Giáo án Ngữ văn 6 bài 18: bài học đường đời đầu tiên

BÀI HỌC ĐƯỜNG ĐỜI ĐẦU TIÊN Trích Dế Mèn phiêu lưu kí - Tô Hoài I.. Chuẩn bị - GV : Soạn giáo án, tìm hiểu tài liệu, tranh ảnh về bài "Bài học đường đời đầu tiên".. HĐ220p HD tìm hiểu vă

BÀI HỌC ĐƯỜNG ĐỜI ĐẦU TIÊN (Trích Dế Mèn phiêu lưu kí - Tô Hoài)

I Mục tiêu cần đạt: Giúp hs:

- Cảm nhận được ý nghĩa nội dung và hình thức của văn bản

+ Tính kiêu căng của tuổi trẻ có thể làm hại đến người khác, khiến người ta phải ân hận suốt đời

+ Cần sống thân ái đoàn kết với mọi người

- Thấy được nghệ thuật miêu tả loài vật sinh động, lời kể ở ngôi thứ nhất rất tự nhiên, ngôn ngữ chính xác, giàu tính tạo hình

II Chuẩn bị

- GV : Soạn giáo án, tìm hiểu tài liệu, tranh ảnh về bài "Bài học đường đời đầu

tiên"

- HS : Soạn bài theo câu hỏi ở sgk.

III Tiến trình dạy học

1 Ổn định tổ chức(1p)

2 Kiểm tra bài cũ.(5p) Kiểm tra bài cũ (vở soạn)

3 Bài mới:(34p) Giới thiệu bài mới: Tô Hoài là nhà văn chuyên viết chuyện ngắn

cho thiếu nhi Các tác phẩm của ông đều là những tác phẩm mang màu sắc tưởng

tượng phong phú ''Dế mèn phiêu lưu kí'' cũng là một trong những tác phẩm như

vậy Truyện vô cùng hấp dẫn nên đã được chuyển thành phim và dịch ra nhiều thứ tiếng trên thế giới Bài học ngày hôm nay chúng ta sẽ cùng tìm hiểu một đoạn trích trong tác phẩm dài này

Hoạt động của giáo viên

HĐ1(10p) HD tìm hiểu mục 1

- H: Hãy trình bày hiểu biết của

em về tác giả?(GVgiới thiệu ảnh

chân dung t/g )

Hđ của h/s

1 hs trả lời 1hs nhận xét

Nội dung thống nhất.

I.Tìm hiểu chung

1 Tác giả, tác phẩm:

a.Tác giả

- Tên: Nguyễn Sen

- Năm sinh: 1920

- Quê ngoại: Nghĩa Đô- Cầu Giấy- HN

-Viết văn trước Cách mạng tháng 8 (1945)

b Tác phẩm:

- H: Trình bày hiểu biết của em

về tác phẩm ?

- GV đọc mẫu

- Gọi 2 HS (mỗi HS đọc 1 phần)

kể lại bằng lời văn của mình

- Gọi đọc hoặc giải thích các chú

thích trong SGK

- Đọc chú thích *

- H: truyện được chia làm mấy

phần? em hãy nêu nội dung chính

được kể trong mỗi phần truyện?

- H: Truyện được kể bằng lời nhân

vật nào? được kể bằng ngôi thứ?

HĐ2(20p) HD tìm hiểu văn bản

Gọi học sinh đọc đoạn 1

- H: Những chi tiết, hình ảnh nào

miêu tả ngoại hình của Dế Mèn?

- H: Tìm những chi tiết miêu tả

những hành động của Dế Mèn?

2 hs đọc, lớp lắng nghe

H giải thích

1 hs trả lời 1hs nhận xét

HS Đọc đoạn 1

1 hs trả lời

Cả lớp suy nghĩ, HS khá trả lời

1 hs trả lời

HS khá trả lời

-Đoạn trích trích trong tác phẩm "Dế Mèn phiêu lưu kí" viết 1941

- Truyện 10 chương thuộc thể loại Tiểu thuyết đồng thoại Đoạn trích ở chương I

2 Đọc

3 Chú thích

4 Bố cục: 2 phần P1: Từ đầu thiên hạ: Hình dáng tính cách của dế Mèn P2: Phần còn lại: Bài học đường đời đầu tiên

- Dế Mèn tự kể

- Ngôi thứ nhất

II.Tìm hiểu văn bản

1 Hình dáng, tính cách của Dế Mèn

+ Ngoại hình:

- Càng: mẫm bóng

- Vuốt: nhọn hoắt

- cánh: dài

- thân người: màu nâu bóng mờ

- đầu: to, nổi từng mảng

- 2 răng: đen nhánh

- râu: dài, uốn cong

+ Hành động:

- đạp phành phạch

- nhai ngoàm ngoạm

- H: Đoạn văn miêu tả đã làm

hiện hình một chàng Dế như thế

nào trong tưởng tượng của em?

- H: Tính cách của Dế Mèn được

miêu tả qua các chi tiết nào về

hành động và ý nghĩ?

- H: Qua những chi tiết đó DMèn

là một con người như thế nào?

- H: Mang tính kiêu căng vào đời,

Dế Mèn đã gây ra những chuyện

gì phải ân hận suốt đời?

- H: Những chi tiết nào cho thấy

sự khinh thường Dế Choắt của Dế

Mèn?

- H: Lời xưng hô?

- H: Dưới mắt Dế Mèn, dế Choắt

hiện ra như thế nào?

HS trả lời

HS khá trả lời Lớp lắng nghe nhận xét

1 hs trả lời

HS khá kể

1 hs trả lời

- trịnh trọng vuốt râu

- ăn uống điều độ

- làm việc chừng mực

Chàng dế: - Hùng dũng

- đẹp đẽ

- đầy sức sống

- tự tin, yêu đời

- hấp dẫn

* Tính cách + đi đứng oai vệ như con nhà võ

+ cà khịa với tất cả hàng xóm + quát mấy chị cào cào

+ đá mấy anh gọng vó + tưởng mình sắp đứng đầu thiên hạ

+ chê bai kẻ khác

 Kiêu căng, tự phụ, hợm hĩnh

2 Bài học đường đời đầu tiên của Dế Mèn

- Khinh thường dế Choắt

- Gây sự với chị Cốc cái chết của Dế Choắt

a Khinh thường dế Choắt.

- Như gã nghiện thuốc phiện

- Mẹ đẻ thiếu tháng

- Cánh ngắn ngủn

- Râu một mẩu

- Mặt mũi ngẩn ngơ

- Hôi như cú mèo

- Có lớn mà không có khôn -"Chú mày” (mặc dù trạc tuổi nhau)

 + yếu ớt + xấu xí

- H: Hết coi thường dế Choắt, Dế

Mèn lại gây sự với chị Cốc

- H:Vì sao Dế Mèn lại dám gây sự

với chị Cốc to lớn hơn mình?

- H: Nhận xét cách gây sự của Dế

Mèn với chị Cốc bằng câu hát

"Vặt lông ăn”

- H: Việc Dế Mèn dám gây sự với

chị Cốc lớn, khoẻ hơn mình gấp

bội lần Vậy đây có phải là hành

động dũng cảm không? Vì sao?

- H: Kẻ phải chịu hậu quả trực

tiếp của trò đùa này là Choắt

Nhưng Mèn có chịu hậu quả

không? (Nếu có) đó là gì?

Có: + Mất bạn láng giềng

+ ân hận suốt đời

- H: Thái độ của Dế Mèn như thế

nào khi Dế Choắt chết?

- H: Đó là hành động ân năn hối

hận

Theo em sự ăn năn hối hận đó

có thể tha thứ được không?

- H: Cuối truyện là hình ảnh DM

đứng lặng hồi lâu trước mộ bạn

Em hãy hình dung tâm trạng

Mèn?

Cả lớp suy nghĩ, HS khá trả lời

HS khá trả lời

HS khá trả lời

HS TB trả lời

HS khá trả lời

+ lười nhác + đáng khinh

b Gây sự với chị Cốc dẫn đến cái chết của Choắt

- Muốn ra oai với Choắt

- muốn chứng tỏ mình đứng đầu thiên hạ

- Xấc xược, ác ý , chỉ nói cho sướng miệng, không nghĩ đến hậu quả

- Không dũng cảm ,ngông cuồng

gây ra hậu quả nghiêm trọng cho Dế Choắt

c Sự ân hận của Dế Mèn

- Hối hận và xót thương + Quỳ xuống, nâng dế Choắt lên mà than

+ Đắp mộ cho Choắt, đứng lặng hồi lâu nghĩ về bài học đường đời đầu tiên

Có: + biết lỗi sửa lỗi + Tình cảm của DMèn chân thành

Khó: + Làm sao có thể cứu được mạng người đã chết

- Cay đắng vì lỗi lẫm của mình

- Xót thương Choắt (mong Choắt sống lại)

- Nghĩ đến việc thay đổi cách sống của mình

DM: kiêu căng nhưng biết hối

- H: Theo điểm nào của con người

được gán cho các con vật ở truyện

này?

- H: Sau tất cả các sự việc đã gây

ra, nhất là sau cái chết của Dế

Choắt, Dế Mèn đã tự rút ra bài học

đường đời đầu tiên cho mình?

Theo con bài học đó là?

- H: Nghệ thuật miêu tả và kể

chuyện của Tô Hoài trong văn bản

này?

HĐ 3:(5P) HD tổng kết

- H: Hãy khái quát giá trị nội dung

và nghệ thuật của tác phẩm?

- GV chốt kiến thức Yêu cầu học

sinh đọc ghi nhớ

HĐ4:(3p)HD luyện tập

Hãy đóng vai Dế Mèn kể lại câu

chuyện

Lớp lắng nghe nhận xét

H TB trả lời

Học sinh kể

lỗi Choắt: yếu đuối nhưng biết tha thứ

Cốc: tự ái, nóng nảy

* Bài học về:

- Thói kiêu căng: kẻ kiêu căng

có thể làm hại người khác khiến phải ân hận suốt đời

- Tình thân ái: nên sống đoàn kết với mọi người

- Miêu tả loài vật sinh động

- Ngôn ngữ miêu tả chính xác

 + Trí tưởng tượng độc đáo khiến TG loài vật hiện lên dễ hiểu như TG loài người

+ Dùng ngôi thứ 1 để kể 

Dế Mèn (hiện lên) tự kể về mình gây cảm giác hồn nhiên, chân thực cho người đọc

III Tổng kết

1 Nội dung: - Truyện miêu tả

Dế Mèn là nhân vật có thân thể cường tráng, khỏe mạnh nhưng kiêu căng xốc nổi, gây tai vạ và biết hối hận

+ Bài học: Không kiêu căng, ỷ lại sức khỏe

+ Sám hối, sửa chữa lỗi lầm bài học đưpờng đời cho mình

2 Nghệ thuật: - Miêu tả loài vật sinh động, hấp dẫn

- Ngôn ngữ chính xác giàu tính tạo hình

- Sử dụng ngôi kể thứ nhất tự nhiên

IV Luyện tập.

Đóng vai Dế Mèn kể lại câu chuyện

4 Củng cố:

Gọi hs nhắc lại nội dung bài học, Bài học rút ra từ câu truyện

- Làm bài tập còn lại ở sgk Học thuộc phần ghi nhớ

- Tìm những câu danh ngôn, tục ngữ, thành ngữ các câu nói nổi tiếng về nhân nghĩa

- Chuẩn bị bài mới: ''Phó từ'', đọc trước bài và trả lời câu hỏi ở sgk để giờ sau học