Cho HS thảo luận + Viết các câu lệnh điều khiển rô bốt nhóm 2 và trả lời câu hỏi: nhặt rác không phải là viết chương trình, + Câu hỏi trong phần giới thiệu vì máy tính không tự động thực[r]
Trang 1Ngày soạn …/…/20…
PHẦN 1: LẬP TRÌNH ĐƠN GIẢN Tiết 1 BÀI 1: MÁY TÍNH VÀ CHƯƠNG TRÌNH MÁY TÍNH
I Mục tiêu:
- Biết con người chỉ dẫn cho máy tính thực hiện công việc thông qua lệnh
- Biết chương trình là cách để con người chỉ dẫn cho máy tính thực hiện nhiều công việc liên tiếp một cách tự động
II Chuẩn bị:
- Đồ dùng.
+ GV: Giáo án, bài giảng, phòng máy, tranh ảnh SGK, … + HS: SGK, Vở, Kiến thức cơ bản về các phần mềm đã học ở khối 6, 7
- Phương pháp Dạy học dựa trên phương pháp Giải quyết vấn đề.
III Hoạt động dạy học:
1 Ổn định tổ chức, làm quen.
2 Bài mới.
Hoạt động 1: Con người ra lệnh cho máy tính như thế nào?
Giới thiệu vấn đề: Giáo viên nêu tầm quan trọng của máy tính trong giai đoạn
hiện nay; Yêu cầu học sinh kể tên một số ngành nghề, lĩnh vực có sự hỗ trợ của máy tính
=> Vì sao máy tính làm được những điều đó
- GV1: Yêu cầu
học sinh dựa vào
thông tin trong
SGK và kiến thức
đã học lớp 6, 7
Nêu cách khởi
động phần mềm
excel hoặc word
bằng một; hai;
nhiều thao tác
- HS1: Dựa vào kiến thức đã học, trả lời, nhận xét
+ 1 lệnh: Nháy đúp chuột vào biểu tượng trên màn hình Desktop
+ 2 lệnh: Nháy chuột vào biểu tượng excel và nhấn phím enter trên bàn phím
+ 2 lệnh: Nháy chuột phải vào biểu tượng excel và nhấn nút open
+ Nhiều lệnh: Kích chuột vào nút Start; Kích chuột vào Program; Kích chuột vào Microsoft office; Kích chuột vào Microsoft office Excel
1 Con người ra lệnh cho máy tính như thế nào?
- Con người đưa cho máy tính một hoặc nhiều lệnh, máy tính sẽ lần lượt thực hiện các lệnh này theo đúng thứ tự nhận được
- GV2: Yêu cầu học thảo luận nhóm 2
trả lời Qua các thao tác khởi động phần
mềm excel thực chất ta đã làm gì với
máy tính
- HS2: Thảo luận nhóm 2, trả
lời, nhận xét Yêu cầu nêu được: Chúng ta đã ra lệnh cho máy tính làm việc
- GV3: Yêu cầu học sinh dựa vào thông tin SGK
và kiến thức vừa tìm hiểu thảo luận và trả lời:
Máy tính sẽ thực hiện các công việc con người ra
lệnh sau đây như thế nào? Nháy đúp chuột vào
biểu tượng của một phần mềm; gõ phím chữ A
trên bàn phím; copy một đoạn văn bản
- HS3: Thảo luận
nhóm và trả lời Yêu cầu nêu được: Nội dung SGK
- GV4: Yêu cầu học sinh thảo luận và nêu cách
con người ra lệnh cho máy tính làm việc
- HS4: Trả lời: Nội
dung SGK
Trang 21
Rác Xuất phát
Thùng rác
Hoạt động 2: Tìm hiểu hoạt động của Rô bốt nhặt rác.
Giới thiệu vấn đề: Như chúng ta đã biết khác với con người thì máy tính hay Rô
bốt là một vật vô tri, vô giác muốn hoạt động được thì phải có sự điều khiển của con người Vậy để hiểu rõ hơn cách con người ra lệnh cho máy tính làm việc ta tìm hiểu hoạt động 2 con người ra lệnh cho Rô bốt thực hiện công việc nhặt rác
- GV1: Yêu cầu học sinh xem
hình 1 (Rô bốt nhặt rác trang 5
SGK) và cho biết rô bốt có thể
thực hiện được các động tác nào?
Cho học sinh thảo luận nhóm 2 và
trả lời Vậy để điều kiển Rô bốt
thực hiện được công việc nhặt rác
bỏ vào thùng chúng ta phải ra lệnh
cho rô bốt như thế nào?
- HS1: Xem nội dung SGK trả lời,
nhận xét
+ Tiến một bước, quay phải, quay
trái, nhặt rác, bỏ rác vào thùng
+ Quan sát Hình 1 Rô bốt – nhặt
rác, thảo luận nhóm 2, trả lời, nhận
xét Yêu cầu nêu được: (Ra lệnh như SGK hoặc cách khác)
2) Ví dụ:
Rô bốt nhặt rác (SGK)
- GV2: Với Hình 1 bạn Tuấn lại muốn Rô bốt đi
lại nhiều hơn một chút, bạn tuấn vẽ ra sơ đồ sau
Tuấn yêu cầu viết các lệnh cho Rô bốt nhặt
rác bắt đầu từ vị trí xuất phát đồng thời đi qua các
vị trí 1, 2, 3, 4 Em hãy giúp bạn tuấn viết các
lệnh thực hiện công việc trên?
- HS2: Học sinh quan
sát sơ đồ 1 Thảo luận nhóm 2 viết các lệnh vào bảng phụ; gọi 2 nhóm đem lên kiểm tra kết quả; Nhận xét
+ Quay trái, tiến 2 bước; Quay phải, tiến 2 bước; quay phải, tiến 1 bước; nhặt rác; tiến 1 bước; quay trái, tiến 3 bước; quay trái, tiến 3 bước; bỏ rác vào thùng
- GV3: Yêu cầu mỗi học sinh tự suy nghĩ và ra
lệnh cho rô bốt thực hiện công việc nhặt rác
Học sinh đổi vở để kiểm tra chéo; Giáo viên gọi
một số học sinh đem vở lên bảng đọc cách ra
lệnh để cả lớp cùng kiểm tra kết quả và điều
chỉnh sai sót nếu có
- HS3: Mỗi học sinh tự
suy nghĩ và ra lệnh cho
rô bốt thực hiện công việc (ghi vào vở)
IV Kiểm tra, đánh giá:
- Con người ra lệnh cho máy tính thực hiện công việc như thế nào?
- Ra lệnh để điều khiển rô bốt nhặt rác theo nhiều cách khác nhau ?
V Dặn dò:
- Học bài củ trước khi đến lớp
- Trả lời Câu hỏi và bài tập 1 SGK trang 8
- Xem trước mục 3, 4 SGK trang 5, 6
VI Rút kinh nghiệm:
………
………
………
………
Trang 3Tiến 2 bước;
Quay trái, tiến 1 bước;
Nhặt rác;
Quay phải, tiến 3 bước;
Quay trái, tiến 3 bước;
Bỏ rác vào thùng;
Hãy nhặt rác;
Bắt đầu
Tiến 2 bước;
Quay trái, tiến 1 bước;
Nhặt rác;
Quay phải, tiến 3 bước;
Quay trái, tiến 3 bước;
Bỏ rác vào thùng;
Kết thúc
Các câu lệnh đơn giản trong chương trình
2 câu lệnh chỉ ra vị trí bắt đầu và kết thúc trong chương trình
Tên chương trình
Ngày soạn …/…/20…
PHẦN 1: LẬP TRÌNH ĐƠN GIẢN Tiết 2 BÀI 1: MÁY TÍNH VÀ CHƯƠNG TRÌNH MÁY TÍNH (tt)
I Mục tiêu:
- Biết chương trình là cách để con người chỉ dẫn cho máy tính thực hiện nhiều công việc liên tiếp một cách tự động
- Biết rằng viết chương trình là viết các lệnh để chỉ dẫn máy tính thực hiện các công việc hay giải một bài toán cụ thể
- Biết ngôn ngữ dùng để viết chương trình máy tính gọi là ngôn ngữ lập trình
- Biết vai trò của chương trình dịch
II Chuẩn bị:
- Đồ dùng.
+ GV: Giáo án, bài giảng, phòng máy, tranh ảnh SGK, … + HS: SGK, Vở, Kiến thức cơ bản về các phần mềm đã học ở khối 6, 7
- Phương pháp Dạy học dựa trên phương pháp Giải quyết vấn đề.
III Hoạt động dạy học:
1 Ổn định tổ chức.
2 Kiểm tra bài củ:
- HS1: Con người ra lệnh cho máy tính làm việc như thế nào? Cho ví dụ minh họa
về cách con người ra lệnh cho máy tính bằng một lệnh hoặc nhiều lệnh? {Viết ra các lệnh
để điều khiển rô bốt nhặt rác}
3 Bài mới.
Hoạt động 3: Cách viết chương trình ra lệnh cho máy tính làm việc.
Giới thiệu vấn đề: Trong tiết học trước chúng ta đã biết con người điều khiển rô
bốt bằng cách viết ra các lệnh điều khiển rô bốt Vậy viết ra các lệnh điều khiển rô bốt nhặt rác có phải là viết chương trình? Viết ra các lệnh và viết chương trình ra lệnh có gì giống nhau và khác nhau? Chúng ta cùng tìm hiểu hoạt động 3 Viết chương trình ra lệnh cho máy tính làm việc
- GV1: Yêu cầu học sinh quan sát
nội dung trong hình 1 và hình 2.
Hãy cho biết 2 đoạn chương trình
trên có gì giống và khác nhau (về
hình thức và khi máy tính thực hiện
các câu lệnh)?
- HS1: Thảo luận nhóm 2, trả
lời, nhận xét Yêu cầu nêu được
3 Viết chương trình – ra lệnh cho máy tính làm việc.
- Viết chương trình là gì?
- Tại sao phải
trình?
*Lưu ý: Hình 1 viết các lệnh {máy
tính thực hiện từng lệnh một}, Hình
2 viết chương trình {phần 1: Khai
báo (tên chương trình), Phần 2:
+ Hình thức: Hai đoạn chương trình
trên đều có các cậu lệnh đơn giản mà máy tính cần phải thực hiện, chương trình
trong hình 2 có thêm câu lệnh Tên
Trang 4Thân chương trình (các câu lệnh
đơn nằm trong 2 câu lệnh bắt đầu
và kết thúc), khi gặp đoạn chương
trình này máy tính sẽ tự động thực
hiện các câu lệnh trong hai câu
lệnh bắt đầu và kết thúc }
chương trình, bắt đầu, kết thúc
+ Khi máy tính thực hiện công việc:
Chương trình 2 máy tính sẽ tự động thực hiện các công việc khi gặp câu lệnh đầu tiên; chương trình 1 máy tính chỉ thực hiện các câu lệnh khi được chỉ dẫn
- GV3: Giải thích cách viết câu
lệnh trong hình 2 chính là viết
chương trình Cho HS thảo luận
nhóm 2 và trả lời câu hỏi:
+ Câu hỏi trong phần giới thiệu
vấn đề
+ Viết chương trình là gì?
+ Tại sao phải viết chương trình?
- HS3: Thảo luận nhóm 2 trả lời các câu
hỏi Yêu cầu nêu được
+ Viết các câu lệnh điều khiển rô bốt nhặt rác không phải là viết chương trình,
vì máy tính không tự động thực hiện được các công việc
+ SGK + SGK
Hoạt động 4: Chương trình và ngôn ngữ lập trình.
Giới thiệu vấn đề: Sau khi viết các câu lệnh để điều khiển Rô bốt nhặt rác (Hình 2 ví
dụ về chương trình), Tuấn phấn khởi nói: “Nào các bạn, mình đã viết xong các lệnh, bây
giờ chúng ta gõ vào máy tính và dịch thành chương trình nhé” Bạn Phan ngăn lại: “Đâu
có đơn giản thế bạn ơi! Đó chỉ mới là ý tưởng thực hiện công việc nhặt rác bằng cách lệnh” Theo các em bạn nào phát biểu đúng? Để biết bạn nào phát biểu đúng chúng ta tìm
hiểu tiếp hoạt động 4 Chương trình và ngôn ngữ lập trình
- GV1: Giả sử ông Tây chỉ biết
Tiếng Anh, ông Việt chỉ biết Tiếng
việt Vậy 2 ông có trò chuyện với
nhau được không? Để trò chuyện
được thì hai ông phải làm gì?
- HS1: Thảo luận nhóm 2, trả
lời, nhận xét:
+ Không trò chuyện được
+ Để trò chuyện được 2 ông phải học tiếng của nhau hoặc cần một người phiên dịch
4) Chương
ngôn ngữ lập trình.
- Ngôn ngữ máy tính?
- Ngôn ngữ lập trình là
gì? (SGK).
- Chương trình dịch đóng vai trò gì?
(SGK)
- GV2: Yêu cầu học sinh trả lời ý kiến trao đổi
của bạn Tuấn và Phan
+ Vậy khi bạn Tuấn viết đoạn chương Hãy nhặt
rác và nhập vào máy thì máy tính có thể hiểu và thực
hiện không? Vì sao?
+ Ngôn ngữ máy tính là gì? {Ngôn ngữ máy
tính hay còn gọi là ngôn ngữ Nhị phân là dãy bít
gồm hai giá trị là 0 và 1.}
- HS2: Suy nghĩ và
trả lời
+ Không, vì máy
tính có ngôn ngữ của máy tính, …
+ NNMT: Là một
dãy bít chỉ gồm 2
kí tự 0 và 1
+ Ngôn ngữ lập trình: Tuy nhiên việc viết chương trình bằng ngôn
ngữ nhị phân lại rất khó hiểu, khó nhớ đối với con người Vì vậy, rất
khó cho con người nếu sử dụng ngôn ngữ này để viết chương trình Do
đó cần phải tìm ra một ngôn ngữ trung gian giữa con người và máy
tính làm sao để con người dễ dàng sử dụng khi viết chương trình và
máy tính cũng có thể hiểu được Ngôn ngữ lập trình bậc cao là giải
pháp như vậy
- GV3: Yêu cầu học sinh thảo luận nhóm
2 và trả lời các câu hỏi sau: Giả sử chúng
ta có một chương trình được viết bằng
ngôn ngữ lập trình Pascal như sau
- HS3: Thảo luận, trả
lời, nhận xét Yêu cầu nêu được:
+ Không, Vì ngôn
- Các bước viết chương trình
+ Viết chương
Trang 5Môi trường lập trình
(Phần Mềm Turbo Pascal)
P.Mềm Soạn Thảo
(Soạn thảo bằng
ngôn ngữ lập trình
tương ứng)
P.Mềm Kiểm tra lỗi; … (Kiểm tra xem có đúng cú pháp, qui định của ngôn ngữ hay không)
P.Mềm Dịch (Dịch ngôn ngữ lập trình sang ngôn ngữ máy)
Máy tính sẽ thực hiện công việc từ tệp ngôn ngữ máy
Program CT_Dau_tien;
Begin
Write(‘Chao cac ban’);
End
+ Khi nhập đoạn chương trình này vào
máy thì máy tính có thể hiểu và thực hiện
được không? Vì sao?
+ Vậy để máy tính hiểu được đoạn
chương trình trên thì chúng ta phải làm gì?
+ Chương trình dịch là gì?
ngữ Pascal không phải
là ngôn ngữ máy tính
+ Cần phải có chương trình dịch ngôn ngữ Pascal sang ngôn ngữ máy để máy tính hiểu và thực hiện
+ Là chương trình dùng để dịch Ngôn ngữ lập trình sang ngôn ngữ máy tính
trình bằng ngôn ngữ lập trình
+ Dịch chương trình thành ngôn ngữ máy để máy tính hiểu được
- GV4: Vậy để tạo ra một chương
trình cho máy tính hiểu và thực hiện
được chúng ta cần phải tiến hành qua
mấy bước? đó là các bước nào?
- HS4: Thảo luận, trả lời,
nhận xét Yêu cầu nêu
được: (SGK)
* Hướng dẫn tự học: Đây chỉ là 2 bước cơ bản trong viết chương trình Để
chương trình hoạt động được giáo viên có thể giới thiệu thêm về môi trường lập trình của Turbo Pascal để học sinh hiểu thêm máy tính làm việc như thế nào
*GV nên liên hệ đến môi trường soạn thảo để giải thích môi trường lập trình.
Môi trường soạn thảo
Phần mềm: Microsoft Word, Notepad, Phần mềm Tubor Pascal, Free Pascal, Môi trường lập trình
- Phần mềm soạn thảo: Viết bằng ngôn
ngữ tự nhiên (tiếng việt)
- Phần mềm tìm kiếm và thay thế, tính
toán (Formula),
- Phần mềm dịch
- Phần mềm soạn thảo: Viết bằng ngôn ngữ lập trình (Pascal)
- Phần mềm kiểm tra lỗi,
- Phần mềm dịch
IV Kiểm tra, đánh giá:
- Tại sao cần phải viết chương trình?
- Ngôn ngữ lập trình là gì? Kể tên các ngôn ngữ lập trình phổ biến hiện nay?
- Ngôn ngữ máy tính là gì? Chương trình dịch đóng vai trò gì?
- Để tạo ra một chương trình cho máy tính hiểu và thực hiện được chúng ta phải thực hiện các bước cơ bản nào?
V Dặn dò:
- Học bài củ trước khi đến lớp
- Trả lời các câu hỏi và bài tập 2, 3, 4 SGK trang 8
- Xem trước bài 2 SGK trang 9
Trang 6* Hướng dẫn trả lời câu hỏi và bài tập.
Câu 2: Lí do: Điều khiển máy tính tự động thực hiện các công việc đa dạng và
phức tạp mà một lệnh đơn giản không đủ để chỉ dẫn
Câu 3: Tuy ngôn ngữ máy cũng là một loại ngôn ngữ lập trình, nhưng ở đây
chúng ta hiểu ngôn ngữ lập trình là ngôn ngữ lập trình bậc cao Trong ngôn ngữ máy, mọi chỉ thị đều được biểu diễn bằng các con số nhị phân 0 và 1 Ngôn ngữ máy khó đọc và khó sử dụng, tuy vậy ngôn ngữ máy là ngôn ngữ duy nhất mà bộ vi xử lí có thể nhận biết
và thực hiện một cách trực tiếp Ngoài ra yếu điểm của các chương trình viết bằng ngôn ngữ máy là phụ thuộc vào phần cứng máy tính Các ngôn ngữ lập trình bậc cao được phát triển để khắc phục các yếu điểm trên của ngôn ngữ máy Ngôn ngữ lập trình sử dụng các cụm từ tự nhiên nên dễ nhớ, dễ học và không phụ thuộc vào phần cứng máy tính
Câu 4: Chương trình dịch là chương trình có chức năng chuyển đổi chương trình
được viết bằng ngôn ngữ lập trình thành chương trình thực hiện được trên máy tính Như vậy, chương trình dịch chuyển đổi tệp gồm các dòng lệnh được soạn thảo thành tệp có thể chạy trên máy tính
VI Rút kinh nghiệm:
………
………
………
………
………
………