I- ĐỌC – HIỂU CHÚ THÍCH II- ĐỌC – HIỂU VĂN BẢN 1 Hình dáng, tính cách Dế Mèn 2 Bài học đường đời đầu tiên a Khinh thường Dế Choắt b Gây sự với chị Cốc Nguyên nhân: Diễn biến thái độ và[r]
Trang 2I- ĐỌC – HIỂU CHÚ THÍCH
1)Tác giả:Tơ Hồi
-Tên: Nguyễn Sen, sinh 1920
-Quê ngoại: Nghĩa Đơ, phủ Hồi Đức, tỉnh Hà Đơng (nay thuộc quận Cầu Giấy, Hà Nội)
Bút danh Tơ Hồi : kỉ niệm và ghi nhớ quê hương: Sơng Tơ Lịch, huyện Hồi Đức
Trang 3I- ĐỌC – HIỂU CHÚ THÍCH
1)Tác giả:Tơ Hồi
-Tên: Nguyễn Sen, sinh 1920 -Truyện thiếu nhi đặc sắc: Võ sĩ bọ ngựa, Đàn chim gáy, Chú bồ nơng ở
Samácan, Cá đi ăn thề,…
Trang 4I- ĐỌC – HIỂU CHÚ THÍCH
1)Tác giả:Tơ Hồi
-Tên: Nguyễn Sen, sinh 1920 -Truyện thiếu nhi đặc sắc: Võ sĩ bọ
ngựa, Đàn chim gáy, Chú bồ nơng ở Samácan, Cá đi ăn thề,…
-Truyện của người lớn: Vợ chồng A phủ, Miền Tây, Người ven thành, Cát bụi chân ai,…
-Nhà văn đã gắn bĩ cả đời viết cho đề tài trẻ em.
Trang 5I- ĐỌC – HIỂU CHÚ THÍCH
Dế Mèn qua thế giới những lồi vật nhỏ bé.
Trang 6I- ĐỌC – HIỂU CHÚ THÍCH
1)Tác giả:
a) Xuất xứ:
2)Tác phẩm “ Dế Mèn phiêu
lưu kí”
3)Đoạn trích “Bài học đường
đời đầu tiên”
Tạo nên sự thân
mật, gần gũi giữa người kể và bạn
đọc; dễ biểu hiện tâm trạng, ý nghĩ,
thái độ của nhân vật đối với những
gì xảy ra ở chung quanh và đối với
chính mình.
Trang 7I- ĐỌC – HIỂU CHÚ THÍCH
II- ĐỌC – HIỂU V N B N Ă Ả
1) Hình dáng, tính cách Dế Mèn
Chẳng bao lâu, tơi đã trở thành một chàng dế thanh niên cường tráng Đơi càng tơi mẫm bĩng Những cái vuốt ở chân, ở khoeo cứ cứng dần và nhọn hoắt Thỉnh thoảng, muốn thử sự lợi hại của những chiếc vuốt, tơi co cẳng lên, đạp phanh phách vào các ngọn cỏ Những ngọn cỏ gẫy rạp, y như
cĩ nhát dao vừa lia qua Đơi cánh tơi, trước kia ngắn hủn hoẳn, bây giờ thành cái áo dài kín xuống tận chấm đuơi Mỗi khi tơi vũ lên, đã nghe tiếng phành phạch giịn giã Lúc tơi đi bách bộ thì cả người tơi rung rinh một màu nâu bĩng mỡ soi gương được và rất ưa nhìn Đầu tơi to ra và nổi từng tảng, rất bướng Hai cái răng đen nhánh lúc nào cũng nhai ngồm ngoạp như hai lưỡi liềm máy làm việc Sợi râu tơi dài và uốn cong một vẻ rất đỗi hùng dũng Tơi lấy làm hãnh diện với bà con về cặp râu
ấy lắm Cứ chốc chốc tơi lại trịnh trọng và khoan thai đưa cả hai chân lên vuốt râu
Trang 8I- ĐỌC – HIỂU CHÚ THÍCH
II- ĐỌC – HIỂU V N B N Ă Ả
1) Hình dáng, tính cách Dế Mèn
Chẳng bao lâu, tơi đã trở thành một chàng dế thanh niên cường tráng Đơi càng tơi mẫm bĩng Những cái vuốt ở chân, ở khoeo cứ cứng dần và nhọn hoắt Thỉnh thoảng, muốn thử sự lợi hại của những chiếc vuốt, tơi co cẳng lên, đạp phanh phách vào các ngọn cỏ Những ngọn cỏ gẫy rạp, y như cĩ nhát dao vừa lia qua Đơi cánh tơi, trước kia ngắn hủn hoẳn, bây giờ thành cái áo dài kín xuống tận chấm đuơi Mỗi khi tơi vũ lên, đã nghe tiếng phành phạch giịn giã Lúc tơi đi bách
bộ thì cả người tơi rung rinh một màu nâu bĩng mỡ soi gương được và rất ưa nhìn Đầu tơi to ra và nổi từng tảng, rất bướng Hai cái răng đen nhánh lúc nào cũng nhai ngồm ngoạp như hai lưỡi liềm máy làm việc Sợi râu tơi dài và uốn cong một vẻ rất đỗi hùng dũng Tơi lấy làm hãnh diện với
bà con về cặp râu ấy lắm Cứ chốc chốc tơi lại trịnh trọng và khoan thai đưa cả hai chân lên vuốt râu
Hình dáng: Vẻ đẹp cường
tráng, trẻ trung, chứa chất sức sống
mạnh mẽ của tuổi trẻ
Trang 9I- ĐỌC – HIỂU CHÚ THÍCH
II- ĐỌC – HIỂU V N B N Ă Ả
1) Hình dáng, tính cách Dế Mèn
Tơi đi đứng oai vệ Mỗi bước đi, tơi làm điệu dún dẩy các khoeo chân, rung lên rung xuống hai chiếc râu Cho ra kiểu cách con nhà võ Tơi tợn lắm Dám cà khịa với tất cả mọi bà con trong xĩm Khi tơi to tiếng thì ai cũng nhịn, khơng ai đáp lại Bởi vì quanh quẩn, ai cũng quen thuộc mình cả Khơng nĩi, cĩ lẽ họ nể hơn là sợ Nhưng tơi lại tưởng thế là khơng ai dám ho he Ấy vậy, tơi cho là tơi giỏi Những gã xốc nổi thường lầm cử chỉ ngơng cuồng là tài ba Tơi đã quát mấy chị Cào Cào ngụ ngồi đầu bờ, khiến mỗi lần thấy tơi đi qua, các chị phải núp khuơn mặt trái xoan dưới nhánh cỏ, chỉ dám đưa mắt lên nhìn trộm Thỉnh thoảng, tơi ngứa chân đá một cái, ghẹo anh Gọng Vĩ lấm láp vừa ngơ ngác dưới đầm lên Tơi càng tưởng tơi là tay ghê gớm, cĩ thể sắp đứng đầu thiên hạ rồi
Trang 10I- ĐỌC – HIỂU CHÚ THÍCH
II- ĐỌC – HIỂU V N B N Ă Ả
1) Hình dáng, tính cách Dế Mèn
Bên hàng xĩm tơi cĩ cái hang của
Dế Choắt Dế Choắt là tên tơi đã đặt cho nĩ một cách chế giễu và trịch thượng thế Choắt nọ cĩ lẽ cũng trạc tuổi tơi Nhưng vì Choắt bẩm sinh yếu đuối nên tơi coi thường
và gã cũng sợ tơi lắm
Cái chàng Dế Choắt, người gầy gị và dài lêu nghêu như một gã nghiện thuốc phiện Đã thanh niên rồi mà cánh chỉ ngắn củn đến giữa lưng, hở cả mạng sườn như người cởi trần mặc áo ghi lê Đơi càng bè
bè, nặng nề, trơng đến xấu Râu ria gì mà cụt cĩ một mẩu và mặt mũi thì lúc nào cũng ngẩn ngẩn ngơ ngơ Đã vậy, tính nết lại ăn xổi ở thì ( thật chỉ vì ốm đau luơn, khơng làm được), cĩ một cái hang ở cũng chỉ bới nơng sát mặt đất, khơng biết đào sâu rồi khoét ra nhiều ngách như hang tơi
2) Bài học đường đời đầu tiên
a) Khinh thường Dế Choắt
-Thái độ kẻ cả, hách dịch, coi
thường
Trang 11I- ĐỌC – HIỂU CHÚ THÍCH
II- ĐỌC – HIỂU V N B N Ă Ả
1) Hình dáng, tính cách Dế Mèn
2) Bài học đường đời đầu tiên
a) Khinh thường Dế Choắt
tổ, lưng chú phải lồm cồm đụng sát lên tận mặt đất, làm cho ai trên vệ cỏ nhìn sang cũng biết chú đương đi đứng chỗ nào trong tổ Phỏng thử cĩ thằng chim cắt nĩ nhịm thấy, nĩ tưởng mồi, nĩ mổ cho một phát, nhất định trúng giữa lưng chú, thì chú
cĩ mà đi đời! Ơi thơi, chú mày ơi! Chú mày
cĩ lớn mà chẳng cĩ khơn
-Lời lẽ, giọng điệu trịch thượng
Trang 12I- ĐỌC – HIỂU CHÚ THÍCH
II- ĐỌC – HIỂU V N B N Ă Ả
1) Hình dáng, tính cách Dế Mèn
2) Bài học đường đời đầu tiên
a) Khinh thường Dế Choắt
b) Gây sự với chị Cốc
Tơi rình đến chị Cốc rỉa cánh quay đầu lại phía cửa tổ tơi, tơi cất giọng véo von:
Cái Cị, cái Vạc, cái Nơng
Ba cái cùng béo, vặt lơng cái nào?
Vặt lơng cái Cốc cho tao Tao nấu, tao nướng, tao xào, tao ăn
Nguyên nhân:
-Muốn ra oai với Choắt
-Muốn chứng tỏ mình đứng
đầu thiên hạ
Trang 13I- ĐỌC – HIỂU CHÚ THÍCH
II- ĐỌC – HIỂU V N B N Ă Ả
1) Hình dáng, tính cách Dế Mèn
2) Bài học đường đời đầu tiên
a) Khinh thường Dế Choắt
b) Gây sự với chị Cốc
Tơi chui tọt ngay vào hang, lên giường nằm khểnh bắt chân chữ ngũ Bụng nghĩ thú vị: “ Mày tức thì mày cứ tức, mày ghè
vỡ đầu mày ra cho nhỏ đi, nhỏ đến đâu thì mày cũng khơng chui nổi vào tổ tao đâu!”
Trang 14I- ĐỌC – HIỂU CHÚ THÍCH
II- ĐỌC – HIỂU V N B N Ă Ả
1) Hình dáng, tính cách Dế Mèn
2) Bài học đường đời đầu tiên
a) Khinh thường Dế Choắt
ra kêu váng Núp tận đáy đất mà tơi cũng khiếp, nằm im thin thít Như đã hả cơn tức, chị Cốc đứng rỉa lơng cánh một lát nữa rồi lại bay là xuống đầm nước, khơng chút để ý cảnh khổ đau vừa gây ra
Biết chị Cốc đi rồi, tơi mới mon men bị lên Trơng thấy tơi, Dế Choắt khĩc thảm thiết
-Nằm im thin thít khi Dế
Choắt bị mổ
-Mon men bị ra khỏi hang
sau khi chị Cốc bay đi
Trang 15I- ĐỌC – HIỂU CHÚ THÍCH
II- ĐỌC – HIỂU V N B N Ă Ả
1) Hình dáng, tính cách Dế Mèn
2) Bài học đường đời đầu tiên
a) Khinh thường Dế Choắt
-Mon men bị ra khỏi hang
sau khi chị Cốc bay đi
Tơi khơng ngờ Dế Choắt nĩi với tơi một câu như thế này:
-Thơi tơi ốm yếu quá rồi, chết cũng được Nhưng trước khi nhắm mắt, tơi khuyên anh: ở đời mà cĩ thĩi hung hăng bậy bạ, cĩ ĩc mà khơng biết nghĩ, sớm muộn rồi cũng mang vạ vào mình đấy
Thế rồi Dế Choắt tắt thở Tơi thương lắm Vừa thương vừa ăn ăn tội mình Giá tơi khơng trêu chị Cốc thì đâu đến nỗi Choắt việc gì Cả tơi nữa, nếu khơng nhanh chân chạy vào hang thì tơi cũng chết toi rồi
Tơi đem xác Dế Choắt đến chơn vào một vùng cỏ bùm tum Tơi đắp thành nắm
Trang 16I- ĐỌC – HIỂU CHÚ THÍCH
II- ĐỌC – HIỂU V N B N Ă Ả
1) Hình dáng, tính cách Dế Mèn
2) Bài học đường đời đầu tiên
a) Khinh thường Dế Choắt
Thế rồi Dế Choắt tắt thở Tơi thương lắm Vừa thương vừa ăn ăn tội mình Giá tơi khơng trêu chị Cốc thì đâu đến nỗi Choắt việc gì Cả tơi nữa, nếu khơng nhanh chân chạy vào hang thì tơi cũng chết toi rồi
Tơi đem xác Dế Choắt đến chơn vào một vùng cỏ bùm tum Tơi đắp thành nắm
mộ to. Tơi đứng lặng giờ lâu, nghĩ về bài học đường đời đầu tiên
c) Sự ân hận của Dế Mèn
- Ân hận về lỗi của mình -Bài học:
+Thĩi kiêu căng cĩ thể
làm hại người khác khiến phải ân
hận suốt đời
+Nên sống đồn kết,
thân ái với mọi người
Trang 17I- ĐỌC – HIỂU CHÚ THÍCH
II- ĐỌC – HIỂU V N B N Ă Ả
1)Nét đẹp:
Hình dáng: khỏe mạnh, cường tráng, đầy sức sống tuổi trẻ.
Tính tình: yêu đời, tự tin.
2)Nét chưa đẹp: Kiêu căng, tự phụ,
khơng coi ai ra gì, hợm hĩnh, thích ra oai với kẻ yếu.
1)Nội dung: Miêu tả Dế Mèn cĩ vẻ
đẹp cường tráng của tuổi trẻ nhưng
tính nết cịn kiêu căng, xốc nổi đã
gây ra cái chết thảm thương cho Dế
Choắt Dế Mèn hối hận và rút ra bài
học đường đời cho mình
Trang 18I- ĐỌC – HIỂU CHÚ THÍCH
II- ĐỌC – HIỂU V N B N Ă Ả
1)Nội dung: Miêu tả Dế Mèn cĩ vẻ
đẹp cường tráng của tuổi trẻ nhưng
tính nết cịn kiêu căng, xốc nổi đã
gây ra cái chết thảm thương cho Dế
Choắt Dế Mèn hối hận và rút ra bài
học đường đời cho mình
-Nghệ thuật miêu tả lồi vật rất sinh động
-Cách kể chuyện theo ngơi thứ nhất
tự nhiên, hấp dẫn, ngơn ngữ chính xác, giàu tính tạo hình
2)Nghệ thuật:
Trang 19I- ĐỌC – HIỂU CHÚ THÍCH
II- ĐỌC – HIỂU V N B N Ă Ả
1) Hình dáng, tính cách Dế Mèn
2) Bài học đường đời đầu tiên
III T NG K T Ổ Ế
IV LUYỆN TẬP
1 Ở đoạn cuối truyện, sau khi chơn cất Dế Choắt, Dế Mèn đứng lặng hồi lâu trước nấm mồ của người bạn xấu số
Em thử hình dung tâm trạng của Dế Mèn
và viết một đoạn văn diễn tả lại tâm trạng ấy theo lời của Dế Mèn
Ân hận vì thĩi ngơng cuồng, dại dột của mình đã dẫn đến cái chết thảm thương của Dế Choắt
Tự hứa thay đổi tính nết, từ bỏ thĩi hung hăng, ngỗ nghịch, kiêu ngạo
Xin Dế Choắt tha thứ và khắc ghi câu chuyện đau lịng do mình gây ra là một bài học đường đời
1)BT1/11: Tâm trạng của Dế Mèn
khi đứng trước nấm mồ của Dế
Choắt
2)BT2/11: Đọc phân vai đoạn
Dế Mèn trêu Cốc gây ra cái chết
thảm thương của Dế Choắt