh kiên cường, bất khuất, dũng cảm của nhân dân Phong Điền trong những ngày thành lập

Về thực tiễn tìm hiểu vấn đề này nhằm góp phần giáo dục truyền thống yêu nước cho nhân dân Phong Điền nói riêng và tỉnh Thừa Thiên Huế nói chung, đông thời rút ra những bài học kinh nghiệm phục vụ cho sự nghiệp xây dựng và phát triển Phong Điền hiện nay

Vì những lí do trên, tôi chọn đề tài: “ Đường lối lãnh đạo của Đảng trong

quá trình chuẩn bị tiến tới khởi nghĩa giành chính quyền trong Cách Mạng Tháng Tám 1945 ở huyện Phong Điền, Tỉnh Thừa Thiên Huế” làm đề tài

nghiên cứu của mình

2 Lịch sử nghiên cứu

Trong thực tiễn đã cho thấy rằng đường lối lãnh đạo luôn là vấn đề rất được nhiều khoa học quan tâm đặc biệt là các khoa học nhân văn Vấn đề đường lối lãnh đạo của Đảng bộ huyện Phong Điền (Tỉnh Thừa Thiên Huế) trong kháng chiến chống Pháp được nghiên cứu qua các công trình nghiên cứu khoa học đó là:

Năm 1999 Ban Thường Vụ Huyện Ủy Phong Điền, Lịch sử Đảng bộ huyện Phong Điền (1930 - 1995), Nxb CTQG Hà Nội Mặc dù công trình tập trung nghiên cứu quá trình xây dựng, chiến đấu và trưởng thành của nhân dân và lực lượng vũ trang dưới sự lãnh đạo của Đảng (1930 - 1995) nhưng công trình đã dành hai mươi trang để trình bày về sự ra đời và khả năng lãnh đạo của Đảng bộ huyện Phong Điền đến trước Cách Mạng Tháng Tám

Trong công trình này có đoạn viết " Giữa tháng 6 - 1945, cán bộ huyện Phong Điền họp tại làng Hiền Sĩ đã thành lập Việt Minh huyện, lấy bí danh " Việt Minh Trường Sơn" Sau đó Việt Minh ở các tổng và nhiều làng cũng lần lượt

được thành lập Sau khi Việ Minh huyện được thành lập, công tác chuẩn bị các mặt được tiến hành gấp rút, tích cực vận động làm tan rã ngụy quyền huyện, làng, chuẩn bị vật chất cho khởi nghĩa giành chính quyền".[2, tr49]

Ngoài ra, còn một số công trình nghiên cứu như: Ban chấp hành Đảng bộ Thừa Thiên Huế, Lịch sử Đảng bộ Thừa Thiên Huế, tập 1 (1930 - 1954), Nxb Chính trị quốc gia Hà Nội 1995.Ban Thường Vụ tỉnh ủy Thừa Thiên Huế, Lịch

sử công tác tuyên giáo của Đảng bộ tỉnh Thừa thiên Huế (1935 - 2005), Nxb Thuận Hóa Huế - 2008 và Th.S Trịnh Thúc Huỳnh về Địa chí Phong Điền, Nxb CTQG Hà Nội - 2005

Như vậy, vấn đề " Đường lối lãnh đạo của Đảng trong quá trình chuẩn bị tiến tới khởi nghĩa giành chính quyền trong Cách Mạng Tháng Tám 1945 ở huyện Phong Điền (Tỉnh Thừa Thiên Huế)" bước đầu đã được các nhà nghiên cứu đề

cập dưới các góc độ khác nhau Tuy nhiên, do mục đích của các công trình vân chưa đi sâu về vấn đề này Mặc dù vậy các công trình trên là nguồn tư liệu quý giá để tác giả tham khảo góp phần phát triển đề tài của mình hoàn chỉnh

3 Mục đích nghiên cứu

Trình bày có hệ thống và tương đối toàn diện về đường lối lãnh đạo của Đảng trong quá trình chuẩn bị tiến tới khởi nghĩa giành chính quyền trong Cách Mạng Tháng Tám 1945 ở huyện Phong Điền (Tỉnh Thừa Thiên Huế)

4 Nhiệm vụ nghiên cứu

Tìm hiểu thu thập và xử lý nguồn tư liệu

Trình bày và rút ra một số nhận xét về đường lối lãnh đạo trong quá trình chuẩn bị tiến tới khởi nghĩa giành chính quyền trong Cách Mạng Tháng Tám

1945 ở huyện Phong Điền (Tỉnh Thừa Thiên Huế)

5 Đối tượng nghiên cứu

Đường lối lãnh đạo trong quá trình chuẩn bị tiến tới khởi nghĩa giành chính quyền trong Cách Mạng Tháng Tám 1945 ở huyện Phong Điền (Tỉnh Thừa Thiên Huế).

7 Phương pháp nghiên cứu

Trên cơ sở phương pháp luận của chủ nghĩa duy vật biện chứng và chủ nghĩa duy vật lịch sử đề tài sử dụng các phương pháp nghiên cứu sau:

B NỘI DUNG CHƯƠNG 1 KHÁI QUÁT TRUYỀN THỐNG YÊU NƯỚC VÀ CÁCH

MẠNG CỦA HUYỆN PHONG ĐIỀN TRƯỚC

CÁCH MẠNG THÁNG TÁM

1.1 Khái quát mảnh đất và truyền thống yêu nước và cách mạng của huyện Phong Điền trước chiến tranh thế giới thứ hai.

1.1.1 Vài nét về điều kiện tự nhiên, con người ở huyện Phong Điền

Về vị trí địa lý, Phong Điền là huyện nằm ở cửa ngõ phía bắc tỉnh Thừa Thiên Huế rộng 953,751 km2 gần bằng 1/5 diện tích của tỉnh, có tọa độ địa lý từ 16-20'55" đến 16-44'30" vĩ bắc và 107-3'00" đến 107-30'22" kinh đông

Phong Điền phía bắc giáp với huyện Hải Lăng (Quảng Trị), phía tây, tây nam và phía nam Phong Điền giáp hai huyện Đa krông và huyện A Lưới, phía đông và đông nam giáp với huyện Quảng Điền và Hương trà, ở phía đông giáp với Biển Đông

Lãnh thổ Phong điền trải rộng theo hướng Tây Bắc – Đông Nam từ Trường Sơn ra tận biển với chiều dài gần 46 km, đi theo hướng Tây Bắc – Đông Nam lãnh thổ thu hẹp Địa hình Phong Điền chia thành 3 vùng: Đồng bằng, vùng núi

và miền biển Do địa hình Phong Điền trải rộng từ tây sang đông lại có sự khác biệt rõ rệt về độ cao nên có sự phân hóa khí hậu trong huyện theo chiều tây sang đông và theo độ cao Theo đó trong khí hậu gió mùa mùa hạ là mùa mưa ở Bắc

Bộ, Nam Bộ và Tây Nguyên thì ở đây do tác dụng cản trở của dãy Trường Sơn đối với luông gió ẩm từ phía tây thổi tới đã xuất hiện một thời kỳ khô nóng kéo dài Trong thời kỳ đầu của gió mùa mùa đông (thường là gió mùa Đông Bắc), cũng do tác dụng chắn gió từ phía đông của dãy Trường Sơn, mùa mưa lớn bắt đầu chậm (tháng 8, 9) và kết thúc chậm (tháng 1) lệch hẳn với tình hình chung của đất nước

Về dân cư của huyện Phong Điền phụ thuộc đặc điểm tự nhiên lãnh thổ, vào lịch sử phát triển đất nước từ khi hai châu: Châu Ô và Châu Lý là bộ phận của Đại Việt, người Chăm còn đông đúc, nhưng sau họ lùi dần vào Phương Nam, ngược lại người Việt lúc đầu còn thưa thớt nhưng về sau ngày càng đông do các cuộc di cư của các tỉnh Đồng Bằng Bắc Bộ và Thanh - Nghệ - Tĩnh vào đất Phong điền.

Vào nửa đầu thế kỷ XV vào thời Lê Sơ trên dải đồng bằng vên Ô Lâu, Sông Bồ đã có mặt dân cư người Việt đến làm ăn sinh sống Đó là các văn bản

“Thỉ Thiên Tự” của ông Bùi Trành, ông Tổ họ Bùi làng Câu Nhi chép lại từ văn

bản gốc có niên đại Thuận Thiên thứ 21 thời vua Lê Thái Tổ(1429) và các văn bản dòng họ làng Phước Tích, Ưu Điềm

Theo Nguyễn Văn Đảng, dân số Thừa Thiên Huế năm 1555 nghĩa là ba năm trước khi Nguyễn Hoàng vào trấn thủ xứ Thuận Hóa là 191 xã, trên hai mươi mốt nghìn hộ và ước tính trên tám mưới nghìn người Theo sách Ô châu cận lục (Dương Văn An) vào thời điểm ấy trên đất Phong Điền đã có 24 làng Từ

đó có thể ước tình trung bình dân số Phong Điền ước chừng 10.000 người

Từ năm 1910 đến trước Cách Mạng Tháng Tám 1945, huyện Phong Điền

có 5 tổng (Vĩnh Xương, Chánh Lộc, Phò Trạch, Phò Ninh, Hiền Lương) đã có 64 làng, dân số trên 40.000 người có khoảng 5000 đồng bào dân tộc Miền núi (ngày nay thuộc huyện A Lưới)

Về vị trí địa lý, chính trị, quân sự Phong Điền luôn thay đổi cùng với tình hình của đất nước Do vị trí quan trọng của Phong Điền và cơ cấu dân số đông đã làm chổ dựa thuận lợi cách mạng qua các thời kỳ đồng thời cũng là địa bàn của quân địch xây dựng hàn loạt đồn bốt kiên cố, chiếm cứ các địa điểm hiểm yếu để chốt chặt các tuyến giao thong huyết mạch quan trọng

Trong điều kiện thiên nhiên khắc nghiệt theo thời gian con người Phong Điền lao động cần cù, sáng tạo, sống nhân nghĩa đoàn kết keo sơn và có truyền

thống yêu nước nồng nàn, có ý chí đấu tranh kiên cường, bất khuất trong chiến đấu chống ngoại xâm và xây dựng đất nước được nối tiếp từ đời này qua ngàn đời.

Trải qua nhiều biến cố lịch sử, thời kỳ nào mảnh đát Phong Điền cũng nằm vào vị trí xung yếu của lịch sử dân tộc, phải chứng kiến và chịu đựng nhiều nỗi đau chia cắt, chiến tranh xâm lược, tranh giành quyền lực Điều đó tạo nên con người Phong Điền có khả năng lãnh đạo với nhiều đường lối chiến lược đúng đắn

để phát huy tinh thần bất khuất, truyền thống yêu nước của nhân dân huyện Phong Điền

1.1.2 Truyền thống đấu tranh trước khi có sự lãnh đạo của Đảng

Ngay khi phong kiến Phương Bắc đặt ách đô hộ nhân dân Thừa Thiên Huế nói chung, Phong Điền nói riêng (lúc đó thuộc quận Nhật Nam) đã hưởng ứng tham gia trong cuộc khởi nghĩa Hai Bà Trưng (năm 40 – 43) chống quân Nam Hán

Trong khi dựng cờ khởi nghĩa chống quân Minh ở Lam Sơn năm 1425, Bình Định Vương Lê Lợi chuyển hướng tiến về phương Nam để mở rộng vùng hậu phương Dưới quyền chỉ huy của Trần Nguyên Hãn và Lê Nổ, 1.000 nghĩa quân đã thu phục được Tân Bình và Thuận Hóa Ngoài một số nhân vật như ngài

họ Hà (La Chữ), Phạm Bá Tùng (Thanh Thủy Thượng) tham gia chỉ huy, nhân dân Phong Điền cùng với nhân dân Hóa Châu tiếp tục cung cấp sức người sức của cho cuộc kháng chiến đi đến thắng lợi

Đến phong trào Tây Sơn, nhân dân Phong Điền đã nhiệt liệt tham gia nghĩa quân khi Nguyễn Huệ - Quang Trung kéo quân ra Bắc diệt họ Trịnh (1786) và đại phá quân xâm lược nhà Thanh (1789)

Năm 1883, vua quan nhà nguyễn kí hòa ước Quý Mùi thừa nhận nền bảo

hộ của thực dân Pháp đối với nước ta nhân dân Phong Điền ngay từ đầu đấu tranh chống quân xâm lược vì độc lập tự do

Sáng 5/ 7/ 1885 kinh thành Huế rơi vào tay quân Pháp trong khi đó phái chủ chiến phò vua Hàm Nghi ra dần phía bắc

Vào ngày 13/7 /1885 tại Sơn Phòng (Quảng Trị) vị vua yêu nước ra chiếu Cần Vương làm bùng lên khắp cả nước nhiều cuộc khởi nghĩa chống Pháp do các văn thân, sĩ phu lãnh đạo cùng với người dân hai huyện Quảng Điền và Hương Trà, nhân dân huyện Phong Điền đã tham gia cuộc khởi nghĩa do Đặng Huy Cát

và Đặng Hữu Phố chỉ huy, ngăn chặn việc bắt lính của triều đình và tập kích vào huyện nha Quảng Điền (8 – 1885)

Nhân dân Phong Điền tham gia phong trào của khởi nghĩa Duy Tân (1916)

Các cuộc nổi dậy đều bị dìm trong bể máu song càng hun đúc thêm lòng căm thù đế quốc và tay sai trong lòng người dân Phong Điền

Cũng như nhân dân trong toàn tỉnh, nhân dân Phong Điền thiết tha yêu nước, ghét tây, muốn đất nước độc lập, tự do Tuy nhiên các phong trào đấu tranh

có dấy lên được lòng yêu nước, căm thù đế quốc, phong kiến nhưng đều bị dìm trong thất bại, không tìm được lối thoát Đúng như chủ tịch Hồ Chí Minh đã nói

“Đất nước ta trước khi có Đảng tình hình đen tối như không có đường ra”

Trong những năm 1925 – 1927 tại thành phố Huế có những biến động về chính trị Phong trào yêu nước và dân chủ đang có sự thay đổi về chất đó là tổ chức Việt Nam Thanh Niên Cách Mạng Đồng Chí Hội và Tân Việt Cách Mạng Đảng đã hình thành cơ sở ở Huế

Năm 1926 cuộc bãi khóa của Trường Kỹ Nghệ thực hành nổ ra kéo dài ba tháng, cuộc bãi khóa của học sinh trung học đã diễn ra trong năm 1927 một số học sinh quê ở Phong Điền đã tham gia các cuộc bãi khóa, từ đó truyền về quê hương sự bất bình đến thái độ chống đối chính sách giáo thực dân cùng với chính sách xã hội khác của đế quốc, phong kiến Chính từ phong trào đó đã khơi dậy long yêu nước trong nhiều tầng lớp xã hội

Sự hình thành các nhóm yêu nước và tham gia tổ chức tiền thân của Đảng trước khi Đảng Cộng Sản Việt Nam ra đời đánh dấu sự phát triển phong trào cách mạng theo khuynh hướng vô sản ở Phong Điền.

Sau hội nghị ở Hương Cảng ( từ ngày 3 đến 7 /02 /1930) thành lập Đảng Cộng Sản Việt Nam nhiều địa phương trong cả nước xúc tiến mạnh mẽ việc thành lập tổ chức Đảng Cộng Sản để thống nhất trong lãnh đạo phong trào đấu tranh chống thực dân và phong kiến Từ đây cách mạng Việt Nam chuyển sang giai đoạn đấu tranh mới dưới ngọn cờ lãnh đạo của Đảng Cộng Sản Việt Nam

Như vậy trong suốt quá trình dựng nước và giữ nước của dân tộc Việt Nam, nhân dân Phong Điền đã đề ra nhiều đường lối chiến lược nhằm phát huy tinh thần chiến đấu của nhân dân trong đấu tranh chống ngoại xâm, từ quân xâm lược Phương Bắc đến quân xâm lược Phương Tây Hưởng ứng phong trào Cần Vương, khởi nghĩa của Phan Đình Phùng, Hoàng Hoa Thám, trong các phong trào Đông Du, phong trào Duy Tân do Phan Bội Châu khởi xướng… Các phong trào đấu tranh này chưa có một đường lối chính trị đúng đắn, nên không thể đưa

sự nghiệp giải phóng dân tộc đi đến thắng lợi Tuy nhiên, từ trong những phong trào đó những mầm móng cách mạng mới theo khuynh hướng vô sản đã xuất hiện Nền móng cho việc ra đời các tổ chức của Đảng tiền phong cách mạng những năm sau đó được xây dựng

1.2 Truyền thống đấu tranh từ khi Đảng Cộng Sản Việt Nam ra đời năm

1930 đến năm 1939

1.2.1 Đường lối cách mạng giai đoạn 1930 – 1935

Cuộc khủng hoảng kinh tế thế giới 1929 - 1933 đã tác động đến các nước đặc biệt là các nước thuộc địa trong đó có Viêt Nam Nền kinh tế vốn phụ thuộc vào nền kinh tế Pháp phải gánh chịu hậu quả nên càng suy sụp hơn Do đó mâu thuẫn giữa nhân dân ta với thực dân Pháp ngày càng gay gắt, là nguyên nhân chủ yếu dẫn đến các cuộc đấu tranh cách mạng sôi nổi trong cả nước

Với sự ra đời của Đảng cộng sản Việt Nam (03/02/1930) nhân dân Việt Nam đã có một tổ chức tiên phong lãnh đạo, dẫn dắt phong trào phát triển theo hướng mới Cương lĩnh chính trị của Đảng Cộng Sản Việt Nam được hội nghị thành lập Đảng thông qua với đường lối cách mạng phù hợp với nguyện vọng thiết tha của nhân dân nên tập hợp được đông đảo quần chúng đấu tranh vì mục

tiêu chung của dân tộc: “Đánh đổ đế quốc chủ nghĩa Pháp và bọn Phong kiến… dựng nên chính phủ Công – Nông – Binh… thâu hết ruộng đất của Đế quốc chủ nghĩa làm của công chia cho dân cày nghèo”

Tại tỉnh Thừa Thiên Huế năm 1930, các tổ chức cộng sản được thành lập Đông Dương Cộng Sản Đảng được thành lập các chi bộ trong các nhà máy, trường học ở Thành phố Huế cùng với đó là Đông Dương Cộng Sản Liên Đoàn được thành lập cũng xây dựng cơ sở ở Thành phố Huế và các vùng nông thôn sau

đó hai tổ chức này thống nhất thành Đảng Cộng Sản Việt Nam tỉnh Thừa Thiên Huế vào tháng 4- 1930

Trong hội nghị thống nhất tổ chức Đảng, đồng chí Nguyễn Phong Sắc đại diện xứ ủy Trung kỳ truyền đạt chỉ thị của xứ ủy về tang cường vận động Công nhân, nông dân và tổ chức kỷ niệm ngày Quốc Tế Lao Động (1/5/1930), Nghị

Quyết đầu tiên của tỉnh ủy nêu rõ: “Mở phong trào học sinh, công nhân, nông dân chuẩn bị tổ chức ngày Quốc Tế Lao Động (1/5) trong 15 ngày từ ngày 22-4 đến ngày 7/5/1930 để phát động quần chúng, còn ngày (1/5) thì bảo toàn lực lượng”

Ở Phong Điền, nhóm thanh niên yêu nước Phước Tích của Đông Dương Cộng Sản Liên Đoàn đã tổ chức hoạt động kỷ niêm ngày 1/5 rải truyền đơn, treo

cờ búa liềm ở Phước Tích, Ưu Điềm Sau đó những tháng 7, 8, 9, 10 – 1930 truyền đơn tiếp tục được rải ở Phong Điền nhằm phản đối địch lập tổ chức phản

cách mạng, ủng hộ phong trào “Nghệ An đỏ” chuẩn bị kỷ niêm Cách Mạng

Tháng Mười Nga

Vào tháng 10 – 1930, chi bộ cộng sản đầu tiên ở Phong Điền được thành lập với các đảng viên Lương Địch, Nguyễn Quán và Lê Văn Quýnh do tỉnh ủy Quảng Trị tổ chức và lãnh đạo Phong Điền từ đây thực sự chuyển mình trong đấu tranh chống thực dân và phong kiến, cùng cả tỉnh và cả nước vì mục tiêu Độc Lập – Tự Do cho dân tộc và Hạnh Phúc cho nhân dân.

Như vậy vừa mới ra đời Đảng đã phát động được phong trào cách mạng rộng lớn, mà đỉnh cao là Xô – Viết Nghệ Tĩnh, giữa lúc phong trào cách mạng quần chúng dâng lên cao, thực dân Pháp và tay sai tăng cường thẳng tay đàn áp, khủng bố hòng dập tắt phong trào cách mạng Việt Nam và tiêu diệt Đảng Cộng Sản Đông Dương, các cơ quan lãnh đạo của Đảng ở Trung Ương và các địa phương lần lượt bị phá vỡ

Tại tỉnh Thừa Thiên Huế nhiều cán bộ đảng viên bị bắt trong đó có đồng chí Bí thư Lê Viết Lượng, ở Phong Điền các đông chí đảng viên bị truy lùng và

bị bắt gần hết

Đầu 1931 hầu hết các lãnh đạo chủ chốt, đảng viên của Đảng bộ đều bị bắt, giam cầm trong các lao Thừa Phủ, Hộ Thành và Sở Mật Thám Trong các nhà lao này đặc biệt là nhà lao Thừa Phủ chi bộ Đảng được thành lập vào năm 1932, lãnh đạo anh em tù chính trị đấu tranh bằng nhiều hình thức kể cả tuyệt thực, chống chế độ lao dịch nặng nề…Tuy bị giam cầm nhưng nhờ sự linh hoạt của mình, các đảng viên vẫn liên lạc được với bên ngoài nhận được chỉ đạo của cấp trên đó là tháng 6 – 1932 Ban Chấp Hành Trung Ương Đảng thảo Chương trình hành động

để phục hồi phong trào

Nắm bắt tình hình trong nước và tỉnh, ở Phong Điền tuy không đủ Đảng viên để tổ chức một chi bộ nhưng các Đảng viên vẫn sinh hoạt, bàn bạc tiếp tục hoạt động ở Phước Tích, Mỹ Xuyên, Mỹ Cang, Phú Xuân…Cuối năm 1933 các đồng chí đã mở rộng phạm vi hoạt động về các làng Câu Nhi, Trách Thổ, Vĩnh

An, Phú Nông, Thanh Hương, Đại Lộc, Thế chi và tổ chức được một số cơ sở quần chúng cảm tình Đảng ở các làng.

Trong khi đó cuối năm 1934 nhóm thanh niên Sông Bồ đã tập hợp khá đông thanh niên ở làng Cổ Bi, Hiền sĩ, Đông Dạ, Phù Ninh và Thượng An để cùng hoạt động, cùng thời gian ở Phong Điền xuất hiện thêm những nhóm nhỏ cảm tình Đảng:

Nhóm bắc Phong Điền có cơ sở ở Vĩnh An, Phú Nông, Trung Thạnh, Chính An và Mỹ Phú

Nhóm Phò Trạch Thượng của vợ chồng ông Ấm Năm (tức là Nguyễn Tri Luận và Trương Thị Nữ)

Các nhóm đã tổ chức thành công cuộc đấu tranh chống cường hào, tổng lý chiếm đoạt ruộng đất, chống cấp ruộng đất bất công và bài trừ mê tín dị đoan trong dân chúng Không chỉ bó hẹp trong phạm vi huyện có nhóm vào Huế và đến tận Phú Lộc nắm bắt tình hình, tìm cách liên lạc với Đảng Nhóm thanh niên Sông Bồ góp tiền đến mua sách báo tiến bộ ở hiệu sách Hương Giang của Hải Triều và bắt đầu tiếp xúc với những sách báo cách mạng Trụ sở báo Nhành Lúa

và nhà Cụ Phan Bội Châu ở Bến Ngự là nơi các thanh niên của nhóm thường xuyên lui tới, dẫn đến việc đồng chí Nguyễn Chí Diễu (Ủy viên Trung Ương Đảng) ra Phong Điền gặp mặt và bày cách tuyên truyền, vận động quần chúng cho nhóm Từ đó các nhóm thực sự bắt đầu liên lạc với Đảng

Tháng 3 – 1935, Đại hội Đại Biểu lần thứ 1 của Đảng họp ở Ma Cao (Trung Quốc) Đại hội khẳng định thắng lợi của cuộc đấu tranh khôi phục phong trào cách mạng và hệ thống tổ chức Đảng Trong 5 năm từ khi Đảng bộ Đảng Cộng Sản Việt Nam tỉnh Thừa Thiên Huế được thành lập (4 – 1930) và Đảng bộ huyện Phong Điền được thành lập (10 – 1930) tới năm 1935, tuy bị Đế Quốc Pháp khủng bố khốc liệt nhưng cũng là thời kỳ Phong Điền vẫn duy trì được chi

bộ Phước Tích, mở rộng cảm tình Đảng và ảnh hưởng của Đảng trong nhân dân

Đó là những tiền đề tổ chức lãnh đạo nhân dân trong cuộc vận động giải phóng dân tộc trước mắt và chuẩn bị lực lượng nòng cốt tham gia vào mặt trận dân chủ (1936 – 1939) dưới sự lãnh đạo của Đảng Cộng Sản Đông Dương.

1.2.2 Đường lối cách mạng giai đoạn 1936 – 1939

Hậu quả cuộc khủng hoảng kinh tế thế giới (1929 – 1933) đã dẫn đến sự ra đời của Chủ nghĩa phát xít Năm 1936 tình hình trong nước và trên thế giới có những chuyển biến mới Mặt trận chống phát xít giành dân chủ và bảo vệ hòa bình của nhân dân thế giới do Quốc Tế Cộng Sản chủ trương được thành lập tại Pháp dưới sự lãnh đạo của Đảng Cộng Sản, mặt trận dân chủ chống phát xít giành được thắng lợi

Ở nước ta cuộc khủng hoảng kinh tế Tư Bản Chủ Nghĩa và chính sách áp bức, bóc lột của thực dân Pháp làm cho đời sống nhân dân nhất là công nhân và nông dân hết sức khó khăn

Sự chuyển biến của phong trào cách mạng ở nước ta cũng như nước Pháp

và thế giới đòi hỏi Đảng Cộng Sản Đông Dương phải có sự chuyển biến kịp thời

và phù hợp với tình hình Hội nghị Trung Ương Đảng (7 – 1936) chủ trương thành lập Mặt Trận Nhân Dân Phản Đế gồm các giai cấp đảng phái, đoàn thể, tôn giáo…để cùng nhau đấu tranh chống Chủ Nghĩa Phát Xít, chống chiến tranh, đòi

tự do, cơm áo, hòa bình, dưới hình thức công khai, hợp pháp, bí mật, bất hợp pháp, nửa hợp pháp

Hội nghị Trung Ương Đảng (7 – 1936) có ý nghĩa hết sức quan trọng tạo bước chuyển biến mạnh mẽ trong phong trào cách mạng cả nước nói chung, tỉnh Thừa Thiên Huế và Phong Điền nói riêng

Mặc dù hoạt động trong tỉnh những năm 1932 – 1935 có lắng xuống song ảnh hưởng của Đảng được thâm nhập vì thế ở Phong Điền trước những thay đổi của tình hình trên đã làm dấy lên phong trào đấu tranh đòi tự do sôi nổi và mạnh

mẽ trong những năm 1936 – 1939 Các cuộc đấu tranh của nhân dân diễn ra khắp nơi dưới sự lãnh đạo của Đảng.

Tháng 8 – 1936 do cuộc đấu tranh của lực lượng tiến bộ ở Pháp và cuộc đấu tranh của nhân dân ta chống lại ách đô hộ của thực dân Pháp nổ ra quyết liệt, Chính phủ Pháp buộc phải thu thập nguyện vọng của nhân dân Đông Dương

Từ đó Đảng ta nắm bắt cơ hội đó phát động quần chúng rộng rãi tố cáo chế độ thuộc địa của thực dân ở Đông Dương, lập dân nguyện, chống các lực lượng phản

động thuộc địa lấy tên là “Phong Trào Đại Hội Đông Dương” dưới sự lãnh đạo

của xứ ủy Trung Kỳ

Qua Phong Trào Đại Hội Đông Dương, ở Trung Kỳ đã hình thành Mặt Trận Dân Chủ lấy liên minh công nông làm nồng cốt do Đảng lãnh đạo Cung với phong trào Đại Hội Đông Dương, hội nghị giới báo chí Trung Kỳ cũng đã họp tại Viện Dân Biểu Trung Kỳ nêu lên những yêu cầu bức thiết của báo giới

Ở Huế là trung tâm báo chí của Trung Kỳ, cán bộc chủ chốt của Xứ Ủy Trung Kỳ và tỉnh Ủy Thừa Thiên Huế đều là những nhà bào có năng lực trên diễn đàn báo chí Trong đó những tờ báo đóng vai trò quan trọng trong cuộc vận động trong cuộc vận động dân chủ ở Huế là: Nhành Lúa, Sông Hương Tục Bản, Dân

và Tiếng Dân

Qua ảnh hưởng vang dội của phong trào, các đồng chí Hoàng Anh, Phạm Oanh (Phong Điền) đã đến tại trụ sở báo Nhành Lúa và tại nhà cụ Phan Bội Châu gặp các đồng chí Phan Đăng Lưu, Nguyễn Chí Diễu tiếp thu kiến thức và ảnh hưởng về Đảng, về Mặt Trận Dân Chủ do Đảng lãnh đạo, để tham gia hoạt động cộng sản

Đồng chí Nguyễn Chí Diễu đã nói về nguy cơ của Chủ Nghĩa Phát Xít và chiến tranh, về tình cảnh nhân dân Đông Dương dưới ách thống trị của Đế Quốc Pháp, về Mặt Trận Dân Chủ Tư Sản và Cách Mạng Xã Hội Chủ Nghĩa về Liên

Xô và Quốc Tế Cộng Sản và cách vận động quần chúng tham gia Mặt Trận Dân

Chủ Ý kiến của đồng chí Nguyễn Chí Diễu đáp ứng nguyện vọng ở trong tầm tổ chức Đảng của cac nhóm yêu nước, cảm tình Đảng ở Phong Điền.

Đầu 1937, Chính Phủ Mặt Trận Nhân Dân Pháp cử Justin GoDart là thanh tra lao động đến Đông Dương tìm hiểu nguyện vọng của nhân dân Đông Dương Nắm lấy cơ hội đó, Đảng Cộng Sản Đông Dương đã phát động phong trào quần

chúng lập “Bản dân nguyện” vạch trần chế độ cai trị, đòi thả tù chính trị, đòi bỏ

thuế than và giảm thuế ruộng đất, đòi ban hành các quyền tự do dân chủ

Ở Tỉnh Thừa Thiên Huế đã phát động một phong trào “Đón Goda” nhằm

giác ngộ quần chúng về quyền lợi chính đáng của người dân, đưa dân nguyện, biểu dương lực lượng, tập hợp lực lượng quần chúng dưới sự lãnh đạo của Đảng Các nhóm cảm tỉnh Đảng được giao nhiệm vụ tích cực vận động quần chúng nhân dân ở Phong Điền hòa vào hàng vạn nhân dân toàn tình đón và đưa nguyện vọng cho đại diện Chính Phủ Nhân Dân Pháp, huy động được đông đảo quần chúng thực hiện khẩu hiệu đấu tranh của Đảng

Công tác tuyên truyền nhất là lĩnh vực báo chí là một kênh quan trọng, có ảnh hưởng lớn đến tư tưởng của quần chúng, nhất là thanh niên trí thức thành thị Vào giữa năm 1937, chi bộ Nam Phong Điền được thành lập gồm các đông chí: Phạm Oanh, Hoàng Anh, Phạm Tế, do đồng chí Phạm Oanh làm bí thư Sau đó chi bộ kết nạp thêm các đồng chí Hoàng Tiến, Trần Lưu, Hoàng Thái, Nguyễn Thái Chi bộ Nam Phong Điền có 7 đảng viên được coi như một Huyện Ủy Lâm Thời, đây là đầu mối liên lạc, chỉ đạo của Tỉnh Ủy đối với phong trào cách mạng

ở huyện Phong Điền Trong khi đó, chi bộ Bắc Phong Điền (Phước Tích) thành lập từ tháng (10 – 1930) thuộc Đảng bộ Quảng Trị vẫn tồn tại gồm các đồng chí Dương Tốn, Lương Đich, Nguyễn Quán, Phan Đông do đồng chí Nguyễn Quán làm bí thư Do cùng hoạt động, vận động quần chúng trên phạm vi toàn huyện nên sự lãnh đạo, chỉ đạo của tổ chức Đảng ở Nam, Bắc Phong Điền đã thống nhất

Thực hiện chủ trương của Tỉnh Uỷ, chi bộ Phong Điền quyết tâm chấp hành chủ trương của Tỉnh Ủy Thừa Thiên Huế về việc vận động cử tri bầu những nhân sĩ tiến bộ vào Viện Dân Biểu Trung Kỳ khóa III ngày (8 – 8 – 1937)

Ở Phong Quảng là vận động cho ứng cử viên Nguyễn Đình Diễn, người làng Chí Long Ở Phong Quảng bọn địch đưa Lê Hồng Tiêm ra tranh cử, bầu lần thứ nhất với tỷ lệ ngang phiếu Chúng tổ chức bầu lần hai Chi bộ Phong Điền

nhận định: “Đợt 1 là 3 huyện Phía Nam giành thắng lợi, Cu Hoàng Đức Trạch thắng cử Khu vực Huế - Hương Trà nhờ số cử tri quan chức nên Lê Thanh Cảnh trúng cử Chỉ còn lá phiếu ở Phong Quảng là quyết đình sự thắng lợi trong cuộc bầu cử Viện Dân Biểu Trung Kỳ”

Với nhận định đó, các đảng viên ở Phong Điền cùng với đồng chí Nguyễn Chí Diễu đã ngày đêm lăn lộn trong các thôn, xóm vận động cử tri dồn phiếu cho Nguyễn Đình Diễn ứng cử viên của Mặt Trận Dân Chủ và cuối cùng Nguyễn Đình Diễn thắng cử Sau đợt bầu cử thắng lợi, các đảng viên ở Phong Điền trực tiếp đề đạt Nguyện vọng của nhân dân đến Nguyễn Đình Diễn

Trong phiên họp của Viện Trung Kỳ tháng 11 – 1937 dân biểu Nguyễn Đình Diễn đã nói lên tiếng nói của nhân dận, yêu cầu chính quyền bỏ thuế than, giảm thuế điền thổ, bỏ đọc quyền rượu, muối và thuốc lá, giảm thuế chợ, thuế đò, lập nhà thương, trường học

Tại một số làng trong huyện chi bô đã tổ chức được Đoàn Thanh Niên và Hội Phụ Nữ dân chủ Nhiều tổ chức quần chúng được lập ra như hội cấy, hội hiếu

hỷ, phường đi săn, hội bóng đá, hội đọc báo…góp phần tăng cường sự hiểu biết

và đoàn kết trong dân chúng chuẩn bị lực lượng cho cuộc đấu tranh về sau

Vào năm 1938 các đảng viên Phong Điền lập ra “Ban Dân Vận chống dự

án thuế mới” vận động nông dân chống tăng thuế thân và thuế điền

Ngày 16 – 8 – 1938, nông dân và thanh niên, học sinh Phong Điền vào Huế đến vây kín trước trụ sở Viên Dân Biểu Trung Kỳ, vừa cử người đưa bản

dân nguyện và hô vang khẩu hiệu chống tăng thuế Nhờ kết hợp chặt chẽ giữa đấu tranh trong Viện Dân Biêu với đông đảo quần chúng ở ngoài Nghị Trường và trên lĩnh vực báo chí cuộc đấu tranh chống dự án thuế đã giành thắng lợi hoàn toàn vào ngày (16 – 9 – 1938) Viện Dân Biểu Trung Kỳ đã biểu quyết bác bỏ dự

án tăng thuế

Từ sự kiện này chính quyền thực dân ráo riết hơn trong việc truy lùng những đảng viên cộng sản và xảy ra một số vụ băt bớ và dọa dẫm quần chúng tham gia đấu tranh

Từ năm 1939 nguy cơ chiến tranh thế giới thứ hai đến gần, bọn thống trị Pháp ở Đông Dương càng tăng cường theo dõi chống phá phong trào cách mạng

Vì thế tình hình tổ chức Đảng ở Phong Điền đến tháng 10 – 1939 hầu hết các đảng viên bị bắt chỉ còn chi bộ Sông Bồ gồm 3 đồng chí, chí bộ Phước Tích có 4 đồng chí Trong khi đó quần chúng cách mạng ở Phong Điền vẫn còn được giữ ở Vĩnh An và một số làng khac, chi bộ Phước Tích mở rộng liên hệ với các nhóm

cơ sở ở Phong Quảng

Như vây phong trào Mặt Trận Dân Chủ 1936 – 1939 ở Phong Điền đã có bước tiến mới, tổ chức Đảng được củng cố và phát triển, cơ sở quần chúng được xây dựng thành các nhóm Điều này khẳng định hạt nhân lãnh đạo cách mạng đã hình thành Đảng viên, cán bộ cơ sở cách mạng được rèn luyện trong phong trào đấu tranh cách mạng dưới sự lãnh đạo của Đảng tạo tiền đề rất cơ bản để cán bộ, đảng viên ở nhà lao tin tưởng, khẳng định con đường cách mạng chân chính Đồng thời tạo điều kiện cho số cán bộ, đảng viên còn lại ở địa phương và cơ sở cách mạng tìm cách đưa phong trào phát triển sâu rộng chuẩn bị bước vào cuộc vận động giải phóng dận tộc