Đoàn Giỏi c Cây tre // là người bạn thân của người nông dân Việt Nam … Tre, nứa, trúc, mai, vầu // giúp người trăm nghìn công việc khác nhau.. Thép Mới Cho biết mỗi quan hệ giữa sự v[r]
Trang 1m«n Ng÷ V¨n líp 6A
Gi¸o viªn : NguyÔn ThÞ Lan
Tr êng THCS Phú Lâm
Trang 2Câu nào là hoán dụ?
a Mẹ già như chuối chín cây.
b Trâu ơi ta bảo trâu này
Trâu ra ngoài ruộng, trâu cày với ta.
c Vì sao? Trái Đất nặng ân tình
Nhắc mãi tên Người: Hồ Chí Minh.
d Thuyền về có nhớ bến chăng?
Bến thì một dạ khăng khăng đợi thuyền.
Trang 3I Phân biệt thành phần chính với
thành phần phụ của câu:
Kể tên các thành phần câu đã học ?
1 Các thành phần câu:
Tr ạng ngữ, chủ ngữ, vị ngữ, định ngữ, bổ ngữ…
Trạng ngữ, chủ ngữ, vị ngữ, định
ngữ, bổ ngữ…
2 Tìm các thành phần câu.
Tìm các thành phần câu ở ví dụ sau:
…“Chẳng bao lâu, tôi đã trở thành một chàng dế thanh niên cường tráng”
(Trích Dế Mèn phiêu lưu ký - Tô Hoài)
a Ví dụ: SGK 92
b Nhận xét:
//
Trang 4I Phân biệt thành phần chính với
thành phần phụ của câu:
1 Các thành phần câu:
Trạng ngữ, chủ ngữ, vị ngữ, định
ngữ, bổ ngữ…
2 Tìm các thành phần câu.
a Ví dụ:
b Nhận xét: Hãy thử lần lượt lược bỏ các thành phần
câu rồi rút ra nhận xét ?
Trang 5I.Phân biệt thành phần chính với thành phần phụ của
câu:
(Tô Hoài)
=> Tôi đã trở thành một chàng dế thanh niên cường
tráng.
=> Chẳng bao lâu, đã trở thành một chàng dế thanh
niên cường tráng.
=> Chẳng bao lâu, tôi
Chẳng bao lâu, tôi
đã trở thành một chàng dế
thanh niên cường tráng.
Trang 6I Phân biệt thành phần chính
với thành phần phụ của câu:
Vậy em hiểu như thế nào về thành phần chính và thành phần phụ của câu ?
1 Các thành phần câu:
Trạng ngữ, chủ ngữ, vị ngữ,
định ngữ, bổ ngữ…
2 Tìm các thành phần câu.
a Ví dụ:
b Nhận xét:
- Có thể lược bỏ TN : ý nghĩa
câu không thay đổi.
- Không thể lược bỏ CN, VN:
Cấu tạo câu sẽ không hoàn
chỉnh, câu trở nên khó hiểu.
C Kết luận:
Ghi nhớ 1 ( SGK – 92)
Trang 7I Phân biệt thành phần chính
với thành phần phụ của câu:
Vị ngữ có thể kết hợp với những từ nào đứng ở phía trước ?
- Kết hợp với phó từ chỉ quan
hệ thời gian.
1 Ví dụ.
II Vị ngữ:
Kết hợp với phó từ chỉ quan hệ thời gian:
đã, đang, sẽ, vừa, sắp, mới, từng…
…“Chẳng bao lâu, tôi đã trở thành một chàng dế thanh niên cường tráng”.
(Trích Dế Mèn phiêu lưu ký - Tô Hoài)
Vị ngữ thường trả lời những câu hỏi như thế nào ?
- Trả lời câu hỏi: Làm gì? Làm
sao? Như thế nào?
2 Nhận xét.
Trang 8I Phân biệt thành phần chính với
thành phần phụ của câu:
- Kết hợp với phó từ chỉ quan hệ
thời gian
1 Ví dụ
II Vị ngữ:
- Trả lời câu hỏi: Làm gì? Làm sao?
Như thế nào?
2 Nhận xét.
Xác định vị ngữ trong các ví dụ.
Vị ngữ có cấu tạo như thế nào?
Vị ngữ thường là động từ - cụm động từ, tính từ - cụm tính từ, danh từ - cụm danh từ
- Thường là động từ - cụm động từ,
tính từ - cụm tính từ, danh từ - cụm
danh từ
- Một câu có thể có một hoặc nhiều
a Một buổi chiều, tôi ra đứng cửa hang như mọi
khi, xem hoàng hôn xuống (Tô Hoài)
b Chợ Năm Căn nằm sát bên bờ sông, ồn ào, đông
vui, tấp nập (Đoàn Giỏi)
c Cây tre là người bạn thân của người nông dân Việt Nam (…) Tre, nứa, trúc, mai, vầu giúp người trăm
nghìn công việc khác nhau (Thép Mới)
VN (cụm ĐT, TT)
VN (2 cụm ĐT)
VN (cụm DT)
VN (cụm ĐT)
Trang 9I Phân biệt thành phần chính với thành phần phụ của câu:
- Kết hợp với phó từ chỉ quan
hệ thời gian.
- Trả lời câu hỏi: Làm gì? Làm sao? Như thế nào?
1 Ví dụ.
II Vị ngữ:
2 Nhận xét.
- Thường là động từ - cụm động
từ, tính từ - cụm tính từ, danh từ
- cụm danh từ.
III Chủ ngữ:
1 Ví dụ.
- Một câu có thể có một hoặc nhiều vị ngữ.
3 Kết luận.
Ghi nhớ 2 ( SGK – 93)
Trang 10III Chủ ngữ:
1 Ví dụ:
(a) Một buổi chiều, tôi ra đứng cửa hang như mọi khi xem
hoàng hôn xuống (Tô Hoài)
(b) Chợ Năm Căn nằm sát bên bờ sông, ồn ào, đông vui, tấp
(c) Cây tre là người bạn thân của người nông dân Việt Nam (…) Tre, nứa, trúc, mai, vầu giúp người trăm nghìn công việc khác
CN
CN
CN
CN
Xác định chủ ngữ trong các ví dụ.
Trang 11I Phân biệt thành phần chính với
thành phần phụ của câu:
Cho biết mỗi quan hệ giữa sự vật nêu
ở chủ ngữ với hành động, đặc điểm, trạng thái…nêu ở vị ngữ là quan hệ gì ?
- Kết hợp với phó từ chỉ quan hệ
thời gian
- Trả lời câu hỏi: Làm gì? Làm sao?
Như thế nào?
1 Ví dụ.
II Vị ngữ:
2 Nhận xét.
Thường là động từ - cụm động từ,
tính từ - cụm tính từ, danh từ - cụm
danh từ
III Chủ ngữ:
Chủ ngữ biểu thị sự vật có hành động, đặc điểm, trạng thái được nêu ở vị ngữ.
Chủ ngữ có thể trả lời những câu hỏi như thế nào ?
1 Ví dụ.
- Chủ ngữ biểu thị sự vật có hành
động, đặc điểm, trạng thái được
nêu ở vị ngữ
- Thường trả lời câu hỏi: Ai? Cái gì?
Con gì?
(a) Một buổi chiều, tôi // ra đứng cửa hang như
mọi khi xem hoàng hôn xuống (Tô Hoài)
(b) Chợ Năm Căn // nằm sát bên bờ sông, ồn ào, đông vui, tấp nập (Đoàn Giỏi)
(c) Cây tre // là người bạn thân của người nông dân Việt Nam (…) Tre, nứa, trúc, mai, vầu // giúp người
trăm nghìn công việc khác nhau (Thép Mới)
- Một câu có thể có một hoặc nhiều
vị ngữ
2 Nhận xét
Trang 12III Chủ ngữ:
1 Ví dụ:
(a) Một buổi chiều, tôi ra đứng cửa hang như mọi khi, xem
hoàng hôn xuống (Tô Hoài)
(b) Chợ Năm Căn nằm sát bên bờ sông, ồn ào, đông vui, tấp
(c) Cây tre là người bạn thân của người nông dân Việt Nam (…) Tre, nứa, trúc, mai, vầu giúp người trăm nghìn công việc khác
CN
CN
CN
CN
Chủ ngữ có cấu tạo như thế nào? Một câu có thể có mấy chủ ngữ ?
(1 CN)
(1 CN)
(1 CN)
(5 CN)
(Đại từ)
(Cụm danh từ )
(Danh từ)
(Danh từ)
Trang 13I Phân biệt thành phần chính
với thành phần phụ của câu:
II Vị ngữ:
III Chủ ngữ:
- Thường trả lời câu hỏi: Ai? Cái
gì? Con gì?
1 Ví dụ.
- Chủ ngữ biểu thị sự vật có
hành động, đặc điểm, trạng thái
được nêu ở vị ngữ.
2 Nhận xét.
- Chủ ngữ thường là đại từ, danh
từ, cụm danh từ.
- Câu có thể có một hoặc nhiều
chủ ngữ.
(a) Một buổi chiều, tôi // ra đứng cửa hang như mọi khi, xem hoàng hôn xuống (Tô Hoài)
Đại từ
(b) Chợ Năm Căn // nằm sát bên bờ sông, ồn ào, đông vui, tấp nập (Đoàn Giỏi)
Cụm danh từ
(c) Cây tre // là người bạn thân của người nông
dân Việt Nam (…) Tre, nứa, trúc, mai, vầu // giúp người trăm nghìn công việc khác nhau
Danh từ (Thép Mới)
3 Kết luận
Ghi nhớ 3 ( SGK – 93)
Trang 151/ Xác định và cho biết cấu tạo chủ ngữ, vị ngữ:
Chẳng bao lâu, tôi đã trở thành một chàng dế thanh niên cường tráng Đôi càng tôi mẫm bóng Những cái vuốt ở chân, ở khoeo cứ cứng dần và nhọn hoắt Thỉnh thoảng, muốn thử sự lợi hại của những chiếc vuốt, tôi co cẳng lên, đạp phanh phách vào các ngọn cỏ Những ngọn cỏ gãy rạp, y như có nhát dao vừa lia qua
(Tô Hoài)
Câu 1: Chẳng bao lâu, tôi đã trở thành một chàng dế thanh niên cường tráng
Câu 2: Đôi càng tôi mẫm bóng
Câu 3: Những cái vuốt ở chân, ở khoeo cứ cứng dần và nhọn hoắt
Câu 4: Thỉnh thoảng, muốn thử sự lợi hại của những chiếc vuốt, tôi co cẳng lên,
đạp phanh phách vào các ngọn cỏ
Câu 5: Những ngọn cỏ gãy rạp, y như có nhát dao vừa lia qua
//
//
//
//
//
CN
CN CN
CN
VN
VN
VN
VN
(Đại từ)
(2 Cụm TT) (TT)
(Đại từ) (Cụm DT)
(2 Cụm ĐT)
(Cụm ĐT)
(Cụm DT)
Trang 162/.Đặt câu theo yêu cầu:
a/ Kể lại việc tốt em hoặc bạn em làm được (vị ngữ: Làm gì?)
b/ Tả hình dáng (tính tình đáng yêu) của một bạn trong lớp (vị ngữ:
Như thế nào?)
c/ Giới thiệu một nhân vật trong truyện vừa đọc (vị ngữ: Là gì?)
Thạch Sanh //là một dũng sĩ
CN VN
Đôi mắt bạn Lan //tròn xoe, thật dễ thương
CN VN Hôm qua, tôi //đã chép bài cho bạn Hương
CN VN
Trang 17- HS học bài, xem lại các bài tập đã làm.
- Tập đặt câu có đủ hai thành phần và phân tích.
- Nhớ những đặc điểm cơ bản của chủ ngữ và vị ngữ.
- Xác định được chủ ngữ và vị ngữ trong câu.
- BTVN: Viết một đoạn văn ngắn giới thiệu về lớp em Phân tích các thành phần câu.
- Chuẩn bị: Thi làm thơ 5 chữ.
Mỗi HS thử làm một bài thơ 5 chữ với đề tài tự do
Trang 18Cảm ơn quý thầy cô và các em học sinh !